ΑΛΛΑ
ΜΝΗΜΕΙΑ
(ευρύτερης περιοχής)
1. Μνημείο Φιλοπάππου
Το μνημείο χτίστηκε το 119μ.Χ. από τους Αθηναίους στη μνήμη του Γαϊου Ιουλίου Αντιόχου Φιλοπάππου, που ήταν ηγεμόνας από την Συρία και ρωμαίος πατρίκιος και ευεργέτησε με πολλούς τρόπους την Αθήνα.
| Αποτελούνταν από ένα
τετράγωνο κτίριο πλευράς 10μ.
του οποίου η πλευρά που
"έβλεπε" στην Ακρόπολη
σχημάτιζε ημικυκλικό τόξο προς
τα έξω που είναι το μόνο
σώζεται σήμερα και το οποίο
αναστηλώθηκε πριν από χρόνια . Στην πλευρά αυτή υπήρχαν σκαλισμένες τρεις μορφές : ο Αντίοχος Δ', ο Φιλόπαππος και ο Σέλευκος ο Νικατώρ. Το μνημείο θεωρείται κενοτάφιο ή και ο τάφος του Φιλοπάππου. Δεν είναι γνωστή η ακριβής ημερομηνία καταστροφής του μνημείου. Πάντως το 1463 υπήρχε άθικτο οπότε και το περιέγραψε ο Ιταλός περιηγητής Κυριακόλι, ενώ το 1676 ήταν κατεστραμμένο όπως περιγράφουν οι περιηγητές Spon και Weller. Ο Λόφος του Φιλοπάππου έχει συνδεθεί με την Ιστορία της Ακρόπολης και της Αθήνας. Το 1687 ο Μοροζίνης, ένας βέβηλος Ενετός, βομβάρδισε από εκεί την Ακρόπολη και κατέστρεψε τον Παρθενώνα, ενώ κατά τη διάρκεια της επαναστάσεως ήταν πυροβολείο. |
 |
2. Το Στάδιο
Εκτός από τα θέατρα και τα ωδεία, οι αρχαίοι στις παρυφές των λόφων έχτιζαν και στάδια. Ένα τέτοιο ήταν και το Παναθηναϊκό Στάδιο, χτισμένο δίπλα στο λόφο του Αρδήττου.
Το 330π.Χ. χτίστηκε από πέτρα το στάδιο αυτό από τον άρχοντα και ρήτορα Λυκούργο. Το 140μ.Χ. ο Ηρώδης ο Αττικός, ανακαίνισε εξ' ολοκλήρου το Στάδιο φτιάχνοντάς το από μάρμαρο και χτίζοντας επιπλέον μεγαλόπρεπα μνημειακά προπύλαια. Τόσο μεγάλη ήταν η ποσότητα μαρμάρου που χρησιμοποιήθηκε ώστε είπαν ό,τι στέρεψαν τα λατομεία της Πεντέλης.
| Το Στάδιο αποτελείται απ' τον επίπεδο στίβο που εκτείνεται από Βορρά προς Νότο όπου σχηματίζει καμπή τόξου, η οποία λέγεται σφενδόνη. Ο στίβος έχει μήκος 204μ. και πλάτος 33μ. Ήταν δηλαδή λίγο μεγαλύτερος από ένα στάδιο κι αυτό γιατί συμπεριλαμβάνεται και ο δρόμος πριν από την αφετηρία. Κατά διαστήματα υπήρχαν Ερμές, τετράγωνοι κίονες με προτομές του Διονύσου και του Απόλλωνα, από τις οποίες βρέθηκαν τέσσερις στις ανασκαφές. |  |
| Τον στίβο περιβάλλει το θέατρον ή κοίλον στο οποίο κάθονται οι θεατές. Αυτό αποτελείται από σειρές καθισμάτων που χωρίζονται από σκάλες οι οποίες σχηματίζουν έτσι τις κερκίδες. Οι σκάλες είναι 29. Οι κερκίδες πάνω από το διάζωμα (που χωρίζει σε δύο μέρη το κοίλο) είναι 20, ενώ κάτω είναι 24. Οι σειρές των καθισμάτων είναι συνολικά 44. Έτσι με ένα πρόχειρο υπολογισμό το Καλλιμάρμαρο, όπως λέγεται το Στάδιο, μπορεί να χωρέσει 50.000 καθισμένους θεατές. |
Μέσα στο Στάδιο τελούνταν οι Παναθηναϊκοί αγώνες οι οποίοι συμπεριλάμβαναν όλα τα αρχαία αθλήματα: πένταθλο, παγκράτιο, ιππικούς αγώνες, αρματοδρομίες κ.τ.λ.
Αργότερα το Στάδιο έγινε τόπος θηριομαχιών, κατά τα ρωμαϊκά χρόνια. Μετά, χρόνο με το χρόνο, ερημώνονταν, σιγά σιγά τα μάρμαρα καταστράφηκαν και η πέτρα μεταφέρθηκε αλλού για άλλες χρήσεις. Ώσπου το 1896 με πρωτοβουλία του βαρόνου Πιέρ ντε Κουμπερτέν άρχισαν πάλι οι Ολυμπιακοί αγώνες της νέας εποχής με αφετηρία το Στάδιο. Το Καλλιμάρμαρο ανακαινίστηκε, στην ουσία φτιάχτηκε από το μηδέν από τους αρχιτέκτονες Αναστάσιο Μεταξά και το επιτελείο του και με δωρητή τον Γεώργιο Αβέρωφ.
3. Η Ρωμαϊκή Αγορά
Η οδός Πανός, που βρίσκεται σ' ένα από τα κεντρικότερα σημεία της Πλάκας διακόπτεται σ' ένα σημείο της από τη Ρωμαϊκή Αγορά.
| Το σημαντικότερο
οικοδόμημα της Αγοράς είναι το
υδραυλικό ρολόι του Ανδρόνικου
του Κυρρήστου, ο γνωστός Πύργος
των Ανέμων ή οι Αέρηδες.
Βρίσκεται μπροστά από το
μικρότερο Ανατολικό πρόπυλο
της Ρωμαϊκής Αγοράς. Κτίσθηκε
τον 1ο π.Χ. αιώνα, ίσως επί
Καίσαρα, σε κάποια στιγμή που
έγιναν τροποποιήσεις στο χώρο
της Αγοράς. Κτισμένο από λευκό μάρμαρο, κάλυπτε ένα μηχανισμό ο οποίος ρύθμιζε την υποδοχή του νερού μέσα σ' ένα κύλινδρο. Οι διαδοχικές στάθμες νερού έδειχναν έτσι τις ώρες. Το κτίριο χρησιμοποιήθηκε σαν τεκές από τους Τούρκους. Κτίσθηκε από τον αρχιτέκτονα Ανδρόνικο από την πόλη Κύρρο της Β. Συρίας και από Αθηναίους τεχνίτες. |
 |
Έχει οκτάγωνο σχήμα με πλευρές 2,80μ., διάμετρο 7,95μ. και ύψος 12,10μ. (υπολογίζοντας στο ύψος και τις τρεις βαθμίδες που στηρίζεται). Κάθε μια από τις πλευρές βλέπει προς τα οκτώ σημεία του Αθηναϊκού ορίζοντα και αντιστοιχεί στους οκτώ ανέμους, τα ονόματα των οποίων και οι συμβολικές παραστάσεις είναι σκαλισμένα στη ζωοφόρο.
Από το πλάτωμα πάνω στο οποίο βρίσκεται το υδραυλικό ρολόι του Ανδρόνικου κατεβαίνοντας μερικά σκαλιά μπαίνουμε στη μεγάλη αυλή της Ρωμαϊκής Αγοράς.
Μέχρι τα ρωμαϊκά χρόνια η κεντρική Αγορά παρέμενε πάντοτε η ίδια, κάτω από τον Αγοραίο Κολωνό. Περιορίζεται μόνο στα Ρωμαϊκά χρόνια και το εμπορικό τμήμα της μετατίθεται στο νεοϊδρυόμενο χώρο από τον Καίσαρα και τον Αύγουστο:στη Ρωμαϊκή Αγορά καθώς την ονομάζουν. Αυτή βρίσκεται ανατολικά της Στοάς του Αττάλου και σε απόσταση περίπου 100μ. από εκείνη.
Το σχέδιό της είναι απλό: μια μεγάλη αυλή, που περιβάλλεται από ένα ορθογώνιο περιστύλιο πίσω από το οποίο είναι διατεταγμένα τα καταστήματα. Ολόκληρο το συγκρότημα έχει εξωτερικές διαστάσεις 111Χ98μ . Στο δεύτερο μισό του 1ου μ.Χ. αιώνα κτίζεται ένα μνημειώδες πρόπυλο, δυτικά. Αργότερα, στη διάρκεια του πρώτου μισού του 2ου μ.Χ. αιώνα, πιθανώς στα χρόνια του Αδριανού, κτίζονται το ανατολικό πρόπυλο και η κιονοστοιχία. Στα μισά περίπου του 2ου μ.Χ. αιώνα η κεντρική αυλή περιστοιχίζεται από στοές με κολώνες από λείο μάρμαρο του Υμηττού. Τα καταστήματα ανοίγονταν στο ανατολικό και δυτικό μέρος του περιστώου. Στη Νότια στοά υπήρχε ωραία μαρμάρινη κρήνη.
Ο κατώτερος εξωτερικός τοίχος της Νότιας στοάς - που ήταν διώροφη - ήταν πέτρινος. Από μια πόρτα εξωτερική του δεύτερου πατώματος της Νότιας στοάς μπορούσε κανείς να μπει στο χώρο της Αγοράς. Διαστάσεις της εσωτερικής αυλής : 82Χ57μ .
Σήμερα σώζονται τέσσερις κίονες της Πύλης με το αέτωμά τους από την πύλη που οδηγούσε στην παλαιά Αγορά.
Δίπλα στο ρολόι του Κυρρήστου κτίζεται στα μέσα του 1ου μ.Χ. αιώνα το Αγορονόμειον και αργότερα τον 2ο μ.Χ. αιώνα οι Βεσπασιανές, τα πρώτα δημόσια αποχωρητήρια στην Αθήνα.
Μετά την καταστροφή της Αγοράς από τους Ερούλους, το 267μ.Χ. το δημόσιο κέντρο και τα κτίρια της Διοίκησης φαίνεται ότι μετεφέρθησαν στην βιβλιοθήκη του Αδριανού και τη Ρωμαϊκή Αγορά.
Το 1884 μια πυρκαϊά κατέστρεψε τα ξύλινα παραπήγματα που αποτελούσαν την αγορά της εποχής κι έδωσε την αφορμή για εκτεταμένες ανασκαφές και καθορισμό του αρχαιολογικού χώρου.
ΕΛΛΗΝΟΡΩΜΑΪΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΕΡΑΜΕΙΚΟΥ
Ο Κεραμεικός, όπως είναι γνωστό, είναι το νεκροταφείο της Αρχαίας Αθήνας. Μέσα στο χώρο του Κεραμεικού υπάρχουν αξιόλογα ταφικά μνημεία της ελληνιστικής και ρωμαϊκής περιόδου.Ορισμένα από αυτά είναι :
| α. Επιτύμβια στήλη
του Δεξίλεως, ενός γενναίου
νέου που σκοτώθηκε μόλις 20 ετών
μαζί με πέντε ιππείς στον
Κορινθιακό πόλεμο το 294 π.Χ. β. Τύμβος του Ιερώνυμου, ηθοποιού (υποκριτή) γύρω στο 270 π.Χ. γ. Μνημείο της Ευκολίνης.Ανάγλυφο με τρυφερή οικογενειακή στιγμή. δ. Το Πομπείο. Χτίστηκε από τον Αδριανό το 186 π.Χ. στη θέση του παλαιότερου (στο Δίπυλο) που χτίστηκε κατά τα κλασσικά χρόνια. Από το Πομπείο γινόταν η συγκρότηση και η εκκίνηση των διαφόρων πομπών. Καταστράφηκε το 267 π.Χ. από τους Ερούλους. |
 |
ε. Το Δίπυλο. Κατά το 338π.Χ., μετά τη μάχη της Χαιρώνας προστέθηκαν διάφορες επάλξεις στο τείχος της Αθήνας, στο ύψος του Κεραμεικού. Έτσι σχηματίστηκε το Δίπυλο, που αποτελούνταν από μια σειρά πύργων και είχαν εσωτερικά δυο αυλές που κατέληγαν στην είσοδο της πύλης. Από το σημείο αυτό ο Ρωμαίος στρατηγός Σύλλας μπήκε στην πόλη και την κατέλαβε το 85 π.Χ.
ΥΠΟΜΝΗΜΑ
Η άνθηση του 2ου π.Χ. αιώνα με τη χορηγία των Περγαμηνών βασιλέων (Στοά Αττάλου), την ανοικοδόμηση στοών και άλλων δημοσίων κτιρίων αποτελεί αναλαμπή που δεν οδηγεί όμως σε αναγέννηση του κλασσικού πνεύματος. Η Αθήνα πλέον δεν πρόκειται να δώσει εκείνα τα υψηλά δείγματα των αρχιτεκτονικών συλλήψεων, τις γόνιμες επιδράσεις από τις νέες μορφές. Θα στολιστεί με πολλά και όμορφα κτίρια αλλά δεν θα δημιουργήσει η ίδια τα αρχιτεκτονικά πρότυπα.
Μεγάλη αρχιτεκτονική δραστηριότητα γνώρισε η Αθήνα στα χρόνια του Αυγούστου. Θα κορυφωθεί επί Αδριανού και θα συνεχιστεί από τον Ηρώδη τον Αττικό. Το πνεύμα της τέχνης αλλάζει, προσαρμόζεται στη μεγαλοστομία και στο πομπώδες της εποχής. Μεγάλα πλούσια κτίρια, ψηλά, με δάσος από κίονες, καλλιέργεια του κορινθιακού ρυθμού, που γνωρίζει διάφορες παραλλαγές, και γενικά εξαφάνιση του "μέτρου" διακρίνουν την περίοδο αυτή, που απέδωσε πολλά και εντυπωσιακά έργα.
Η σιωπηλή σχέση αυτών των μνημείων με την εξελικτική πορεία της ιστορίας είναι ο συνδετικός κρίκος που μας ενώνει με τους ανθρώπους της εποχής εκείνης. Είναι οι βουβοί μάρτυρες που υπέστησαν την θηριωδία των βαρβάρων και επέζησαν για να μας δείξουν ότι κάποτε ζούσαν κάποιοι άνθρωποι με έναν τρόπο ζωής διαφορετικό από το δικό μας στον ίδιο τόπο που ζούμε και εμείς, για να υποδηλώσουν απλώς την παρουσία.