ΑΡΧΙΚΗΑΡΧΕΙΟFORUMSΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣΠΗΓΕΣΑΝΑΖΗΤΗΣΗRETRO MODE

Ψηφιακό Αρχείο Ανάκτησης

ΑΡΧΕΙΟ/ancientgr.com/Ιστορία
ancientgr.com·2001

Άρθρο 1 - Νέα ευρήματα στο Δημόσιο Σήμα των Αθηνών

Άλλα άρθρα


Νέα ευρήματα στο Δημόσιο Σήμα των Αθηνών. Κάτω από ποιές συνθήκες μεταφέρθηκαν στο εξωτερικό για μελέτη οι σκελετοί 250 πολεμιστών που βρέθηκαν;


 Κεραμεικός - γενικά

    Ο Κεραμεικός ήταν το σημαντικότερο νεκροταφείο της Αρχαίας Αθήνας. Η ονομασία του προέρχεται από τον πανάρχαιο συνοικισμό των κεραμέων που είχαν εγκατασταθεί στις όχθες του ποταμού Ηριδανού.

Τμήμα της Ιεράς Πύλης. Η έξοδος του Ηριδανού ποταμού από τα τείχη των Αθηνών. Το άλλο τμήμα της Ιεράς Πύλης είναι ακριβώς δίπλα από την κοίτη του ποταμού στο σημείο που ξεκινούσε η Ιερά Οδός.
    ΠΑΝΩ: Τμήμα της Ιεράς Πύλης. Η έξοδος του Ηριδανού ποταμού από τα τείχη των Αθηνών. Το άλλο τμήμα της Ιεράς Πύλης είναι ακριβώς δίπλα (δεξιά) από την κοίτη του ποταμού στο σημείο που ξεκινούσε η Ιερά Οδός.

   Διαιρέθηκε σε δύο τμήματα, τον "έσω" και "έξω" Κεραμεικό, όταν κατασκευάσθηκε το Θεμι- στόκλειο τείχος (5ος αιώνας π.Χ.). 

    Τα τμήματα αυτά συνδέονταν μεταξύ τους με δύο από τις σπουδαιότερες πύλες της αρ- χαίας Αθήνας, το Δίπυλο και την Ιερά Πύλη.

 
    Από την Ιερά Πύλη ξεκινούσε η Ιερά Οδός, δίπλα ακριβώς από τον Ηριδανό ποταμό

    Από τις πύλες αυτές εκκινούσαν δύο δρόμοι, εκατέρωθεν των οποίων αναπτύχθηκε το επίσημο νεκροταφείο της πόλης, το οποίο χρησιμοποιήθηκε αδιάκοπα από τον 9ο αιώνα π.Χ. έως και τα υστερορωμαϊκά χρόνια. Άλλα σημαντικά μνημεία του κεραμεικού είναι : 
    - Το Πομπείο στην εσωτερική μεριά των τειχών που ήταν ένα αρχαίο οικοδόμημα στο οποίο γινόταν η φύλαξη των ιερών σκευών και των αντικειμένων, αλλά και αφετηρία της πομπής των Παναθηναίων.
    - Η κρήνη στην εσωτερική μεριά του δίπυλου, ένα οικοδόμημα που παρείχε νερό στους ταξιδιώτες και τους κατοίκους που εισέρχονταν στην πόλη 
    - Ο ταφικός περίβολος με σημαντικά μνημεία
    - Το Δίπυλο, η επισημότερη και μεγαλύτερη Πύλη της Αθήνας. Διέθετε δύο ανοίγματα που οδηγούσαν σε εσωτερική αυλή με τέσσερις πύργους στις γωνίες.

Το Δημόσιον Σήμα

    Το τμήμα του νεκροταφείου που ήταν από την μεριά του Δίπυλου (αριστερά από την Ιερά Οδό - όπως κοιτάμε προς την Ακρόπολη) ήταν το "Δημόσιον Σήμα". Σε αυτόν τον χώρο γινόντουσαν δημοσία δαπάνη οι ταφές σημαντικών προσωπικοτήτων και όσων πέθαναν υπερασπιζόμενοι τα πάτρια (εκτός των νεκρών της Μάχης του Μαραθώνος που ετάφησαν στον ομώνυμο Τύμβο). Το Δημόσιον Σήμα είναι μία περιοχή πλάτους 40 και (όπως υπολογίζεται) μήκους 1100 μέτρων περίπου. Εκεί βρίσκονται οι τάφοι των επιφανών Περικλέους, Θρασυβούλου, Φορμίωνος, Κλεισθένους, Λυκούργου, Σόλωνος και πολλών άλλων.

Τμήμα του νεκροταφείου του Κεραμεικού από την απέναντι μεριά του Δημοσίου Σήματος
    ΠΑΝΩ : Τμήμα του νεκροταφείου του Κεραμεικού από την απέναντι μεριά του Δημοσίου Σήματος

    Μόνο ένα μικρό τμήμα του Δημοσίου Σήματος έχει ανασκαφεί. Οι απαλλοτριώσεις που έγιναν στις πρώτες ανασκαφές του 1870 από τον τότε διευθυντή της Ελληνικής Αρχαιολογικής Εταιρείας Στ. Κουμανούδη, ξεκίνησαν στο απέναντι του Δημοσίου Σήματος τμήμα του νεκροταφείου, λόγω κάποιων τυχαίων ευρημάτων που βρέθηκαν σε εκείνο το σημείο και αποτέλεσαν το έναυσμα για την διενέργεια των ανασκαφών.

Σημείωση της ΑΕΙ : Από το 1913, η αποκλειστική ευθύνη των ανασκαφών ανήκει στο Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο.

Το νέο τμήμα του Δημοσίου Σήματος
 

    Ένα νέο τμήμα του Δημοσίου Σήματος ανακαλύφτηκε τον Φεβρουάριο του 1997 στην οδό Σαλαμίνος 35 με τα έργα για την οικοδόμηση ενός θεάτρου.

 
    Στις ανασκαφές πού πραγματοποιήθηκαν από την 3η εφορεία κλασικών αρχαιοτήτων υπό την διεύθυνση της Χ. Στούπα, βρέθηκαν τέσσερα πολυάνδρεια (κοινοί τάφοι) με οστά και ταφικά κτερίσματα - κεραμικά (ερυθρόμορ- φα αγγεία και λευκοί λήκυθοι) που χρονολογούνται στην εποχή του Πελοποννησιακού πολέμου (430 με 420 π.Χ.).

Το νέο τμήμα του Δημοσίου Σήματος που ανακαλύφθηκε στην οδό Σαλαμίνος
    ΠΑΝΩ : Το νέο τμήμα του Δημοσίου Σήματος που ανακαλύφθηκε στην οδό Σαλαμίνος

    Ένα πέμπτο πολυάνδρειο βρέθηκε κάτω από παρακείμενο κτίριο, αλλά δεν έχει ανασκαφεί ακόμα. Σύμφωνα με την αρχαιολογική μελέτη οι τάφοι είχαν συληθεί στην ύστερη αρχαιότητα και η αρχική θέση των σκελετών έχει αλλάξει.

    Σημαντικό μέρος των ευρημάτων αποτελούν τα οστά που βρέθηκαν και αυτή την στιγμή βρίσκονται για μελέτη στο Πανεπιστήμιο Adelphi της Ν. Υόρκης, όπου τα μελετάει ο ανθρωπολόγος κ. Αναγνώστης Αγγελαράκης (ο οποίος διεξάγει και άλλες ανθρωπολογικές μελέτες με οστά από την Κύπρο, το Ισραήλ κ.α.). Το μεγαλύτερο μέρος των οστών προέρχεται από τα τρία ευρεθέντα πολυάνδρεια. Τα οστά που είναι εύκολα αναγνωρίσιμα μας δείχνουν ότι πρόκειται για τμήματα οστών από κρανία, χέρια, κνήμες καθώς και λεκάνες. Με μία πρώτη δειγματοληπτική εξέταση των οστών φαίνεται ότι τα οστά ανήκαν σε άνδρες. 

Ο ανθρωπολόγος κ. Α. Αγγελαράκης ενώ μελετά μέρος των οστών
Ο ανθρωπολόγος κ. Α. Αγγελαράκης ενώ μελετά μέρος των οστών

    Ένα μεγάλο μέρος των οστών έχουν εκτεθεί σε υψηλές θερμοκρασίες περ. 800° C κατά την καύση τους. Από την πρώτη εξέταση φάνηκε ότι ένα μέρος των οστών είναι καμένο ενώ τα υπόλοιπα όχι. Αυτό οφείλεται στην γνωστή συνήθεια των αρχαίων να καίνε τους νεκρούς πολεμιστές που πέθαναν μακριά από την πατρίδα τους, προκειμένου να είναι ευκολότερη η μεταφορά των σωρών τους για να ταφούν στην πατρίδα σε επίσημη τελετή. 

    Σε αυτή την θερμοκρασία τα οστά συρρικνώνονται στο 1/3 του κανονικού τους μεγέθους και όλα τα οργανικά υπόλοιπα (συμπεριλαμβανομένου και του DNA και ιχνών από ασθένειες όπως ο λοιμός των Αθηνών στην εποχή του Πελοποννησιακού πολέμου) καταστρέφονται, γεγονός που κάνει την ανθρωπολογική έρευνα πολύ δύσκολη.

    Παρόλα αυτά στο περιοδικό Archaeology αναφέρεται ότι ο ανθρωπολόγος κ. Αγγελαράκης θα μπορέσει μέσω της μελέτης του να καταλήξει σε συμπεράσματα σχετικά με την ηλικία τους, την κατάσταση της υγείας τους, την διατροφή τους, το επάγγελμά τους κλπ.
    Βέβαια προκειμένου να έχουμε μία όσο το δυνατόν πληρέστερη άποψη για την ταυτότητα των νεκρών, μεγάλο ρόλο θα έχουν και οι αρχαιολογικές έρευνες και μελέτες στα άλλα ευρήματα (π.χ. αγγειοπλαστική), αλλά και τα κείμενα του Θουκυδίδη και του Παυσανία.

 Η αποστολή των οστών για μελέτη στο εξωτερικό

    Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες λήφθηκε η απόφαση για την μεταφορά των οστών στην Αμερική είναι άγνωστες. Το περιοδικό Arcahaeology αναφέρει ότι ο ανθρωπολόγος κ. Α. Αγγελαράκης ενημερώθηκε από τις Ελληνικές αρχές και ότι δικό του επιτελείο συσκεύασε τα οστά σε ειδικά κιβώτια προκειμένου να μεταφερθούν στην Ν. Υόρκη. Στο περιοδικό Τρίτο Μάτι τ. 88 ο αρθρογράφος Ι. Γιαννόπουλος αναφέρει ότι σε επίσκεψη που έκανε στην αρμόδια εφορεία τον Φεβρουάριο του 1999 για να ζητήσει πληροφορίες για τα ευρήματα στο Δημόσιο Σήμα, του απάντησαν να μην πιστεύει σε παραμύθια και ότι δεν υπήρχαν ευρήματα. Πληροφορίες που έχουμε αναφέρουν ότι παρόλο που συνεδρίασε Κ.Α.Σ. (Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο) που έδωσε το πράσινο φως για να μεταφερθούν τα οστά εκτός Ελλάδος για μελέτη, η αρμόδια εφορεία Σπηλαιολογίας - Ανθρωπολογίας που έπρεπε να είχε τον τελευταίο λόγο, δεν ενημερώθηκε καθόλου!!!!
Μερικά από τα ερωτήματα που δημιουργούνται είναι : 

    Δεν θα μπορούσε να γίνει η μελέτη των οστών στην Ελλάδα;

    Υπήρξε καταγραφή των οστών που εστάλησαν στο εξωτερικό προκειμένου να υπάρχει εξασφάλιση τους; (π.χ. μπορεί σε περίπτωση λάθους να επιστρέψουν ανάμεσα στα άλλα και οστά από άλλες περιοχές που μπορεί να αλλοιώσουν τα ανθρωπολογικά συμπεράσματα για την καταγωγή των πολεμιστών του Περικλή;).

    Εξασφαλιζόμαστε στην περίπτωση που η μελέτη των ευρημάτων θα περάσει από τα χέρια του καθηγητή κ. Α. Αγγελαράκη σε κάποιον άλλο ερευνητή;

Χάρτης της περιοχής που βρέθηκε το νέο τμήμα του Δημοσίου Σήματος με τα πολυάνδρεια.

    Τα παραδείγματα που έχουμε από το πρόσφατο παρελθόν (π.χ. η επιπλοκή με τον Μινωικό Μικροκέφαλο και η άρνηση των Αυστριακών αρχών που τον είχαν δανειστεί για μελέτη να μας τον επιστρέψουν βλ. σχετική σελίδα της Ανθρωπολογικής Εταιρείας Ελλάδος) μας δείχνουν ότι αυτές οι ανησυχίες δεν είναι υπερβολικές. 
ΚΑΛΛΙΟΝ ΤΟ ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΕΙΝ Η ΤΟ ΘΕΡΑΠΕΥΕΙΝ έλεγαν οι πρόγονοί μας και σίγουρα ήξεραν πολλά παραπάνω από εμάς.
    Έχουμε γεμίσει μουσεία του εξωτερικού με πληθώρα σημαντικών Ελληνικών ευρημάτων. Κάποια στιγμή όμως θα πρέπει να πάψει η εξάρτηση της αρχαιολογικής έρευνας από τις ξένες αποστολές, τα συμπεράσματά τους και τις χρονολογήσεις τους. Η χώρα μας έχει πλούσιο έμψυχο υλικό με ικανή επιστημονική κατάρτιση που μπορεί να φέρει εις πέρας το δύσκολο αυτό έργο και να ανατρέψει πολλά από τα "διεθνή επιστημονικά κατεστημένα" που αφορούν τον Ελληνικό πολιτισμό.

 

Το περιοδικό Archaeology που 
αναφέρθηκε εκτενέστατα στο θέμα

 ΠΡΟΣΘΗΚΗ:

Ευρήματα από τις εργασίες για την διάνοιξη του Υπογείου Μητροπολιτικού Σιδηροδρόμου (Μετρό) Αθηνών.

    Οι εργασίες για την διάνοιξη του Υ.Μ.Σ. προκάλεσαν μεγάλη ζημιά στο αρχαιολογικό υπόβαθρο των περιοχών που έγιναν οι εργασίες. Είναι άγνωστος ο αριθμός των ευρημάτων και χώρων που καταστράφηκαν από τις μηχανές διάνοιξης των σηράγγων. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι σε αρκετές περιπτώσεις σημαντικότατοι αρχαιολογικοί χώροι σώθηκαν κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή χάρη στην έγκαιρη επέμβαση των αρχαιολόγων της Αρχ. Υπηρεσίας (π.χ. οι υπεύθυνοι της εταιρείας υποχρεώθηκαν να κάνουν παράκαμψη στην γραμμή του Υπογείου Σιδηροδρόμου, για να αποφύγουν την περιοχή του Κεραμεικού). Έτσι τα ευρήματα που τελικά διεσώθησαν αποτελούν μικρό τμήμα των όσων θα μπορούσαν να έχουν σωθεί, στερώντας μας πολύτιμες πληροφορίες για την ανθρώπινη παρουσία και δραστηριότητα στην περιοχή των Αθηνών σε παλαιότερες της προϊστορικής εποχές. (ανασκαφές έγιναν κατά βάση στις περιοχές των σταθμών και όχι σε τμήματα των σηράγγων που είναι και το μεγαλύτερο τμήμα του συνολικού έργου).
Θα επανέλθουμε με περισσότερα επί του θέματος.

 
Τα σημαντικότερα ιστορικά συμβάντα του μήνα

Σημερινά ήθη και έθιμα από την Μινωική Κνωσσό

H Αρχαιότερη γνωστή ταφή «εγχυτρισμού» βρέθηκε στην περιοχή των Γιαννιτσών σε οικισμό της Νεολιθικής περιόδου (6500-5800 π.Χ.)

Το ομφάλιο πεδίο της Κνωσσού ως παγκόσμιο γεωδαιτικό κέντρο

Ανησυχία για τον Ναό του Επικ. Απόλλωνος. Κινδυνεύει ο Ναός ;

 Σπήλαιο Φράχθι Αργολίδος - Η ανακάλυψη αποδεδειγμένης Ναυσιπλοΐας του (7250 π.Χ. περ.) 

Σκυρόδεμα (τσιμέντο) του 1000 π.Χ. ίδιας ποιότητος με το σημερινό και αδιαπέραστο από την ραδιενέργεια.

Μεγάλη η καταστροφή αρχαιοτήτων στα έργα για την διάνοιξη του Υπογείου Μητρο- πολιτικού  Σιδηροδρόμου (Μετρό) Αθηνών.

Η άλλη όψη του Παρθενώνος: Η καμπυλότητα των γραμμών του και οι προοπτικές οπταπάτες. Στον Παρθενώνα δεν υπάρχει ούτε ένα ευθύγραμμο τμήμα...

Σπήλαιο Αλεπότρυπα Δυρού. Ασημένια κοσμήματα, χάλκινα εγχειρίδια, βραχογραφίες και πιθανά σημάδια γραφής της νεολιθικής εποχής περιλαμβάνονται ανάμεσα στα πλούσια ευρήματα των συνεχιζόμενων ανασκαφών


ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΗΣ ΑΓΝΩΣΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Επιστροφή στο άνω τμήμα της σελίδος

 

Βιβλιογραφία - σχετικές αναφορές

  • Εφημερίδα "Αδέσμευτος τύπος" 14-2-2000
  • Περιοδικό "Archaeology" (vol 53, March-April 2000)
  • Περιοδικό "Τρίτο Μάτι" (τ. 88 καλοκαίρι 2000)
  • στην σελίδα http://www.culture.gr/2/21/211/21103a/g211ca01.html 
    του Υπ. Πολιτισμού που αφορά τον Κεραμεικό.
  • Στην σελίδα του Πανεπιστημίου Adelphi

Από όπου προέρχονται οι φωτογραφίες και μέρος των κειμένων της σελίδας μας.

 

 

© 2000
Η ΑΓΝΩΣΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
 www.ancientgr.com

 

ancientgr.com