Σπήλαιο
Αλεπότρυπα Δυρού. Ασημένια κοσμήματα,
χάλκινα εγχειρίδια, αλλά και
βραχογραφίες και πιθανά σημάδια
γραφής της νεολιθικής εποχής
περιλαμβάνονται ανάμεσα στα πλούσια
ευρήματα των συνεχιζόμενων ανασκαφών.
Στην περιοχή του
Δυρού εκτός του μεγαλύτερου και
γνωστότερου σπηλαίου “Βλυχάδα”
υπάρχουν τουλάχιστον άλλα τρία
σπήλαια που παρουσιάζουν
αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Το
σημαντικότερο από αυτά και το μόνο στο
οποίο έχουν γίνει ανασκαφές μέχρι
στιγμής, είναι το σπήλαιο Αλεπότρυπα.
Το σπήλαιο αυτό ανακαλύφθηκε τον Μάιο
του 1958 τυχαία από τον Α Λαμπρινάκο,
όταν μπήκε μέσα από μία τρύπα ο σκύλος
του, κυνηγώντας μία αλεπού.
Βρίσκεται
200 περίπου μέτρα
πριν από την νέα είσοδο του σπηλαίου “Βλυχάδα”
σε υψόμετρο 20 μέτρων από την επιφάνεια
της θάλασσας. Το σπήλαιο είναι διώροφη
κοίτη υπόγειου ποταμού με μήκος
γνωστό 270 μέτρα και μήκος διαδρόμων
περίπου 600 μέτρα. Η έκτασή του είναι 6.500
μ² και η θερμοκρασία του είναι σταθερή στους
18°C.
|
Το
σπήλαιο χωρίζεται σε τρεις αίθουσες:
Στην
πρώτη αίθουσα βρέθηκε και το
εργαστήριο κεραμικής του οικισμού με
διάφορα εργαλεία.
Η
δεύτερη αίθουσα που είναι και η
πλουσιότερη από άποψη
σταλαγμιτικού διακόσμου, ήταν
μάλλον τόπος λατρείας (είναι
εμφανή η καπνιά σε όλα τα σημεία
από τα αναμμένα δαδιά και τα
ρετσίνια που χρησιμοποιούσαν για
φωτισμό).
Στην
Τρίτη αίθουσα που είναι
και η μεγαλύτερη του σπηλαίου
βρέθηκαν μεταξύ άλλων και οι
βραχογραφίες, το νεκροταφείο του
οικισμού
και η λίμνη με το πόσιμο νερό.
Το
σπήλαιο δυστυχώς υπέστη
μεγάλες επεμβάσεις στο εσωτερικό του (ιδιαίτερα
στην πρώτη αίθουσα) προκειμένου να
αξιοποιηθεί τουριστικά. Η χρήση
δυναμίτη για την διάνοιξη της εισόδου
ήταν καταστροφική για ένα μεγάλο
μέρος αρχαιολογικών ευρημάτων. |
 |
Μαρμάρινο γυναικείο ειδώλιο της
νεότερης νεολιθικής εποχής.
Βρέθηκε στον "Θάλαμο της Ελιάς"
μαζί με όστρακα, οστά ζώων, ψαριών
και πουλιών, πήλινα αγγεία,
κοσμήματα από στρείδια και
εργαλεία από πέτρα, οψιδιανό και
χαλκό.
Σήμερα βρίσκεται στο
αρχαιολογικό μουσείο Σπάρτης. |
 |
Σε κρυφό θάλαμο, στα
δεξιά της "Μεγάλης Σάλας" (της
μεγαλύτερης αίθουσας) του
σπηλαίου, σε κρεμαστή μαρμάρινη
φυσική πλάκα (βλ. εικόνα δεξιά), ανακαλύφθηκαν
εγχάρακτες παραστάσεις (βραχογραφίες)
συμπληρωμένες
με κοκκινόχωμα.
Ευρήματα από
το νεολιθικό μουσείο Δυρού
Τα πολυπληθή ευρήματα του
Νεολιθικού Μουσείου Δυρού
προέρχονται από το σπήλαιο Αλεπότρυπα
του Πύργου Δυρού Λακωνίας και μιλούν
για την ζωή, τις δραστηριότητες και το
υψηλό πνευματικό επίπεδο του ανθρώπου
που έζησε εκεί οργανωμένος σε
κοινότητα κατά την διάρκεια της 5ης
και 4ης χιλιετίας π.Χ.
Μία ομάδα νεολιθικών ναυτικών που
παρέπλεαν τον κόλπο του Δυρού στο
ταξίδι τους για Μήλο προκειμένου να
εφοδιαστούν οψιανό, το πολύτιμο αυτό
σκληρό ηφαιστειογενές υλικό που είναι
κατάλληλο για την κατασκευή εργαλείων
και όπλων, φαίνεται ότι
προσορμίστηκαν εδώ, εντόπισαν την
λίμνη με το πόσιμο νερό που υπάρχει
στο σπήλαιο και εγκαταστάθηκαν σε
αυτό.
Το σπήλαιο χρησιμοποιήθηκε ως
καταφύγιο, ως κατοικία, ως εργαστήριο,
ως απέραντη αποθήκη αγαθών και
παράλληλα ως νεκροταφείο και τόπος
λατρείας.
Ο πλούτος και η ποιότητα των
ευρημάτων αποδεικνύουν ότι στον Δυρό
αναπτύχθηκε μία πολυάνθρωπη δυναμική
κοινωνία που εξελίχθηκε σε σημαντικό
κέντρο με γεωργοκτηνοτροφικό και
παράλληλα με έντονο εμποροναυτικό
χαρακτήρα.
Τα αρίστης κατασκευής εργαλεία από
λίθο, κόκαλο και οψιανό, η εξαίρετη
γραπτή, ακόσμητη και ανάγλυφη
κεραμική, τα χαρακτηριστικά σύνεργα
υφαντικής, βελόνες και σφονδύλια, τα
λεπτοκαμωμένα οστέινα, λίθινα, αλά και
αργυρά κοσμήματα, τα κομψά πήλινα και
μαρμάρινα ειδώλια και το άφθονο,
άριστα διατηρημένο σκελετικό υλικό
ανθρώπων και ζώων, καθιστούν το
σπήλαιο Αλεπότρυπα Δυρού σπουδαίο
αρχαιολογικό χώρο με μοναδικό
επιστημονικό ενδιαφέρον.
Η νεολιθική κοινότητα στο Δυρό
αναπτύχθηκε κατά το διάστημα του 5.000 –
3200 π.Χ. (νεότερη και τελική νεολιθική
περίοδος).
Η ζωή της κοινότητος διεκόπη απότομα
γύρω στα 3200 π.Χ. από έναν ισχυρό σεισμό,
ο οποίος προκάλεσε κατάρρευση βράχων
με αποτέλεσμα να φράξει η είσοδος του
σπηλαίου. Οι εγκλωβισμένοι στο
σπήλαιο πέθαναν από πείνα (όπως μας
δείχνουν οι άταφοι σκελετοί), ενώ όσοι
βρέθηκαν στο ύπαιθρο, εγκατέλειψαν
την περιοχή γιατί στερήθηκαν το
πόσιμο νερό που υπήρχε στην λίμνη της
Αλεπότρυπας.
 |
Ευρήματα από το επιφανειακό
στρώμα του σπηλαίου, καλυμμένα με
σταλαγμιτικό υλικό. Ανάμεσα σε αυτά
βλέπουμε ένα ανθρώπινο κρανίο.
Ένα
σημαντικό μέρος
από αυτά τα ευρήματα καταστράφηκε από
τις εργασίες για την τουριστική
αξιοποίηση του σπηλαίου όπου έγινε και
χρήση δυναμίτη για την διάνοιξη της εισόδου
για τους επισκέπτες, χωρίς να υπάρχει
επίβλεψη αρχαιολόγων και χωρίς να
έχουν διεξαχθεί ανασκαφές. |
Τα τέσσερα χάλκινα
σφυρήλατα εγχειρίδια (ή λόγχες) μαζί με υπολείμματα
από την τήξη του χαλκού που βρέθηκαν
στην Αλεπότρυπα, φανερώνουν την υψηλή
στάθμη της τεχνικής εξελίξεως του
πολιτισμού του Δυρού.
 |
Μοναδικό στο είδος του
εύρημα που σημαδεύει την κορυφαία
στιγμή ανάπτυξης του νεολιθικού
πολιτισμού στον Ελλαδικό χώρο πριν
από τουλάχιστον 5500 χρόνια, αποτελούν
τα ασημένια κοσμήματα που βρέθηκαν
στην Αλεπότρυπα.
Η σημασία του
ευρήματος είναι μεγάλη λόγω της
δύσκολης και σύνθετης (για την
νεολιθική εποχή που υποτίθεται
ότι ο άνθρωπος δεν γνώριζε την
χρήση μετάλλων) κατεργασίας του
αργύρου |
Δείγματα ακόσμητης και ανάγλυφης
κεραμικής, εξαίρετης τέχνης.
Σύμβολα κεραμέων ή κάποιο
είδος γραφής; Οι αρχαιολόγοι δεν
έχουν απαντήσει με βεβαιότητα καθώς
οι ανασκαφές αλλά και η μελέτη των
ευρημάτων συνεχίζεται ακόμα.
Στο συγκεκριμένο όστρακο
διακρίνονται μεταξύ άλλων τα γράμματα Α, Σ, Ν.
Πρόκειται για ένα δείγμα αλφαβητικής
γραφής στην νεολιθική εποχή που
έρχεται να αναθεωρήσει πολλές απόψεις;
Η γραπτή κεραμική του
Δυρού
Χαρακτηριστικά δείγματα
γραπτής κεραμικής. Η σχηματική και
χρωματική ποικιλία των διακοσμητικών
θεμάτων της γραπτής κεραμικής του Δυρού, εκφρασμένη περίτεχνα σε
ιδιαίτερα επιμελημένης κατασκευής,
αγγεία, λατρευτικού προφανώς
χαρακτηρισμού, φανερώνει
εκλεπτυσμένο επίπεδο αισθητικής
αντίληψης και φαντασίας.
Το Νεολιθικό μουσείο Δυρού
λειτουργεί κανονικά και σύντομα
πρόκειται να ξανανοίξει για τους
επισκέπτες η πρώτη αίθουσα του
σπηλαίου.
|
