Άρθρο 6

Άλλα άρθρα

Σπήλαιο Φράχθι Αργολίδος - 
Η ανακάλυψη της αρχαιότερης αποδεδειγμένης Ναυσιπλοΐας 
(περ. 7250 π.Χ.) 

    Το σπήλαιο Φράχθι στην Αργολίδα (κοντά στο χωριό Κοιλάδα) παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον όχι μόνο λόγω της διαρκούς κατοικήσεως του για μία μεγάλη περίοδο (πολύ πριν το 30.000 π.Χ. και μέχρι το 3.000 π.Χ. περίπου), αλλά και από τα πολύ σημαντικά ευρήματα που βρέθηκαν και αποκαλύπτουν σημαντικές άγνωστες πτυχές της ιστορίας μας. 

Οι ανασκαφές έφτασαν σε βάθος 11 μέτρων στο βαθύτερο τμήμα του σπηλαίου. Στο σημείο αυτό βρέθηκαν πάνω από 11 μέτρα στρωματογραφίας γεμάτα με συντρίμματα που συσσωρεύτηκαν κατά την διάρκεια της κατοίκησης του σπηλαίου με το πέρασμα των χιλιετιών. Σε βάθος 9 μέτρων βρέθηκαν τα παλαιότερα αποθέματα με ίχνη κατοίκησης και πολιτισμού και χρονολογούνται στην Άνω Παλαιολιθική περίοδο (περίπου 35.000 έως 20000 π.Χ.)  Φωτογραφία δεξιά :  άποψη των ανασκαφών στο  βαθύτερο τμήμα του σπηλαίου.

 ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΕΡΗΣ ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑΣ 
(περ. 7250 π.Χ. σύμφωνα με τις μετρήσεις του καθηγητή T. Jacobsen )

    Μία από τις σημαντικότερες διαπιστώσεις που προέκυψε από την μελέτη των ευρημάτων του σπηλαίου, είναι για την αποδεδειγμένα αρχαιότερη (μέχρι πρόσφατα) ναυσιπλοΐα.
       Πρόκειται για μία διαπίστωση που επιβεβαίωσε τις ενδείξεις που είχαμε για τις σημαντικότατες ναυτικές ικανότητες των προγόνων μας (π.χ. τα λίθινα αγγεία του 6000 π.Χ. που βρέθηκαν στην Νέα Μάκρη και είναι όμοια με αυτά της Χοιροκοιτίας Κύπρου ήταν μία σαφή ένδειξη). Είναι η απόδειξη ότι οι πρόγονοί μας, ήδη από την δεύτερη φάση της Μεσολιθικής Περιόδου (8.300 - 6.000 π.Χ.) έπλεαν με άνεση στο Αιγαίο, αλλά και ψάρευαν σε ανοιχτές θάλασσες.
     Στο σπήλαιο βρέθηκαν μεγάλες ποσότητες οψιανού (ή οψιδιανού) ενός ηφαιστειακού πτερώματος από την Μήλο (η Μήλος απέχει περίπου 150 χιλιόμετρα από το σπήλαιο).

Αυτό το εύρημα σε συνδυασμό με τα οστά μεγάλων ψαριών (πιθανότατα τόνου, βάρους πολλών δεκάδων κιλών) που βρέθηκαν ανάμεσα στις μεγάλες ποσότητες από οστά  μικρότερων ψαριών, αποδεικνύει την ικανότητα ναυσιπλοΐας και αλιείας σε ανοιχτές θάλασσες (μεγάλα βάθη), γιατί ψάρια αυτού του μεγέθους και βάρους δεν ψαρεύονται σε ρηχά νερά. και σίγουρα η αλιεία τους δεν μπορούσε να γίνει πάνω σε κορμούς δέντρων και απλές σχεδίες όπως προσπαθούν να παρουσιάσουν μερικοί "επιστήμονες".

    Τα ερωτήματα που δημιουργούνται από αυτή την ανακάλυψη είναι πολλά π.χ. : 
    -Τι τεχνοτροπίας ήταν οι βάρκες τους; Μπορούσαν να πλεύσουν τέτοιες αποστάσεις πάνω σε κορμούς δέντρων ή απλές σχεδίες; 
Για την τεχνοτροπία κατασκευής δεν μπορεί να απαντήσει κανείς με βεβαιότητα εφ' όσον δεν υπάρχουν σχετικά ευρήματα. Πάντως το σίγουρο είναι ότι (όπως προαναφέραμε), αλιεία μεγάλων ιχθύων σε βαθιά νερά δεν γίνεται πάνω σε κορμούς δέντρων ή απλές σχεδίες.
    -Μπορούσαν οι πρόγονοί μας σε τόσο παλαιά εποχή να έχουν εξερευνήσει τις Κυκλάδες; Και τι απόσταση θα μπορούσαν να έχουν καλύψει πλέοντες; 
Εφ' όσον πλέοντες μπορούσαν να καλύψουν με άνεση την απόσταση των (τουλάχιστον) 150 χιλιομέτρων μέχρι την Μήλο, είναι σίγουρο ότι όχι μόνο γνώριζαν και είχαν επικοινωνία με την περιοχή των Κυκλάδων, αλλά ίσως να είχαν φτάσει και μακρύτερα. Μία απλή μελέτη ενός χάρτη του Αιγαίου Πελάγους, μας δείχνει ότι με ακτίνα τα 150 Χιλιόμετρα (περίπου 83,5 Ναυτικά μίλια) και ενδιάμεσους σταθμούς τα διάφορα νησιά, καλύπτονται μεγάλες αποστάσεις στο Αιγαίο.

Ίσως αυτά τα ερωτήματα που δημιουργήθηκαν να "ώθησαν" την αμερικανική αρχαιολογική αποστολή να αμφισβητήσει την αρχική της τοποθέτηση επί του θέματος και να ανασκευάσει τα συμπεράσματά της που αρχικά μιλούσαν για βέβαιη ναυσιπλοΐα.

    Πάντως τα νεότερα ευρήματα - αποδείξεις (της αρχαιότερης πλέον) ναυσιπλοΐας από τα Γιούρα (βλ. σχετική σελίδα) τα οποία είναι παλαιότερα από το Φράχθι (γύρω στο 8.000 π.Χ.) με τα πολλά αγκίστρια, τα ψάρια (τόνος και εδώ) βάρους μέχρι και 200 κιλών και η εύρεση οψιανού (ή οψιδιανού) από την Μήλο, έδιωξαν κάθε πιθανή αμφιβολία για τις σημαντικότατες ναυτικές ικανότητες των προγόνων μας.

 Η ΑΡΧΑΙΟΤΕΡΗ ΤΑΦΗ

    Στο σπήλαιο βρέθηκε και η μέχρι πρόσφατα αρχαιότερη ταφή στον ευρωπαϊκό χώρο (πλέον η αρχαιότερη ταφή στον Ευρωπαϊκό χώρο είναι αυτή που βρέθηκε στο σπήλαιο Απήδημα Μάνης περ. 28.000 π. Χ.). Η Αμερικανική αποστολή που έκανε τις ανασκαφές την χρονολογεί στην Μεσολιθική περίοδο περ, 8300 – 6000 π.Χ. μία ημερομηνία που σύμφωνα με νεότερες μελέτες πρέπει να τοποθετηθεί πιο πίσω ίσως και μέχρι το 10000 π.Χ. 

Πρόκειται για έναν άνδρα 25 περίπου ετών που ετάφη σε συμπτυγμένη στάση σε ένα μικρό φρεάτιο κοντά στην είσοδο του σπηλαίου. Το φρεάτιο αυτό ήταν σκεπασμένο με λίθους στο μέγεθος μέγεθος της παλάμης χεριού, αν και δεν βρέθηκαν ταφικά κτερίσματα μαζί με τον νεκρό η αξία του ευρήματος είναι πολύ μεγάλη.

    Λεπτομερέστερες μελέτες το 1989 έδειξαν ότι κάποια από τα οστά που βρέθηκαν εκεί δεν άνηκαν στον άνδρα.

Νεότερες έρευνες τελικά απέδειξαν ότι η ταφή αυτή ήταν η τελευταία από τουλά- χιστον επτά άλλες παλαιότερες, που όλες μαζί σχημάτιζαν ένα είδους νεκροταφείο, μία σημαντικότατη και μο- ναδική ανακάλυψη για την συγκεκριμένη εποχή.

    Σε τουλάχιστον μία από αυτές τις ταφές βρέθηκαν και ίχνη φωτιάς και ενδέχεται να αποτελούν σημάδια καύσης νεκρών.

 ΑΛΛΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ (Αγγειοπλαστική. εργαλεία κλπ)

    Στο σπήλαιο Φράχθι η ανθρώπινη παρουσία για 20000 - 25000 χρόνια μας άφησε πληθώρα ευρημάτων. Βρέθηκαν πολλά αντικείμενα καθημερινής χρήσης, εργαλεία, αγγεία κλπ και αρκετές ταφές. Σας παρουσιάζουμε ένα μικρό δείγμα των ευρημάτων που βρέθηκαν στο σπήλαιο.

Διάφορα λίθινα εργαλεία από την Πρώιμη Νεολιθική περίοδο  (περ. 6000 π.Χ.)

Αγγειοπλαστική από την Πρώιμη Νεολιθική περίοδο του σπηλαίου

Αγγειοπλαστική από την Νεολιθική περίοδο του σπηλαίου

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

    Δυστυχώς η ιδιομορφία του Αιγιακού χώρου σε συνδυασμό με την ανύψωση των υδάτων μεταξύ του 14000 και 6000 π.Χ. σίγουρα έφερε πολλούς παρόμοιους χώρους κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Σπήλαια που παλαιότερα ήταν σε κάποια απόσταση από την θάλασσα λόγω της υψομετρικής διαφοράς, βρέθηκαν κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το σπήλαιο Φράχθι εγκαταλείπεται οριστικά περί το 3000 π.Χ., όταν πλέον η στάθμη της θάλασσας είναι πολύ κοντά στο στόμιο του σπηλαίου.

    Άραγε πόσοι άλλοι χώροι με σημαντικότατα ευρήματα θα βρίσκονται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας στερώντας μας από σημαντικές αποδείξεις για την Άγνωστη Ιστορία μας; (Αξίζει να αναφερθεί ότι πολλοί χώροι που μας έδωσαν πολύτιμα ευρήματα και φώτισαν άγνωστες πτυχές της ιστορίας μας όπως π.χ. το νησάκι Σάλιαγκος ενδιάμεσα Πάρου και Αντίπαρου, είναι πλέον παραθαλάσσιοι).

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ - ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ

Οι φωτογραφίες προέρχονται από την σχετική σελίδα του πανεπιστημίου της Ινδιάνα 
(http://www.indiana.edu/~classics/aegean/R01.html)