Αναλυτικός πίνακας αρχαιολογικών ευρημάτων - Χρονολογική περίοδος 3

    Από το 1962 μια ομάδα ειδικών του Πανεπιστημίου του Καίημπριτζ, υπό την διεύθυνση του E.S. Higgs, ύστερα από επιφανειακές έρευνες στην Βόρειο Ελλάδα, κατόρθωσε να επισημάνει παλαιολιθικές θέσεις στην Ήπειρο και από το 1963 άρχισε συστηματικές ανασκαφές σε υπαίθριους καταυλισμούς και σε σπήλαια.

    Η κυριότερη ανασκαφή έγινε την δεκαετία του 1960 στην θέση Κοκκινοπηλός της κοιλάδας του Λούρου κοντά στα Ιωάννινα, προς Πρέβεζα.

    Μέσα σε στρώμα ερυθρογής βρέθηκαν 800 παλαιολιθικά εργαλεία και απολεπίσματα από μεταμορφωμένο ασβεστόλιθο. Τα ευρήματα ήταν κυρίως ξέστρα, απλές ή ξαναδουλεμένες φολίδες ή αιχμές και λιγοστές διπρόσωπες φυλλόσχημες αιχμές.

	Όμοια εργαλεία βρέθηκαν σε άλλες δεκαπέντε τοποθεσίες της Ηπείρου, πάντα σε ερυθρογή, σε κοιλάδες ή σε υψηλές ορεινές λεκάνες.     Βεβαιώθηκε έτσι ότι το κοκκινόχωμα αποτελούσε το έδαφος της εποχής, όπου κινήθηκε και έδρασε ο παλαιολιθικός άνθρωπος.
Παλαιολιθικά εργαλεία

    Η κα Νίνα Κυπαρίσση διενεργεί ανασκαφές στο σπήλαιο της Θεόπετρας στην Θεσσαλία από το 1987.
    Στρωματογραφικά ευρήματα αποδεικνύουν ότι η παρουσία του ανθρώπου ήτανε συνεχής στην περιοχή αυτή 50.000 πριν, από την Παλαιολιθική μέχρι και την Νεολιθική Περίοδο.

    Έχουν βρεθεί τέσσερις (4) πατημασιές στην σειρά. Οι τρεις είναι ολόκληρες, καθαρές και η τέταρτη μισή.

    Παρόμοια ίχνη στην Ευρώπη μετριούνται στα δάκτυλα του ενός χεριού και στα δάκτυλα των δύο χεριών σε ολόκληρο τον κόσμο. Για την Ευρώπη, τα ίχνη αυτά είναι τα παλαιότερα.

    Προέρχονται από τα αριστερά πόδια τεσσάρων διαφορετικών παιδιών ηλικίας τριών με τεσσάρων ετών (σύμφωνα με την γνώμη των ανθρωπολόγων που τα εξέτασαν).

    Τα δύο από τα αποτυπώματα φαίνεται ότι ήταν καλυμμένα από κάποιο ύφασμα ή δέρμα, ενώ το μεσαίο από τα τρία, τα περισσότερο ευκρινή, έχει και αποτυπώματα δακτύλων, ήταν δηλαδή γυμνό...

    Τα αποτυπώματα αυτά έγιναν πάνω σε ένα υγρό ίζημα, σαν σημερινό υγρό τσιμέντο, το οποίο κάποια στιγμή στερεοποιήθηκε, πιθανόν και υπό την επίδραση της φωτιάς τα ίχνη της οποίας ευρέθησαν πάνω από το στρώμα των αποτυπωμάτων.

    Χρονολογήθηκαν από τον "ΔΗΜΟΚΡΙΤΟ" και έδωσαν ηλικία 46.000 ± 1.600 έτη. Είναι τα παλαιότερα ίχνη που υπολογίστηκαν ποτέ με την μέθοδο του άνθρακα C¹⁴.

    Κάτω από το στρώμα αυτό υπάρχει άλλο ίζημα παχύ χωρίς ίχνη φωτιάς, αλλά με ανθρώπινα εργαλεία και το οποίο τοποθετείται στα 75.000 περίπου έτη.

    Η χρονολόγηση αυτή (των 75.000 ετών) δεν έχει επιβεβαιωθεί πλήρως ακόμη.

    Εκτός από τα ίχνη ποδιού βρέθηκαν επίσης δύο ακέραιοι ανθρώπινοι σκελετοί : ένας ανδρικός, ο οποίος χρονολογείται στα 14.500 π.Χ. περίπου, και μια γυναίκα η οποία χρονολογείται στα 7.050 με 7.010 π.Χ., όπως επίσης εργαλεία και κοσμήματα.

    Τα ευρήματα από τη Νεολιθική Περίοδο είναι πολύ καλής ποιότητος.

    Βραχογραφίες ηλικίας 21.000 βρέθηκαν στη βορειανατολική Πορτογαλία, κατά την διάρκεια κατασκευαστικών εργασιών στη λίμνη Pocinho Dam.

    Οι βραχογραφίες παριστάνουν βοοειδή και άλογα, ορισμένα με δύο ή με τρία επάλληλα κεφάλια σε ένα σώμα, προκειμένου να δηλωθεί η κίνηση.

    Σύμφωνα με τον καθηγητή Joao Ziihao του Instituto Portugues de Arqueologia, σημαντικός παράγοντας στην χρονολόγησή τους στάθηκε ένα αδιατάρακτο παλαιολιθικό στρώμα, το οποίο ακουμπούσε στη βάση του βράχου με τα χαράγματα και με το οποίο μπορεί πλέον να χρονολογείται απόλυτα η ιδιαίτερη τέχνη της κοιλάδας κατά την παλαιολιθική εποχή, χρονολόγηση η οποία έως τώρα βασιζόταν σε έμμεσα στοιχεία.

    Η εξόρυξη της ώχρας, του "χρυσού" της Παλαιολιθικής εποχής, υπήρξε η πρωιμότερη εξορυκτική δραστηριότητα του ανθρώπου και η πρώτη γνωριμία του με τα μέταλλα.

    Το παλαιολιθικό ορυχείο βρίσκεται στη θέση "Τζίνες", ορεινή περιοχή μεταξύ Λιμεναρίων και Μαριών στη νότια Θάσο. Εντοπίστηκε και διασώθηκε το 1956, κατά τη διάρκεια εργασιών εξόρυξης σιδηρομεταλλεύματος σε μεταλλεία της περιοχής και επανεντοπίστηκε το 1981 στα πλαίσια ενός ευρύτερου προγράμματος αρχαιομεταλλουργικών ερευνών.

    Η παντελής απουσία κεραμικής στο εσωτερικό του ορυχείου, σε συνδυασμό με τη μακρόχρονη διάρκεια της εξορυκτικής δραστηριότητας, η οποία διαπιστώθηκε από την εντόπιση επάλληλων δαπέδων εργασίας συνηγορούσαν εξαρχής για μια πρώιμη χρονολόγηση του ορυχείου σε μια φάση ακεραμική.

    Στο σπήλαιο El Pendo, γνωστό από το 1878, μια ομάδα ισπανών αρχαιολόγων ξεκίνησε από το 1994 νέες ανασκαφές, κυρίως στο λεγόμενο «Ιερό της Εποχής του Χαλκού»: μια περιοχή του σπηλαίου όπου εντοπίστηκαν τελετουργικές ταφές και αποθέσεις αναθημάτων.

    Την τελευταία μέρα των ερευνών, κατά τον καθαρισμό του βραχώδους τοιχώματος του σπηλαίου, ήλθαν στο φως ίχνη ζωγραφικής με ερυθρό χρώμα.

    Διαπιστώθηκε ότι πρόκειται για σημαντική βραχογραφία που εκτείνεται σε ζώνη μήκους 7 μ. και ύψους 2-3,5 μ., σε απόσταση 80 μ. από το στόμιο του σπηλαίου.

    Μέσα στο πλήθος των ευρημάτων, βρέθηκε τμήμα από κρανίο ενήλικου άνδρα του τύπου Homo sapiens sapiens, με πρώιμα όμως χαρακτηριστικά.

    Χρονολογείται στην Ανώτερη Παλαιολιθική (14.500 π.Χ. περίπου).

    Ενδιαφέρον παρουσιάζει η απουσία του "σήματος" στην φωτογραφία υπ'αρίθ. 1 αλλά και στον πίνακα σημάτων Παλαιολιθικής τέχνης (κατά A. Leroi - Gourhan) που αναδημοσιεύονται στο ετήσιο αφιέρωμα του περιοδικού ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΕΣ του 1996 (τ.58, σελ. 87 και 88).

    Η φωτογραφία υπ'αρίθ. 2 προέρχεται από το εξώφυλλο του βιβλίου του Ι. Μπαλή : "Η μαγική γλώσσα - πλήρης κατάρρευση της ινδοευρωπαϊκής θεωρίας", ενώ η "πλήρης" φωτογραφία (υπ'αρίθ. 3) προέρχεται από το περιοδικό "ΑΝΕΞΗΓΗΤΟ"
 

[ΠΗΓΗ κειμένων :  Ι. Μπαλή : "Η ΜΑΓΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΠΛΗΡΗΣ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΤΗΣ ΙΝΔΟΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ" εκδόσεις ΠΕΛΑΣΓΟΣ 1997 σελ. 80, άρθρο της Γεωργίας Κουρτέση - Φιλιππάκη (Αρχαιολόγος - Προϊστοριολόγος) στο περιοδικό "ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ" τ.58, (Ιαν. – Μαρτ. 1996) σελ. 82 και άρθρο τoυ Περικλή Ροδάκη στο περιοδικό "ΑΝΕΞΗΓΗΤΟ" σειρά SUPER τ.1 (1992) σελ.98. Η δε "χρονολόγηση" της περιόδου προέρχεται από τον Microsoft^® ENCARTA Interactive World Atlas 2000 - λήμμα "Lascaux"].

Ένδειξη χρήσεως χαλιναριού την εποχή εκείνη.