Χρονολογική περίοδος 6
Ευρήματα που χρονολογούνται από το 5.260 έως
το 2.700 π.Χ. (περίπου)
| Παλαιότερος
λιμναίος οικισμός Ευρώπης – Δισπηλιό
Καστοριάς (5.260 π.Χ.) |
| Η ανασκαφική
δραστηριότητα του αρχαιολόγου και
καθηγητού του ΑΠΘ κ. Γ.
Χουρμουζιάδη έφερε στο φως ξύλινη
ενεπίγραφη πινακίδα που
χρονολογήθηκε με τη μέθοδο του
ραδιενεργού άνθρακα 14C και
βρέθηκε ότι είναι ηλικίας 7.250 ετών.
Ανεξαρτήτως
του χαρακτηρισμού της (οπωσδήποτε
Ελληνικής - η ομοιότητα των
χαρακτήρων με τη Γραμμική Α είναι
οφθαλμοφανής) γραφής που είναι
χαραγμένη στην πινακίδα αυτήν και
της αποκρυπτογραφήσεώς της, η
ανακάλυψή της καταρρίπτει τις
θεωρίες περί Φοινικικής ή
Ινδοευρωπαϊκής προέλευσης του
αλφαβήτου μας και αναδεικνύει την
Ελλάδα ως την μοναδική κοιτίδα της
γραφής και του πολιτισμού.
|
|
[ΠΗΓΗ κειμένων
: Εφημερίδα Ελευθεροτυπία (31/8/97) και
Κώστας Δούκας : "ΑΡΧΑΙΕΣ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ
ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΓΛΩΣΣΑ" (Φεβρ.
1996), η δε φωτογραφία προέρχεται από την
διεύθυνση http://www.ancientgr.com]. |
Παλαιότερος
πέτρινος «χάρτης» της Ευρώπης –
Δισπηλιό Καστοριάς (5.260 π.Χ.) |
Ευρέθη από
τον συγγραφέα – ερευνητή Κώστα
Δούκα σε σωρούς χωμάτων
προερχόμενους από τις ανασκαφές
της περιοχής.
|
|
Είναι διαστάσεων
45*30*15 εκατοστών και φέρει στην επίπεδη
πλευρά της πλήθος γραμμικών σημάτων,
παρόμοιων με εκείνα της απολιθωμένης
πινακίδας.
Το σχήμα της
(όπως και αυτό της απολιθωμένης
πινακίδας), προσομοιάζει (πάντα κατά την
γνώμη του ευρέτη της) με το σχήμα της
λίμνης της Καστοριάς της εποχής εκείνης.
|
|
|
[ΠΗΓΗ κειμένου και
εικόνων : Κώστας Δούκας, "ΑΡΧΑΙΕΣ
ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΓΛΩΣΣΑ"
(Φεβρ. 1996)]. |
Παλαιότερο
μουσικό όργανο της ελληνικής
χερσονήσου - Δισπηλιό Καστοριάς (5.260 π.Χ.) |
Μεταξύ άλλων, η ανασκαφική
δραστηριότητα του αρχαιολόγου και
καθηγητού του ΑΠΘ κ. Γ. Χουρμουζιάδη στο
Δισπηλιό Καστοριάς έφερε στο φως μια οστέινη
φλογέρα και ένα πέτρινο αγαλματίδιο,
όλα της αυτής ηλικίας.
|
|
[ΠΗΓΗ κειμένου :
Κώστας Δούκας : "ΑΡΧΑΙΕΣ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ
ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΓΛΩΣΣΑ" (Φεβρ.
1996), οι φωτογραφίες προέρχονται από
άρθρο του Μάνου Μικελάκη (Αρχαιολόγος)
στο περιοδικό "CORPUS" τ.15 (Απρ. 2000) σελ.
16]. |
Νεολιθικός
οικισμός – Διμήνιον Θεσσαλίας (5η
χιλιετία π.Χ.) |
Στα αρχαιολογικά
κατάλοιπα του οικισμού (αρχιτεκτονική,
κεραμική, εργαλεία, ειδώλια,
κοσμήματα) καταγράφονται για πρώτη
φορά όλα τα χαρακτηριστικά της Nεότερης
Nεολιθικής II στη Θεσσαλία (4800 - 4500 π.Χ.).
| Χαρακτηρίστηκε
από τους πρώτους ερευνητές της
ελληνικής Προϊστορίας ως «πολιτισμός
Διμηνίου».
Ευρέθη
κεραμικός κλίβανος εργαστηρίου
κεραμικής ο οποίος αποτελείται
από ένα κυκλικό λίθινο θεμέλιο,
που ορίζει το χώρο στον οποίο
στοιβάζονταν τα στεγνά, ήδη
διακοσμημένα αγγεία. Στη
συνέχεια τα αγγεία σκεπάζονταν
πλήρως με κλαδιά.
H επιφάνεια των
κλαδιών στεγανοποιείτο με
μάζες νωπού πηλού, ώστε να
μπορέσει στη συνέχεια να
ελεγχθεί η θερμοκρασία όπτησης
(850οC).
|
Αιχμές
βελών |
Τα κοσμήματα (βραχιόλια, περίαπτα, χάντρες)
από όστρεο σπονδύλου (οικία N), τα
δακτυλιόσχημα περίαπτα, οι αιχμές βελών
από οψιανό της Mήλου και τα μέταλλα είναι
χαρακτηριστικό δείγμα ανάπτυξης της
κοινότητος αυτής.
|
Απεικόνιση
του οικισμού (ΙΕΕ τ. Α σελ.71) |
Ο τύπος του
λαβύρινθου στην κατασκευή
του οικισμού είναι
χαρακτηριστικά παρόμοιος με
τους αντίστοιχους λαβύρινθους
των Κρητομινωϊτών και φυσικά
του Δίσκου της Φαιστού.
Νεώτερες
μελέτες δείχνουν να διαφωνούν
με την συγκεκριμένη ερμηνεία
της ρυμοτομίας του οικισμού,
θεωρώντας ότι οι λίθινοι
περίβολοι του Διμηνίου δε
φαίνεται να ακολουθούν ένα
προκαθορισμένο σχέδιο, αλλά ότι
υπακούουν στις πρακτικές
ανάγκες των κατοίκων του. Έτσι,
πιθανότατα να συνδέονται με τη
σταδιακή ανάπτυξη του οικισμού,
προκειμένου να καλυφθούν οι
ανάγκες στέγασης του πληθυσμού
που αυξάνεται συνεχώς στην
ευρύτερη περιοχή κατά τη
διάρκεια της Νεότερης
Νεολιθικής.
Κατά την
Πρώιμη εποχή του Xαλκού η οικία
13 του κεντρικού περιβόλου θα
επεκταθεί, οι δίοδοι προς την
κεντρική αυλή φραχθούν και ο
λόφος θα χρησιμοποιηθεί
αποκλειστικά από μια
οικογένεια.
|
[ΠΗΓΗ
κειμένων : http://www.fhw.gr/chronos/01/gr/
από όπου και η φωτογραφία των αιχμών,
περιοδικό "ΔΑΥΛΟΣ" τ.147 (Μάρτ.
1994), άρθρο της Δήμητρας
Σταματελοπούλου στο περιοδικό
"CORPUS" τ.5 (Μάιος 1999) σελ. 16 και
ΧΡΗΣΤΟΣ Κ. ΤΣΟΥΚΑΣ : "ΜΥΣΤΙΚΟΣ
ΛΟΓΟΣ - Η ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΤΩΝ
ΕΛΛΗΝΩΝ" εκδόσεις ALDEBARAN από όπου
και η εικόνα του οικισμού].
|
|
Επιγραφή
Σποράδων – Σπήλαιο του Κύκλωπα –
Γιούρα Αλοννήσου (5.000 - 4.500 π.Χ.)
|
| Βρέθηκε στις
ανασκαφές στην Σπηλιά του
Κύκλωπος στην ερημονησίδα
Γιούρα της Αλοννήσου από τον
έφορο αρχαιοτήτων κ. Α. Σάμψων.
Πρόκειται για όστρακο
(θραύσμα αγγείου) πάνω στο
οποίο είναι χαραγμένα σύμβολα
γραφής.
Η δε
χρονολόγηση του ευρήματος
έγινε με την μέθοδο της
στρωματογραφίας.
Τα σήματα
αυτής της γραφής μοιάζουν με τα
γράμματα του Ελληνικού
Αλφάβητου που υποτίθεται ότι «εμφανίστηκαν»
γύρω στο 800 π.Χ.
Τα χαράγματα
στο όστρακο δεν σχετίζονται με
κανένα γνωστό είδος εγχάρακτης
διακοσμήσεως, αποτελούν σαφή
σύμβολα γραφής και έγιναν στην
αρχική επεξεργασία του αγγείου.
Μετά το αγγείο ψήθηκε και έτσι
τα χαραγμένα σύμβολα έμειναν
για πάντα.
Επομένως τα
σύμβολα γραφής χρονολογούνται
την εποχή κατασκευής του
αγγείου (5.000-4.500 π.Χ.) και
αποτελούν μία συνειδητή
ενέργεια του κεραμέως.
|
"Σύμβολα
κεραμέων" ; |
Στην φωτογραφία τα
γράμματα Α Υ Δ είναι ευδιάκριτα (αρχικά
της αρχαιότατης λέξεως "ΑΥΔΗ" (=
φωνή) σύμφωνα με μερικούς ερευνητές).
[ΠΗΓΗ
κειμένου και φωτογραφίας : http://www.ancientgr.com].
|
Νεολιθικός
οικισμός – Φτελιά Μυκόνου (5.000 – 1.000 π.Χ.) |
|
Ανασκαφή
λόφου όπου υπήρξε οικισμός μεγάλης
αρχαιολογικής και ιστορικής αξίας
με αποκάλυψη τριών οικοδομικών
φάσεων με μεγάλα κτήρια, με τοίχους
μεγάλου πάχους και με μία μεγάλη
επίχωση δύο μέτρων.
Τα πολύ σημαντικά
ευρήματα, που περιλαμβάνουν
εκατοντάδες αιχμές από βέλη και
καμάκια, δείχνουν αλιευτικές
δραστηριότητες και κυνήγι.
Η ανασκαφή γίνεται
με συλλογική συνεργασία πολλών
επιστημόνων (συμπεριλαμβανομένου
και του εφόρου αρχαιοτήτων κ.
Αδαμάντιου Σάμψων), που μελετούν τα
οστά ζώων, τους απανθρακωμένους
σπόρους και γενικά το
παλαιοπεριβάλλον της περιοχής.
[ΠΗΓΗ
κειμένου : Συνέντευξη του εφόρου
αρχαιοτήτων κ. Αδαμάντιου Σάμψων
στο περιοδικό "ΔΑΥΛΟΣ" τ.204 (Δεκ.
1998)].
|
Οστέινοι
αυλοί – νεκροταφείο Νεώτερης
Νεολιθικής – Κοζάνη (4.500 – 4.000 π.Χ.) |
|
Δύο
οστέινοι αυλοί συγκαταλέγονται
μεταξύ των σπανιότερων από τα
ευρήματα που έφεραν στο φως οι
εργασίες για την διάνοιξη της
Εγνατίας οδού στην Κοζάνη.
Το νεκροταφείο της Νεώτερης
Νεολιθικής περιόδου (4.500 - 4.000 π.Χ.)
που αποκαλύφθηκε στη θέση Τούμπα
Κρεμαστής - Κοιλάδας στην Κοζάνη
αποτελείται από 300 περίπου λάκκους
με αγγεία, εργαλεία, οστά και άλλα
αντικείμενα.
[ΠΗΓΗ
κειμένου : Περιοδικό "ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ
& ΤΕΧΝΕΣ" τ.75 (Απρ. – Ιούν. 2000) σελ.
116].
|
Η
αρχαιότερη αιγυπτιακή γραφή –
Άβυδος Αιγύπτου (3.400 π.Χ.) |
|
Οι
ανασκαφές των τελευταίων 15 ετών
στην βασιλική νεκρόπολη της
Αβύδου (480 χλμ. νότια του Καΐρου),
που πραγματοποιούνται από το
Γερμανικό Αρχαιολογικό
Ινστιτούτο Καΐρου, απέδωσαν
μικρά ελεφάντινα και οστέινα πλακίδια
ύψους 3 περίπου εκατοστών.
Έχουν
χαραγμένα πάνω τους σύμβολα
αρίθμησης ή ένα έως τέσσερα
ιερογλυφικά, τα οποία
απεικονίζουν ποσότητες αγαθών
που αποδόθηκαν έως φόροι.
Ο
τάφος του βασιλιά Σκορπιού,
στον οποίο βρέθηκαν, είναι της
Προδυναστικής περιόδου και
χρονολογήθηκε με την μέθοδο του
άνθρακα 14C στην περίοδο
Νακάντα ΙΙ (3.400 – 3.200 π.Χ.).
Τα
περισσότερα πλακίδια
χρονολογήθηκαν στο 3.200 π.Χ., ενώ
ορισμένα στο 3.400 π.Χ.
|
Πλακίδια
με δείγματα γραφής |
Ο
υπεύθυνος των ανασκαφών Dr. Gunter Dreyer
πιστεύει πως ήταν οι Σουμέριοι που
τελικά πήραν στοιχεία γραφής από
τους Αιγύπτιους και όχι το αντίθετο,
όπως πιστεύεται.
[ΠΗΓΗ
κειμένου και φωτογραφίας :
Περιοδικό "CORPUS" τ.6 (Ιούν. 1999) σελ.
7 - επιμέλεια στήλης Αντώνης
Λεβέντης (Αρχαιολόγος)].
|
Η
αρχαιότερη μεσοποταμιακή γραφή –
Συρία (3.400 – 3.300 π.Χ.) |
|
Δύο
πινακίδες από την περιοχή Τελ
Μπρακ της Συρίας πιστεύεται ότι
φέρουν τα αρχαιότερα
εικονογράμματα της
Μεσοποταμίας, τα οποία
απεικονίζουν μία αίγα και ένα
πρόβατο, συνοδευόμενα από τον
αριθμό 10.
Σήμερα
πιστεύεται ότι η εμφάνιση της
γραφής στην Μεσοποταμία
συντελέσθηκε σε μια ευρεία
περιοχή κατά μήκος των ποταμών
Τίγρη και Ευφράτη.
|
|
[ΠΗΓΗ
κειμένου και φωτογραφίας : Άρθρο της
Μαργαρίτας Νικολακάκη - Κέντρου (Αρχαιολόγος)
στο περιοδικό "CORPUS" τ.16 (Μαϊ. 2000)
σελ. 60].
|
"Σύμβολα
κεραμέων" σε αγγεία – Μήλος (3η
χιλιετία π.Χ.) |
|
Εγχάρακτα
σύμβολα - γράμματα βρίσκουμε
στην Μακεδονία, στο Αιγαίο, στη
Βουλγαρία, στην Ρουμανία και
πιθανόν και σε άλλους χώρους
της χερσονήσου του Αίμου.
Σε
προϊστορικές ανασκαφές μέχρι
τώρα βρίσκαμε νεολιθικά
όστρακα αγγείων με εγχάρακτα
σύμβολα, που μπορεί να έχουν
σχέση με την προαναφερθείσα
γραφή. Μέχρι πρόσφατα τα
ονομάζαμε "σύμβολα κεραμέων".
Έχουμε
επίσης "σύμβολα κεραμέων"
στην Πρωτοελλαδική εποχή (3η
χιλιετία) και στην
Μεσσοελλαδική (2η χιλιετία).
Σύμβολα
που μοιάζουν καταπληκτικά με τα
Ελληνικά γράμματα : Μ, Χ, Ν, Κ, Ξ, Π,
Ο, Ε, βρέθηκαν πολύ πρόσφατα σε
ένα τεράστιο σύνολο αγγείων από
τάφο της πρωτοκυκλαδικής
περιόδου (3η χιλιετία) στην Μήλο.
|
"Σύμβολα
κεραμέων" ; |
[ΠΗΓΗ
κειμένου : Συνέντευξη του εφόρου
αρχαιοτήτων κ. Αδαμάντιου Σάμψων
στο περιοδικό "ΔΑΥΛΟΣ" τ.204 (Δεκ.
1998), η δε φωτογραφία προέρχεται από
την διεύθυνση http://www.ancientgr.com].
|
Το
αρχαιότερο μεταλλείο αργύρου της
Ευρώπης – Λαύριο (3.000 π.Χ.) |
|
Στον
λόφο Βελατούρι της περιοχής Θορικός
Λαυρίου, οι ανασκαφικές δραστηριότητες
της Βελγικής Αρχαιολογικής Αποστολής
που διενεργούνται από το 1963, έφεραν στο
φως το επονομαζόμενο "βιομηχανικό
χωριό" εκτάσεως 12.000 τετραγωνικών
μέτρων, μέρος ενός ευρύτερου
κατοικημένου χώρου που υπολογίζεται
ότι φτάνει στα 150.000 τετραγωνικά μέτρα.
Αναπαράσταση
φρεατοειδούς
καμινιού
|
Μεταξύ
των ευρημάτων, έχουν βρεθεί
σπίτια, γαλαρίες, δεξαμενές
όμβριων υδάτων με ειδικό
υδατοστεγές επίχρισμα,
πλυντήρια, θολωτοί τάφοι και
θέατρο.
Η
λειτουργία των μεταλλείων
πρέπει να άρχισε το 3.000 π.Χ.
περίπου και συνεχίστηκε μέχρι
τον 4ο αι. π.Χ. Συνεπώς, εσφαλμένα
αποδόθηκε στους Φοίνικες η τεχνογνωσία
τόσο της κατεργασίας όσο και
της εκμετάλλευσης των μετάλλων,
την οποία «εφήρμοσαν» 2.000
χρόνια αργότερα.
Ο
άργυρος αυτός έδωσε την
δυνατότητα στην πόλη των Αθηνών
να ισχυροποιήσει την παρουσία
της και να εξασφαλίσει την
ύπαρξή της.
|
|
Αναπαράσταση του
βασικού καμινιού κυπέλλωσης |
 |
Οι λαυρεωτικές
γλαύκες με την κουκουβάγια στην μια
τους όψη, το ισχυρότερο νόμισμα της
εποχής εκείνης, περιείχαν άργυρο του
οποίου η καθαρότητα έφθανε στο 98%.
|
|
| Ασημένιο τετράδραχμο. |
|
Μέσα 5ου π.Χ. αι. |
Η
Βελγική Αρχαιολογική Αποστολή την
οποία αποτελούσαν οι καθηγητές H. Mussche, J.
Bingen, η Dr. Spitaels και άλλοι ειδικοί,
αναστήλωσε ένα από τα δύο πλυντήρια και
το γειτονικό προς αυτό θέατρο,
αναπλάθοντας έτσι τον οικονομικό και
καλλιτεχνικό τρόπο ζωής της εποχής.
[Πηγή
κειμένων : Χρήστος Δ. Λάζος : "ΜΗΧΑΝΙΚΗ
& ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ"
εκδόσεις ΑΙΟΛΟΣ, άρθρο του Σταύρου
Πρωτόπαπα (Δρ χημικός) στο περιοδικό
"CORPUS" τ.14 (Μάρτιος 2000) σελ. 86 από
όπου και οι εικόνες και άρθρο των κ.κ.
Σταύρου Πρωτόπαπα (Δρ. Χημικός, Εθνικό
Αρχαιολογικό Μουσείο, Επιστημονικός
Συνεργάτης ΤΕΙ Αθήνας), Αριστείδης
Κοντογεώργης (Επιστημονικός
Συνεργάτης Τμήματος Συντήρησης
Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης, ΤΕΙ
Αθήνας) και Dr. Michael Edge (Department of Chemistry,
Manchester Metropolitan University) στο περιοδικό "ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ
& ΤΕΧΝΕΣ" τ.77 (Οκτ. - Δεκ. 2000) σελ.71. Οι
φωτογραφίες του νομίσματος
προέρχονται από τον 2ο τόμο του "ΕΛΛΑΔΑ
ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ" εκδόσεις "ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ
- ΠΑΙΔΕΙΑ" 1995, σελ.91].
|
Επιγραφές
Γραμμικής Γραφής Α’ – νήσος Ιθάκη (2.700 π.Χ.) |
|
Ελληνικά
μιλούσαν οι κάτοικοι της Ιθάκης το
2.700 π.Χ., υποστηρίζει σε επιστημονική
ανακοίνωσή του, στο περιοδικό «Νέστωρ»
του πανεπιστημίου της Ιντιάνα των Η.Π.Α.,
ο διακεκριμένος καθηγητής Πώλ Φώρ (Paul
Faure).
| Η
θεωρία του βασίζεται σε επιγραφές
που βρέθηκαν το 1935 στην περιοχή
Πηλικάτα της Ιθάκης με ιδεογράμματα
και σύμβολα της Γραμμικής Γραφής Α’.
|
|
Σύμφωνα
με τον εν λόγω επιστήμονα, στις δύο
από τις επιγραφές αυτές διαβάζουμε
τις φράσεις : «Η νύμφη με έσωσε» και :
«Ιδού τι εγώ η Αρεδάτις δίδω εις την
Άνασαν, την θεάν Ρέαν, 100 αίγας, 10
πρόβατα, 3 χοίρους».
[ΠΗΓΗ
κειμένων και εικόνων : Εφημερίδα "ΕΛΛΗΝΙΚΗ
ΑΓΩΓΗ" φ.28 (Ιούνιος 1999) σελ. 24 και
άρθρο του Μάριου Δημόπουλου στο
περιοδικό "ΙΧΩΡ" τ.3 (Νοέμ. 2000)
σελ. 20].
|
περίοδος
1 (περιλαμβάνει
ευρήματα από το 12.000.000 έως το 700.000 π.Χ.)
περίοδος
2 (περιλαμβάνει
ευρήματα από το 500.000 έως το 50.000 π.Χ.)
περίοδος 3 (περιλαμβάνει ευρήματα από το
50.000 έως το 10.000 π.Χ.)
περίοδος 4 (περιλαμβάνει ευρήματα από το
8.000 έως το 6.500 π.Χ.)
περίοδος 5 (περιλαμβάνει
ευρήματα από το 6.000 έως το 5.300 π.Χ.)
περίοδος 6 (περιλαμβάνει
ευρήματα από το 5.260 έως το 2.700 π.Χ.)
περίοδος 7 (περιλαμβάνει
ευρήματα από το 2.400 έως το 1.500 π.Χ.)
περίοδος 8 (περιλαμβάνει
ευρήματα από το 1.700 έως το 740 π.Χ.)
περίοδος 9 (περιλαμβάνει
ευρήματα από τον 700 έως το 500 π.Χ.)
περίοδος 10 (περιλαμβάνει
ευρήματα από το 500 έως το 350 π.Χ.)
περίοδος 11 (περιλαμβάνει
ευρήματα από το 380 έως το 100 π.Χ.)
περίοδος 12 (περιλαμβάνει
ευρήματα από το 100 π.Χ. έως το 800 μ.Χ.)