Paranormal Vault

ΧΟΙΡΟΚΟΙΤΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Τα πρώτα ίχνη οικισμών -που έχουν βρεθεί μέχρι στιγμής- στην Κύπρο χρονολογούνται την έκτη χιλιετηρίδα π.Χ. Οι χρονολογίες που έδειξε η μέθοδος του άνθρακα 14 είναι γύρω στο 5.800 π.Χ. Η εποχή αυτή χαρακτηρίζεται από ένα πρωτότυπο πολιτισμό που δεν γνώριζε την χρήση ψημένου πηλού : νεολιθικός προκεραμεικός .

Μαρτυρείται στο Ακρωτήρι του Αποστόλου Ανδρέα στην περιοχή “Κάστρος” στην άκρη της χερσονήσου της Καρπασίας, στην Καλαβασσό, περιοχή “Τέντα”, λίγα χιλιόμετρα δυτικά της Χοιροκοιτίας, σε ένα νησάκι στην Βόρεια ακτή, την Πέτρα του Λιμνίτη, και στην Χοιροκοιτία, όπου έγιναν εκτεταμένες ανασκαφές και είναι ο πιο επιβλητικός νεολιθικός οικισμός.
Η Χοιροκοιτία βρίσκεται γύρω στα 6 χιλιόμετρα από την θάλασσα σε μία σχετικά ανώμαλη περιοχή στους πρόποδες της οροσειράς του Τροόδους. Ο νεολιθικός οικισμός απλώνεται στις πλαγιές μιας βραχώδους προεξοχής που ονομάζεται “Βουνός”, με τον ποταμό Μαρώνι στα βόρεια.

Χάρτης Κύπρου με τους σημαντικότερους νεολιθικούς οικισμούς

Ο ΟΙΚΙΣΜΟΣ

Ο οικισμός ανακαλύφθηκε το 1934 και έγιναν ανασκαφές τα έτη 1936 έως 1946 , το 1972 και 1976, 77.

Οι κατοικίες απλώνονται στις πλαγιές του λόφου, κυρίως στην νότια πλευρά του, στις δύο πλευρές ενός μακρόστενου πέτρινου κτίσματος που έχει μήκος 185μ. και που διατηρείται σε ύψος 3,5 μ. και αρχικά μάλλον πρέπει να είχε τον ρόλο του προστατευτικού τοίχου για τις κατοικίες που βρίσκονταν ανατολικά του (οι κατοικίες δυτικά του τοίχου ήταν λιγότερες και μεταγενέστερες

Οι κατοικίες είναι κυκλικές και έχουν διάφορες διαστάσεις .Οι πιο μεγάλες έχουν εξωτερική διάμετρο περίπου 10 μ. και εσωτερική 4,2 με 5,6 μ. δηλαδή μία κατοικήσιμη επιφάνεια γύρω στα 14 με 15 τ.μ. αρκετή για να στεγάσει δύο πρόσωπα.
Οι πιο μικρές έχουν εξωτερική διάμετρο περίπου 10 μ. (εσωτερική 2 - 3,5 μ.) με κατοικήσιμη επιφάνεια 3-9 τ.μ. αρκετή για να στεγάσει ένα άτομο. Παρόλο που ο χώρος οικιακής χρήσης (άλεσμα σπόρων, εστία μαγειρέματος κλπ) βρισκόταν έξω από την κατοικία, η στενότητα του κατοικήσιμου χώρου, που περιοριζόταν ακόμη περισσότερο από διάφορες διαρρυθμίσεις, μας κάνει να υποθέσουμε ότι μία κατοικία ικανή να στεγάσει μία οικογένεια θα αποτελούταν από μερικούς τέτοιους κυκλικούς χώρους που θα είχαν τον ρόλο δωματίων.

Οι τοίχοι όπου βρίσκονται οι πόρτες, που έχουν άνοιγμα 50 περίπου εκατοστά και κατώφλι με επίπεδες πέτρες, είναι φτιαγμένοι από πέτρα, από πυλό ή από ωμά πλιθάρια (πηλός ανάμικτος με άχυρο στεγνωμένος στον ήλιο). Αυτά τα υλικά χρησιμοποιούνται ή μόνα ή σε συνδυασμό. Ο πιο συνηθισμένος τύπος τοίχου ενώνει έναν εξωτερικό κύκλο από πέτρες και έναν εσωτερικό από ωμά πλιθάρια. Στην εξωτερική και εσωτερική όψη του τοίχου υπήρχε ένα άσπρο επίχρισμα και η εσωτερική όψη του τοίχου μάλλον ήταν βαμμένη με κόκκινη μπογιά.

Οικίες (10430 bytes)

Το πάτωμα των σπιτιών είχε και αυτό ένα στρώμα από επίχρισμα που το ανανέωναν περιοδικά, μάλιστα σε μερικά σπίτια υπήρχε μία διαδοχή από δέκα στρώματα. Σύμφωνα με την χρήση ή τις χρήσεις κάθε κατασκευής το πάτωμα διαρρυθμιζόταν ανάλογα : πεζούλια, τοιχάρια διαχωριστικά χώρων εργασίας, ανάπαυσης ή εγκαταστάσεων οικιακής χρήσης (εστίες σε λεκάνες ή υπερυψωμένες, λεκάνες, γούρνες). Σε μερικές περιπτώσεις φαίνεται πως για μεγάλωμα του χώρου έφτιαχναν ένα είδος παταριού που το στήριζαν πάνω σε πέτρινους στύλους.

ΔΙΑΤΡΟΦΗ - ΕΡΓΑΛΕΙΑ

    Το χωριό της Χοιροκοιτίας το κατοικούσαν γεωργοί, που καλλιεργούσαν το σιτάρι και το καλαμπόκι, όπως το έδειξαν οι αναλύσεις των απανθρακωμένων σπόρων.
     Το θέρισμα γινόταν με δρεπάνια φτιαγμένα από λάμες πυριτόλιθου πάνω σε χερούλια από ξύλο ή κόκαλο, που δεν διατηρήθηκαν.
     Οι σπόροι αλέθονταν σε πέτρινους μύλους ("τριπτήρες") πού 'χαν τη θέση τους έξω από τις κατοικίες.

Το κρέας, το προμηθεύονταν από το κυνήγι ή την κτηνοτροφία (αρνιά, κατσίκια και χοίρους) και δεν είχαν καμιά επαφή με την θάλασσα που ήταν αρκετά μακριά, αντίθετα με πιο σύγχρονους οικισμούς όπου βρίσκονται πολλά κόκαλα ψαριών (χρυσόψαρων, μπακαλιάρων) υπολείμματα οστρακοειδών, αχινών ή κογχύλια καθώς και κοκαλένια αγκίστρια πράγμα που δείχνει πως το ψάρεμα και τα οστρακοειδή ήταν υπολογίσιμο μέρος της διατροφής τους.

Τα εργαλεία των πρώτων κατοίκων της Χοιροκοιτίας είναι από πυριτόλιθο, κόκαλο και πέτρα. Τα εργαλεία από πυριτόλιθο εκτός από τα δρεπάνια, είναι τρίφτες και μαχαίρια. Τα κοκαλένια είναι τρυπητήρια, αιχμές και λεπτές βελόνες. Τα μεγάλα εργαλεία είναι πελέκια από γυαλισμένη πέτρα, μεγάλοι και μικροί κόπανοι. Παρόλο που μόνο πέτρινες λεκάνες διεσώθησαν δεν θα πρέπει να ξεχνούμε πως υπήρχαν δοχεία από υλικό που δεν άντεξε στον χρόνο όπως το ξύλο, το καλάμι ή το δέρμα.

Κοντά στα λιγότερο κατεργασμένα ευρήματα όπως λεκάνες, μύλους κοπανιστήρια, μεγάλες γούρνες, υπάρχουν και αυτά που είναι εντέχνως κατεργασμένα (πιάτα, κύπελλα και λεκάνες από ανδεσίτη) και αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα της νεολιθικής προκεραμεικής τέχνης και δείχνουν την μεγάλη μαστοριά στην κατεργασία της πέτρας που είχαν οι κάτοικοι της Χοιροκοιτίας.

Κύπελο από ανδεσίτη με ανάγλυφη διακόσμηση που βρέθηκε στην κατοικία XVII (17599 bytes)

ΕΘΙΜΑ

Δεν ξέρουμε τίποτα για την θρησκεία των κατοίκων της Χοιροκοιτίας, κανένας χώρος λατρείας δεν ανακαλύφθηκε. Όμως τα νεκρικά έθιμα μας είναι γνωστά. Οι νεκροί, άσχετα από το φύλο ή την ηλικία τους, θάβονταν μέσα στις κατοικίες, σε τάφρους που ύστερα σκεπαζόταν με ένα στρώμα πηλού που χρησίμευε ως πάτωμα. Τα σώματα θάβονταν σε συμπτυγμένη (εμβρυακή) στάση, χωρίς καμία προτίμηση στον προσανατολισμό του κρανίου. Δώρα, πέτρινα δοχεία (πολλές φορές σκοπίμως σπασμένα) ή κοσμήματα συνόδευαν τον νεκρό, όπως εκείνα που βρέθηκαν στο κτίριο ΧΙΧ , μέσα στον τάφο μίας γυναίκας : ένα κολιέ από κοχύλια και από πέτρες κορναλίνης και δύο σπασμένα αγγεία από ανδεσίτη κάτω από την λεκάνη και τις γάμπες της. Σε μερικές περιπτώσεις, μία μεγάλη πέτρα, κυρίως "τριπτήρας", τοποθετείται πάνω στο σώμα του νεκρού (ως συνοδευτικό εργαλείο στην μετά θάνατο ζωή μήπως;)

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
"ΧΟΙΡΟΚΟΙΤΙΑ - οδηγός στον νεολιθικό οικισμό" (Τυπογραφείο Κυπριακής Δημοκρατίας)

Ευχαριστούμε τον καθηγητή κ. 'Αγγελο Πετρίδη για την αποστολή φωτογραφιών.

Νεολιθικός Οικισμός Χοιροκοιτίας