Η Κ.Α.Π.Α. στην Ιωνία της Μικράς Ασίας

Οι πρώτες ώρες...

Αργά το απόγευμα της 24ης Ιουνίου βρισκόμασταν στο Μαραθέσιον. Τακτοποιήσαμε τις αποσκευές μας στο ξενοδοχείο και χωρίς να χάσουμε χρόνο ξεχυθήκαμε στους δρόμους με σκοπό να πάρουμε την πρώτη γεύση από Τουρκία. Το Μαραθέσιον (Kusadasi) είναι μια από τις πιο κοσμοπολίτικες και τουριστικές πόλεις της γείτονος χώρας. Θα την χαρακτήριζα σαν μια «ξενοδοχειούπολη» ,καθότι το μεγαλύτερο ποσοστό των κτιρίων φιλοξενούν τουρίστες κατά τους καλοκαιρινούς μήνες ,κυρίως Βρετανούς. Η εντύπωση που δίνεται στον επισκέπτη είναι ότι πρόκειται για ένα «ευρωπαϊκό» παραθαλάσσιο θέρετρο ,που παρ' όλα αυτά έχει διατηρήσει το ανατολίτικο στοιχείο.

Ο ήλιος έδυε εκείνη την ώρα σχηματίζοντας στον ορίζοντα τη σιλουέτα της Σάμου ,ενώ νότια μπορούσαμε άνετα να διακρίνουμε τα στενά της Μυκάλης. Επισκεφτήκαμε το κάστρο του Μπαρμπαρόσα στο μικρό νησάκι που βρίσκεται στην είσοδο του λιμανιού της πόλης. Το συγκεκριμένο κάστρο χρησίμευε ως φρούριο ........ .Περιπλανηθήκαμε για λίγο στην αγορά της πόλης και στη συνέχεια ήρθαμε σε μια πρώτη επαφή με την τουρκική κουζίνα και τα αχνιστά κεμπαμπ της ,ενώ αργότερα επισκεφτήκαμε το Bar Street ,το κέντρο της νυχτερινής ζωής του Kusadasi με τους έντονους ρυθμούς διασκέδασης. Πριν γυρίσουμε στο ξενοδοχείο δεν παραλείψαμε να επισκεφτούμε και ένα διανυκτερεύον internet cafe (κάτι που καθιερώσαμε και τα επόμενα 24ωρα) με σκοπό να ενημερώσουμε τα μέλη της κοινότητας του φόρουμ μας για τις εντυπώσεις μας μέσω μιας μικρής ανταπόκρισης και ορισμένων φωτογραφιών που παραθέσαμε.

Το πρωινό της επόμενης μέρας

Το επόμενο πρωινό ξεκίνησε με εγερτήριο στις 8 . . . Θα επρόκειτο να ήταν μια μέρα με έντονους ρυθμούς ,καθότι ξέραμε πως θα έπρεπε να επισκεφτούμε δύο ναούς (της Αθηνάς στην Πριήνη και του Απόλλωνος στα Δίδυμα) καλύπτοντας συνολικά μια απόσταση γύρω στα 180 χιλιόμετρα (μαζί με την επιστροφή). Έπρεπε λοιπόν να αναχωρήσουμε σχετικά νωρίς ,έτσι ώστε να μείνουμε μέσα στο χρονοδιάγραμμα που είχαμε στο μυαλό μας. Μετά από ένα «γεμάτο» πρωινό ,αναζητήσαμε το μέσον μετάβασής μας στους άνωθεν τόπους. Καταλήξαμε σε ένα πρακτορείο ονόματι Adonis Tours στο οποίο και ενοικιάσαμε ένα τζιπ λευκού χρώματος με ανοικτή οροφή. Το επόμενο βήμα ήταν να γεμίσουμε το ντεπόζιτο του αυτοκινήτου με βενζίνη.
Εδώ όμως θα κάνω μια μικρή παρένθεση. Το νόμισμα της Τουρκίας , η τουρκική λίρα είναι σαφώς υποτιμημένο σε σχέση με το δικό μας ευρώ. Ως εκ τούτου ,οι τιμές στη συγκεκριμένη χώρα είναι αρκετά πιο χαμηλές σε σχέση με την Ελλάδα ,αν και γενικότερα στα παράλια - λόγω του τουρισμού- είναι σαφώς περισσότερο ανεβασμένες (πάντα όμως πιο φθηνές σε σχέση με τη χώρα μας). Το μοναδικό προϊόν το οποίο κοστίζει πολύ περισσότερο σε σχέση με την Ελλάδα είναι η βενζίνη για την οποία κανείς πληρώνει σχεδόν τα διπλά. Έτσι για να γεμίσουμε το μισό ντεπόζιτο του τζιπ μας χρειάστηκε να πληρώσουμε 40 ολόκληρα ευρώ (περίπου 64 εκατομμύρια τούρκικες λίρες!)
Ήμασταν πλέον έτοιμοι να ξεκινήσουμε το ταξίδι μας κατευθυνόμενοι νότια προς την πόλη Soke από όπου θα ακολουθούσαμε τη διασταύρωση του δρόμου που βγάζει στην Πριήνη ,τον πρώτο μας σταθμό. Η διαδρομή προς το Soke ήταν πολύ γόνιμη για εξαγωγή συμπερασμάτων. Αφήνοντας πίσω μας το «ευρωπαϊκό» Kusadasi και αγγίζοντας έστω και επιφανειακά την ενδοχώρα ,μας αποκαλύφτηκε μια άλλη Τουρκία. Μια Τουρκία που ζει από τη γεωργία ,μια Τουρκία λιγότερο εξευρωπαϊσμένη με εμφανή τα σημάδια της φτώχειας αλλά και της παράδοσης (στοιχεία που δε συναντά κανείς ούτε στο ελάχιστο στο Kusadasi).


Στο ναό της Αθηνάς στην Πριήνη




Διασχίζοντας για αρκετή ώρα την πεδιάδα του Μαιάνδρου (οι Τούρκοι την αποκαλούν Mendeser - από τον ποταμό Μαίανδρο που περνά από εκεί) φτάσαμε στην Πριήνη. Πρόκειται στην ουσία για ένα μικρό οικισμό που χτίστηκε πρόχειρα στους πρόποδες ενός λόφου , ακριβώς κάτω από την αρχαία οχυρωμένη πόλη της Πριήνης όπου δέσποζε ο ναός της Αθηνάς . Σταματήσαμε σε ένα μικρό παντοπωλείο και προμηθευτήκαμε νερό ,ενώ πιο πέρα τύχαμε θερμής υποδοχής από νεαρούς Τούρκους που έπαιζαν ποδόσφαιρο στη μικρή πλατεία. Στη συνέχεια πήραμε ένα μικρό ανηφορικό δρομάκι και σε 2 λεπτά βρισκόμασταν έξω από το ναό. Τα αυτοκίνητα ήταν λιγοστά (και γενικότερα ο αριθμός των επισκεπτών που συναντήσαμε εκεί ήταν λιγοστός σε σχέση με τα Δίδυμα ή την Έφεσσο ) και αυτό σίγουρα οφείλεται στο ότι η Πριήνη δεν είναι και ο πιο διαφημισμένος προορισμός των παραλίων της Ιωνίας. . . Πληρώσαμε 2 εκατομμύρια λίρες είσοδο έκαστος (μη βιάζεστε να ξεροκαταπιείτε -το ποσό ανέρχεται στα 1,2 ευρώ!) και αφού θαυμάσαμε την εικόνα που είχε η οχυρωμένη αυτή πόλη κατά την αρχαιότητα (από το σχέδιο του Γερμανικού αρχαιολογικού συνεργείου που έκανε την ανασκαφή) εισήλθαμε στον ιερό χώρο. Δυνατά συναισθήματα με πλημμύριζαν καθώς περπατούσα ανάμεσα σε χώρους όπου κάποτε έσφυζαν από ζωή ,εκεί όπου χτυπούσε η καρδιά του ελληνισμού. Δεν μπορώ να ξέρω εάν αυτό οφειλόταν στο ότι επρόκειτο για τον πρώτο χώρο που επισκεπτόμασταν . . . Ο αρχαιολογικός χώρος της Πριήνης μπορώ να πω πως αποτελεί ένα πολυσύνθετο κολάζ μνημείων από διαφορετικές εποχές. Αρχαιοελληνικά, Ρωμαϊκά ακόμα και πρωτοχριστιανικά μνημεία συναντώνται εκεί . Σίγουρα όμως ο ναός της Αθηνάς είναι αυτός που κερδίζει τον επισκέπτη. Οι πανύψηλες κολώνες Ιωνικού ρυθμού στέκουν ακόμα περήφανες ,ενώ στο φόντο υπάρχει ένας πέτρινος επιβλητικός βράχος. ’φησα το σώμα και το πνεύμα μου να στροβιλίζεται στο χώρο κάτω από τους συρτούς ήχους των τζιτζικιών. Το γύρω περιβάλλον κατακλυζόταν από τα υπολείμματα αρχαίων κιόνων ενώ κάτω απλωνόταν σε όλο της το μεγαλείο η πεδιάδα του Μαιάνδρου. Η Πριήνη ήταν στην ουσία ένα τέλειο οχυρό ,φυσικά προστατευμένο. Εντύπωση μας προκάλεσε και το μικρό θέατρο που βρίσκεται δίπλα στο ναό ,με την πολύ καλή ακουστική του και τους παράξενους θρόνους που θυμίζουν λιοντάρια.


Ο χρόνος όμως μας πίεζε ,μιας και έπρεπε να κατευθυνθούμε νότια στην πόλη των Διδύμων, εκεί όπου βρισκόταν ο ναός του Απόλλωνα. Διασχίζοντας ένα μεγάλο μέρος της πεδιάδας του Μαιάνδρου πήραμε ένα παραθαλάσσιο δρόμο από τον οποίο μπορούσαμε αμυδρά να διακρίνουμε και κάποια νησάκια (προφανώς επρόκειτο για τους Λειψούς και το Αγαθονήσι). Και αφού περάσαμε έξω από την αρχαία πόλη της Μυκάλης (δυστυχώς δεν είχαμε το χρόνο να την επισκεφτούμε) ήταν η σειρά των Διδύμων να μας υποδεχτούν... Μια ταμπέλα με την επιγραφή Didim και τη μορφή της Μέδουσας ( ! ) μας καλωσόρισε σίγουρα με τον καλύτερο τρόπο!


Στο ναό του Απόλλωνος στα Δίδυμα




Ο ναός του Απόλλωνα εμφανίστηκε εντελώς ξαφνικά μπροστά μας κάνοντας μας να αναφωνήσουμε από τον ενθουσιασμό που μας κυρίευσε. Αυτό συνέβη για δύο λόγους. Αφ' ενός διότι ο ναός βρίσκεται κυριολεκτικά μέσα στην πόλη δημιουργώντας σαφώς μια ξαφνική εναλλαγή τοπίου και αρχιτεκτονικής και αφ' εταίρου λόγω του όγκου του και της επιβλητικότητάς του. Σε αυτό βοηθά σίγουρα και η αρκετά καλή κατάσταση που έχει διατηρηθεί από τους γείτονές μας. Το σήμα κατατεθέν του ναού είναι οι δύο πανύψηλες δίδυμες κολώνες .Πολλοί είναι αυτοί που υποστηρίζουν πως από αυτές πήρε το όνομά τους ολόκληρη η πόλη. Κατεβαίνοντας τα μικρά σκαλάκια που μας εισάγουν στο χώρο του ναού έρχεται κανείς σε επαφή με παραστάσεις όπως οι 2 μέδουσες ,ένα άγαλμα λιονταριού ,καθώς επίσης και διάφορες μορφές γρυπών που γενικότερα κυριαρχούν στο περιβάλλον (σύμφωνα με τη μυθολογία οι Γρύπες -φτερωτά όντα με σώμα λιονταριού και κεφάλι γερακιού- φρουρούσαν τους θησαυρούς του Απόλλωνα όταν αυτός ταξίδευε σε ’λλους Τόπους (βλ. χώρα των Υπερβορείων)). Προτίμησα όμως να τα αφήσω όλα αυτά για το τέλος. Δίπλα μου έστεκε ο υπερυψωμένος ναός του Απόλλωνα (για να εισέλθει κανείς στον κυρίως χώρο του ναού πρέπει να ανέβει 20 περίπου σκαλιά σε πυραμιδοειδή διάταξη) και δεν έβλεπα την ώρα να δω καλύτερα τις παραστάσεις που ίσα ίσα μπορούσα να διακρίνω . Μαίανδροι ,θαλάσσιες θεότητες ,γρύπες και παραστάσεις από την ελληνική μυθολογία. . . Τα 256 MB της ψηφιακής μου φωτογραφικής μηχανής είχαν σχεδόν καταναλωθεί. Ευτυχώς είχαμε προνοήσει να πάρουμε μαζί μας και φορητό ηλεκτρονικό υπολογιστή «αδειάζοντας εκεί» -κάθε τόσο- τις φωτογραφίες μας (σημειώνω εδώ ότι το φωτογραφικό υλικό που συγκεντρώθηκε συνολικά από την αποστολή ανέρχεται σε 450 φωτογραφίες!). Κοιτάζοντας τις θλιμμένες παραστάσεις των μεδουσών ακούστηκε ξαφνικά η φωνή του Ιμάμη που καλούσε από τον απέναντι μουσουλμανικό ναό (που σημειωτέον πρέπει να ήταν αρχικά χριστιανικός) τους Τούρκους να προσευχηθούν. Θα έλεγα πως η συγκεκριμένη στιγμή ήταν η πιο φορτισμένη συναισθηματικά ολόκληρης της αποστολής. Αφού κάναμε μια περιήγηση στα εξωτερικά τείχη του ναού εισήλθαμε από το μικρό τούνελ στο λεγόμενο «άδυτο», εκεί όπου κάποτε τιμούσαν το θεό του Φωτός και της Μουσικής, και εξερευνήσαμε το χώρο. Νέες μορφές γρυπών καθώς επίσης και κάποια αναθήματα (ένα μάλιστα από αυτά προερχόταν από το ναό της Ήρας στη Σάμο!) μας τράβηξαν την προσοχή.
Ο Ήλιος θα έπαιρνε σε λίγο το δρόμο προς τη δύση του , πέρα από τα νερά του Αιγαίου Πελάγους . . . Και γνωρίζαμε πως κάπου εδώ έπρεπε και εμείς να πάρουμε το δρόμο της επιστροφής. Η πρώτη ουσιαστικά μέρα της δράσης μας στην Τουρκία είχε ολοκληρωθεί και παράλληλα στεφθεί από απόλυτη επιτυχία μιας και είχαμε επισκεφτεί δύο από τις τρεις περιοχές-στόχους μας. Είναι πολύ περίεργο συναίσθημα να ολοκληρώνεται ένα 24ωρο κατά το οποίο έχεις ζήσει εμπειρίες τόσο συναρπαστικές , τις οποίες γνωρίζεις ήδη ότι θα θυμάσαι για μια ζωή. Είναι οι στιγμές που θέλεις να σταματήσει ο χρόνος ,να χαθείς σε άλλα σύμπαντα και άλλες διαστάσεις ρουφώντας διαρκώς από την πηγή των εμπειριών αυτών ,πίνοντας τη μύηση την οποία ασυναίσθητα ( ; ) ίσως γεύτηκες. . .
Κατά την επιστροφή μας στο Κουσάντασι (περίπου 80 χιλιόμετρα δρόμος) δοκιμάσαμε το παραδοσιακό Τούρκικο ψωμί ,το οποίο και έσβησε κάπως την πείνα που μας είχε κυριεύσει. Στοιχείο που φυσικά εξαλείφθηκε αργά το βράδυ όταν γευματίσαμε μέχρι τελικής πτώσεως ( ! ) σε παραδοσιακό εστιατόριο κάτω από τους ήχους ζωντανής ανατολίτικης μουσικής. Χρόνος για "Bar Street" αυτή τη φορά δεν υπήρχε (την επόμενη μέρα το πρόγραμμα ξεκινούσε με νέο εγερτήριο στις 8 ) ,παρ' όλα αυτά δεν παρέλειψα να τιμήσω και πάλι το γνωστό internet cafe προσφέροντας στα μέλη της κοινότητάς μας φωτογραφικό υλικό και εντυπώσεις από τους σταθμούς της αποστολής μας. Κατά τις 01:30 ήμασταν και πάλι στο ξενοδοχείο ,όπου και παραδοθήκαμε άνευ όρων στην αγκαλιά του Μορφέα . . .





Στην Έφεσσο και το Σελτζούκ




Λίγες ώρες αργότερα επιστρέφαμε στις επάλξεις. . . Το ωράριο της 26ης Ιουνίου αναμενόταν ακόμη πιο σφιχτό. Κι αυτό διότι κατά τις 17:30 το απόγευμα θα αναχωρούσαμε και πάλι για τη Σάμο. Ξεκινήσαμε κατά τις 09:30 το πρωί κατευθυνόμενοι αυτή τη φορά βόρεια. Η απόσταση Μαραθέσιον - Έφεσσος είναι μόλις 17 χιλιόμετρα γεγονός που καθιστά τον έτσι κι αλλιώς ξακουστό αρχαιολογικό αυτό τόπο σαν ένα τεράστιο πόλο έλξης για τους τουρίστες που επισκέπτονται τις γύρω περιοχές. Θα έλεγα ότι η πρωινή μας αυτή περιπέτεια τα είχε όλα. . . Και παρακάτω θα καταλάβετε τι εννοώ. Μετά από λίγα λεπτά - και λίγο πριν την πόλη Σελτζούκ- στρίψαμε δεξιά και πήραμε το στενό ασφάλτινο δρομάκι . Σε 5 λεπτά απλωνόταν μπροστά μας μια τεράστια πλατφόρμα με δεκάδες πούλμαν και εκατοντάδες αυτοκίνητα επισκεπτών ,ακόμη και ένας μικρός αριθμός από άμαξες!(είναι νομίζω περιττό να αναφερθώ στην ύπαρξη δεκάδων gift shops). Αν μη τι άλλο οι Τούρκοι απέδειξαν και εδώ πως έχουν τον τρόπο να εκμεταλλεύονται εμπορικά κάθε ευκαιρία που τους δίνεται . Κάπου εκεί όμως αρχίζει αυτή η «περιπέτεια» που ανέφερα παραπάνω.
Kατεβαίνοντας από το αυτοκίνητο μας πλησίασαν δύο Τούρκοι. Αφού μας χαιρέτησαν ευγενικά μας πληροφόρησαν ότι το σημείο στο οποίο βρισκόμασταν ήταν το τέλος της διαδρομής για τους επισκέπτες του αρχαιολογικού τόπου της Εφέσσου. Το μπέρδεμα αυτό μας είπαν ,συμβαίνει πάντα με τους επισκέπτες οι οποίοι έρχονται με δικό τους μεταφορικό μέσο (δηλαδή όχι οργανωμένα με κάποιο πούλμαν). Τα πούλμαν στρίβουν αριστερά λίγο πριν την είσοδο στην μεγάλη πλατφόρμα και μετά από μια διαδρομή 10 περίπου λεπτών φτάνουν στην είσοδο του αρχαιολογικού χώρου βόρεια από εκεί που βρισκόμασταν. Εδώ θα πρέπει να τονίσω ότι ο αρχαιολογικός χώρος της Εφέσσου είναι τεράστιος (εξερευνώντας τον εξονυχιστικά παραμείναμε μέσα γύρω στις 2,5 ώρες!). ’ρχισε λοιπόν να διαφαίνεται το εξής πρόβλημα: Εάν παίρναμε το αυτοκίνητο στη βόρεια πλευρά και εισερχόμασταν από εκεί στο χώρο κανονικά ,θα καταλήγαμε πάλι στο σημείο που βρισκόμασταν εκείνη τη στιγμή. Πως όμως θα παίρναμε το δρόμο πίσω στο αυτοκίνητο αφού δεν επιτρεπόταν η έξοδος από τη βόρεια πλευρά(την είσοδο!) ; Την απάντηση φαίνεται να την γνώριζαν καλά οι φίλοι μας οι οποίοι μας έθεσαν την εξής πρόταση: Θα αφήναμε το αυτοκίνητο μας στο πάρκινγκ της εξόδου. Στη συνέχεια θα επιβιβαζόμασταν σε μια δική τους Mercedes η οποία θα μας οδηγούσε στη βόρεια είσοδο .Έτσι όταν θα τέλειωνε η περιήγησή μας στο χώρο θα επιστρέφαμε πεζοί στο χώρο που βρισκόμασταν εκείνη τη στιγμή ,θα παίρναμε το τζιπάκι μας και θα αναχωρούσαμε. Ομολογώ πως η πρόταση δεν ήταν κι άσχημη! «Τι καλοί άνθρωποι!» ,σκέφτηκα. Η «πρόταση» όμως είχε και συνέχεια. . . «Όταν θα τελειώσετε με τα της Εφέσσου και επιστρέψετε εδώ ,θα πρέπει να ακολουθήσετε ένα αυτοκίνητο το οποίο και θα σας οδηγήσει στη διπλανή πόλη του Σελτζούκ. Εκεί θα επισκεφτείτε ένα μαγαζί με δερμάτινα δικής μας παραγωγής το οποίο και είναι υπεύθυνο για την όλη αυτή διαδικασία διευκόλυνσης των ταξιδιωτών.» «Περίεργα πράγματα . . . » ,σκεφτήκαμε. Παρ' όλα αυτά επειδή δεν είχαμε αρκετό χρόνο για χάσιμο ,σκεπτόμενοι παράλληλα το ότι έτσι κι αλλιώς θα επισκεπτόμασταν το γειτονικό Σελτζούκ και το μουσείο του ,δεχτήκαμε χωρίς πολλή σκέψη. «Μετά από τόσες ώρες ποιος ζει και ποιος πεθαίνει» σχολιάσαμε. . . «Μπορεί και να μας έχουν ξεχάσει»! Επιβιβαστήκαμε στην κόκκινη Mercedes και σε λίγα λεπτά βρισκόμασταν στη βόρεια είσοδο του αρχαιολογικού χώρου.
Δεκάδες πούλμαν αποβίβαζαν συνεχώς νέους επισκέπτες ,ενώ ανάμεσά τους υπήρχαν και ορισμένοι οργανωμένοι Έλληνες επισκέπτες. Μάλιστα αρκετοί από τους πωλητές των καταστημάτων σουβενίρ τους καλούσαν στα ελληνικά να ρίξουν μια ματιά στην πραμάτεια τους. Η είσοδος στο χώρο κοστίζει περίπου 15 εκατομμύρια λίρες (περίπου 9 ευρώ) το άτομο ,τιμή -αν και πολύ πιο ακριβή από το εισιτήριο σε Πριήνη και Δίδυμα (2 εκατ. λίρες= 1,2 ευρώ) -που κρίνεται αρκετά λογική ,τόσο για το πλήθος των κτισμάτων και μνημείων που μπορεί να θαυμάσει κανείς ,όσο φυσικά και για το χρόνο που καταναλώνει. Εάν δεν κάνω λάθος πρόκειται για τον μεγαλύτερο σε έκταση αρχαιολογικό χώρο του αρχαίου ελληνικού κόσμου. Πραγματικά ο επισκέπτης νιώθει κάποια στιγμή ότι έχει τρυπώσει σε κάποια ρωγμή του χρόνου και κινείται σε μια άλλη εποχή. Τα περισσότερα μνημεία που έχουν διασωθεί ανήκουν στη Ρωμαϊκή περίοδο. Η βιβλιοθήκη του Κέλσου (το μοναδικό σωζώμενο διόροφο κτίριο της αρχαιότητας) ,η πύλη του Ηρακλέους , και το αχανές θέατρο των 20.000 θέσεων είναι τα μνημεία που τραβούν σίγουρα περισσότερο τα βλέμματα των επισκεπτών. Αξίζει τέλος να αναφέρουμε πως ο χώρος είναι διάσπαρτος από αναθήματα κυρίως ρωμαϊκά. Υπάρχουν επίσης και δεκάδες στήλες με ρωμαϊκή και ελληνική γραφή στοιβαγμένες η μια δίπλα στην άλλη.






Μετά από περιπλάνηση 2,5 περίπου ωρών καταλήξαμε στη μεγάλη πλατφόρμα με τα παρκαρισμένα αυτοκίνητα. Εκείνη τη στιγμή επανήλθε και πάλι στο μυαλό μας η υπόθεση με τους δύο Τούρκους και την «εξυπηρέτηση» που μας έκαναν.
Κατευθυνόμενοι προς το αυτοκίνητο σχολιάζαμε πως είτε θα μας είχαν ξεχάσει είτε δεν θα βρίσκονταν πια εκεί. Με το που φτάσαμε όμως στο τζιπάκι οι φίλοι μας έκαναν την εμφάνισή τους. Μας προέτρεψαν φιλικά να μεταβούμε στη διπλανή πόλη του Σελτζούκ και το κατάστημα με τα δερμάτινα. Δεν είχαμε παρά να τους ακολουθήσουμε ,αφού όπως προείπα θα επισκεπτόμασταν έτσι κι αλλιώς το μουσείο. Φτάνοντας στο Σελτζούκ θαυμάσαμε ένα αντίγραφο του αγάλματος της θεάς Αρτέμιδος του 1ου μ.Χ αιώνα που κοσμεί το κέντρο της πόλης. Αποβιβαστήκαμε από το αυτοκίνητο και απευθυνθήκαμε στον Τούρκο οδηγό (ο οποίος και ήταν έτοιμος να μας οδηγήσει στο απέναντι κατάστημα) ρωτώντας τον που ακριβώς βρίσκεται το μουσείο. Θέλαμε βλέπετε με κάθε τρόπο να αποφύγουμε την υπόθεση «δερμάτινα» ,που σίγουρα θα μας στερούσε πολύτιμο χρόνο. Εκτός αυτού ήταν και μια άλλη μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να μας «ξεχάσουν» ,καθότι η περιπλάνησή μας στο μουσείο δε θα μας έπαιρνε και λίγο χρόνο. Προς μεγάλη μας έκπληξη ο Τούρκος μας κατατόπισε ευγενικά θυμίζοντας μας ότι στη συνέχεια θα έπρεπε να επισκεφτούμε το κατάστημά του. Όλα ωραία και καλά. . . Δεν κάναμε ούτε δέκα βήματα ,όταν έκπληκτοι αντικρύσαμε τον Τούρκο οδηγό να παγιδεύει το αυτοκίνητό μας με το δικό του (στέλνοντας μας ουσιαστικά ένα μήνυμα του στυλ « Ή επισκέπτεστε το κατάστημα μας ή δεν φεύγετε απ' το Σελτζουκ» !!!). Εκεί ομολογώ ότι νιώσαμε κατά κάποιο τρόπο ένα είδους ομηρίας. Ωστόσο η δίψα μας για την εξερεύνηση της πόλης και του μουσείου σε συνδυασμό με την καλή διάθεση που είχαμε δεν μας επέτρεψαν να δώσουμε μεγάλη σημασία στο όλο γεγονός.


Στην ολιγόλεπτη διαδρομή μας προς το μουσείο συναντήσαμε ορισμένες εκκλησίες που έχουν μετατραπεί σε τζαμιά ,διάφορα σπίτια με χαρακτηριστική ελληνική αρχιτεκτονική ,καθώς επίσης και παλαιοπωλεία τα οποία και διέθεταν αντικείμενα Ελλήνων του 1922 (προφανώς). Η συγκεκριμένη πόλη δεν είναι τόσο τουριστικά ανεπτυγμένη. Συζητώντας με ορισμένους κατοίκους της έγινα δέκτης του παραπόνου τους ότι οι τουρίστες δεν επισκέπτονται το Σελτζούκ ,παρά μόνο τον αρχαιολογικό χώρο της Εφέσσου. «Φυσικά και δεν φταίνε οι τουρίστες» τους απάντησα , «αλλά αυτοί που διευθύνουν τις αποστολές των οργανωμένων γκρουπ».
Σε 15 περίπου λεπτά βρεθήκαμε στο μουσείο. Και νομίζω ότι τα όσα είδαμε μπορούν να ικανοποιήσουν και τον πιο απαιτητικό αρχαιόφιλο .Τα βλέμματα μας στράφηκαν στα σωζώμενα αγάλματα του Διός ,της ’ρτέμιδος ,της Αφροδίτης ,αλλά και αιγυπτιακών θεοτήτων όπως της Ίσιδας και της Σεράπιδος. Στις εικόνες από την Ελληνική Μυθολογία όπως η Τιτανομαχία και το αέτωμα που απεικονίζει τον Οδυσσέα (με τους συντρόφους του) και τον Πολύφημο . Ιδιαίτερη εντύπωση μας έκαναν οι παραστάσεις του θεού Έρωτος είτε μαζί με την Αφροδίτη ,ειτε μαζί με τη Ψυχή ,καθώς επίσης και η παράσταση που απεικονίζει τον Έρωτα μαζί με τον Ερμή ,την Αφροδίτη και το θεό Πάνα. Υπάρχουν επίσης πλήθος περίτεχνων αγαλμάτων Ρωμαίων αυτοκρατόρων και πορτραίτα μονομάχων της εποχής. Φυσικά τις εντυπώσεις κερδίζουν τα δύο μεγάλα αγάλματα της θεάς Αρτέμιδος του 1ου μ.Χ αιώνα. Αναφέρω επίτηδες την ημερομηνία. Η τεχνοτροπία των συγκεκριμένων αγαλμάτων δεν έχει μόνο ελληνικά χαρακτηριστικά. Είναι σαφώς επηρεασμένη από Αιγυπτιακές ,ίσως και ανατολικές δοξασίες. Γι' αυτό και τα συγκεκριμένα αγάλματα έχουν γίνει αντικείμενο αναλύσεων και συζητήσεων από πολλούς ερευνητές και αρχαιολόγους.






Μιάμιση ώρα αργότερα η περιπλάνησή μας στο μουσείο έλαβε τέλος. Ο χρόνος μας πίεζε ασφυκτικά και έπρεπε να τελειώσουμε με την υποχρέωση που είχε μείνει ανοικτή. Παραμείναμε περίπου 10 λεπτά στο μαγαζί με τα ομολογουμένως ποιοτικά δερμάτινα προσποιούμενοι ότι τάχα δεν βρίσκουμε αυτό που ακριβώς ψάχνουμε! Μ' αυτά και με αυτά αναχωρήσαμε από το Σελτζούκ παίρνοντας το δρόμο της επιστροφής. Γνωρίζαμε ότι σε 3 ώρες η αποστολή μας θα έφτανε στο τέλος της. Η επιστροφή του αυτοκινήτου μας στο πρακτορείο Adonis και η βόλτα μας στην αγορά του Κουσάντασι για ψώνια της τελευταίας στιγμής ήταν οι τελευταίες πράξεις του ταξιδιού μας αυτού. Στις 19:15 της 26ης Ιουνίου πατήσαμε ξανά σε ελληνικά εδάφη και το λιμάνι της Σάμου. . .

Μικρά και Παράξενα


Σίγουρα σε όποιο ταξίδι ή αποστολή έχετε πραγματοποιήσει θα σας έχουν τύχει περιστατικά τα οποία είτε θα χαρακτηρίζατε παράξενα ,είτε εύθυμα ,είτε «μικρά και ασήμαντα» . Με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο όμως ,αυτές οι στιγμές είναι ουσιαστικά το αλατοπίπερο της κάθε μας περιπλάνησης ,τα γεγονότα εν τέλει που μένουν ανεξίτηλα χαραγμένα στη μνήμη μας ,αποτελώντας σίγουρα εικόνες που επανέρχονται εύκολα στο νου μας ακόμα και μετά από χρόνια! Μπορώ πλέον να πω πως το ταξίδι μας αυτό ήταν γεμάτο από τέτοιες στιγμές και εντυπώσεις, που αξίζουν νομίζω να μεταφερθούν μέσω αυτής της ειδικής ενότητας. Ξεκινάμε λοιπόν:


Τα ζώα και οι Ναοί: Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός του ότι σε κάθε αρχαίο Ναό που επισκεπτόμασταν μας αποχαιρετούσαν κάθε φορά και διαφορετικά ζώα. Έτσι ,τερματίζοντας την περιπλάνησή μας στο λόφο της Πριήνης και το ναό της Αθηνάς συναντήσαμε 2 τεράστια σαυροειδή ,το ένα στο μικρό θέατρο και το άλλο στα εξωτερικά τείχη της πόλης. Στα Δίδυμα πάλι και το ναό του Απόλλωνος ,μια χελώνα έκανε τον περίπατο της κάτω από τις σκαλιστές μορφές των μεδουσών την ώρα που ετοιμαζόμασταν για την αναχώρησή μας. Τις τελευταίες μας στιγμές τέλος στην Έφεσσο βρεθήκαμε παρέα με μια ιδιαίτερα φιλική γάτα . Όλα τα παραπάνω μας οδήγησαν ασυναίσθητα (και χωρίς κάποια λογική αιτία είναι η αλήθεια) στο να συνδέσουμε τους ναούς με αυτά τα ζώα - «φύλακες»! Αν μη τι άλλο μια παράξενη προσέγγιση. . .


Περί «τόπων δύναμης»: H ενότητα «Τόποι Δύναμης» είναι ένα τεράστιο ζήτημα το οποίο δυστυχώς δεν μπορεί να αναλυθεί σε ένα άρθρο αποστολής για την Πυθέας. Στην ελληνική κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Αρχέτυπο το βιβλίο του Θανάση Βέμπου με τίτλο «Τόποι Δύναμης στην Ελλάδα» ,το οποίο και προσεγγίζει (όχι σε βάθος αλλά ικανοποιητικά) το όλο θέμα. Σε συνδυασμό με βιβλία όπως του Ν. Λίτσα (εκδ. Έσοπτρον) και του Γ. Μπαλάνου (εκδ. Locus7) μπορούν να προκύψουν ορισμένα χρήσιμα συμπεράσματα. . . Για να μη σας κουράζω άλλο ,ο ναός της Αθηνάς στην Πριήνη ψηφίστηκε πανηγυρικά ο πιο δυνατός από τους 3 χώρους περιπλάνησής μας. Να ήταν η γεωμετρία ,η ησυχία που επικρατούσε εκεί, το τοπίο ή κάτι άλλο; . . .


Οι «βάρβαροι» επισκέπτες: Αυτό που κατάλαβα για πολλοστή φορά μετά την επίσκεψή μου στην Τουρκία είναι ότι όταν ομιλούμε περί βαρβάρων ,μάλλον πρέπει αρχικά να τους αναζητούμε ανάμεσά μας. . . Για του λόγου το αληθές και στους τρεις ναούς που επισκεφτήκαμε παρατηρήσαμε χαραγμένο σε μάρμαρο ένα παράξενο κυκλικό σύμβολο με την επιγραφή Ι.Χ.Θ.Υ.Σ (με πορτοκαλί κιμωλία) να το «κοσμεί». Ο άνθρωπος αυτός έκανε ακριβώς το ίδιο κοπιαστικό ταξίδι με εμάς (ίσως και να επισκέφτηκε περισσότερους ναούς των παραλίων της Μ. Ασίας ! ) μόνο και μόνο για να εκδηλώσει αυτό το απίστευτο κόμπλεξ του και να βεβηλώσει τους ιερούς αυτούς χώρους. . . Και εις ανώτερα! (Μετά από έρευνα που έκανα στο φωτογραφικό αρχείο της φοιτητικής ομάδας του Κέντρου Αναζήτησης Πανεπιστημίου Αιγαίου ανακάλυψα ότι το παράξενο αυτό σύμβολο (χωρίς φυσικά την επιγραφή) υπάρχει και στο ναό της Ήρας στη Σάμο. Δε γνωρίζω αν έχει να κάνει με τη γεωμετρία των ναών αυτών ή πρόκειται για κάτι άλλο. Παρακαλώ οποιονδήποτε γνωρίζει κάτι παραπάνω να μου στείλει e-mail στο @hotmail.com )


Στο παραδοσιακό Τούρκικο εστιατόριο : Όπως περιέγραψα και παραπάνω ,κατά το τέλος της 2ης μέρας μας στην Τουρκία επισκεφτήκαμε ένα εστιατόριο με ζωντανή παραδοσιακή μουσική. Η ατμόσφαιρα θα έλεγα ήταν μαγική ,ενώ αξιοσημείωτο ήταν το γεγονός ότι οι περισσότεροι θαμώνες ήταν Τούρκοι. Εντύπωση μας έκαναν οι τοίχοι του μαγαζιού οι οποίοι και ήταν γεμάτοι από επιγραφές ή μηνύματα πελατών. Φυσικά δεν έχασα την ευκαιρία! Το metafysiko.gr διαφημίζεται πλέον και στην γείτονα!


Τα πειράγματα με το νόμισμα: Στην υποενότητα «Το πρωινό της επόμενης μέρας» εξήγησα περιληπτικά και συνοπτικά την κατάσταση του νομίσματος της Τουρκικής λίρας σε σχέση με το δικό μας ευρώ. Μπορώ να πω ότι η μετατροπή της ισοτιμίας στο μυαλό μας ήταν μια αρκετά διασκεδαστική υπόθεση καθώς τα πειράγματα έδιναν και έπαιρναν. Υπήρξαν φορές που ένα μέλος της αποστολής πλήρωνε για όλους όπως για παράδειγμα σε ένα cafe ή σε ένα κατάστημα με σουβενίρ. Έτσι ,όταν στο τέλος γινόταν το «ταμείο» ,το συγκεκριμένο μέλος βρισκόταν να γίνεται αποδέκτης εκατομμυρίων λιρών (!!!) κάτι που φυσικά σχολιαζόταν με εύθυμο τρόπο από τους υπόλοιπους!

Τα ρεπορτάζ στους ναούς : Στην αποστολή μας στην Τουρκία μας συνόδεψε και ο οπερατέρ της Σαμιακής Τηλεόρασης (μέχρι πρότινος του Alpha) κ. Γιώργος Μαλλιαμάνης (που αποτελεί πλέον και ο ίδιος μέλος της Κ.Α.Π.Α). Ο λόγος έγκειται στο γεγονός του ότι θέλαμε να πάρουμε κάποια πλάνα και να κάνουμε κάποια ρεπορτάζ στους χώρους που επρόκειτο να επισκεφθούμε. Η αλήθεια είναι ότι ο προγραμματισμός για τη συγκεκριμένη αποστολή σχεδιαζόταν επί 3 μήνες! Πέρα λοιπόν από τις φωτογραφίες που υπάρχουν επιστρέψαμε με 4 συνολικά ώρες βίντεο ,υλικό που θα χρησιμεύσει για μελλοντικά άμεσους σκοπούς της Κ.Α.Π.Α ελπίζοντας να ευοδωθούν λίαν συντόμως.
Τα ρεπορτάζ στους ναούς ήταν μια απολαυστική διαδικασία. Πέρα από τα απρόοπτα που συνέβαιναν κάθε τόσο και έκοβαν τη ροή των αφηγήσεων ,χαρακτηριστικές ήταν και οι αντιδράσεις των υπολοίπων επισκεπτών των ναών(κυρίως των Τούρκων) που σίγουρα θα υπέθεταν πως εκπροσωπούμε κάποιο ξένο τηλεοπτικό δίκτυο . Λέτε για αυτό να μας είχαν στα ώπα ώπα οι φύλακες και οι υπεύθυνοι των αρχαιολογικών χώρων ;



Τα ρεπορτάζ δρόμου: Όχι δεν εννοώ ότι βγήκαμε με μια κάμερα στις αγορές του Κουσάντασι! Μιλώντας για ρεπορτάζ δρόμου ,εννοώ τα πλάνα που παίρναμε μέσα από το αυτοκίνητο ενώ βρισκόμασταν καθ' οδόν . Αυτός άλλωστε ήταν και ένας από τους λόγους που επιλέξαμε ένα τζιπάκι με ανοικτή οροφή που θα μας επέτρεπε κάτι τέτοιο. Όμορφες εικόνες της επαρχίας της Ιωνίας, απολαυστικές αφηγήσεις και πειράγματα με τους οδηγούς των συμπορευόμενων αυτοκινήτων είναι οι σκέψεις που έρχονται πρώτα στη μνήμη μου.

Ώρες ομηρίας (; ) στο Σελτζούκ : Χωρίς αμφιβολία το highlight της αποστολής ήταν η αίσθηση της - κατά κάποιο τρόπο- εικονικής «ομηρίας» που ζήσαμε στο Σελτζούκ. Το απίστευτο είναι ότι μπορεί εκείνες τις στιγμές να είχαμε πάρει το όλο θέμα πολύ ελαφρά ,όμως μετά την επιστροφή μας -και συζητώντας την ιστορία με φίλους και γνωστούς- καταλάβαμε ότι το συγκεκριμένο γεγονός θα μπορούσε υπό άλλες συνθήκες να είχε όχι και τόσο θετικές εξελίξεις. . .

Η πιο παράξενη φωτογραφία: Γίνεται αποστολή χωρίς παράξενες φωτογραφίες; Μάλλον όχι. . . Φωτογραφίες που μας αφήνουν ακόμη με ερωτηματικά; Αυτές πάντα θα υπάρχουν ,είτε γιατί πραγματικά κάτι παραμένει αναπάντητο ,είτε ακόμη και λόγω άγνοιας του ερευνητή . . .
1) Το πουλί ,το αεροπλάνο ή οτιδήποτε άλλο τέλος πάντων αποτύπωσε ο φακός μας στον ουρανό της πόλης των Διδύμων ,πάνω από το ναό του Απόλλωνος μας τράβηξε την προσοχή. Το αντικείμενο αυτό το ονομάσαμε «δράκο» λόγω του παράξενου σχήματός του!

2) Τα παράξενα σφαιρικά αντικείμενα που εμφανίζονται πλάι στο μικρότερο άγαλμα της Αρτέμιδος με έβαλαν σε σκέψεις. Η αλήθεια είναι ότι το μυαλό που πήγε αμέσως στον ομφαλό των Δελφών και στο γεωδαιτικό πλέγμα της Γαίας που υποστηρίζουν ορισμένοι ότι αναπαριστά (στοιχείο που φυσικά έχει άμεση σχέση με την ιερή χωροθεσία των αρχαίων ναών).




Επίλογος... Τι απομένει στο τέλος;



Κάποιος φιλόσοφος είπε ότι ταξιδεύουμε στο παρελθόν με τις αναμνήσεις μας και στο μέλλον με τα όνειρά μας. Η αποστολή αυτή στην Τουρκία μας προσέφερε απλόχερα πληθώρα όμορφων στιγμών και εικόνων που θα θυμόμαστε για πάντα ,ενώ παράλληλα μας άνοιξε την όρεξη για περισσότερες εξορμήσεις στο εξωτερικό (ήδη στην άκρη του μυαλού μας υπάρχει ένας προορισμός- έκπληξη για την επόμενη χρονιά!). Οι εμπειρίες που αποκομίσαμε από αυτό το ταξίδι ήταν πολλές. Τα τοπία που συναντήσαμε ήταν φυσικά οικεία ,ενώ ενδιαφέρον είχε και oι σχέσεις που αναπτύξαμε ,έστω και επιφανειακές ,με ανθρώπους ενός λαού που φαίνεται να έχει παρόμοια κουλτούρα αλλά και πολλά κοινά στοιχεία με εμάς. Οι στόχοι που είχαν τεθεί εξ' αρχής εκπληρώθηκαν με απόλυτη επιτυχία. Είχαμε πλέον περιηγηθεί στο ιερό τρίγωνο της Ιωνίας που κάποτε συνέθεσαν και σχεδίασαν κάποιοι φύλακες της αρχαίας χαμένης γνώσης. . .
Ελπίζω να κατάφερα να σας δώσω μια μικρή γεύση από αυτή τη τριήμερη περιπέτειά μας.
Για μένα το ταξίδι απλά συνεχίζεται. . .