Μίλτος Τσαπόγας
H βασιλική του Αγίου Πέτρου είναι η δεύτερη μεγαλύτερη χριστιανική εκκλησία στον κόσμο. Είναι κτισμένη στην αρένα του Καίου Καλιγούλα (παλάτιουμ Νέρονις), γιού της Αγρυπίνας (σε εκείνο το σημείο βρίσκονταν οι περίφημοι κήποι της), όπου κατά τον Τάκιτο, επί βασιλείας του Νέρωνα πραγματοποιούνταν μαρτύρια χριστιανών. Εκεί λοίπον μαρτύρισε, σταυρώθηκε και θάφτηκε ο Απόστολος Πέτρος, (εξου και το όνομα της βασιλικής) το 67 μ.χ. ο οποίος είχε διατελέσει πρώτος επίσκοπος στην Αντιόχεια και στη Ρώμη. Κατόπιν τούτου, κάπου στα μέσα του 2ου αιώνα κτίστηκε δίπλα στον τάφο του καθολικού Αγίου ένα μνημείο το οποίο χαρακτηρίζεται ως τρόπαιο που συμβολίζει τη νικηφόρα μοίρα του Αποστόλου απο τον Ευσέβιο της Καισαρίας-εκκλησιαστικό ιστορικό της εποχής και επίσκοπο κατά τη βασιλεία του μεγάλου Κωνσταντίνου. Το μνημείο αυτό του Αποστόλου τοποθετήθηκε σε ένα τετράγωνο μαρμάρινο πρίσμα και παρέμεινε το επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Όταν αργότερα ο Κωνσταντίνος ο «Μέγας» αναγνώρισε επίσημα το χριστιανισμό, ξεκίνησε το 324 την κατασκευή μιας μεγαλοπρεπούς βασιλικής στο ίδιο σημείο που υπήρξε παλαιότερα νεκροταφείο τόσο για παγανιστές όσο και για χριστιανούς.
Το 846 μ.χ. οι 'Aραβες αφαίρεσαν και πήραν όλο το χρυσό και το ασήμι με τα οποία ο Πάπας Ανδριανός ο 1ος είχε διακοσμήσει το ναό: πλάκες αδημίου στα πατώματα και χρυσού στους τοίχους, μαζί με κάποια κάγκελα που ζύγιζαν παραπάνω απο μισό τόνο. Η επίθεση αυτή στάθηκε αφορμή για να χτίσει ο Πάπας Λεών ο 4ος τα Λεόντια τείχη. Η βασιλική του Κωνσταντίνου ήταν μία τυπική πρώιμη βασιλική σε σχήμα «Τ». Κατά τα μέσα του 15ου αιώνα όμως ο νότιος τοίχος ήταν έτοιμος να καταρρεύσει και για το λόγο αυτό αποφασίστηκε ο ναός να ξανακτιστεί απο την αρχή. Ο Πάπας Νικόλαος ο 5ος ζήτησε απο τον αρχιτέκτονα Μπερνάντο Ροσελίνι να ξεκινήσει να προσθέτει επάνω στην παλαιά εκκλησία αλλά αυτή η προσπάθεια εγκαταλείφθηκε σύντομα. Η βασιλική είναι ένα έργο τέχνης το οποίο συνετέθη από πλήθος πολύτιμων έργων τέχνης. Η κατασκευή ξεκίνησε απο τον Πάπα Ιούλιο τον 2ο το 1505 και ολοκληρώθηκε το 1615 κατά τη θητεία του Πάπα Παύλου του 5ου. Πρώτος αρχιτέκτονας κλήθηκε να είναι ο Ντονάτο Μπραμάντε. Πολλοί διάσημοι καλλιτέχνες εργάστηκαν στη «Φάμπρικα του Σαν Πιέτρο» όπως αποκαλούσαν το εργοτάξιο. Ο Μιχαήλ ’γγελος που διετέλεσε κύριος αρχιτέκτονας για κάποιο διάστημα σχεδίασε τον κυρίως ναό. Όταν ο Ιούλιος ο 2ος απεβίωσε, αναστάλθηκαν οι διαδικασίες για κάποιο διάστημα έως ότου ο Πάπας Παύλος ο 3ος ζήτησε απο τον Μιχαήλ 'Aγγελο να σχεδιάσει το υπόλοιπο της εκκλησίας. Μετά τον θάνατο του Μιχαήλ 'Aγγελου, ήλθε ο μαθητης του Τζιακόμο ντε λα Πόρτα ο οποίος με τη βοήθεια του Ντομένικο Φοντάνα συνέχισε με τα ατελή σημεία του κτίσματος. Ο Κάρλο Μαντέρνο τελικά έγινε αργότερα ο κύριος αρχιτέκτονας και σχεδίασε την επιβλητική είσοδο.
Πάνω απο την κύρια είσοδο συναντάται η επιγραφή: «IN HONOREM PRINCIPIS APOST PAYLYS BYRGHESIVS ROMANVS PONT MAX AN MDCXII PONT VII»(Σε δόξα του πρίγκηπα των αποστόλων-ο Παύλος ο 5ος , κάτοικος Ρώμης και πρώτος ποντίφικας κατά τον 7ο χρόνο της θητείας του).Το δάπεδο της βασιλικής είχε πλούσιο μωσαικό με συμβολισμούς απο τη ζωή του Χριστού και των Αποστόλων. Στο τέλος του ναού βρισκόταν μια καμάρα και ένα μωσαικό που παρήστανε τον Κωνσταντίνο να δωρίζει τη βασιλική. Πέρα απο αυτό, η αψίδα είχε μια ψηφιδωτή απεικόνιση του Χριστού με τον Πέτρο και τον Παύλο. Στους τοίχους του ναού υπήρχαν ταπετσαρίες που απεικόνιζαν σκηνές απο τη Βίβλο καθώς και τα πορτραίτα των ποντίφικων. Περπατώντας στα δεξιά του εσωτερικού της βασιλικής συναντάμε την «πιέτα» του Μιχαήλ 'Aγγελου, ένα πανέμορφο μαρμάρινο γλυπτό που απεικονίζει το Χριστό στα χέρια της μητέρας του μετά τη σταύρωση.
Μετά συναντάμε το μνημείο της βασίλισσας Χριστίνας της Σουηδίας, η οποία βαπτίσθηκε καθολική το έτος 1654. Ακόμα ψηλότερα βρίσκονται τα αγάλματα του Πάπα Πίου του 11ου και του Πίου του 12ου, καθώς και ο βωμός του Αγίου Σεβαστιάνου. Κατόπιν βρίσκουμε το ιερό της αγίας θυσίας, που ανοίγει μονάχα για θρησκευτικούς λόγους. Στη βορειοδυτική γωνία του ναού μπορούμε να δούμε το άγαλμα του ενθρονισμένου Αγίου Πέτρου, που αποδίδεται στο γλύπτη Αρνόλφο ντι Κάμπιο που έζησε τον 13ο αιώνα. Περπατώντας προς τα κάτω τώρα στην αριστερή πλευρά βλέπουμε τα μνημεία του Λέωντα του 11ου και του Ινοκέντιου του 11ου ακολουθούμενα απο το ιερό της παρθένας Μαρίας. Μετά απο αυτά συναντάμε μνημεία όπως του Πάπα Πίου του 10ου και του Ινοκέντιου του 8ου , ύστερα τα μνημεία του Ιωάννη του 23ου, του Βενέδικτου του 15ου και το ιερό της παρουσίασης της αγιασμένης παρθένου. Έπειτα συναντάμε το μνημείο των βασιλιάδων Στιούαρτ και ακριβώς απέναντι αυτό της Μαρίας Κλεμεντίνας Σομπιέσκα.
Στα δυτικά της αριστερής πλευράς βρίσκεται το μνημείο του Αλεξάνδρου Μπερνίνι. Εκεί υπάρχει και ένα άγαλμα που αναπαριστά τη θρησκεία η οποία κάτω απο το ένα της πόδι έχει μία υδρόγειο με ένα σημάδι στα Βρετανικά νησιά, συμβολίζοντας έτσι τα προβλήματα του Πάπα με την Αγγλικανική εκκλησία. Πάνω από τον κυρίως βωμό σε ύψος τριάντα μέτρων βρίσκονται σύμβολα σε «μπαλντατσίνο» όπως αποκαλούνται τα οποία τοποθετούνταν επάνω στους θρόνους συμβολίζοντας την εξουσία. Το μπαλντατσίνο κρατιέται απο τέσσερις πυλώνες οι οποίοι σχεδιάστηκαν μεταξύ του 1624 και 1632 απο τον Μπερνίνι. Δίπλα στο μπαλτατσίνο βρίσκεται ο τάφος του Αγίου Πέτρου. Στις τέσσερις γωνίες που περικλύουν το μπαλτατσίνο υπάρχουν τα αγάλματα της αγίας Ελένης που κρατά το σταυρό στα βορειοδυτικα, του αγίου Λογγίνου όπου κρατά την περίφημη λόγχη του στα βορειοανατολικά, του αγίου Ανδρέα στα νοτιοανατολικά και της αγίας Βερόνικα στα νοτιοδυτικά.
Πάνω σε μία βάση στο εσωτερικό του ναού αναγράφεται η περιβόητη φράση του Χριστού «εσύ είσαι ο Πέτρος και επάνω σε αυτή την πέτρα θα χτίσω την εκκλησία μου...θα σου δώσω τα κλειδιά του βασιλείου των ουρανών» Κοντά στην οροφή του ναού βρίσκεται μιά ακόμη επιγραφή «στην δόξα του αγίου Πέτρου», Πάπας Σέξτος ο 5ος το έτος 1590 κατά την 5η χρονιά της θητείας του. Στην αψίδα της εκκλησίας βρίσκεται ο θρίαμβος του θρόνου του Aγίου Πέτρου (1666) σχεδιασμένος απο τον Μπερνίνι που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 22 Φεβρουαρίου, σύμφωνα με το ημερολόγιο των αγίων. Πάνω απο το θρίαμβο βρίσκεται μιά απεικόνιση του αγίου πνεύματος το οποίο περιτριγυρίζεται απο δώδεκα ακτίνες οι οποίες συμβολίζουν τους αποστόλους. Στα δεξιά του θρόνου βρίσκονται οι πατέρες της ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας Αμβρόσιος και Αυγουστίνος.
Κάτω απο δάπεδο της βασιλικής του Αγίου Πέτρου βρίσκεται ένα κομμάτι των γνωστών σε όλους υπογείων του Βατικανό. Το υπόγειο μέρος αυτό είναι ο τόπος που ενταφιάζονται οι Πάπες (ο τόπος όπου ετάφη πέρισυ και ο Πάπας Ιωάννης Παύλος ο 2ος). Το 1939 καθώς ένα συνεργείο έκανε επισκευές στον παραδοσιακό χώρο ταφής των ποντίφικων, κάποιοι εργάτες έφτασαν σε ένα σπουδαίο εύρημα. Μόλις κάτω απο το επίπεδο του δαπέδου ανακάλυψαν έναν αρχαίο Ρωμαικό τάφο. Σύντομα έγινε σαφές ότι δεν επρόκειτο μονάχα για έναν τάφο αλλά για μιά ολόκληρη νεκρόπολη! Έπειτα απο αρκετούς μήνες ανασκαφών οι εργάτες βρέθηκαν σε μιά περιοχή ακόμη αρχαιότερων τάφων κοντά στην περιοχή κάτω απο τον μεγάλο βωμό. Ακριβώς κάτω απο τον βωμό οδηγήθηκαν σε έναν χώρο όπου βρήκαν τα κόκκαλα ενός άντρα. Περίπου 30 χρόνια αργότερα, το 1968, ο Πάπας Παύλος ο 6ος ανακοίνωσε ότι τα κόκκαλα αυτά ανήκαν στον 'Aγιο Πέτρο..
Στα ανατολικά της εκκλησίας του Αγίου Πέτρου βρίσκεται η ομόνυμη πλατεία (piazza di san Pietro), που κτίστηκε μεταξύ 1656 και 1667 στην οποία υπάρχει ένα παράξενο κτίσμα που περικλύεται απο δύο ζεύγη κολόνων δωρικού τύπου (ιδανικό παράδειγμα αρχιτεκτονικής Μπαρόκ). Το κτίσμα αυτό σχεδιάστηκε απο τον Μπερνίνι, και στο κέντρο του υπάρχει ένας οβελίσκος ο οποίος χρονολογείται απο τον 13ο αιώνα. Ο οβελίσκος αυτός προερχόταν απο την Αίγυπτο από όπου μεταφέρθηκε για να διακοσμήσει την αρένα του Νέρωνα. Συμπεριλαμβάνοντας τον σταυρό στην κορυφή ο Οβελίσκος φτάνει περίπου τα 40 μέτρα! Στην κορυφή του βρισκόταν ένα χάλκινο δοχείο με τις στάχτες του Ιουλίου Καίσαρα, το οποίο όμως αφαιρέθηκε όταν μετακινήθηκε ο Οβελίσκος στην πλατεία.
Σημ: Η παρούσα αποστολή αποτελεί ένα μέρος απο την συνολική περιήγηση τόπων και πόλεων της Ιταλίας και ως εκ τούτου την χαρακτηρίζουμε παρουσίαση της Βασιλικής.
[Πηγές:]
1. Catholic encyclopedia
2. Wikipedia-the free encyclopedia
3. Προσωπικό αρχείο