Ο φθοροποιός χρόνος είναι αμείλικτος και δεν χαρίζεται.
Σβήνει από τη μνήμη του κάθε τι που είναι άγραφο.
Και αλλοίμονο στον τόπο εκείνο που δεν έχει ιστορία.
Σα να μην έζησε ποτέ...»
Δημήτριος Α. Λάμπρου
Ο ελληνικός λαός, κατέχοντας την κληρονομιά του αρχαιοελληνικού πολιτισμού, έχει πλέον εμποτιστεί στην πλειονότητα του από τις διδαχές της Χριστιανικής Θρησκείας. Δεν είναι σκοπός της παρούσας αναφοράς να κρίνουμε αν αυτό είναι θετικό ή αρνητικό. Σκοπός του κειμένου είναι να γυρίσουμε πίσω τον χρόνο, να σας διηγηθούμε ένα υπερφυσικής χροιάς περιστατικό που έλαβε μέρος σε ένα μικρό τότε χωριό. Να γίνουμε μάρτυρες ενός φαινομένου που βίασε κάποτε την λογική των ανθρώπων και έπαψε να επαναλαμβάνεται έτσι ξαφνικά, όπως ακριβώς είχε πρώτο-κάνει την εμφάνιση του...
Το υπερφυσικό αυτό περιστατικό περικλείει ενύπνια οράματα, πολλαπλές εμφανίσεις του φάσματος της Παναγίας, ανασκαφές και ανακαλύψεις, μα πάνω απ' όλα την ανάγκη μιας μικρής κοινότητας στην εμπόλεμη τότε Ελλάδα να νιώσει ότι η πίστη της στα Θεία έχει πραγματική υπόσταση... ότι έχει λόγο ύπαρξης.
Έχοντας όλα τα παραπάνω κατά νου, κινούμενοι κατά κύριο λόγο από το φιλοπερίεργο πνεύμα μας και την θέληση να ανακαλύψουμε μια άγνωστη «μαγική» ιστορία, ταξιδέψαμε στον νομό Κιλκίς σε μία κωμόπολη, 55 χιλιόμετρα μακριά της Θεσσαλονίκης, που φέρει το όνομα Ευρωπός. Ταυτόχρονα, γυρίσαμε τους δείκτες του χρόνου 61 χρόνια πίσω, το έτος 1943, σε μια εποχή όπου η δυστυχία και οι κακουχίες είχαν επισκιάσει κάθε δημιουργική δραστηριότητα των Ελλήνων. Αλλά ας δούμε τι έγινε εκείνην την εποχή, τι το υπερφυσικό ξύπνησε την πίστη των χωρικών της Ευρωπού και έγινε πόλος έλξης πλήθους πιστών από όλη την Ελλάδα...
Η αλυσίδα των υπερφυσικών γεγονότων που θα γνωρίσουμε στην συνέχεια πυροδοτήθηκε από ένα φυσικό μεν, αλλά δίχως προφανή αιτία περιστατικό. Σε ένα πευκόφυτο αλσύλλιο δυτικά του οικισμού, δέσποζε επιβλητικότατο και πελώριο ένα δένδρο βελανιδιάς. Σήμα κατατεθέν για την Ευρωπό εκείνης της περιόδου. Ο κορμός της βελανιδιάς έφτανε σε περίμετρο τα πέντε μέτρα. Από το 1943 ψίθυροι άρχισαν να ακούγονται στα καφενεία του χωριού, μια παράξενη νέκρωση διέκριναν στο παμπάλαιο δένδρο. Έτσι, το 1946 ξεράθηκε ξαφνικά και το φθινόπωρο του ίδιου έτους «έγειρε και σωριάστηκε κάτω σαν να μην είχε ρίζες»... Το πελώριο δένδρο-μνημείο της Ευρωπού ήταν πλέον νεκρό, άψυχο παρά την δύναμη και την σιγουριά που δεκαετίες πολλές ανέδιδε. Κανένας από εκείνη την χρονιά μέχρι και σήμερα δεν κατάφερε να δώσει λογική εξήγηση. Όλα έγιναν τόσο ξαφνικά, λες και κάτι ξύπνησε κάτω από το δέντρο. Κάτι προσπαθούσε να τραβήξει την προσοχή των ανθρώπων, κάτι που δεν συμβάδιζε όμως με την λογική τους...
Κάτι πάνω από την φύση και πέρα από τον ίδιο τον άνθρωπο αγκομαχούσε να βγει στην επιφάνεια. Θαμμένο εκατοντάδες χρόνια στο εσωτερικό του αλσυλλίου, ξεχασμένο από τους ανθρώπους, επιθυμούσε πλέον να αποκτήσει την παλιά του αίγλη. Κάπως έτσι, ο παμπάλαιος βουλιαγμένος ναός της Παναγίας ξεκίνησε να στέλνει τα πρώτα του μηνύματα...
Ανατρέχοντας στα ιστορικά του οικισμού, ένα μικρό βιβλίο, ιστορικό διαμάντι έπεσε στα χέρια μου. Δίχως να γνωρίζω καν την ύπαρξή του έμοιαζε να επέλεξε την κατάλληλη στιγμή να εμφανιστεί, μιας και σε κάποια άλλη χρονική περίοδο ίσως και να μην του έδινα καθόλου σημασία...
Το βιβλίο αυτό φέρει το όνομα «Αγίασμα». Συγγραφέας του ο λογοτέχνης και λαογράφος της περιοχής, συνταξιούχος οδοντίατρος, Δημήτριος Α. Λάμπρου. Όπως αναφέρει και ο ίδιος «Ήρθε ο καιρός η ιστορία του τόπου αυτού να καταγραφεί. Ο φθοροποιός χρόνος είναι αμείλικτος και δεν χαρίζεται. Σβήνει από τη μνήμη του κάθε τι που είναι άγραφο. Και αλλοίμονο στον τόπο εκείνο που δεν έχει ιστορία. Σα να μην έζησε ποτέ...». Εκδόθηκε το 1999 και περιέχει πολύτιμες πληροφορίες γύρω από εκείνο το υπερφυσικό περιστατικό της Ευρωπού. Λίγα αντίτυπα μόνο κυκλοφόρησαν, τα περισσότερα από τα οποία πλέον βρίσκονται ξεχασμένα και σκονισμένα σε κάποια γωνιά στα σπίτια των κατοίκων της κωμόπολης. Μαρτυρίες, χρονικά, επιστολές και χειρόγραφα-ντοκουμέντα απλώθηκαν στο μικρό γραφείο μου με σκοπό να δώσουν απαντήσεις. Το ασθενές φως μιας λάμπας προσπαθούσε να περιορίσει το σκοτάδι του δωματίου μου καθώς ξεκίνησα να αναπλάθω μια ιστορία ξεχασμένη, μια ιστορία που φέρει νοήματα καλά κρυμμένα...
Η ιστορία του Αγίου και η άγνωστη γυναίκα...
Η ιστορία αυτή ξεκίνησε να αποκαλύπτει την υπερφυσική της χροιά το έτος 1943. Ο βουλιαγμένος ναός έστειλε τα πρώτα μηνύματα του σε έναν κάτοικο της Ευρωπού. Ο Νικόλαος Γ. Μποτζώρης, εξήντα χρονών τότε, με βαθιές χριστιανικές πεποιθήσεις άρχισε να βλέπει οράματα κατά την διάρκεια του ύπνου. Αρχικά προσπάθησε να τα αγνοήσει... Ποιος άλλωστε θα τον πίστευε αν υποστήριζε κάτι τέτοιο; Πως θα μπορούσε να αποφύγει τον χλευασμό και την ειρωνεία της μικρής κοινότητας στην οποία ζούσε; Μα το όραμα επέμενε, στοίχειωνε τα όνειρα του.
«Σήκω, Νικόλα, να σου δείξω πού είμαι θαμμένη γιατί πνίγομαι και θέλω να σκάψεις και να με βγάλεις.». Ξυπνούσε ιδρωμένος και τρομαγμένος από το παράξενο αυτό όνειρο, έβλεπε την ίδια την Παναγία να του λέει τα παραπάνω λόγια... Ύστερα από πολύ σκέψη και άπειρες στιγμές δισταγμού ξεκίνησε ένα βράδυ να ανέβει στο σημείο όπου η Παναγία του υπέδειχνε. Πήρε τον ανηφορικό δρόμο προς το αλσύλλιο, η νύχτα είχε απλώσει ήδη τον σκοτεινό ιστό της παντού. Η οπτασία μιας μαυροφορεμένης γυναίκας τον οδηγούσε και του έδειχνε το μέρος όπου είχε τις ρίζες της η βελανιδιά... Όταν έφτασε στο σημείο που η μαυροφορεμένη γυναίκα τον παρότρυνε κοντοστάθηκε για μια στιγμή. Τότε άκουσε γαλήνιους ψίθυρους να βγαίνουν από τα χείλη της, την άκουσε να λέει «Εδώ θα σκέψεις και θα με βρεις». Αμέσως μετά η οπτασία έγινε ένα με το σκοτάδι, χάθηκε...
Ο Νικόλαος Μποτζώρης όμως επέμενε, έσκαβε με περισσότερο ζήλο στον απόηχο του χλευασμού. Γύρω του χαράδρες γεμάτες με τις φιγούρες οπλισμένων στρατιωτών έντυναν με τρόμο την μοναξιά του. Ο πόλεμος τους κρατούσε συνέχεια σε εγρήγορση, με το δάκτυλο στην σκανδάλη. Ειρωνεία, μοναξιά και κίνδυνος θανάτου... Η ανασκαφή θα σταματήσει για τα επόμενα χρόνια.
Το 1946 το παμπάλαιο στολίδι της Ευρωπού κείτεται νεκρό, η πελώρια βελανιδιά έχει ξεριζωθεί. Ένας ολόκληρος μύθος γύρω από το απέθαντο δένδρο συναντάει το τέλος του. Όλοι θυμούνται τον «άγιο» Νικόλα, όλοι σιωπηλά φοβούνται μήπως είχαν κάνει λάθος πριν τρία χρόνια. Ανησυχία αναμιγμένη με ενοχές εμφανίζεται στα μάτια των περισσοτέρων κατοίκων του χωριού. Τότε κάνει την εμφάνιση της μια άγνωστη γυναίκα από το Κιλκίς και η υποψία αποκτάει πλέον πραγματική υπόσταση.
Η γυναίκα αυτή ήταν η Κυριακή Νικολαϊδου. Είχε ταξιδέψει από το Κιλκίς με τον στρατιωτικό ιερέα της πόλης και τον σύζυγο της Αναστάσιο μέχρι το χωριό. Φτάνοντας στην Ευρωπό ανηφόρησαν προς το αλσύλλιο, ρίγος κατέλαβε την γυναίκα καθώς ζούσε ξανά ένα όνειρο που την επισκεπτόταν κάθε βράδυ εδώ και τρία χρόνια. Στάθηκαν για λίγο παρατηρώντας τον χώρο. Η αγωνία, έκδηλα σχηματισμένη στο πρόσωπο της Κυριακής, έδωσε την θέση της στον ενθουσιασμό. «Να, αυτό είναι το μέρος! Εδώ είναι ο κρυμμένος ναός» αναφώνησε.
Πριν από χρόνια, την ίδια περίοδο που ο Νικόλαος Μποτζώρης έβλεπε τα οράματα της Παναγίας, η Κυριακή Νικολαϊδου την έβλεπε να την οδηγεί στο αλσύλλιο αυτό που ποτέ στην ζωή της δεν είχε επισκεφτεί. Την οδηγούσε κοντά στην βελανιδιά και της έλεγε «Εδώ θα σκάψεις και θα βρεις την χιλιόχρονη βουλιαγμένη Εκκλησία μου.». Και να που τώρα στεκόταν στο σωστό σημείο όπου η Παναγία της υπέδειχνε. Κάτω από τα πόδια της κείτονταν ένας πανάρχαιος ναός, βουλιαγμένος μια χιλιετία τώρα...
Το πλήθος των προσκυνητών και το 'Αγιο Νερό της ζωής...
Η έλευση της γυναίκας μαθεύτηκε αμέσως και η σύνδεση με το όραμα του «άγιου» Νικόλα έγινε αμέσως γνωστή. Σιγά σιγά, όλοι οι παλιοί του χλευαστές ήρθαν στο πλευρό του βοηθώντας τον στην εκσκαφή. Η Κυριακή με τον άνδρα της έδωσαν μια μικρή περιουσία αν και δεν είχαν την οικονομική άνεση, ώστε να πληρώσουν τους εργάτες. Αντίσκηνα στήθηκαν στο μικρό αλσύλλιο και εκεί που το βράδυ επικρατούσε νεκρική ησυχία πλέον ο χώρος γέμισε ζωή. Στόχος όλων των παρευρισκομένων: η ανακάλυψη του βουλιαγμένου χιλιόχρονου Ναού της Παναγίας.
Πλήθος πιστών κατέφθανε καθημερινά, είτε για να βοηθήσουν στις εκσκαφές, είτε με την κρυφή ελπίδα να είναι παρόν στην ιστορική ανακάλυψη του άγιου αρχέγονου ναού. Τα πρώτα ευρήματα ήρθαν νωρίς στο φως. Τρεις τάφοι βρέθηκαν σε σχήμα πυραμίδας, χτισμένοι με κεραμιδής πλάκες, που περιείχαν σκελετούς. Στον απόηχο των παραπάνω επιπλέον πιστοί έφτασαν από όλη την Ελλάδα. Ο χώρος πλέον δεν τους χωρούσε.
Προσκυνητές, άρρωστοι και συγγενείς αρρώστων κατέκλισαν το μικρό αλσύλλιο. Η κωμόπολη της Ευρωπού έγινε γνωστή σχεδόν σε όλη την χώρα. Λίγες μέρες μετά την ανακάλυψη των τάφων βρέθηκαν και κάποια νομίσματα. Η χωροφυλακή πλέον περιπολούσε τον χώρο. Εκείνη την περίοδο βρέθηκε και το πηγάδι που μέχρι και σήμερα αναβλύζει το θαυμαστό άγιο νερό, όπως έσπευσαν να ονομάσουν πιστοί και ιερείς του Χριστιανισμού. Το νερό της ζωής...
Θρησκευτικό παραλήρημα επικράτησε τις επόμενες ημέρες. Το χτιστό πηγάδι καθαρίστηκε και νερό πόσιμο ανάβλυζε πλέον από τα σπλάχνα του. Όλοι οι πιστοί άφηναν από ένα αναμμένο κερί στους τάφους και ο «άγιος» Νικόλας με ένα κύπελο στο χέρι μοίραζε το νερό της πηγής στους πιστούς. Μέχρι και τα σπίτια τους ράντισαν με αυτό κάποιοι προσκυνητές. ’ρρωστοι έφταναν στο αλσύλλιο για να λουστούν από τον άγιο Νικόλα. Πολλοί από αυτούς είπαν ότι θεραπεύτηκαν και πήραν τον δρόμο της επιστροφής. Μαζί τους πήραν για συγγενείς και φίλους από ένα κύπελο με το άγιο νερό. Μέσα στις αποσκευές τους όμως ταξίδεψε και η είδηση του θαυμαστού νερού της ζωής που αναβλύζει σε ένα πηγάδι στην μικρή κωμόπολη της Ευρωπού. Η είδηση του θαύματος έφτασε σχεδόν σε κάθε άκρη της χώρας, σκορπίζοντας ελπίδες στον πολύπαθο τότε λαό...
Το σπάνιο έντυπο: Η ανταμοιβή και η τιμωρία της Παναγίας.
Ένα σπάνιο φυλλάδιο έκανε την εμφάνιση του εκείνη την χρονιά. Έφερε το όνομα «Ιερά Επιστολή» και ήταν αφιερωμένο στο «Υπερφυσικό όραμα ενός σιδηρουργού. Λείψανα και αρχαία ευρήματα ανεκαλύφθησαν εις τον Ευρωπό.» . Κανείς μέχρι σήμερα δεν παρουσίασε κάποιο αντίτυπο του δημοσίως αυξάνοντας έτσι την σπανιότητα του μικρού εντύπου. Στο βιβλίο «Αγίασμα» υπάρχει μια σχετική αναδημιουργία του φυλλαδίου βασισμένη στην μνήμη του Αναστάσιου Ν. Τογκούρη. Το 1943, δεκατριών χρονών τότε, διάβασε το κείμενο και το αποστήθισε με αποτέλεσμα να σώσει το περιεχόμενο του από την λαίμαργη λήθη του χρόνου. Κάπως έτσι, με αυτόν τον ανορθόδοξο τρόπο, το σπάνιο περιεχόμενο του φυλλαδίου έφτασε μέχρι εμένα... Και μέσω εμένα σε εσάς.
Στις γραμμές του σπάνιου εντύπου βρήκαμε δύο ακόμα πτυχές της υπερφυσικής ιστορίας που εκτυλίχθηκε στην Ευρωπό την περίοδο 1943- 1950. Σύμφωνα με την «Ιερά Επιστολή» ο Νικόλας, το βράδυ που ακολουθούσε το ξερίζωμα της παμπάλαιας βελανιδιάς, είδε την Παναγία να του λέει «Θα κατεβής τρία σκαλιά τα οποία οδηγούν εις μικρόν διάδρομον και δεξιά του διαδρόμου θα συναντήσης μίαν σιδηράν θύραν την οποίαν θα ανοίξης και θα προχωρήσης εις το εσωτερικόν.». Στο όραμα έβλεπε τον εαυτό του να εισέρχεται στο ναό, φως θεϊκό που να εκπέμπει γαλήνη απλωνόταν στο εσωτερικό του. Διέκρινε τρία στασίδια και τρία φρέατα. Το στόμιο του φρέατος καλυπτόταν από πλάκα και τότε προσπάθησε να την απομακρύνει. Όταν πλέον το κατάφερε από το Ιερό του ναού ακούστηκε μια φωνή να λέει «Πήγαινε να πεις σε όσους πιστεύουν να έρθουν να αποκαλύψουν το λείψανο μου και τότε θα έρθει ειρήνη στην Ελλάδα.». Ήταν άραγε η ανταμοιβή των πιστών της Ευρωπού η ειρήνη όλου του Έθνους;
Στις ανασκαφές που ακολούθησαν βρέθηκαν, εκτός των τριών τάφων, μία υαλόχη, ένας πίθος και μερικά χωμάτινα θυμιατήρια που υποδήλωναν την ύπαρξη του ναού. Το αλσύλλιο μετατράπηκε σε τόπο προσκυνήματος και ο Νικόλας σε σύγχρονο άγιο. Μετά τα τελευταία όμως ευρήματα οι ανασκαφές σταμάτησαν ξαφνικά για δεύτερη φορά.
Ο ιδιοκτήτης του διπλανού αλωνιού έθεσε βέτο, μιας και οι ανασκαφές επεκτείνονταν στον χώρο του. Ένας παράξενος θάνατος εκείνη την εποχή βρίσκει τον μόλις ενός έτους γιό του και οι φήμες δίνουν υπερφυσικές διαστάσεις στο περιστατικό αυτό. Ο ιδιοκτήτης βεβαίωνε ότι έβλεπε έναν ιερέα στον ύπνο του να του λέει «Δεν συνετίσθηκες με την στέρηση του υιού σου; Δεν φοβάσαι μήπως αυξηθεί η δυστυχία σου; ’φησε τον γέροντα ελεύθερο να συνεχίσει το έργο του.». Ο ίδιος ιερέας εμφανίστηκε και στον Νικόλαο Μποτζώρη λέγοντας του να μεταφέρει το μήνυμα στον ιδιοκτήτη να αποποιηθεί των δικαιωμάτων του από τον χώρο όπου βρέθηκε το πηγάδι. Η καθυστέρηση αυτή όμως αποδείχτηκε μοιραία. Οι εκσκαφές για την εύρεση του βουλιαγμένου χιλιόχρονου ναού έληξαν μια για πάντα και μαζί με αυτές έμεινε αναπάντητο το ερώτημα της γνησιότητας των οραμάτων.
Το 1950 σταμάτησαν οριστικά οι εκσκαφές, αλλά η Κυριακή Νικολαϊδου δεν σταμάτησε ποτέ τον αγώνα της ανακάλυψης του ναού. Μέχρι το 1964 έστελνε επιστολές σε υπηρεσίες, κρατικές αρχές και επιφανείς προσωπικότητες ώστε να βρεθούν τα χρήματα για την ολοκλήρωση των ανασκαφών. Η Κυριακή ενημέρωσε όσα άτομα μπορούσε να σκεφτεί, από τον Μητροπολίτη Κιλκισίου μέχρι και την τότε Βασίλισσα των Ελλήνων Φρειδερίκη. Η θέληση και η άσβεστη πίστη της δεν ήταν όμως αρκετές για την ανακάλυψη του χιλιόχρονου ναού της Παναγίας. Έτσι, μέχρι και σήμερα η ύπαρξη του παραμένει μυστήριο...
Επίλογος.
Η προσπάθεια που ξεκίνησε το 1943 σταμάτησε δίχως ποτέ όμως να λησμονηθεί. Αντιθέτως, το περιστατικό άφησε πίσω του ζωντανά μνημεία που μέχρι και σήμερα μπορεί κάθε ταξιδιώτης να παρατηρήσει στο αλσύλλιο της Ευρωπού.
Έτσι, ο επίδοξος ερευνητής που θα βρεθεί ανάμεσα στα δένδρα του αλσυλλίου μπορεί σήμερα να αντικρύσει ένα επιβλητικό πλατάνι στην θέση της παμπάλαιας βελανιδιάς, το οποίο φυτεύθηκε το 1955 εις ανάμνηση της.
Πήρα τον δρόμο για το κέντρο της Ευρωπού, βγήκα από το αλσύλλιο και περπάτησα την μεγάλη κατηφόρα καθώς τα λιγοστά φώτα των δρόμων έμοιαζαν να συντροφεύουν τα θορυβώδη βήματα μου. Ο τόπος μου είναι μαγικός και έπρεπε να περάσουν τόσα χρόνια ώστε να το καταλάβω. Ίσως... Εξερευνητής δεν είναι μόνο αυτός που ταξιδεύει, αλλά και αυτός που ανακαλύπτει τον τόπο του.
Ξεκινήστε λοιπόν την αναζήτηση σας από τον τόπο που μεγαλώσατε. Ανακαλύψτε τα μυστήρια που βρίσκονται κοντά σας, γύρω σας... Ως ένας άλλος Κολόμβος χαρτογραφήστε σε έναν παράδοξο και αλλόκοτο χάρτη τον τόπο σας, δημιουργήστε έναν χάρτη που μοιάζει με τον γεωγραφικό μόνο στο σχήμα. Κάθε εξερευνητής πρέπει να γνωρίζει τον τόπο του... Κάπως έτσι και εγώ γνώρισα τον δικό μου...
* Για περισσότερες πληροφορίες και για επικοινωνία με το συγγραφέα επισκεφτείτε την προσωπική του ιστοσελίδα: nkoumartzis.metafysiko.gr