Πιέρια Όρη. Μια περιοχή ιδιαίτερης φυσικής αλλά και ιστορικής σημασίας, με ιδιαίτερη έμφαση στην Μακεδονική ιστορία, αν αναλογιστεί κανείς πως στους πρόποδές τους βρίσκεται η Βεργίνα.
Η πρώτη αναφορά που έχουμε για τα Πιέρια (και κατ' επέκταση της Πιερίας & της Ημαθίας) είναι στην Ηλιάδα:
"Ηρη δ ΄αυξασα λίπειν ρίου Ουλύμποιο, Πιερίην δ΄επιβασα και Ημαθίην ερατεινής σεύατ΄εφ΄ιπποπόλων Θρηκών όρεα νιφόεντα".
Ακόμα και ο Ηρόδοτος αναφέρει στα συγγράματά του:
"...ΠΟΤΑΜΟΣ ΔΕ ΕΣΤΙ ΕΝ ΤΗ ΧΩΡΗ ΤΑΥΤΗ, ΤΩ ΘΥΟΥΣΙ ΟΙ ΤΟΥΤΩΝ ΤΩΝ ΑΝΔΡΩΝ ΤΩΝ ΑΠ΄ΑΡΓΕΟΣ ΑΠΟΓΟΝΟΙ ΣΩΤΗΡΙ. ΟΥΤΟΣ ΕΠΕΙΤΕ ΔΙΑΒΗΣΑΝ ΟΙ ΤΗΜΕΝΙΔΑΙ, ΜΕΓΑΣ ΟΥΤΩ ΕΡΡΥΗ ΩΣΤΕ Τους ΙΠΠΕΑΣ ΜΗ ΟΙΟΥΣ ΤΕ ΓΕΝΕΣΘΑΙ ΔΙΑΒΗΝΑΙ. ΟΙ ΔΕ ΑΠΙΚΟΜΕΝΟΙ ΕΙΣ ΑΛΛΗΝ ΓΗΝ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΗΣ ΟΙΚΗΣΑΝ ΠΕΛΑΣ ΤΩΝ ΚΗΠΩΝ ΤΩΝ ΛΕΓΟΜΕΝΩΝ ΕΙΝΑΙ ΜΙΔΕΩ ΤΟΥ ΓΟΡΔΙΕΩ".
Στην περιοχή και ιδιαίτερα στον δήμο μακεδονίδος (οικισμός Σφηκιά), βρέθηκα τις ημέρες των Χριστουγέννων. Στα "όρια" του δήμου, έπειτα από δεκάδες ανασκαφές εδώ και κάποιες δεκαετίες έχουν έρθει (και εξακολουθούν να έρχονται) στο φως πλήθος σημαντικών ευρημάτων.
Παρεβρέθηκα λοιπόν σε 2 ώστε να τα καταγράψω με το φωτογραφικό φακό.
Πρώτη μας λοιπόν στάση ο Ναός του Αγίου Δημητρίου που χρονολογείται γύρω στα 1800 μ.Χ. ο οποίος βρίσκεται σε άριστη κατάσταση. Το ιδιαίτερο με αυτό τον ναό είναι ότι είναι ο 3ος κατα σειρά που χτίζεται επάνω σε προηγούμενο. Η πρώτη θεμελίωση είναι ακόμη άγνωστη και κανείς δε μπορεί να πει με σιγουριά εάν εκεί βρισκόταν κάποιος αρχαιοελληνικός ναός.
'Αγιος Δημήτριος.
Σίγουρο όμως είναι πως ο συγκεκριμένος είναι χτισμένος επάνω στα θεμέλια της μεγάλης τρίκλητης βασιλικής του Αγίου Δημητρίου όπου παλαιότερα ήταν και μοναστήρι.
'Αγιος Δημήτριος.
Εμφανή τα θεμέλια στον προαύλιο χώρο, αλλά και στους τοίχους του ναού.
Δίπλα από το ναό έχουν ανακαλυφθεί 3 τάφοι, 2 από τους οποίους ήταν ομαδικοί. Μέσα βρέθηκαν 9 και 3 σκελετοί αντίστοιχα, μαζί με πλήθος κοσμημάτων & χρυσό. Τα ευρήματα των ταφών δεν χρονολογούνται στην Μακεδονική εποχή, αλλά στην εποχή της τουρκοκρατίας. Οι σκελετοί προέρχονταν από μοναχούς όπου σφαγιάστηκαν σε μια επιδρομή των Τούρκων.
Πρόσβαση δυστυχώς υπήρχε μόνο στον 1 εκ των 2 ταφών. Ο δεύτερος και μεγαλύτερος έχει σφραγιστεί με μια τεράστια λίθινη πλάκα. Αυτό έγινε διότι μέσα στον τάφο υπάρχει σήραγγα πολλών δεκάδων μέτρων και λέγεται πως οδηγεί σε έναν ακόμα μεγαλύτερο τάφο, έξω από τον περίβολο του ναού, που όμως δεν έχει βγει στην επιφάνεια.
Ο μικρότερος από τους τάφους (2.5μ Χ 0.8μ Χ 1.5μ).
Ο μεγαλύτερος και σφραγισμένος.
Νότια του ναού υπάρχει ακόμα ένας θολωτός τάφος αρκετά μεγάλος σε διαστάσεις (3μ Χ 2μ Χ 3μ) όπου "λειτουργούσε" και σαν κρυφό σχολειό επί τουρκοκρατίας!
Η είσοδος.
Το εσωτερικό.
Δεν θα μπορούσα να παραλείψω το εσωτερικό του ναού και τον πλούσιο διάκοσμο που ξεκινάει από τον πρόναο κιόλας.
Το ζύγι ανάμεσα στην κόλαση και τον παράδεισο.
'Αγιος Δημήτριος.
Το εσωτερικό του ναού.
Εσωτερικός διάκοσμος στους τοίχους.
Στο πάτωμα του ναού μπορούμε να δούμε χρήση μαρμάρινων πλακών από τους προηγούμενους ναούς.
Παρόμοια μάρμαρα μπορεί κανείς να βρει διάσπαρτα στον προαύλιο χώρο.
Τέλος μπορούμε να δούμε στην σκεπή του Ιερού, ρίζες από δέντρα το οποία ήταν ανεπτυγμένα εκεί, αλλά για "χάρη" νέας σκεπής κόπηκαν (!).
Ανηφορίζοντας τον λόφο πίσω από τον ναό, θα κάνουμε την δεύτερη μας στάση σε ένα εύρημα που λαμβάνει παγκόσμιες διαστάσεις.
Πηγαίνουμε στον (φερόμενο ως) πρώιμο 1ο παλαιοχριστιανικό ναό στον Ελλαδικό χώρο και 3ο παγκόσμια. Είναι μονόκλιτος με σύνθρονο και βρέθηκε στο στάδιο της θεμελίωσης.
Ένας ακόμα τάφος δίπλα στα θεμέλια του ναού.
Στο κέντρο του ναού υπήρχε (την προηγούμενη φορά που το επισκέφτηκα πριν χρόνια) αξιοθαύμαστο μεγάλο στρόγγυλο ψηφιδωτό το οποίο έχει μετακινηθεί.
Δυστυχώς στην συγκεκριμένη περιοχή οι ανασκαφές έχουν σταματήσει τα τελευταία 10 χρόνια. Και ιδιαίτερα όσων αφορά τον δεύτερο ναό, ο επισκέπτης έρχεται αντιμέτωπος με ένα κλίμα εγκατάλειψης.