Από δεκαπενθημέρου η πόλη του Μεσολογγίου βρίσκεται αναστατωμένη. Στο καφενείο του κ. Δημητρίου Μπαλτά, το οποίο διευθύνει ο κ. Στεφανής Γεωργίου και βρίσκεται έξω από την Πύλη του Φρουρίου, ακούγονται τακτικά κρότοι· σειούνται και πέφτουν τραπέζια, καθίσματα, δοχεία με γλυκό και λουκούμια· ανατρέπεται ο πίθος του νερού και ποτήρια και λαμβάνουν χώρα εκπληκτικά γεγονότα.
Το καταπληκτικότερο όλων είναι η εμφάνιση ενός «πνεύματος» με μορφή παιδιού και η εξαφάνισή του ενώπιον οκτώ Μεσολογγιτών, μεταξύ των οποίων ο κ. Ιωάννης Μπερμπαντάκης, πρόεδρος του Συλλόγου Κηπουρών, ο κ. Χρήστος Παπαθέου, γραμματέας του Δημαρχείου, και ο κ. Κων. Παπουτσόπουλος.
Σύμφωνα με εξηγήσεις που δόθηκαν σε πνευματιστικές συνεδριάσεις, τα φαινόμενα παράγονται από το πνεύμα του αποθανόντος συνταξιούχου προξένου Σωμάκη και ενός Αρμένιου αιχμαλώτου στρατιωτικού, ο οποίος δολοφονήθηκε το 1913 από Μεσολογγίτη στρατιώτη, έγκλημα άγνωστο μέχρι σήμερα. Κατά τον πνευματισμό, το έγκλημα έγινε προκειμένου να αφαιρεθούν τα πολύτιμα κοσμήματα που είχε μαζί του ο αιχμάλωτος.
Τα πνεύματα δημιουργούν αυτούς τους θορύβους, διότι καταστράφηκε ο κοινός τάφος τους. Ο Αρμένιος τάφηκε, κατά την αφήγηση, μέσα στον οικογενειακό τάφο του Σωμάκη από τον δολοφόνο του τη νύχτα του εγκλήματος. Αργότερα όμως, όταν πουλήθηκαν τα σιδερένια κιγκλιδώματα του μνημείου, το μέρος εκείνο σκάφτηκε.
Κατά την ‘ομολογία’ του πνεύματος του αείμνηστου Γεωργίου Χρόνη, στο συγκεκριμένο σημείο έχουν συμβεί πολλά στο παρελθόν, υπήρχε και παλαιά εκκλησία· με τα σημεία αυτά καλείται ο κόσμος «να πέσει σε μετάνοια». Επιμαρτυρείται δε η πέραν του τάφου ζωή και η ύπαρξη της Θείας Μεγαλειότητας.
Τα φαινόμενα, σύμφωνα πάντα με τον πνευματισμό, θα συνεχιστούν ακόμη εντονότερα, εάν δεν αποκατασταθεί το κατεστραμμένο μνημείο και δεν διαβαστούν εκκλησιαστικές ευχές στο σημείο.
Τα γεγονότα προσέλκυσαν την προσοχή και της εν Αθήναις Εταιρείας Ψυχικών Ερευνών. Αφίχθη προς τούτο ο κ. Τανάγρας, στον οποίο επιβεβαιώθηκαν όλα τα περιστατικά.
Ο κ. Τανάγρας εξέτασε τον μικρό υπάλληλο του καφενείου, Χρήστο Βούρβαχη ή Ραπανάνια, θεωρώντας ότι τα φαινόμενα οφείλονται σε ιδιότητα που έχουν ορισμένα άτομα, τα λεγόμενα μέντιουμ.
Ο κ. Τανάγρας έκανε πειράματα υπνωτισμού στη νοσοκόμο του Νοσοκομείου Χατζη-Κώστα, Ελισάβετ Μοσχάκη, παρουσία των επιστημόνων κ.κ. Γρ. Παπαγεωργίου, Παντελή Κώτση, Κ. Αλεξανδροπούλου, Σ. Κανδυλιώτη, καθώς και των κ.κ. Ευαγγελάτου και Ροκοφύλλου (δικηγόρων), των κ.κ. Σπυρ. Αναγνωστοπούλου, Αντωνίου Λεονάρδου, Τάκη Βρέττα (καθηγητών), και των κ.κ. Νικολάου Πρασσά, Π. Σκοταρά, Σώζοντος Μηδιώνη (φαρμακοποιού) κ.λπ.
Ο κ. Τανάγρας θα παραμείνει μερικές ημέρες ώστε να αντιληφθεί ο ίδιος τα φαινόμενα και, αν είναι δυνατόν, να τα φωτογραφήσει.
Πηγή: Εφημερίδα ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΣ, 09.01.1927 – «Μυστηριώδη Φαινόμενα Μεσολογγίου».