Δύο περιπτώσεις «στιγματικής ίδιοπληγίας» — Ο έρωτας ως έντονη αυθυποβολή — Η υπνωτική υποβολή, μοναδικό φάρμακο για τους ερωτευμένους
Ο ιατρός Παναγιώτης Π. Παναγιώτου διηγείται το εξής περιστατικό:
«Η επαφή μου με την “Εταιρεία Ψυχικών Ερευνών” μού έδωσε την αφορμή να εξηγήσω ένα γεγονός, το οποίο μέχρι τότε παρέμενε για μένα ανεξήγητο.
Ήμουν τότε επτά ετών. Θυμάμαι πως βρισκόμασταν στο πανηγύρι των Ταξιαρχών, σε ένα χωριό κοντά στην Κερατέα Αττικής, όπου είχα πάει με έναν γνωστό μου. Όταν επιστρέψαμε, είχα αγοράσει μερικά πράγματα, κυρίως γλυκίσματα για το σπίτι, από τα οποία όμως δεν έδωσα στον αδελφό μου.
Αυτό στενοχώρησε τη μητέρα μου, η οποία με επέπληξε, λέγοντάς μου πως δεν έπρεπε να το κάνω, γιατί “θα με τιμωρήσουν οι Άγιοι Ταξιάρχες”.
Εγώ είχα λησμονήσει το γεγονός, όταν κοιμήθηκα. Στον ύπνο μου, όμως, είδα τρεις χωροφύλακες, από τους οποίους ο ένας έκοψε μια βέργα από μια έλατο και άρχισε να με χτυπά στις κνήμες.
Το πρωί, όταν σηκώθηκα, είδα πράγματι τις κνήμες μου μελανιασμένες και με εμφανή ίχνη ραβδισμάτων. Η μητέρα μου φυσικά το απέδωσε στην οργή των Ταξιαρχών. Σήμερα, όμως, μπορώ να πω με βεβαιότητα πως επρόκειτο για “στιγματική ίδιοπληγία”.»
Ένα άλλο χαρακτηριστικό περιστατικό συνέβη σε μια μονή της ιταλικής Φοκκαμοντάνα. Εκεί κλήθηκε ένας 25χρονος ξυλουργός, ο Πιέτρο Τσιάντσι, να διορθώσει έναν ξύλινο σταυρό, επάνω στον οποίο ήταν καρφωμένος ένας Χριστός από πεπιεσμένο χαρτί.
Ο ξυλουργός ολοκλήρωσε την επιδιόρθωση, αλλά όταν θέλησε να καρφώσει και πάλι τον Εσταυρωμένο, αισθάνθηκε τα νεύρα του να παραλύουν. Είχε την εντύπωση ότι η πράξη του κάρφωσης θα αποτελούσε επανάληψη του μαρτυρίου και ότι ο ίδιος θα επαναλάμβανε αυτό που έκαναν οι Εβραίοι στον Χριστό.
Μετά βίας πείστηκε να τελειώσει την εργασία, αλλά τη νύχτα βασανίστηκε από φρικτά όνειρα και το πρωί ξύπνησε με πληγές στα χέρια και στα πόδια του — τα στίγματα του Πάθους.
Το γεγονός διαδόθηκε αμέσως και πλήθη κόσμου έσπευσαν να τον δουν, ανάμεσά τους και εκπρόσωποι των Αρχών και της Επιστήμης, οι οποίοι διαπίστωσαν όλοι την αλήθεια του περιστατικού.
Η εξήγηση, όπως και σε όλα τα παρόμοια φαινόμενα, είναι η αυθυποβολή, δηλαδή η επίδραση της ιδέας πάνω στην ύλη. Η έντονη εντύπωση ήταν εκείνη που προκάλεσε τις δερματικές αλλοιώσεις στον ξυλουργό.
Ο έρωτας ως αυθυποβολή
Μία από τις ισχυρότερες και πράγματι φοβερές μορφές αυθυποβολής, με ολέθρια αποτελέσματα σε ευαίσθητους οργανισμούς, είναι τα λεγόμενα μεγάλα ερωτικά αισθήματα.
Έχουμε αναπτύξει σε προηγούμενα τεύχη των «Αστυνομικών Χρονικών» τη φοβερή δύναμη της υποβολής και της αυθυποβολής, με διάφορα χαρακτηριστικά παραδείγματα.
Ο έρωτας μπορεί να ξεκινήσει είτε από την εντύπωση του «συμβατικά ωραίου» — γιατί οι αντιλήψεις περί ωραιότητας διαφέρουν πολύ ανάλογα με το γεωγραφικό πλάτος και την ανάπτυξη του ατόμου — είτε από υπολογισμούς (προίκα, συγγένεια).
Σε άτομα επιρρεπή στην υποβολή μπορεί να καταλήξει σε έντονη αυθυποβολή, η οποία πρέπει να θεωρηθεί αληθές νοσηρό σύμπτωμα: την ιδεοπάθεια.
Αυτή η ιδεοπάθεια μπορεί να αναπτυχθεί υπό την επίδραση του εγωισμού ή του ενστίκτου της ιδιοκτησίας (ζηλοτυπία), ακόμη και σε παλιά αισθήματα που είχαν ατονήσει.
Παλιές σχέσεις που είχαν καταλήξει σε αδιαφορία, είτε λόγω χαρακτήρα είτε λόγω σωματικών ατελειών, μπορεί να αναζωπυρωθούν μονομερώς και να οδηγήσουν σε ιδεοπάθεια, εξαιτίας μιας ξαφνικής πληγής στον εγωισμό ή από φόβο χωρισμού από το άλλο άτομο.
Ένα μέρος του «ωραίου φύλου» γνωρίζει πολύ καλά αυτό το μηχανισμό και τον χειρίζεται με μεγάλη δεξιότητα, προκαλώντας συστηματικά τη ζήλια των συντρόφων τους για να τους κρατούν κοντά τους.
Για τον ερωτικό ιδεοπαθή, το αντικείμενο της αυθυποβολής αποκτά υπερβολική, σχεδόν απόλυτη αξία. Η ανάγκη της παρουσίας του γίνεται καταναγκαστική, οδηγώντας σε παράλογες πράξεις.
Οι αναμνήσεις και οι τόποι της κοινής ζωής προκαλούν βαθύ πόνο. Οι συνεχείς και συχνά βίαιες σκηνές εξηγήσεων δεν καταπραΰνουν την κατάσταση, αλλά την επιδεινώνουν.
Ο ιδεοπαθής περιστρέφεται διαρκώς γύρω από την εμμονική ιδέα του, νιώθει ακατανίκητη ανάγκη να μιλά για το αγαπημένο πρόσωπο και βρίσκεται σε συνεχή ταραχή, που καταλήγει σε πραγματικό άγχος, την πιο οδυνηρή μορφή ψυχοπάθειας.
Εκδηλώνεται με βάρος στο στήθος, ταχυπαλμία, αγωνιώδη ανησυχία, απώλεια όρεξης και ύπνου, που οδηγούν σε εξάντληση και, σε ευαίσθητα άτομα, προετοιμάζουν το έδαφος για σοβαρότερες ψυχικές παθήσεις.
Οι κρίσεις μπορεί να γίνουν τόσο έντονες ώστε να υπερισχύουν κάθε άλλου αισθήματος και να οδηγήσουν σε έγκλημα ή αυτοκτονία.
Ελάχιστες άλλες μορφές αυθυποβολής, εκτός της ερωτικής, έχουν τόσο δραματικά αποτελέσματα.
Η θεραπεία
Η ισχυρή ερωτική υποβολή δημιουργεί σε ευπαθή άτομα μια δεινή, πραγματική κατάσταση, στην οποία μοιραία θα κληθεί να επέμβει ο ψυχίατρος.
Πρώτα, τα αντινευρικά και αντισπασμωδικά φάρμακα, αν και μόνο βοηθητικά, είναι χρήσιμα για τις κρίσεις άγχους.
Η θεραπεία, όμως, εφόσον το σώμα δεν πάσχει, πρέπει να στοχεύσει στην ψυχή.
Δυστυχώς, σε αυτές τις καταστάσεις καμία λογική και καμία πειθώ δεν μπορούν να επενεργήσουν.
Σημαντική επίδραση μπορεί να έχει η απομάκρυνση για κάποιον καιρό από το περιβάλλον και τις αναμνήσεις της αυθυποβολής, με συνεχή εναλλαγή εντυπώσεων (ταξίδια) ως αντιπερισπασμό.
Η λαϊκή πείρα έχει επίσης υπογραμμίσει τη σημασία της «ομοιοπαθητικής»: «το ένα φίδι τρώει το άλλο» ή «ο ένας διάβολος διώχνει τον άλλον».
Έτσι, έχει παρατηρηθεί ότι ακόμη και η σωματική ενασχόληση με άλλη γυναίκα μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα στον πάσχοντα.
Ωστόσο, κατάλληλες σε τέτοιες περιστάσεις δεν είναι κοινές γυναίκες που πουλούν τις χάρες τους, αλλά ιδιαίτερες φύσεις που μπορούν να κατανοήσουν τον θεραπευτικό ρόλο, συνδυάζοντας εξωτερικά προσόντα με σπάνια λεπτότητα και γοητεία.
Εκεί όπου μια κοινή εταίρα θα αποτύγχανε, μια γυναίκα ανώτερης ψυχικής δύναμης μπορεί να πετύχει απολύτως.
Η σαρκική προσέγγιση μπορεί να θεωρηθεί ένα από τα ισχυρότερα θεραπευτικά μέσα, καθώς ο πάσχων, εκείνες τις στιγμές, βιώνει ένα είδος παρηγορητικής ψευδαίσθησης, συγχέοντας την πραγματικότητα με το πρόσωπο της αυθυποβολής του.
Το μόνο, όμως, πραγματικά ασφαλές «φάρμακο» εναντίον τέτοιων καταστάσεων είναι η υπνωτική υποβολή.
Δυστυχώς, αυτή μπορεί να εφαρμοστεί μόνο σε άτομα που είναι υπνωτίσιμα και επιδεκτικά υποβολής.
Αν λάβουμε υπόψη ότι περίπου το 20% των ανθρώπων είναι υπνωτίσιμοι, μόνο οι μισοί από αυτούς δέχονται σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό την υποβολή.
Για αυτό, περισσότερα θα πούμε στο επόμενο.