Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ Είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι η τεχνολογία έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στους τομείς ης Αστροναυτικής και των Επιστημών του Διαστήματος γενικότερα.. Ωστόσο, αν και έχουν παρέλθει περίπου τριάντα χρόνια από
πρώτη άμεση επαφή του ανθρώπου με τα διάστημα. η εξέλιξη των κλάδων της διαστημικής ιατρικής και βιολογίας δεν συμβαδίζει με την τεχνολογική πρόοδο.
υπάρχουν σοβαρότατες επιφυλάξεις ως προς την ετοιμότητα του ανθρώπου να ζήσει και να εργαστεί επί μακρόν στο διάσημα. Οπωσδήποτε. από τις πρώτες διαστημικές πτήσεις, έχει αρχίσει η καταγραφή των διαφόρων φαινομένων που σχετίζονται με τις συνθήκες έλλειψης βαρύτητας. Μια πρώτη ταξινόμηση των προβλημάτων τα εντάσσει σε δύο γενικές κατηγορίες: τα αμιγώς φυσικά φαινόμενα λόγω έλλειψης βαρύτητας και αυτά που δημιουργούνται λόγω ης μακροχρόνιας παραμονής στα διάσημα, ανάμεσα στα οποία συγκαταλέγονται και όσα σχετίζονται με η
ψυχική κατάσταση του ανθρώπου. Στην πρώτη κατηγόρια ανήκουν η διαστημική ναυτία, η δυσλειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος, η εξασθένιση του ανοσοποιητικού συστήματος. και διαταραχές στο κυκλοφορικό σύστημα. Στα βασικά προβλήματα που εμφανίζονται λόγω μακράς παραμονής στο διάσημα περιλαμβάνονται κυρίως η αντιμετώπιση της ανάπτυξης ιών και μικροβίων στον κλειστό χώρο ενός διαστημόπλοιου η ενός διαστημικού σταθμού. οι επείγουσες χειρουργικές επεμβάσεις σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας και τέλος τα ψυχολογικά προβλήματα. Στο σημεία αυτό πρέπει να τονιστεί ότι ιδιαίτερη σημασία δίδεται στα αποτελέσματα ης κοσμικής ακτινοβολίας στον άνθρωπο (πχ. στα γενετικά προβλήματα και στην ενδεχόμενη εμφάνιση
όγκων ή λευχαιμίας). Η πια συνηθισμένη ασθένεια του διαστήματος. η διαστημική ναυτία. ελάχιστα διαφέρει από η συνήθη ναυτία όπως αυτή εμφανίζεται στη Γη: ιδρώτας. κρύα χέρια και πόδια. ζάλη και εμετός . Στο ιατρικό αρχείο ης NASA είναι καταχωρημένη επίσημα σαν Σύνδρομο Προσαρμογής στο Διάστημα' (Space Aoaptation Syndrome) και είναί ιδιαίτερα αισθητή κατά τη διάρκεια των τριών πρώτων ημερών στο διάσημα. Η αιτία ης ναυτίας μπορεί να αναζητηθεί σε μικρομετακινήσεις των ωτολίθων, δηλαδή των μικροσκοπικών κρυστάλλων ασβεστίτη. Οι οποίοι βρίσκονται
στο εσωτερικό αυτί. γνωστό και σαν λαβύρινθο. όπου ισορροπούν. σε κανονικές συνθήκες. Ας αναφερθεί επίσης ότι σύγχυση στα αυτιά συχνό οδηγεί και σε στομαχικές ανωμαλίες. χωρίς ωστόσο να έχει αποσαφηνιστεί η
ακριβής συσχέτιση μέχρι σήμερα. Η ψυχοφυσιαλόγος P. Cowings. η οποία εργάζεται στο ερευνητικό κέντρο Ames της NASA. στην Καλιφόρνια. έχει αναπτύξει μια μέθοδο που ονομάζει τεχνική της αυτογενούς αντίδρασης και η οποία συνοψίζεται ως εξής: καταμετρώνται, σε κατάσταση ηρεμίας, οι παλμοί της καρδιάς, η παροχή αίματος στα δάκτυλα και ο ρυθμός εφίδρωσης. Κατόπιν οι μετρήσεις αυτές διεξάγονται σε συνθήκες (τεχνητής) ναυτίας, η οποία προκαλείται με τη βοήθεια του περιστρεφόμενου καθίσματος Stile-Werner. Η αρχική ταχύτητα περιστροφής είναι έξι στροφές ανά λεπτό, ενώ στη συνέχεια και κάθε πέντε λεπτό, σι στροφές
αυξάνονται ανά δύο. Το εξεταζόμενο άτομο παρακολουθεί σε παλμογράφους τη συμπεριφορά των προαναφερθέντων μεγεθών, έτσι ώστε ρυθμίζοντας κατάλληλα το ρυθμό αναπνοής σε συνδυασμό με δραστηριοποίηση του μυϊκού συστήματός του να μπορεί
να μεταβάλλει κατά βούληση τις ενδείξεις που βλέπει και κατ επέκταση την κατάσταση της ναυτίας. Η τεχνική της αυτογενούς ανάδρασης έχει δοκιμαστεί μέχρι σήμερα σε 258 άτομα,
από τα οποία, τα 166 κατόρθωσαν να εξαλείψουν τα συμπτώματα της ναυτίας (τουλάχιστον στη Γη όπου και πειραματίστηκαν). Ερευνητές του Πανεπιστημίου Βrαπάeιs στις ΗΠΑ εργάζονται ήδη στην κατεύθυνση γενίκευσης της μεθόδου της Cowings: Το περιστρεφόμενο με τριάντα στροφές ανά λεπτό κάθισμα τοποθετείται σε χώρο επίσης περιστρεφόμενο με τριανταπέντε στροφές ανά
λεπτό είτε κατά την αυτή διεύθυνση με το κάθισμα είτε κατά την αντίθετη διεύθυνση. Κατά τον πειραματικό ψυχολόγο J. Ventura,
ουσιαστικά αναζητείται ένας τρόπος πρόκλησης εμετού. έτσι ώστε ο άνθρωπος να δοκιμάσει να αναπτύξει ένα αμυντικό μηχανισμό'. Πάντως τα περισσότερο μέλη των διαστημικών αποστολών αντεπεξέρχονται στο
πρόβλημα της ναυτίας μετά από μερικές ημέρες παραμονής στο διάστημα, καθώς ο εγκέφαλός τους προσαρμόζεται σταδιακά στις συνθήκες έλλειψης βαρύτητας.
Η μηδενική βαρύτητα έχει σαν αποτέλεσμα την κίνηση του αίματος και των υπόλοιπων σωματικών υγρών προς τα επάνω τμήμα του σώματος. Η υπεραιμάτωση της κεφαλής
μπορεί να οδηγήσει σε συμφόρηση. Η αρτηριακή πίεση αυξάνει, με αποτέλεσμα το νεύρα στην περιοχή της καρδιάς, η αρτηρία της καρωτίδας και η αορτή να δώσουν σήμα στον εγκέφαλο για αναπροσαρμογή του ρυθμού των καρδιακών παλμών. Επίσης
ενεργοποιούνται τα νεφρά σε συνδυασμό με το ενδοκρινικό σύστημα και αυξάνεται ο ρυθμός διούρησης με αποτέλεσμα την ελάττωση των σωματικών υγρών και του αίματος στο σώμα. Έχει παρατηρηθεί ότι ο συνολικός όγκος του αίματος μπορεί να ελαττωθεί έως και κατά
18% εντός 24 ωρών στο διάστημα. Ας σημειωθεί ότι ο μηχανισμός ενεργοποίησης του ενδοκρινικού συστήματος και των νεφρών που
προαναφέρθηκε δεν είναι μέχρι σήμερα γνωστός σε όλες τις λεπτομέρειες. Ένα πρόβλημα που προκύπτει από τα παραπάνω είναι αυτό της "ορθοστατικής αδυναμίας, που αντιμετωπίζουν οι αστροναύτες όταν επιστρέφουν σε συνθήκες βαρύτητας το σώμα αδυνατεί να αντιμετωπίσει ξαφνικές
μεταβολές στην αρτηριακή πίεση με αποτέλεσμα την εμφάνιση ζάλης και πιθανής λιποθυμίας. Έτσι, και πριν την επανεισοδο στη γήινη ατμόσφαιρα, οι αστροναύτες παίρνουν ειδικά χάπια με μεγάλη περιεκτικότητα σε
άλας, γεγονός που αυξάνει τον όγκο του αίματος μέχρι και 15%. Ωστόσο. αυτό το μέτρο είναι δραστικό σε αποστολές διάρκειας όχι μεγαλύτερης ης μιας εβδομάδας (μέσος όρος διάρκειας αποστολών του
Διαστημικού λεωφορείου) ενώ είναι σχεδόν εντελώς αναποτελεσματικό μετά την πάροδο ενός μήνα. Στα πλαίσια τ ης αναζήτησης αποτελεσματικών αντιμέτρων, ο καρδιολόγος του πανεπισημίου του Τέξας,
οmqυιεt σχεδίασε την εμφύτευση μικρό καθετήρων στο στήθος. ώστε να διεξάγονται συνεχείς μετρήσεις ης πίεσης στα αιμοφόρα αγγεία γύρω από την καρδιά. Έχει διαπιστωθεί ακόμα, ότι οι συνθήκες έλλειψης βαρύτητας επηρεάζουν δυσμενώς τη σύνθεση του αίματος. αλλά δεν έχει γίνει
ακόμα γνωστό με ποιο τρόπο. Έτσι έχει παρατηρηθεί μείωση των ερυθρών αιμοσφαιρίων (διαστημική αναιμία) και παραμόρφωση του σχήματός τους, όπως επίσης και ελαττωμένη δραστηριότητα των λεμφοκυττάρων ( να από
τα διάφορα είδη λευκών αιμοσφαιρίων). Συνέπεια αυτού είναι η εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος, αν και μέχρι σήμερα δεν
έχουν αναφερθεί ασθένειες σε αστροναύτες. που να οφείλονται σε εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Ο τρόπος επίδρασης της μηδενικής βαρύτητας
στην καρδιά δεν είναι ακριβώς γνωστός. Έτσι το έδαφος είναι πρόσφορο για τη διατύπωση πολλών υποθετικών σεναρίων. στα οποία εμπλέκονται διάφορες παράμετροι. οι κυριότερες των οποίων είναι ο συνολικός όγκος του αίματος, ισορροπία των ηλεκτρολυτικών ουσιών και τα επίπεδα των ορμονών στο αίμα. Επίσης συχνά καρδιακή αρρυθμία αποδίδεται στις μεταβολές στη χημεία των καρδιακών μυών. Οι αστροναύτες συχνά εμφανίζουν
μεταβαλλόμενη συγκέντρωση καλίου στα αύρα τους, κάτι που μπορεί να ερμηνευτεί σαν ένδειξη απώλειας καλίου από τον καρδιακό ιστό. Το βέβαιο είναι ότι έχουν αναφερθεί συγκεκριμένα περιστατικά εμφάνισης αρρυθμίας το 1971 και το 1973 σε μέλη των αποστολών Απόλλων 15 και Skylab 2 αντίστοιχα. Κατά τον J. Davis, διευθυντή Ιατρικών Επιχειρήσεων του Διαστημικού Κέντρου Johnson οι διαστημικές αρρυθμίες ίσως να
μη διαφέρουν καθόλου από τις συνήθεις αρρυθμίες στη Γη. Ίσως να φταιει απλά λίγο περισσότερος καφές ή το άγχος, λεει χαρακτηριστικά. Ενα άλλο σημαντικό πρόβλημα που σχετίζεται με την καρδιά είναι η ελάττωση του όγκου της. Καθώς δεν υπάρχει βαρύτητα,
τροφοδότηση των υπόλοιπων οργάνων του σώματος με αίμα είναι πιο εύκολη. Έτσι ο ρυθμός των παλμών μειώνεται, δηλαδή η καρδιά αδρανοποιείται κατά κάποιο τρόπο. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την ελάττωση του όγκου της. Πάντως, ο αρχικός όγκος επανακτάται μετά από δύο μήνες κατά μέσο όρο από την
επάνοδο σε συνθήκες βαρύτητας. Το ανθρώπινο σώμα αποτελείται από 608 μυς και 200 οστά. Επειδή σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας, κάθε ενέργεια απαιτεί μηδαμινή προσπάθεια, τα μυϊκό σύστημα αδρανεί και Κατά συνέπεια ατροφεί. Υπολογίστηκε ότι Τα μέλη ης αποστολής S. 2 παρουσίασαν μια αύξηση ης συγκέντρωσης αζώτου και φωσφόρου στα αύρα μεταξύ 18%-30%, ταυτόχρονα με μια μείωση της μυϊκής τους δύναμης κατά 25%. Τα χημικά αυτά στοιχείο είναι προϊόντα ·κατάρρευσης' των μυών. Ενα θεμελιώδες ερώτημα που τέθηκε έκτοτε, αλλά δεν έχει απαντηθεί ακόμα, είναι ποίος βιοχημικός μηχανισμός προκαλεί επιβράδυνση στη σύνθεση των πρωτεϊνών με αποτέλεσμα
την απώλεια αζώτου. Ακόμα παρατηρήθηκε απώλεια ασβεστίου από τα οστά μέσω των ούρων με αποτέλεσμα την ελάττωση ης αντοχής τους (οστεοπόρωση). Αστροναύτης ης αποστολής Skylab 4 εμφάνισε ελάττωση ης συγκέντρωσης ασβεστίου μέχρι και 7% κατά τη διάρκεια 84 ημερών στο διάσημα. Σύμφωνα με τον F. Sulzman, διευθυντή του Τμήματος Διαστημικής Ιατρικής και Βιολογίας της NASA, δεν είναι ακόμα γνωστό αν απώλεια μάζας από τα οστά και τους μυς συνεχίζεται καθόλη τη διάρκεια παραμονής σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας, ή αν σταθεροποιείται από κάποιο σημείο και μετά. Η οστεοπόρωση θεωρείται ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα σε μια επανδρωμένη αποστολή στον Άρη (επιφανειακή βαρύτητα ίση με 0,38 της γήινης), καθώς υπάρχει σοβαρή πιθανότητα θραύσης των
εξασθενημένων οστών σε μικροατυχήματα. Μια νεώτερη μελέτη της NASA αναφέρει ότι ο βαθμός οστεοπόρωσης γίνεται επικίνδυνος μετά από 4-8 μήνες παραμονής σε συνθήκες
έλλειψης βαρύτητας. Οι Σοβιετικοί κοσμοναύτες. οι μόνοι μέχρι σήμερα που έχουν ζήσει στο διάσημα για μεγάλο χρονικό διάστημα, έχουν μεγάλη εμπειρία στην αντιμετώπιση
προβλημάτων προσαρμογής. Έτσι. αναφορικά με την εξασθένηση μυών και οστών προτείνουν σωματικές ασκήσεις επί δύο ή περισσότερες ώρες ημερησίως σε συνδυασμό με κατάλληλη διατροφή και λήψη ειδικών φαρμάκων. Ο κοσμοναύτης γ, Romanenko που παρέμεινε στο διάστημα επί 326 ημέρες το 1987,
ασκείτο μέχρι και τέσσερις ώρες ημερησίως. (Οι Σοβιετικοί κατέχουν το ρεκόρ παραμονής στο διάσημα με 366 ημέρες στο διαστημικό
σταθμό Mir το 1988). Ωστόσο, τα παραπάνω αντίμετρα επαρκούν για την ελάττωση αλλά όχι για την εξάλειψη των προβλημάτων που συνδέονται με την έλλειψη βαρύτητας. Μια ακόμα δυνατότητα προσφέρεται με η δημιουργία τεχνητής βαρύτητας. μέσω ης περιστροφικής κίνησης ενός διαστημοπλοίου ή διαστημικού σταθμού. Βεβαίως Και εδώ υπάρχει άγνοι
προς τις επιδράσεις στη φυσιολογία του ανθρώπου, ο οποίος Θα ζήσει για μεγάλα διάσημα μέσα σε περιστρεφόμενο περιβάλλον. Επιπλέον, προκύπτουν μια σειρά τεχνικών προβλημάτων, αφού η δημιουργία ικανοποιητικής τεχνητής βαρύτητας προϋποθέτει μεγάλου μεγέθους σκάφος, πράγμα που με τη σειρά του δυσχεραίνει την κατασκευή του προστατευτικού καλύμματος εναντίον
των κοσμικών ακτινών. Οπωσδήποτε. η NASA σκοπεύει να εξετάσει εξονυχιστικά ανθρώπους και τεχνικό εξοπλισμό στο μελλοντικό διαστημικά σταθμό Freedom πριν αποφασίσει την πραγματοποίηση ης τεχνητής βαρύτητας. Μεταξύ των στόχων της NASA είναι και η εξασφάλιση σε ένα διαστημικό σταθμό ιατρικής περίθαλψης ανάλογης με αυτήν που παρέχεται σε
μια κωμόπολη των ΗΠΑ. Εκτός του χειρουργικού εξοπλισμού, Θα χρειάζονται πιθανότατα και διάφορα συστήματα ιατρικής απεικόνισης.
όπως επίσης και εξοπλισμός διατήρησης φυσικής κατάστασης (π.χ. ιατρικά ποδήλατο). Ακόμα. υπάρχει το ερώτημα σχετικά με την
έκταση των ιατρικών γνώσεων του πληρώματος μιας αποστολής προς τον Αρη. Αναφορικά με μεταδοτικές ασθένειες. η NASA δεν αντιμετώπισε κάποιο πρόβλημα στα Space Shuttle, όπου οι αστροναύτες παρέμειναν επί τρεις
μήνες. Σύμφωνα με σοβιετικές αναφορές, παρουσιάζονται δερματοπάθειες με συχνότητα περίπου 5% σε αποστολές διαρκείας μεγαλύτερης των εκατό ημερών. Σε αεροστεγείς χώρους υπάρχει επίσης
η πιθανότητα σχηματισμού τοξικών αερίων από διάφορα υλικά ή ουσίες. Σύμφωνα με μελέτες ης ΝΑSΑ. αν κάποιο μέλος μιας μακρόχρονης αποστολής εμφανίσει ψυχωτικά συμπτώματα. η αιτία τους θα πρέπει αρχικά να αναζητηθεί στην έκθεση
του ατόμου σε ταξικές ουσίες και όχι κατ ανάγκη στην ανάπτυξη κάποιας ψυχασθένειας. (Παρόμοια φαινόμενα εμφανίζονται σε εργαζόμενους σε υπόγεια ορυχεία). Ένας σοβαρότατος κίνδυνος τον οποίο διατρέχουν οι αστροναύτες όλων των αποστολών είναι η έκθεσή τους σε δύο ειδών ακτινοβολίες: σε αυτήν λόγω των ηλιακών
εκλάμψεων και στην κοσμική ακτινοβολία γενικά. Η συχνότητα εμφάνισης των ηλιακών εκλάμψεων εμφανίζει ένα μέγιστο κάθε ένδεκα χρόνια (ενδεκαετής κύκλος). Επομένως
NASA μπορεί να προγραμματίσει κατάλληλα τις επανδρωμένες αποστολές. έτσι ώστε
ηλιακή δραστηριότητα να είναι ελαχιστοποιημένη. Ωστόσο υπάρχει πάντα ο κίνδυνος των απρόβλεπτων εκλάμψεων. έτσι ώστε να απαιτείται μια επιπλέον θωράκιση των διαστημόπλοιων. τυπικού πάχους 20-30 cm. Ακόμα και στην περίπτωση χρησιμοποίησης ελαφρών μετάλλων (π.χ. αλουμίνιο) θα Πρέπει να προστεθούν στη μάζα ενός συνήθους σκάφους
σχεδόν τριάντα τόννοι. Στο Εθνικό Εργαστήριο Los Alamos, ερευνητές μελετούν την επίδραση σωματιδίων υψηλών ενεργειών. τα οποία παράγονται σε επιταχυντικές διατάξεις. πάνω στα ανθρώπινα κύτταρα. Ωστόσο, όπως τονίζει ο G. Strniste, διευθυντής της ομάδας Γενετικής στο Los Alamos,
υπάρχουν προς το παρόν ελάχιστα πειραματικά δεδομένα για αρκετά από τα φορτισμένα σωματίδια στο διάσημα. Επίσης ένα άλλο πρόβλημα γεννάται από ενεργειακά σωματίδια ης κοσμικής ακτινοβολίας τα οποία διασχίζοντας το υλικό θωράκισης του σκάφους θρυμματίζονται' και παράγουν "δευτερογενή ακτινοβολία. Επιπλέον, η θωράκιση κατά των βαρέων σωματιδίων δεν εμποδίζει τη διέλευση ελαφρών σωματιδίων
όπως π.χ. το φωτόνια γ. ενώ καθιστά το σκάφος βαρύτερο και κατά συνέπεια αυξάνει την απαιτούμενη ποσότητα καυσίμων. Η αναζήτηση εναλλακτικών τρόπων θωράκισης έχει ήδη οδηγήσει σε κάποιο αποτέλεσμα: στην προστασία του ανθρώπινου σώματος μεσώ κατάλληλων παρεμβάσεων στο DNA. Επιτεύχθηκε η απομόνωση κάποιων από τα γονίδια, τα οποία αναγνωρίζουν και επιδιορθώνουν
φθορές στο DNA. Στις επόμενες δύο δεκαετίες αναμένεται ο προσδιορισμός του τρόπου ενεργοποίησης αυτών των γονιδίων. Η Κατευθυντήρια οδηγία της NASA ορίζει για κάθε αστροναύτη. ανεξαρτήτως ηλικίας και φύλου, το μέγιστο ποσόν των 408 Rem (μονάδα
απορροφούμενης από το σώμα δόσης ακτινοβολίας) καθόλη τη διάρκεια ης αστροναυτικής του καριέρας. Μέχρι το τέλος ης δεκαετίας του 90,
NASA σκοπεύει να εγκαταστήσει σε τροχιά το διαστημικό σταθμό "Freedom', στον οποίο προβλέπεται η ύπαρξη ειδικού εργαστηρίου
ερευνών πάνω στη Διαστημική Ιατρική. Ωστόσο ς ΕΣΣΔ ετοιμάζει ήδη για τα μέσα της δεκαετίας Του 98 την πρόσδεση ενός θαλαμίσκου - βιοιατρικού εργαστηρίου βάρους είκοσι τόνων στο διαστημικό σταθμό Μίr-2. Το πρώτο πλήρωμα του Medilab, όπως θα ονομάζεται το εργαστήριο, θα αποτελείται από δύο ειδικά επιλεγμένους και εκπαιδευμένους γιατρούς, η υπηρεσία των οποίων στο διάσημα δεν Θα είναι μικρότερη των τριών μηνών. Στο
Μedιlαb Θα υπάρχουν τρεις ερευνητικές περιοχές. Ο τομέας καρδιοαγγειακής έρευνας θα περιλαμβάνει συσκευές καταμέτρησης της αγγειακής πίεσης και παραμέτρων της αιμοδυναμικής με τη βοήθεια υπερήχων, καθώς και ηλεκτροφυσικών και ραδιοισοτοπικών μεθόδων. Ο δεύτερος τομέας έρευνας θα αναφέρεται στις λειτουργίες της αναπνοής και του μεταβολισμού, και ο αντίστοιχος εξοπλισμός θα περιλαμβάνει φασματόμετρο μάζας, διατάξεις ταυτόχρονης μέτρησης της πίεσης, του όγκου και της ταχύτητας ροής αερίων,
όπως επίσης και ειδική συσκευή μέτρησης ποσοστού των οξέων στο αίμα. Η τρίτη ερευνητική περιοχή θα είναι αφιερωμένη στη μελέτη του νευρικού και του αισθητηριακού συστήματος με τη βοήθεια ηλεκτροφυσικών μεθόδων,
στις οποίες θα συμπεριλαμβάνονται ενισχυτές βιολογικών δυναμικών. Στο Mediiab θα υπάρχει και θεραπευτική ζώνη, η οποία θα υποδιαιρείται επίσης σε τρεις περιοχές. Στην περιοχή Α θα διεξάγεται διαγνωστική εργασία και βεβαίως θεραπευτική αγωγή. Στον εξοπλισμό θα υπάρχου αναισθησιολογικές διατάξεις, χειρουργικό
τραπέζι και μηχάνημα λήψης ακτινογραφιών. Η μικροβιολογική και βιοχημική ανάλυση θα πραγματοποιείται στην περίπτωση Β. όπου μεταξύ άλλων Θα υπάρχουν
φασματοφωτόμετρα. μικροσκόπια. ψυγεία. και φυγοκεντρική διάταξη. Τέλος στην περιοχή C Θα διεξάγεται ψυχοφυσιολογική έρευνα με στόχο την ανάπτυξη ψυχοπροφυλακτικών
αντιμέτρων η όπως λέει χαρακτηριστικά ο Α. Grigoryev. μέλος του Ινστιτούτου Διαστημικής Βιολογίας και Ιατρικής ης ΕΣΣΔ. Ακόμα στο Mediab θα υπάρχει τμήμα βιολογικών ερευνών. με στόχο η βασική έρευνα πάνω στην εξέλιξη και ανάπτυξη βιοσυστημάτων σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας καθώς και τον προσδιορισμό των βιολογικών και γενετικών
επιδράσεων της μικροβαρύητας (σχεδόν μηδενικής βαρύτητας) σε βιοσυστήματα κατά τη διάρκεια μακρόχρονων αποστολών. Με αφορμή την πρώτη επανδρωμένη αποστολή στον Άρη που προβλέπεται κατά το 2015. η επόμενη εικοσαετία αναμένεται να σφραγιστεί από τις έρευνες στη Διαστημική
Ιατρική και Βιολογία. Η NASA έχει ήδη συνοψίσει τους άμεσους στόχους της στους τομείς αυτούς: κατανόηση ης προέλευσης και ης εξέλιξης ζωής στο διάσημα, αποσαφήνιση ης αλληλεπίδρασης μεταξύ ανθρώπινης φυσιολογίας και βαρυτικών δυνάμεων, και ανάπτυξη των δυνατοτήτων μακρόχρονης
παραμονής στο διάστημα. ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ 135/1990 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ (1) T. Furniss: SPACE CLINIC, Flight International, p.39, July 1990. (2) T. Furniss: MODULAR MEDICINE
Flight International, p.97, February 1990. (3) A. Coates: SURVIVING RADIATION IN SPACE, New Scientist, P42, 21 July 1990. (4) D. Noland: ZERO-g BLUES, Discover,
p74, May 1990. (5)0. Pine: THE HUMAN FACTOR, Final Frontier, p.22, July/August 1 990.