Θαύματα Σιγά το δύσκολο. Σε μια σχολή εσωτερισμού που πήγαινα, συμβαίνουν "θαύματα" με το τσουβάλι. Και δεν εννοώ ταχυδακτυλουργίες και κολπάκια. Έχω κάνει και εγώ καμιά εικοσαριά...
Πότε όμως ένα ανεξήγητο φαινόμενο πρέπει να θεωρείται θαύμα?
Πριν τον Δαρβίνο η εμφάνιση πολύπλοκων οργανισμών ήταν "θαύμα". Μετά, μάλλον όχι...
Πως λοιπόν θα ξεχωρίσουμε τα ανεξήγητα φαινόμενα (λόγο των περιορισμένων επιστημονικών γνώσεων του σήμερα ή και προσωπικής άγνοιας) από τα θαύματα?
Η απάντηση είναι απλή. Χρειαζόμαστε ελεγχόμενες συνθήκες, ώστε να αποκλείσουμε άλλους παράγοντες.
Είναι όμως δυνατό κάτι τέτοιο, χωρίς να βλάπτονται οι συνθήκες που θεωρητικά εμφανίζονται τα θαύματα?
Στις περισσότερες περιπτώσεις όχι, αλλά σε μερικές είναι και δυνατό και εύκολο.
Δύο παραδείγματα.
Θαυματουργικές θεραπείες με προσευχή.
Παίρνουμε μια ομάδα ασθενών σε νοσήλια, ανάλογης ασθένειας και σοβαρότητας. Τυχαιοποιούμε τα ονόματά τους και τους χωρίζουμε σε τέσσερις υποομάδες. Η πρώτη θα δοθεί σε εκκλησίασμα για να προσευχηθεί για την θεραπεία τους, χωρίς οι ασθενείς να το ξέρουν, η δεύτερη μένει σαν μάρτυρας, η τρίτη θα δοθεί σε εκκλησίασμα για να προσευχηθεί για την θεραπεία τους, αλλά οι ασθενείς θα το ξέρουν και η τελευταία δεν θα δοθεί για προσευχή, αλλά στους ασθενείς θα ειπωθεί ότι προσεύχονται για χάρη τους (έλεγχος πλασέμπο). Το κόστος ελάχιστο, και μπορούμε εύκολα να βρούμε αξιόπιστους ερευνητές χωρίς τοποθέτηση υπέρ ή κατά του αποτελέσματος (αγνωστικιστές).
Το γράφω απλοϊκά αλλά δεν είναι και δύσκολο στην εφαρμογή του ένα τέτοιο πείραμα.
Αλλά πάμε σε ένα πολύ πιο απλό. Από ότι λέγεται η θεία κοινωνία, σκοτώνει τα μικρόβια. Παίρνουμε ένα κρασί κατάλληλο για δημιουργία θείας κοινωνίας, και ένα παθογόνο που να μπορεί να επιβιώσει μέσα σε αυτό. Ένα μέρος του κρασιού μένει χωρίς ευλογία (μάρτυρας) και ένα μετατρέπεται σε σώμα και αίμα. Σε μία σταγόνα από το καθένα, εμβολιάζουμε το παθογόνο, και σε λίγα δευτερόλεπτα το βάζουμε κάτω από το μικροσκόπιο. Απλά και σίγουρα ελέγχουμε το θαύμα. (επειδή κάποιος θα πει ότι απαγορεύεται να πετάξουμε την θεία κοινωνία, κανένα πρόβλημα, έχουμε μερικές δεκάδες πρόθυμους πιστούς να την ποιούν από το πλακάκι ώστε να μην πεταχθεί.)
Ανέξοδο και επαναλαμβανόμενο, θα πείσει και τον πιο φανατικό άθεο για το θαύμα, αν βέβαια πραγματοποιηθεί.
Εάν δεν έχουμε ελεγχόμενες συνθήκες μιλάμε για ανεξήγητα φαινόμενα και όχι για θαύματα. Και επειδή τα ανεξήγητα φαινόμενα, είναι εύκολο να εξηγηθούν με την βοήθεια λογικών σφαλμάτων, καλύτερα να τα αφήνουμε στην ησυχία τους.
Πότε όμως ένα ανεξήγητο φαινόμενο πρέπει να θεωρείται θαύμα?
Πριν τον Δαρβίνο η εμφάνιση πολύπλοκων οργανισμών ήταν "θαύμα". Μετά, μάλλον όχι...
Πως λοιπόν θα ξεχωρίσουμε τα ανεξήγητα φαινόμενα (λόγο των περιορισμένων επιστημονικών γνώσεων του σήμερα ή και προσωπικής άγνοιας) από τα θαύματα?
Η απάντηση είναι απλή. Χρειαζόμαστε ελεγχόμενες συνθήκες, ώστε να αποκλείσουμε άλλους παράγοντες.
Είναι όμως δυνατό κάτι τέτοιο, χωρίς να βλάπτονται οι συνθήκες που θεωρητικά εμφανίζονται τα θαύματα?
Στις περισσότερες περιπτώσεις όχι, αλλά σε μερικές είναι και δυνατό και εύκολο.
Δύο παραδείγματα.
Θαυματουργικές θεραπείες με προσευχή.
Παίρνουμε μια ομάδα ασθενών σε νοσήλια, ανάλογης ασθένειας και σοβαρότητας. Τυχαιοποιούμε τα ονόματά τους και τους χωρίζουμε σε τέσσερις υποομάδες. Η πρώτη θα δοθεί σε εκκλησίασμα για να προσευχηθεί για την θεραπεία τους, χωρίς οι ασθενείς να το ξέρουν, η δεύτερη μένει σαν μάρτυρας, η τρίτη θα δοθεί σε εκκλησίασμα για να προσευχηθεί για την θεραπεία τους, αλλά οι ασθενείς θα το ξέρουν και η τελευταία δεν θα δοθεί για προσευχή, αλλά στους ασθενείς θα ειπωθεί ότι προσεύχονται για χάρη τους (έλεγχος πλασέμπο). Το κόστος ελάχιστο, και μπορούμε εύκολα να βρούμε αξιόπιστους ερευνητές χωρίς τοποθέτηση υπέρ ή κατά του αποτελέσματος (αγνωστικιστές).
Το γράφω απλοϊκά αλλά δεν είναι και δύσκολο στην εφαρμογή του ένα τέτοιο πείραμα.
Αλλά πάμε σε ένα πολύ πιο απλό. Από ότι λέγεται η θεία κοινωνία, σκοτώνει τα μικρόβια. Παίρνουμε ένα κρασί κατάλληλο για δημιουργία θείας κοινωνίας, και ένα παθογόνο που να μπορεί να επιβιώσει μέσα σε αυτό. Ένα μέρος του κρασιού μένει χωρίς ευλογία (μάρτυρας) και ένα μετατρέπεται σε σώμα και αίμα. Σε μία σταγόνα από το καθένα, εμβολιάζουμε το παθογόνο, και σε λίγα δευτερόλεπτα το βάζουμε κάτω από το μικροσκόπιο. Απλά και σίγουρα ελέγχουμε το θαύμα. (επειδή κάποιος θα πει ότι απαγορεύεται να πετάξουμε την θεία κοινωνία, κανένα πρόβλημα, έχουμε μερικές δεκάδες πρόθυμους πιστούς να την ποιούν από το πλακάκι ώστε να μην πεταχθεί.)
Ανέξοδο και επαναλαμβανόμενο, θα πείσει και τον πιο φανατικό άθεο για το θαύμα, αν βέβαια πραγματοποιηθεί.
Εάν δεν έχουμε ελεγχόμενες συνθήκες μιλάμε για ανεξήγητα φαινόμενα και όχι για θαύματα. Και επειδή τα ανεξήγητα φαινόμενα, είναι εύκολο να εξηγηθούν με την βοήθεια λογικών σφαλμάτων, καλύτερα να τα αφήνουμε στην ησυχία τους.