Ονομαστός Έλληνας φιλόσοφος. Γεννήθηκε στην Άβδυρα από πλουσιότατους γονείς και γι' αυτό έλαβε πολύ καλή μόρφωση.
Αρχικά σπούδασε στη Μίλητο που τότε ήταν σπουδαίο πνευματικό κέντρο. Τα συγγράμματα των φιλοσόφων Λεύκιππου και αναξαγόρα του κέντρισαν το ενδιαφέρον να μελετήσει Φυσική και Αστρονομία.
Όταν πέθανε ο πατέρας του, ο Δημόκριτος πήρε το μερίδιο του που έφτανε τα 100 τάλαντα σε μετρητά ενώ οι άλλοι δυο αδερφοί του το πήραν σε κτήματα. Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος του ποσού αυτού αρκεί να αναφέρουμε ότι το εργοστάσιο που είχε ο Δημοσθένης για την κατασκευή πολεμικού υλικού στην Παιανία των Αθηνών είχε αποτιμηθεί στα 15 τάλαντα. Το ποσό αυτό δαπάνησε σε ταξίδια στην Αίγυπτο, την Αιθιοπία, την Αραβία, τη Βαβυλώνα και έφτασε μέχρι τις Ινδίες.
Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, είχε δαπανήσει ολόκληρο το ποσό της κληρονομιάς και τον συντηρούσαν για αρκετό διάστημα τα αδέλφια του. Κατά τον νόμο των Αβδηριτών σε αυτούς που ξόδευαν την περιουσία τους σε μη παραγωγικά έργα αλλά σε άσκοπα για το κοινό συμφέρον ταξίδια ή άλλα μη επωφελή έργα, δεν επιτρεπόταν να θαφτούν μετά το θάνατό τους στα Άβδηρα.
Όταν όμως ο Δημόκριτος διάβασε στους συμπολίτες του την πραγματεία του "Μέγας Διάκοσμος", όπου εξέθεσε τις φιλοσοφικές και κοσμοθεωρητικές του απόψεις, όχι μόνο τον τίμησαν με μεγάλο χρηματικό έπαθλο, άλλα του έστησαν χάλκινους ανδριάντες σε επιφανή σημεία της πόλης και, όταν πέθανε, τον έκαψαν δημόσια δαπάνη.
Νούς θετικός, ο Δημόκριτος δεν περιορίστηκε μόνο στη μελέτη των πρώτων αρχών του κόσμου αλλά ερεύνησε όλες τις εκδηλώσεις των φυσικών φαινομένων. Διατύπωσε δική του κοσμοαντίληψη και δικές του ιδέες για τα φυσικά φαινόμενα. Δίδασκε ότι ο κόσμος αποτελείται από άπειρα, αιώνια άφθαρτα, αναλλοίωτα και αδιαίρετα μέλη ύλης, τα "άτομα", που καθώς κινούνταν στο κενό, με την ένωση τους, προκαλούν την εμφάνιση των όντων.
Σύμφωνα με τον Δημόκριτο, η ψυχή των ανθρώπων είναι και αυτή άθροισμα υλικών αλλά πιο λεπτών "ατόμων".
Αρχικά σπούδασε στη Μίλητο που τότε ήταν σπουδαίο πνευματικό κέντρο. Τα συγγράμματα των φιλοσόφων Λεύκιππου και αναξαγόρα του κέντρισαν το ενδιαφέρον να μελετήσει Φυσική και Αστρονομία.
Όταν πέθανε ο πατέρας του, ο Δημόκριτος πήρε το μερίδιο του που έφτανε τα 100 τάλαντα σε μετρητά ενώ οι άλλοι δυο αδερφοί του το πήραν σε κτήματα. Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος του ποσού αυτού αρκεί να αναφέρουμε ότι το εργοστάσιο που είχε ο Δημοσθένης για την κατασκευή πολεμικού υλικού στην Παιανία των Αθηνών είχε αποτιμηθεί στα 15 τάλαντα. Το ποσό αυτό δαπάνησε σε ταξίδια στην Αίγυπτο, την Αιθιοπία, την Αραβία, τη Βαβυλώνα και έφτασε μέχρι τις Ινδίες.
Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, είχε δαπανήσει ολόκληρο το ποσό της κληρονομιάς και τον συντηρούσαν για αρκετό διάστημα τα αδέλφια του. Κατά τον νόμο των Αβδηριτών σε αυτούς που ξόδευαν την περιουσία τους σε μη παραγωγικά έργα αλλά σε άσκοπα για το κοινό συμφέρον ταξίδια ή άλλα μη επωφελή έργα, δεν επιτρεπόταν να θαφτούν μετά το θάνατό τους στα Άβδηρα.
Όταν όμως ο Δημόκριτος διάβασε στους συμπολίτες του την πραγματεία του "Μέγας Διάκοσμος", όπου εξέθεσε τις φιλοσοφικές και κοσμοθεωρητικές του απόψεις, όχι μόνο τον τίμησαν με μεγάλο χρηματικό έπαθλο, άλλα του έστησαν χάλκινους ανδριάντες σε επιφανή σημεία της πόλης και, όταν πέθανε, τον έκαψαν δημόσια δαπάνη.
Νούς θετικός, ο Δημόκριτος δεν περιορίστηκε μόνο στη μελέτη των πρώτων αρχών του κόσμου αλλά ερεύνησε όλες τις εκδηλώσεις των φυσικών φαινομένων. Διατύπωσε δική του κοσμοαντίληψη και δικές του ιδέες για τα φυσικά φαινόμενα. Δίδασκε ότι ο κόσμος αποτελείται από άπειρα, αιώνια άφθαρτα, αναλλοίωτα και αδιαίρετα μέλη ύλης, τα "άτομα", που καθώς κινούνταν στο κενό, με την ένωση τους, προκαλούν την εμφάνιση των όντων.
Σύμφωνα με τον Δημόκριτο, η ψυχή των ανθρώπων είναι και αυτή άθροισμα υλικών αλλά πιο λεπτών "ατόμων".