Τι να πεί κανείς για το Νίκο Καζαντζάκη ... ένας απο τους μεγαλύτερους Έλληνες διανοητές , ίσως και ο μεγαλύτερος της σύγχρονης Ελλάδας . Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης και πέθανε απο λευχαιμία στο Φραιμπουργκ της Γερμανίας το 1957. Υπήρξε σπουδαίος φιλόσοφος , ποιητής , πεζογράφος , συγγραφέας θεατρικών έργων , μεταφραστής . Η ζωή του μπορεί να χαραχτηριστεί ως ένα ταξίδι , μία μοναχική περιπλάνηση καθώς ο Καζαντζάκης είκοσι περίπου χρόνια ταξίδευε στην Ευρώπη, την Ασία, την Αφρικη προσπαθώντας να γευτεί όσο περισσότερη μπορούσε απο τη μεγαλοσύνη του κόσμου . Τα γνωστότερα μυθιστορηματικά έργα του είναι :
Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά (1946)
Ο Καπετάν Μιχάλης (1953)
Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται (1954)
Ο Τελευταίος Πειρασμός (1955)
Ο φτωχούλης του Θεού (1956)
Αναφορά στον Γκρέκο (1961)
Το μεγαλυτερό του έργο όμως για πολλούς είναι η Ασκητική του , ένα έργο τραγικό και αιματοβαμμένο όπου σαν άλλος Νίτσε καταστέφει την ατομικότητα και την μικροαστική ασφάλεια . Κηρύττει ένα νέο Σύμβολο Πίστεως οπου ο Θεός δεν είναι ο Ιουδαίος Γιαχβέ αλλά ο Αιώνιος Πολεμιστής , που γελάει χλευαστικά με κάθε έννοια αδυναμίας , ψευτοηθικής και σάπιας διανόησης . Η
Ασκητική αποτελεί ένα απο τα ελάχιστα νεοελληνικά κείμενα που σε έλκει σε επανάγνωση και διαβάζεται σε πάνω απο τρία επίπεδα ...
Ο Καζαντζάκης όπως είναι γνωστό δέχθηκε πόλεμο απο την χριστιανική εκκλησία . Ο πάπας της Ρώμης απαγόρευσε την κυκλοφορία του Τελευταίου Πειρασμού. Ο Καζαντζάκης έστειλε τηλεγράφημα στο Βατικανό με μια φράση στα Λατινικά του Χριστιανού απολογητή Τεντούλιαν. «Ad tuu,. Domine, tribunal appello: Υποβάλλω την έκκληση μου στην δική σου δικαστική κρίση, Κύριε!» Με άλλα λόγια: "Ο Θεός θα με δικάσει, όχι εσείς." Τον ίδιο χρόνο ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής αποδοκιμάζει αποτρόπαια και με βλαστήμιες την αθλιότητα του μαέστρου της λογοτεχνίας κατά τον Θεάνθρωπο και ζητά να μην επιτραπεί η μετάφραση των βιβλίων του στα Ελληνικά. Η αποκορύφωση όμως ήταν όταν ο αρχιεπίσκοπος των Αθηνών Θεόκλητος έδωσε διαταγή να μην επιτραπεί η σωρός του νεκρού σε Αθηναϊκό ναό! Τελικά η σωρός του θάφτηκε στη πατρίδα του τη Κρήτη μετά απο συνδρομή του Άριστοτέλη Ωνάση .
Σας παραθέτω μερικά αποσπάσματα απο βιβλία του που θεωρώ σημαντικά :
"Μυστήριο σκοτεινό και ανυπόταχτο η καρδιά του ανθρώπου,
μια στάμνα τρυπημένη με το στόμα πάντα ανοιχτό
και όλοι οι ποταμοί της γης να χυθούν μέσα της, απομένει αδειανή και διψασμένη".
"Με θαρρούν λόγιο, διανοούμενο, γραφιά και δεν είμαι τίποτα απ' αυτά,
τα δάχτυλά μου όταν γράφω δεν μελανώνονται, αιματώνονται.
Θαρρώ δεν είμαι παρά τούτο, μια απροσκύνητη ψυχή".
«Όλα φεύγουν κι όλα ξανάρχονται
Αιώνια στριφογυρνάει η ρόδα της Ζωής
Όλα πεθαίνουν κι όλα ξανανθίζουν
Αιώνια τρέχει της Ζωής ο Χρόνος.
Όλα τσακίζονται, όλα χωρίζουν, όλα χαιρετιούνται ξανά
Και μένει αιώνια πιστό στον εαυτό του το δαχτυλίδι της Ζωής,
Από κάθε «εδώ» κυλάει η σφαίρα «εκεί».
Το Μέσον είναι Παντού.
Κυκλικό είναι το Στρατί της Αιωνιότητας.»
"Και ποια είναι η πιο αψηλή εντολή; Ν’ αρνηθείς όλες τις παρηγοριές-θεούς, πατρίδες, ηθικές, αλήθειες - ν’ απομείνεις μόνος και ν’ αρχίσεις να πλάθεις εσύ, με μοναχά τη δύναμή σου, έναν κόσμο που να μην ντροπιάζει την καρδιά σου... Ποια ‘ναι η πιο αντρίκια χαρά; Ν’ αναλαβαίνεις την πάσα ευθύνη’’
" Κάθε άνθρωπος είναι θεάνθρωπος, σάρκα και πνέμα, να γιατί το μυστήριο μιας ορισμένης θρησκείας, είναι πανανθρώπινο. Σε κάθε άνθρωπο ξεσπάει η πάλη Θεού κι ανθρώπου, και συνάμα η λαχτάρα της φίλιωσης. Τις περισσότερες φορές η πάλη αυτή είναι ασύνειδητη , βαστάει λίγο, δεν αντέχει μια αδύνατη ψυχή ν' αντιστέκεται καιρό πολύ στη σάρκα, βαραίνει, γίνεται κι αυτή σάρκα, κι ο αγώνας παίρνει τέλος. Μα στους υπεύθυνους ανθρώπους, που έχουν μερόνυχτα καρφωμένα τα μάτια τους στο ανώτατο Χρέος, η πάλη ανάμεσα στη σάρκα και στο πνέμα ξεσπάει χωρίς έλεος και μπορεί να βαστάξει ως το θάνατο. "
Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά (1946)
Ο Καπετάν Μιχάλης (1953)
Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται (1954)
Ο Τελευταίος Πειρασμός (1955)
Ο φτωχούλης του Θεού (1956)
Αναφορά στον Γκρέκο (1961)
Το μεγαλυτερό του έργο όμως για πολλούς είναι η Ασκητική του , ένα έργο τραγικό και αιματοβαμμένο όπου σαν άλλος Νίτσε καταστέφει την ατομικότητα και την μικροαστική ασφάλεια . Κηρύττει ένα νέο Σύμβολο Πίστεως οπου ο Θεός δεν είναι ο Ιουδαίος Γιαχβέ αλλά ο Αιώνιος Πολεμιστής , που γελάει χλευαστικά με κάθε έννοια αδυναμίας , ψευτοηθικής και σάπιας διανόησης . Η
Ασκητική αποτελεί ένα απο τα ελάχιστα νεοελληνικά κείμενα που σε έλκει σε επανάγνωση και διαβάζεται σε πάνω απο τρία επίπεδα ...
Ο Καζαντζάκης όπως είναι γνωστό δέχθηκε πόλεμο απο την χριστιανική εκκλησία . Ο πάπας της Ρώμης απαγόρευσε την κυκλοφορία του Τελευταίου Πειρασμού. Ο Καζαντζάκης έστειλε τηλεγράφημα στο Βατικανό με μια φράση στα Λατινικά του Χριστιανού απολογητή Τεντούλιαν. «Ad tuu,. Domine, tribunal appello: Υποβάλλω την έκκληση μου στην δική σου δικαστική κρίση, Κύριε!» Με άλλα λόγια: "Ο Θεός θα με δικάσει, όχι εσείς." Τον ίδιο χρόνο ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής αποδοκιμάζει αποτρόπαια και με βλαστήμιες την αθλιότητα του μαέστρου της λογοτεχνίας κατά τον Θεάνθρωπο και ζητά να μην επιτραπεί η μετάφραση των βιβλίων του στα Ελληνικά. Η αποκορύφωση όμως ήταν όταν ο αρχιεπίσκοπος των Αθηνών Θεόκλητος έδωσε διαταγή να μην επιτραπεί η σωρός του νεκρού σε Αθηναϊκό ναό! Τελικά η σωρός του θάφτηκε στη πατρίδα του τη Κρήτη μετά απο συνδρομή του Άριστοτέλη Ωνάση .
Σας παραθέτω μερικά αποσπάσματα απο βιβλία του που θεωρώ σημαντικά :
"Μυστήριο σκοτεινό και ανυπόταχτο η καρδιά του ανθρώπου,
μια στάμνα τρυπημένη με το στόμα πάντα ανοιχτό
και όλοι οι ποταμοί της γης να χυθούν μέσα της, απομένει αδειανή και διψασμένη".
"Με θαρρούν λόγιο, διανοούμενο, γραφιά και δεν είμαι τίποτα απ' αυτά,
τα δάχτυλά μου όταν γράφω δεν μελανώνονται, αιματώνονται.
Θαρρώ δεν είμαι παρά τούτο, μια απροσκύνητη ψυχή".
«Όλα φεύγουν κι όλα ξανάρχονται
Αιώνια στριφογυρνάει η ρόδα της Ζωής
Όλα πεθαίνουν κι όλα ξανανθίζουν
Αιώνια τρέχει της Ζωής ο Χρόνος.
Όλα τσακίζονται, όλα χωρίζουν, όλα χαιρετιούνται ξανά
Και μένει αιώνια πιστό στον εαυτό του το δαχτυλίδι της Ζωής,
Από κάθε «εδώ» κυλάει η σφαίρα «εκεί».
Το Μέσον είναι Παντού.
Κυκλικό είναι το Στρατί της Αιωνιότητας.»
"Και ποια είναι η πιο αψηλή εντολή; Ν’ αρνηθείς όλες τις παρηγοριές-θεούς, πατρίδες, ηθικές, αλήθειες - ν’ απομείνεις μόνος και ν’ αρχίσεις να πλάθεις εσύ, με μοναχά τη δύναμή σου, έναν κόσμο που να μην ντροπιάζει την καρδιά σου... Ποια ‘ναι η πιο αντρίκια χαρά; Ν’ αναλαβαίνεις την πάσα ευθύνη’’
" Κάθε άνθρωπος είναι θεάνθρωπος, σάρκα και πνέμα, να γιατί το μυστήριο μιας ορισμένης θρησκείας, είναι πανανθρώπινο. Σε κάθε άνθρωπο ξεσπάει η πάλη Θεού κι ανθρώπου, και συνάμα η λαχτάρα της φίλιωσης. Τις περισσότερες φορές η πάλη αυτή είναι ασύνειδητη , βαστάει λίγο, δεν αντέχει μια αδύνατη ψυχή ν' αντιστέκεται καιρό πολύ στη σάρκα, βαραίνει, γίνεται κι αυτή σάρκα, κι ο αγώνας παίρνει τέλος. Μα στους υπεύθυνους ανθρώπους, που έχουν μερόνυχτα καρφωμένα τα μάτια τους στο ανώτατο Χρέος, η πάλη ανάμεσα στη σάρκα και στο πνέμα ξεσπάει χωρίς έλεος και μπορεί να βαστάξει ως το θάνατο. "