Συνέντευξη στον Παναγιώτη Κάρδαρη
Κύριε Αντωνιάδη, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω ιδιαιτέρως θερμά για τη συνέντευξη που με προθυμία δεχτήκατε να μου παραχωρήσετε. Είστε από τους συγγραφείς που κινούνται μακριά από τα μάτια του κοινού, απομονωμένος στις σκιές της πραγματικότητας. Εν ολίγοις είστε το πρότυπο του μυστηριώδους συγγραφέα, του οποίου το συγγραφικό έργο είναι αποτέλεσμα μιας βαθιάς συνομιλίας με τον εαυτό του, τουλάχιστον αυτό έχει προσλάβει μέχρι τώρα η αντίληψη μου.
Εισέρχομαι κατευθείαν στο θέμα και σας ρωτάω, πώς η πορεία της ζωής σας από τις σπουδές φυσικοθεραπείας στο Βελιγράδι, σας οδήγησε στο ταξίδι της συγγραφής; Τι ήταν αυτό που σας έλκυσε ώστε να ασχοληθείτε μ’ αυτόν το χώρο; Εν ολίγοις, τι κάνει ένα φοιτητή της φυσικοθεραπείας συγγραφέα, που κινείται μάλιστα πέραν των ορίων της mainstream συγγραφής;Με τη συγγραφή ασχολήθηκα πριν τις σπουδές μου, από την παιδική ηλικία, όταν στο δημοτικό κατάλαβα ότι άρεσαν οι ιστορίες που διηγούμουν στους φίλους μου μετά τα ξέφρενα παιχνίδια μας. Θυμάμαι, μάλιστα, ότι την πρώτη φορά που επιχείρησα να γράψω ήταν στην τετάρτη δημοτικού. Σ’ ένα τετράδιο έγραψα τη φράση: «Ο βρικόλακας μπήκε στο ασανσέρ». Αλλά ήταν τόση η ντροπή που ένιωσα όταν συνειδητοποίησα τι πήγα να κάνω, που έκρυψα το τετράδιο σε μια αποθήκη του σπιτιού για να μην το βρει κάποιος από τους δικούς μου. Πίστευα ότι οι συγγραφείς είναι άνθρωποι άλλου επιπέδου κι εγώ, ένα παιδάκι που μόλις έμαθε να γράφει, τόλμησα να κάνω κάτι όπως εκείνοι. Τον πρώτο καιρό, όταν περνούσα έξω από την αποθήκη θυμόμουν ότι εκεί βρισκόταν το τετράδιο με τη φράση που έγραψα, αλλά δεν έμπαινα να το πάρω για να συνεχίσω την ιστορία ή για να σκίσω το φύλλο τελικά. Κάποια στιγμή το τετράδιο ξεχάστηκε, αλλά ήδη είχα αρχίσει να γράφω παιδικές ηρωικές περιπέτειες σε άλλα τετράδια και μάλιστα πολλές φορές κρυμμένος κάτω από την κουβέρτα με φακό.
Όταν πια σπούδαζα είχα ήδη γράψει και τελειώσει 30 διηγήματα και ένα μυθιστόρημα, οπότε ήξερα καλά ποια ήταν η τάση και η επιθυμία μου.
Ποια ήταν η εμπειρία σας ως αρχισυντάκτης περιοδικών του χώρου της εσωτερικής αναζήτησης και του παράξενου; Πόσο έχει αλλάξει η κατάσταση με τις έντυπες περιοδικές εκδόσεις από την προηγούμενη δεκαετία έως τώρα; Ποιες πιστεύετε ότι ήταν οι αιτίες της όποιας αλλαγής;
Η εμπειρία μου στο χώρο των περιοδικών καθυστέρησε τη συγγραφική μου εξέλιξη, όπως και άλλαξε τον τρόπο γραφής μου. Ο στυλιζαρισμένος και μονολιθικός πολλές φορές τρόπος συγγραφής ενός άρθρου δεν αφήνει να εξελιχθεί η λογοτεχνική ικανότητα του συγγραφέα, ειδικά όταν υπάρχει άνωθεν εντολή για τον τρόπο παρουσίασης των θεμάτων.
Τώρα ως προς το ζήτημα της κατάστασης που επικρατεί στον περιοδικό τύπο, η απάντηση είναι απλούστατη: στην εύπεπτη πληροφόρηση και την επιφανειακή έρευνα επικρατεί πια το ίντερνετ. Ο περιοδικός τύπος είχε προβλήματα ήδη από το 2000. Το μεγαλύτερο πρόβλημα ήταν και είναι ότι οι Έλληνες δεν διαβάζουν, οπότε είναι δύσκολο να επιβιώσει ένα περιοδικό χωρίς κερδοφόρες πωλήσεις. Ένα άλλο πρόβλημα ήταν ότι σε μια Ελλάδα με μερικές χιλιάδες αναγνωστικό κοινό υπήρχαν δεκάδες περιοδικά, με αποτέλεσμα το αναγνωστικό κοινό να φαντάζει ακόμη μικρότερο, μιας και αγόραζε κάτι άλλο και μετά δεν είχε χρήματα για να αγοράσει εκείνο που ήθελε. Ένα τρίτο ζήτημα ήταν και είναι η αντιμετώπιση των αναγνωστών σαν να είναι πελάτες και μάλιστα τυχαίοι. Μια κακή επιχειρηματική νοοτροπία που την βλέπουμε ακόμη και στα ηλεκτρονικά περιοδικά. Αυτά, συν κι άλλα με τα μεγάλα και μικρά κόλπα, τα οποία συνεχίζονται, προκάλεσαν την κρίση στον χώρο και θα την διατηρήσουν.
Κύριε Αντωνιάδη, θα ήθελα να σας θέσω μια ερώτηση, την οποία ήθελα καιρό τώρα να απευθύνω σε όλους τους αρχισυντάκτες περιοδικών και ιστοσελίδων, που ασχολούνται με τα παράδοξα του κόσμου. Θεωρείτε τον εαυτό σας απογειωμένο ή προσγειωμένο; Πατάτε γερά στα θεμέλια της πραγματικότητας; Υπάρχει τελικά αυτό που όλοι ονομάζουν πραγματικότητα;
Είμαι μια χαρά προσγειωμένος τρελός με απογειωμένη φαντασία. (Γέλια!) Η πραγματικότητά μου είναι ο κόσμος όπως τον αντιλαμβάνομαι με τις αισθήσεις μου και όπως τον ζω με τη δική μου ξεχωριστή προσωπικότητα και αντίληψη. Ο καθένας ζει και αντιλαμβάνεται τον κόσμο ανάλογα με τις δικές του αισθήσεις και την ξεχωριστή του προσωπικότητα και αντίληψη. Οι κόσμοι μας κάπου εφάπτονται, αλλού ενώνονται και αλλού διαχωρίζονται. Το μεγάλο ζήτημα εδώ, όμως, δεν είναι η όποια πραγματικότητα, αλλά το ότι ζούμε. Σήμερα ξεχάσαμε να ζούμε, αναπνέουμε, κινούμαστε, συζητάμε, ερχόμαστε σε επαφή με άλλους ανθρώπους, αλλά λησμονήσαμε ότι ζούμε. Αυτό σημαίνει ότι δεν χαιρόμαστε τη ζωή, με αποτέλεσμα να γκρινιάζουμε συνεχώς, να έχουμε μίζερη οπτική απέναντι στο κάθε γεγονός, να κλεινόμαστε μέσα στον κόσμο μας και να υψώνουμε τείχη εξαιτίας της δυστυχίας και των φόβων που αποκτήσαμε.
Τώρα, ως προς το πρώτο σκέλος του ερωτήματος, το ότι κάποιοι άνθρωποι ασχολούνται με το παράδοξο ή το παράξενο δεν τους κάνει κάτι διαφορετικό από τους άλλους, παρά μόνο στο ότι έχουν επικεντρώσει την περιέργειά τους σε κάποια πράγματα που απασχολούν και τους άλλους αλλά σε λιγότερο βαθμό.
Πιστεύετε στο μεταφυσικό και το απόκρυφο; Ποια τα όρια της λογικής και ποια τα όρια της τρέλας στην ενασχόληση με αυτά τα θέματα;
Δεν είναι ζήτημα πίστης η μεταφυσική. Ζήτημα πίστης είναι ένα δόγμα. Η μεταφυσική δεν είναι δόγμα, αλλά ένα πεδίο έρευνας της ζωής και του κόσμου. Από αυτό το πεδίο έρευνας προήλθαν πολλά δόγματα, από τα οποία κάποια απέκτησαν φανατικούς πιστούς. Εκεί ακριβώς, στον φανατισμό, στην τυφλότητα του μυαλού που συνδυάζεται με άγρια ένστικτα έγκειται και η τρέλα ή, αν θες, η διαστρέβλωση που οδηγεί πέρα από τα όρια σε σημείο μίσους και απανθρωπιάς, οπότε και έχουμε τα όποια προβλήματα.
Η σχέση σας με το κοινό των βιβλίων σας έχει χαρακτηριστεί απόμακρη, όποιος σας ξέρει όμως, γνωρίζει ότι δεν είστε απόμακρος, παρά μόνο όταν στοχάζεστε πάνω στο έργο σας και όταν χάνεστε στα γραπτά σας. Έτσι, μπαίνω στον πειρασμό να ρωτήσω, ποια είναι η σχέση σας με τα Social Media, ποια εφαρμογή έχουν στη ζωή σας; Πιστεύετε ότι είναι ένα μέσο που πρέπει να φέρνει σε επαφή τον συγγραφέα με το κοινό του, μακριά από τη μεσολάβηση των εκδοτικών οίκων, ή είστε υπέρ της πιο προσωπικής, ας πούμε, χρήσης τους;
Ένας συγγραφέας, όπως προσωπικά βιώνω τη ζωή του συγγραφέα, τις περιόδους που βρίσκεται σε κατάσταση έμπνευσης και γράφει κάποιο έργο, χάνεται από τον υπαρκτό κόσμο, μπαίνει στον κόσμο της φαντασίας και ζει εκεί μέσα. Για παράδειγμα, αυτόν τον καιρό που γράφω ένα ιστορικό μυθιστόρημα, όταν κάθομαι μπροστά στον υπολογιστή δεν χτυπάω απλώς τα πλήκτρα και βγαίνουν λέξεις, αλλά χώνομαι στην εποχή, βλέπω τους ανθρώπους με τα ρούχα εκείνης της περιόδου, τα σπίτια, τους δρόμους, τα αντικείμενα. Επίσης χτίζω χαρακτήρες στην αρχή, τους δίνω μορφή και κατόπιν πνεύμα και θέληση, μιλάω μαζί τους, τους ακούω, μέχρι που κάποια στιγμή τους νιώθω και αυτόνομους. Σ’ εκείνη τη φάση η ιστορία εκτυλίσσεται πέρα από τα όρια και με πηγαίνει αυτή προς το τέλος.
Εννοείται ότι όταν γράφεις για κάποιες ώρες και μετά βγαίνεις από εκείνον τον κόσμο στον υπαρκτό, θέλεις κάποιο χρόνο για να εγκλιματιστείς. Τώρα, αν προσθέσεις μέσα σε αυτά τις διάφορες υποχρεώσεις και όλα εκείνα που έχει να κάνει ένας άνθρωπος καθημερινά, ναι, τελικά φαίνομαι απόμακρος…
Αυτή τη στιγμή από τα social media χρησιμοποιώ μόνο το facebook κι αυτό όχι τόσο επαγγελματικά, μήτε με σκοπό την προώθηση της δουλειάς μου. Περισσότερο σαν διασκέδαση, για γνωριμίες και για μια γεύση των ζητημάτων που απασχολούν τον κόσμο. Περιστασιακά κάνω κάποια προώθηση των έργων μου, αλλά συνήθως το χρησιμοποιώ για λόγους ξεκούρασης παρά για εργασία.
Σαφώς και τα social media φέρνουν τους συγγραφείς κοντά στους αναγνώστες τους, κάτι που δεν είναι κακό. Κάποτε έστελναν γράμματα στους συγγραφείς, τώρα στέλνουν μηνύματα στο Facebook και μάλιστα έχουν πια και μια πιο καλή επαφή ειδικά μέσω των άμεσων ερωταπαντήσεων.
Πιστεύετε στην εικόνα του συγγραφέα; Ένας συγγραφέας πρέπει να έχει δημόσια παρουσία και εικόνα ή τελικά πρέπει να αφήνει να μιλάνε τα γραπτά του;
Υπάρχει μια διαστρέβλωση στην Ελλάδα σε σχέση με την «εικόνα» του κάθε ανθρώπου. Ο προσδιορισμός «συγγραφέας» δεν σημαίνει κάτι για τον άνθρωπο, είναι μια ιδιότητα ενός συγκεκριμένου συνόλου. Ο Αντώνης είναι συγγραφέας, είναι όμως και άλλα πράγματα μαζί. Όλα μαζί κάνουν τον Αντώνη, οπότε εάν ο Αντώνης προβάλλει μόνο την ιδιότητα του συγγραφέα δεν είναι αληθινός, ούτε ολόκληρος. Για παράδειγμα, δεν μπορώ επειδή είμαι συγγραφέας να μην πω την άποψή μου για την πολιτική κατάσταση με τον φόβο ότι σε κάποιους αναγνώστες δεν θα αρέσει αυτό που θα πω. Τη στιγμή που θα πω κάτι για την πολιτική θα το πω ως Αντώνης, τη στιγμή που θα διαβάσει ο αναγνώστης ένα βιβλίο θα διαβάσει μόνο μια οπτική του Αντώνη πάνω στο ζήτημα της ιστορίας που περιγράφει. Ο Αντώνης μπορεί να λέει όμορφα παραμύθια, αλλά είναι για παράδειγμα φίλαθλος του ΠΑΟΚ – αυτό τώρα εάν χαλάσει κάποιον, θα χαλάσει μόνο τον φανατικό οπαδό κάποιας άλλης ομάδας, δεν θα χαλάσει την εικόνα μου. Η εικόνα μου είμαι εγώ ως σύνολο κι όχι κάποιο κομμάτι μου. Εάν ένας συγγραφέας δεν έχει δικό του λόγο ή κρύβεται πίσω από τα βιβλία του, χωρίς να λαμβάνει μέρος στη δημόσια ζωή ή συζήτηση, τότε αυτός είναι ένας φιλάρεσκος ικανός λογοτέχνης και τίποτε περισσότερο. Αν ο κόσμος καίγεται κι εγώ δεν δίνω σημασία, τότε δεν είναι ότι χάνω την εικόνα του συγγραφέα, αλλά τον άνθρωπο μέσα μου.
Ας επιστρέψουμε πάλι στο θέμα της συγγραφικής σας δουλειάς. Πρόσφατα επανακυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Άλλωστε» το βιβλίο σας «Παράξενες Διηγήσεις Αρχαίων Ελλήνων». Επίσης, είστε δημιουργός καταπληκτικών κατά τη γνώμη μου, ιστορικών μυθιστορημάτων, όπως είναι το «Εκστρατεία στην Έρημο» και το «Ο Λύκος της Σπάρτης». Ποια είναι η συγγραφική σχέση σας με την ιστορία και τα δαιδαλώδη μονοπάτια της; Πώς ορίζετε την οπτική σας γύρω από τα ιστορικά θέματα τα οποία μεταλλάσσετε με την πένα σας σε μυθιστόρημα;
Θα παραδεχτώ ότι αγαπάω την Ιστορία, κι ένα από τα παιδικά μου όνειρα ήταν να σπουδάσω ιστορικός. Αυτή η σχέση, όμως, της Ιστορίας με τα βιβλία μου δεν είναι τόσο μεγάλη όσο φαίνεται, αλλά φαινομενική. Θέλω να πω ότι, ναι, έχω γράψει κάποιες ιστορικές μελέτες και μυθιστορήματα, αλλά ταυτόχρονα έχω γράψει μυθιστορήματα και διηγήματα που δεν έχουν σχέση με την Ιστορία, όπως αστυνομικά, τρόμου, επιστημονικής φαντασίας, μυστηρίου κ.λπ. Δηλαδή ναι, τη δεδομένη στιγμή, εξαιτίας των βιβλίων που έχουν κυκλοφορήσει φαίνεται ότι επικεντρώνομαι στην Ιστορία, αλλά ελπίζω σε μερικά χρόνια να έχει αλλάξει αυτή η εικόνα.
Τώρα, ως προς την οπτική μου απέναντι στα γεγονότα θα πω ότι είναι και αυτή που γέννησε τα ιστορικά μυθιστορήματα. Στην περιγραφή των ιστορικών γεγονότων ο ιστορικός έχει μια ψυχρή αναλυτική οπτική. Για παράδειγμα, όταν ιστορεί μια μάχη της αρχαιότητας περιγράφει τις κινήσεις των αντιπάλων, τους λόγους της τακτικής ή της μάχης, τα ονόματα των στρατηγών, διάφορα άλλα και κάποιους αριθμούς ανδρών που πολέμησαν και πέθαναν. Εμένα δεν με ενδιαφέρουν οι αριθμοί, αλλά εκείνοι οι απλοί άνδρες που πολέμησαν και πέθαναν. Κι εκείνοι οι άνθρωποι που έζησαν τότε ήταν ίδιοι με τους σημερινούς, είχαν τις ίδιες ανάγκες, επιθυμίες, όνειρα, αγάπησαν κι εκείνοι, γέλασαν και έκλαψαν όπως όλοι μας. Όταν διαβάζεις Ιστορία δεν βλέπεις τους ανθρώπους, αλλά τα γεγονότα. Το ιστορικό μυθιστόρημα έρχεται να δείξει τους ανθρώπους και τις ζωές τους.
Γνωρίζοντας το πάθος σας για την Iστορία και για την πολεμική της πλευρά, θα ήθελα να σας ρωτήσω τι πιστεύετε για την τέχνη του πολέμου και το αρχέτυπο του ήρωα μέσα στους αιώνες. Σήμερα εξακολουθεί να υπάρχει ενδιαφέρον για τους ήρωες ή είναι μια έννοια που πεθαίνει μέσα στον άκρατο ορθολογισμό και τη μαζικοποίηση της σύγχρονης ανθρωπότητας;
Όλοι έχουμε έναν ήρωα μέσα μας. Άνδρες και γυναίκες έχουμε έναν ήρωα μέσα μας. Μάλιστα, οι γυναίκες δεν τον έχουν μόνο, αλλά τον μεταδίδουν κιόλας στα παιδιά τους. Αν το δούμε και από την πλευρά της βιολογίας, είμαστε ήρωες εκ φύσεως. Η ίδια η γέννησή μας είναι ηρωική, νικήσαμε τα άλλα εκατομμύρια σπερματοζωάρια του πατέρα μας και ήμασταν εμείς που γονιμοποιήσαμε το ωάριο της μητέρας μας. Ήμασταν, δηλαδή, πιο ικανοί και πιθανότατα αυτοί που είχαν την περισσότερη θέληση. Γεννηθήκαμε, λοιπόν, ηρωικά και ήρθαμε σ’ έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται από αέναη σύγκρουση και πόλεμο. Οπότε όλοι μας, είτε το θέλουμε είτε όχι, είμαστε πολεμιστές. Κάθε πολεμιστής ανάλογα με τις συνθήκες αναπτύσσει τις ικανότητές του και καταστρώνει τα σχέδιά του. Όλοι παραμένουμε πολεμιστές μέχρι την τελευταία ανάσα της ζωής μας, αλλά το εάν θα ζήσουμε τη ζωή μας σαν ήρωες θα εξαρτηθεί από εμάς. Τώρα, εάν θα γίνουμε και ήρωες για τους άλλους, αυτό εξαρτάται από τις συνθήκες, τις εξελίξεις και κατά πόσο έχουμε μέσα μας αναπτυγμένο το αίσθημα της φιλανθρωπίας και της καλοσύνης. Γιατί είναι διαφορετικό να είσαι ήρωας για τον εαυτό σου, και ήρωας για τους άλλους. Για να μεταμορφωθεί κάποιος σε ήρωα της κοινωνίας πρέπει να είναι έτοιμος να θυσιάσει τη ζωή του για το κοινό καλό ή για το καλό των περισσοτέρων. Σαφώς και οι περισσότεροι το έχουν μέσα τους αυτό, ωστόσο υπάρχει κάτι που πνίγει τον ήρωα μέσα τους, ο εγωισμός. Δηλαδή, ναι μεν όλοι έχουν μέσα τους τον ήρωα ή θέλουν να γίνουν, αλλά ξέρουν ότι στην πραγματική ζωή οι ήρωες δεν παίρνουν τα πλούτη και την όμορφη κοπέλα όπως στα παραμύθια, αλλά ξεχνιούνται, μέχρι κάποιος να τους θυμηθεί πολλά χρόνια αργότερα. Οπότε όταν είναι να βγει ο ήρωας, βρίσκουμε όλοι μας χίλιους δυο λόγους για να τον αλυσοδέσουμε. Και αυτό βασικά είναι που τελικά διαμορφώνει τον πραγματικό ήρωα, αφού όταν τελικά βγει θα είναι ο ξεχωριστός ανάμεσα σε χιλιάδες εγωιστές που δεν τον έβγαλαν.
Όσο για το σήμερα, παρά τη μαζικοποίηση και τον ορθολογισμό, η ελληνική κοινωνία παρακαλάει για να εμφανιστεί ένας ήρωας, ένας τίμιος άνθρωπος που θα διορθώσει τις ασχήμιες, θα πατάξει το κακό, θα φέρει σύμπνοια, ομόνοια και θα θεμελιώσει μια περίοδο ευτυχίας. Όλοι τον περιμένουν, αλλά και τον έχουν ανάγκη. Φυσικά, αυτή η ανάγκη βασίζεται στο ότι έπνιξαν τον ήρωα μέσα τους, διαφορετικά δεν θα περίμεναν κάποιον άλλον, παρά μόνο να σηκωθούν οι ίδιοι από τα γόνατα και να σπάσουν τις αλυσίδες με τις οποίες τους έδεσαν ή έδεσαν μόνοι τον εαυτό τους.
Πιστεύετε στις παγκόσμιες συνωμοσίες; Υπάρχουν αόρατα νήματα εξουσίας που ζητούν να τυλίξουν τον πλανήτη σ’ έναν ιστό αράχνης; Ή απλά όλα αυτά είναι μια νεομυθολογία που επινόησαν κάποιοι για να καλύψουν την αποτυχία της ανθρωπότητας να βρει τη φυσική της ελευθερία, αφού πάντοτε αναζητά σωτήρες, ηγεμόνες και ποιμένες;
Μικρές και μεγάλες συνωμοσίες γίνονταν και θα γίνονται πάντα. Ωστόσο από την εποχή των αυτοκρατοριών και των μονοθεϊστικών θρησκειών, όπου υπήρχε μια πολυφυλετική και πολυεθνική ένωση, η κάθε συνωμοσία προπαγανδιζόταν ως «παγκόσμια». Για παράδειγμα, για τους Χριστιανούς συνωμοτούσε όλος ο ορατός και αόρατος κόσμος εναντίον τους. Για τους Γερμανούς το ίδιο. Για τους Εβραίους το ίδιο, δηλαδή όλος ο κόσμος συνωμοτεί εναντίον τους για να τους εξαφανίσουν. Ακόμα και τώρα στα γεγονότα της Ουκρανίας, οι ακροδεξιοί ισχυρίζονται ότι οι Ρώσοι με τους Εβραίους θέλουν να τους εξαφανίσουν. Για τους Ορθόδοξους Χριστιανούς το ίδιο, πιστεύουν ότι ο Πάπας με τις λεγεώνες των δαιμονόπληκτων καθολικών, προτεσταντών κ.λπ. αιρετικών και όλων των άλλων θρησκειών θέλουν να τους εξαφανίσουν. Μια συνωμοσιολογία που, παρεμπιπτόντως, ήταν παρόμοια και την έζησα στη Σερβία όταν σπούδαζα εκεί και γινόταν ο πόλεμος. Την ξαναέζησα εδώ από την ημέρα που άρχισε η κρίση. Ωστόσο αυτή όλη η φημολογία για τον αόρατο αδηφάγο εχθρό που έχει τη μορφή κάποιου Εβραίου τραπεζίτη-Καθολικού φαρμακοβιομήχανου-Αμερικανού πετρελαιοπαραγωγού-αιμοβόρου καπιταλιστή-εξωγήινου από την Ανδρομέδα-Τούρκου μουστακαλή-ξυπόλυτου διεθνιστή-ξυρισμένου Φασίστα-Ινδοευρωπαίου συκοφάντη-πολυεθνικού μονοπώλη-άστεγου κομουνιστή-Σενεγαλέζου πρόσφυγα και δίμετρης Ουκρανής προϋπήρχε.
Όταν πριν από έξι χρόνια έλεγε κάποιος διάφορα συνωμοσιολογικά σενάρια, από όποιον πολιτικό ή θρησκευτικό χώρο κι αν προερχόταν, οι περισσότεροι τον αντιμετώπιζαν σαν γραφικό ή τον δικαιολογούσαν με την ένδειξη του «υπερβάλλοντα ζήλου». Αμέσως, όμως, με την κρίση τα ίδια τα ΜΜΕ προώθησαν τη συνωμοσιολογία. Αντί, δηλαδή, να στραφούν προς τους διεφθαρμένους πολιτικούς, τους κλέφτες επιχειρηματίες, την πραγματικότητα της κοινωνίας μας, παρουσίαζαν τους Ευρωπαίους σαν κακούς που θέλουν να μας πνίξουν και να μας καταστρέψουν. Φυσικά τα ΜΜΕ έπαιξαν το προπαγανδιστικό τους παιχνίδι με επιτυχία, πότισαν ένθεν και ένθεν το πιοτό της λήθης, φανάτισαν και χώρισαν τον λαό ώστε να μην μπορεί να βρει έναν συνεκτικό κρίκο και να εμποδίσει τα μέτρα που επιβλήθηκαν. Ακόμα παίζουν το παιχνίδι τους μαζί με τους καρεκλοκενταύρους πολιτικούς και τους έτσι κι αλλιώς συμφεροντολόγους επιχειρηματίες, κι εμείς ψάχνουμε την παγκόσμια συνωμοσία εναντίον μας.
Εκτός του ελληνικού κοινού γνωρίζω ότι τα έργα σας έχουν μεταφραστεί και σε άλλες γλώσσες, θα θέλατε να μας πείτε δυο λόγια σχετικά μ’ αυτήν σας την εμπειρία, η οποία σίγουρα είναι μια επιβράβευση, μια καταξίωση, για έναν συγγραφέα μιας τόσο μικρής χώρας όσο η Ελλάδα;
Επιβράβευση και καταξίωση δεν είναι ή τουλάχιστον δεν το βλέπω έτσι. Δίνει χαρά απλώς η σκέψη ότι διαβάζουν τα έργα μου άνθρωποι εκτός Ελλάδας και τους αρέσουν.
Σε όλα αυτά τα χρόνια υπάρχουν όνειρα που έμειναν ανεκπλήρωτα ή και παράπονα τα οποία δεν ειπώθηκαν; Τέλος, τι θα συμβουλεύατε σήμερα, στο απόγειο της εμπειρίας σας, τους εν δυνάμει νέους συγγραφείς;
Το μόνο όνειρο που με κυνηγάει από το παρελθόν είναι να σπουδάσω ιστορικός. Κάτι το οποίο ίσως και να το πραγματοποιήσω κάποια στιγμή στο μέλλον. Παράπονα έχω μόνο από τον εαυτό μου που δεν αλλάζει κάποια πράγματα, και ακολουθεί πεισματικά το ίδιο μονοπάτι απέναντι στους ανθρώπους.
Συμβουλή δεν υπάρχει γιατί κάθε τι είναι διαφορετικό και μοναδικό, παρότρυνση ναι, να αγαπάνε αυτό που κάνουνε και να χαίρονται το κάθε ταξίδι του μυαλού τους.
Θα ήθελα και πάλι να σας ευχαριστήσω για τον χρόνο σας και την παρουσία σας στον ιστότοπό μας. Εγώ και η συντακτική ομάδα του E-word σας ευχόμαστε να είστε καλά και να απολαμβάνετε πάντοτε τους καρπούς των έργων σας.
Παναγιώτης Κάρδαρης