Αρχικά να αναφέρουμε ότι τα Ασκληπιεία ήταν ιεροί χώροι όπου ελάτρευαν τον Ασκληπιό, το θεό της ιατρικής τέχνης. Εκεί προσέρχονταν όσοι έπασχαν από κάποια αρρώστια για να ζητήσουν τη βοήθεια του θεού. Η προετοιμασία απαιτούσε ορισμένες μέρες νηστείας, καθημερινών λουτρών και προσευχών για την ψυχική προπαρασκευή των νοσούντων. Μετά την ολοκλήρωση των προπαρασκευαστικών διεργασιών οι ιερείς οδηγούσαν τους ασθενείς σε ύπνο (εγκοίμηση) όπου ο Ασκληπιός τους επισκεπτόταν μέσω ονείρων και τους απεκάλυπτε την απαιτούμενη θεραπεία για την ίασή τους.
Όπως παρατηρεί ο ιατρός Αρ. Π. Αραβαντινός7: “Πανταχού ως πρώτιστον ιατρικόν μέτρον υπεδεικνύετο η υδροθεραπεία και η μάλαξις υπό διαφόρους μορφάς”.
Πέραν από τη γνώση και χρησιμοποίηση των τρίψεων από τα Ασκληπιεία και τον Ιπποκράτη, υπήρχε και γνώση της θεωρίας των αντανακλάσεων του σώματος, κατά την οποία οι τρίψεις δεν πραγματοποιούνται στο σημείο όπου εντοπίζεται το πρόβλημα αλλά σε κάποιο απομακρυσμένο σημείο, όπως τα άκρα (χέρια, πόδια).
Στο «Περί φύσιος παιδίου» του Ιπποκράτη [19] διαβάζουμε: «Στα πόδια και στα χέρια υπάρχουν τα πιο λεπτά αγγεία, τα πιο σφιχτά και τα περισσότερα, όπως επίσης και τα πιο λεπτά, τα πιο σφιχτά και τα πιο πολλά νεύρα, καθώς και κόκαλα πολύ μικρά στο μέγεθος.»
Περί οστέων φύσιος [9] (βλ. επόμενο κεφάλαιο): «Οι φλεβοτομίες πρέπει να γίνονται ανάλογα με τούτη τη διάταξη. Πρέπει να φροντίζετε να γίνονται οι τομές όσο το δυνατό πιο μακριά από τις περιοχές, που συνήθως εμφανίζονται πόνοι και συσσωρεύεται το αίμα. Γιατί έτσι δεν θα γίνει μεγάλη μεταβολή ξαφνικά και θα μπορεί να μεταβληθεί η συνήθεια, έτσι ώστε να μην συγκεντρώνεται πια το αίμα στο ίδιο σημείο. ”
Να σημειώσουμε ότι, ενώ ο Ιπποκράτης αναφέρεται σε απομακρυσμένες φλεβοτομίες, οι οποίες βοηθούν τις περιοχές στις οποίες συγκεντρώνεται το αίμα, εμείς ως ρεφλεξολόγοι φροντίζουμε μέσω των ανατρίψεων και πιέσεων, προκαλώντας τοπική υπεραιμία, να κινηθεί το αίμα και να απομακρυνθεί από το σημείο όπου υπάρχει το πρόβλημα.
Κατά τον Ιπποκράτη το σώμα εκκρίνει τέσσερις χυμούς. Αυτοί είναι η μέλανα χολή (μελαγχολία), η ξανθή χολή, το φλέγμα και το αίμα. Η αρμονική συνύπαρξή τους στο σώμα διατηρεί την υγιή κατάσταση του οργανισμού. Η έκκριση καθενός από τους χυμούς αυξάνεται ή μειώνεται σε σχέση με τις τέσσερις εποχές του έτους. Απότομες αλλαγές των καιρικών συνθηκών επιφέρουν ανισορροπία των εκκρίσεων και προκαλούν αρρώστιες. Όσο πιο ομαλή είναι η μετάβαση από τη μία εποχή στην άλλη τόσο πιο ομαλή είναι και η έκκριση των χυμών.
Η κατάλληλη θεραπεία ή πρόληψη, για τη διατήρηση της εντός μας υπάρχουσας ισορροπίας σε σχέση με τους τέσσερις χυμούς, έγκειται στην εύκρατον, κατά τον Γαληνό, κράση. Η έννοια “εύκρατος” σχετίζεται με την αρχή της ομοιόστασης, η οποία εντοπίζεται από τη μικρότερη μονάδα ζωντανής ύλης (=κύτταρο) έως τους σπειροειδείς γαλαξίες.
Στο Περί του Πυθαγορικού Βίου έργο του Ιάμβλιχου υπάρχουν αναφορές για την ίαση των ψυχικών νοσημάτων μέσω της μουσικής. Είχαν αποκαλυφθεί στον Πυθαγόρα οι τρόποι εκείνοι οι οποίοι συντελούσαν, μέσω του ήχου, στην αποκατάσταση των ψυχικών παθών (π.χ. απελπισία, οργή, θυμός). Για την τέλεση της ίασης χρησιμοποιούσε κυρίως τη λύρα, ο ήχος της οποίας έχει τη δύναμη να απελευθερώνει τα ήθη, σε συνδυασμό με ορισμένα αποσπάσματα από τα έπη του Ομήρου και τα κείμενα του θεολόγου Ησιόδου.
Κατά τη διάρκεια της ρεφλεξολογικής συνεδρίας, αν υπάρχει μουσική, θα πρέπει σταδιακά να συντονιστούμε στο ρυθμό της. Πρακτικά αυτό σημαίνει, όπως αναφέραμε και πιο πάνω, ότι οι κτύποι της καρδιάς θα πρέπει να ακολουθούν το ρυθμό της μουσικής. Αν πάλι δεν υπάρχει μουσική, πρέπει ο θεραπευτής να φροντίσει ώστε να δώσει τον κατάλληλο ρυθμό, ο οποίος μέσα από την αφή και τις ρυθμικές κινήσεις θα περάσει και στο θεραπευόμενο.
Μελετώντας το μηχανισμό των αντιθέτων, πάνω στον οποίο δομείται ο αρμονικός ήχος, παρατηρούμε ότι είναι ο ίδιος με αυτόν που ασκείται μέσω των ειδικών πιέσεων και ανατρίψεων της ρεφλεξολογίας, δημιουργώντας με τη σειρά μας τη δικιά μας τέχνη. Μέσα από τους ειδικούς χειρισμούς μας, φροντίζουμε να αφυπνισθούν οι αρχές της ομοιόστασης του οργανισμού. Διεγείρουμε ή καταστέλλουμε το παρασυμπαθητικό ή το συμπαθητικό νευρικό σύστημα, ανάλογα με το αν θέλουμε να χαλαρώσουμε ή να αφυπνίσουμε τον οργανισμό. Δουλεύουμε απαλά ένα καταπονημένο πόδι και δυναμικά ένα αδύναμο. Προσαρμοζόμαστε κάθε φορά στις αντίθετες τάσεις για να επιφέρουμε την αρμονία.
Γρηγόρης Δρακόπουλος: ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟΣ ΡΕΦΛΕΞΟΛΟΓΙΑ, εκδόσεις «Άλλωστε»