Ποιος γνωρίζει από πού προήλθε η περιβόητη φράση «Έχω αγαπήσει πολύ βαθιά τ’ αστέρια για να φοβάμαι τη νύχτα»;
Ο Έρικ Σμυρναίος μεταφράζει το ποίημα της Sarah Williams (December 1837 –April 25, 1868)1, «Ο γερο-αστρονόμος»2, ένα συγκινητικό έργο για τους ακάματους υπηρέτες της γνώσης, τους εραστές του μεγαλείου των άστρων:
Ο γερο-Αστρονόμος Άπλωσε μου το χέρι Tycho Brahé – Θα τον γνωρίσω όταν συναντηθούμε, όταν του δείξω την ανεπτυγμένη μου επιστήμη, καθισμένος ταπεινά στα πόδια του. Μπορεί να γνωρίζει το νόμο όλων των πραγμάτων, αλλά να μην ξέρει
ότι εργαζόμαστε για το τελείωμα, δουλεύοντας από το τότε στο τώρα. Να θυμάσαι σε παρακαλώ ότι σου αφήνω όλη μου τη θεωρία ολοκληρωμένη, της λείπουν μονάχα κάποια στοιχεία να προσθέσεις εσύ, όπως χρειάζεται,
και να θυμάσαι ότι οι άνθρωποι θα την χλευάσουν γιατί είναι πρωτότυπη και αληθινή, και η συκοφάντηση κάθε τι καινούργιου ίσως πέσει επάνω σου πικρή. Αλλά, μαθητή μου, ως δικός μου μαθητής έχεις μάθει την αξία της καταφρόνιας,
έχεις γελάσει μαζί μου με οίκτο, έχουμε χαρεί στην αποθάρρυνση,
γιατί για μας, τι αξία έχουν όλες οι απολαύσεις της φιλίας και τα τερτίπια των ανθρώπων, τι αξία έχει η θεά της ηδονής και τα φτηνά χαμόγελα της;
Μπορείς να πεις σ’ εκείνο το Γερμανικό Κολλέγιο ότι άργησαν να φανούν αξιοπρεπείς, αλλά δεν πρέπει να χαραμίσουν τις τύψεις τους για τη σκληρή μοίρα του σοφού. Αν και η ψυχή μου ίσως ζει στο σκότος, θα υψωθεί στο τέλειο φως.
Έχω αγαπήσει πολύ βαθιά τ’ αστέρια για να φοβάμαι τη νύχτα. Μα παιδί μου, κλαις; Πρέπει να σώσεις τα μάτια σου για να δεις, Παρατηρητή μου, θα τα χρειαστείς πολλές ακόμα νύχτες. Δεν θα αφήσω πίσω κανέναν, μόνο εσένα, μαθητή μου, που θα ξέρεις τα σχέδιά μου.
«Δεν έχεις κανέναν, μόνο εμένα» μουρμουρίζεις, και «σε αφήνω τελείως μόνο;» Εντάξει τότε, φίλα με – όπως η μητέρα μου μ’ ευλόγησε στο μέτωπο, Υπήρχε κάτι που έλειπε από τη φύση μου μέχρι τώρα, το κατανοώ πολύ αμυδρά –ίσως θα μπορούσα να είμαι πιο καλός,
να είχα νοιαστεί για σένα πιο πολύ, ως ο ένας που αφήνω πίσω. «Σάμπως δεν επέδειξα καλοσύνη;» Όχι, ζήσαμε πολύ εκλεκτικά για αντιπαλότητες,– Η ήρεμη ψυχρότητα ήταν το λάθος που μπήκε κρυφά μες τις ζωές μας,
Αλλά το πνεύμα σου είναι αγνό, μπορώ ακόμα να σε τάξω στη δική μας επιστήμη: Θα την πας ένα βήμα πιο πέρα; Θα το κάνεις! Υπάρχουν κάποιοι υπολογισμοί που θα ’θελα να κάνουμε μαζί, να σιγουρευτώ ότι τα συμπεράσματά σου θα ’ναι λογικά και αληθή.
Και να θυμάσαι «Υπομονή, υπομονή» είναι το σύνθημα του σοφού, Το σήμερα και το αύριο δεν αρκούν για να χτίσουν μια τέλεια εποχή. Έχω σπείρει, όπως ο Tycho Brahé, αυτό που κάποιος πιο σπουδαίος ίσως θερίσει,
Αλλά αν κανείς αυτό δεν κάνει, στον ύπνο μου θα ταραχτώ.
Οπότε να είσαι προσεκτικός και πιστός, αν και, όπως εγώ, τ’ όνομά σου δεν θα ζήσει, Βλέπεις, παιδί μου, τίποτα δεν σου υπόσχεται τη δόξα. Πρέπει να πω αντίο, μαθητή μου, δεν μπορώ άλλο να μιλήσω. Μέριασε την κουρτίνα που κρύβει την Αφροδίτη, γιατί τα μάτια μου αδυνατίζουν.
Πόσο παράξενο που ο μαργαριταρένιος πλανήτης φαντάζει κόκκινος σαν το φλογερό Άρη. Ευτυχώς, ο Θεός θα μου δείξει το δρόμο ανάμεσα στ’ αστέρια. 1 https://en.wikipedia.org/wiki/Sarah_Williams 2 http://en.wikisource.org/wiki/The_Old_Astronomer