ΤΙ ΕΙΝΑΙ
ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ;
Νοέμβριος 2004
Διαβάζουμε στο Λεξικό ότι ελευθερία είναι η
ανεξαρτησία από κάθε επίδραση … και τα αντίθετά
της είναι η δουλεία και η σκλαβιά.
Κάθε
σκεπτόμενος άνθρωπος κάποια περίοδο στην ζωή του
σκέφτεται αυτό το θέμα της ελευθερίας. Καταλήγει
σε μερικά συμπεράσματα, επαναστατεί πολλές φορές,
διαμαρτύρεται άλλες τόσες, αλλά στο τέλος τις
περισσότερες φορές συμβιβάζεται με τις
υπάρχουσες αντιλήψεις, τα ήθη και έθιμα και
φυσικά με την υπάρχουσα νομοθεσία της πολιτείας
της οποίας είναι μέλος. Ελάχιστοι είναι εκείνοι
που έχουν διεισδύσει σε αρκετό συνειδησιακό
βάθος ως προς την ιδέα της ελευθερίας.
Ο κοινός
μέσος πολίτης τις περισσότερες φορές
αντιλαμβάνεται την ελευθερία ως ασυδοσία, αλλά
επειδή καταλαβαίνει από σχετικά μικρό παιδί ότι
δεν μπορεί να κάνει ότι θέλει, από την στιγμή που
ζει μέσα σε μία οργανωμένη κοινωνία, αρχίζει με
πολύ κόπο να ελέγχει κάποιες πτυχές του εαυτού
του, ώσπου στο τέλος ξεχνάει ότι κάποτε
επαναστατούσε και θεωρεί πολλά πράγματα
δουλείας και σκλαβιάς τελείως φυσιολογικά. Όσο
στερείται την ελευθερία του τόσο εδραιώνεται και
ο φόβος μέσα του. Πάντως όταν του δίνεται η
ευκαιρία ξεσπαθώνει και βγάζει όλα τα ελεγχόμενα
απωθημένα του.
Η ιδέα της
ελευθερίας όμως γίνεται κατανοητή περισσότερο
ως εξάρτηση και φυσικά με το αντίθετό της την
ανεξαρτησία. Εκείνο που είναι επίσης πολύ
σημαντικό είναι να προσδιορισθεί με ακρίβεια από
τι ακριβώς επιθυμούμε (θέλουμε, πρέπει), να
είμαστε ελεύθεροι – ανεξάρτητοι. Αν είμαστε
επικεντρωμένοι στα ένστικτα αντιλαμβανόμαστε
την ελευθερία σε σχέση με την απελευθέρωση των
ενστίκτων μας. Αν είμαστε επικεντρωμένοι στις
επιθυμίες ή λειτουργούμε με αφετηρία τις
επιθυμίες – συναισθήματα, αντιλαμβανόμαστε την
ελευθερία σε σχέση με την απελευθέρωση των
επιθυμιών μας. Αν είμαστε επικεντρωμένοι στις
σκέψεις μας αντιλαμβανόμαστε την ελευθερία σε
σχέση με την απελευθέρωση των σκέψεών μας. Δηλαδή
θέλουμε με λίγα λόγια να απελευθερώσουμε τα
καταπιεσμένα ένστικτα, επιθυμίες, σκέψεις μας.
Αυτή η ανάγκη μας είναι μία εξωστρεφής ανάγκη.
Τι
είμαστε όμως εμείς; Είμαστε τα ένστικτά μας, οι
επιθυμίες μας, οι σκέψεις μας; Είμαστε τα ιδανικά
μας, είμαστε η προσωπικότητα, είμαστε η ψυχή;
Συνήθως οι συνηθισμένοι καθημερινοί πολίτες
σχεδόν ποτέ δεν υποβάλουν στον εαυτό τους τέτοιου είδους ερωτηματικά.
Γι αυτό λοιπόν λόγω άγνοιας του εαυτού τους
θέλουν να απελευθερώσουν πολλές φορές τα
καταπιεσμένα ένστικτά τους, τα συναισθήματα τους,
ή τις σκέψεις τους. Μάλλον ποτέ δεν τους είπε
κάποιος από την οικογένειά τους, το σχολείο που
πήγαν, ή οι διάφοροι πολιτικοί και θρησκευτικοί
ηγέτες, η επιστήμη, τι ακριβώς είναι ο άνθρωπος.
Δεν τους είπε ποτέ κανείς ότι ο άνθρωπος είναι
ένα σύνολο διαφόρων ενεργειών και δυνάμεων. Ότι η
προσωπικότητα τους αποτελείται από το φυσικό
τους σώμα, το αιθερικό, ή ζωτικό σώμα (που είναι το
καλούπι του φυσικού σώματος), τα διάφορα
συναισθήματα τους (που είναι το αποτέλεσμα των
επιθυμιών τους) και το σύνολο των συγκεκριμένων
σκέψεων τους. Η ζωή της σημερινής ανθρωπότητας
σήμερα στην Δύση, βιώνεται στον ρυθμό
δραστηριοποίησης της λιγότερο ή περισσότερο
ολοκληρωμένης προσωπικότητας των ανθρώπων της.
Αυτοί δυστυχώς έχουν άγνοια του εαυτού τους. Αυτή
η άγνοια τους οδηγεί στην εσφαλμένη αντίληψη της
ιδέας της ελευθερίας και φυσικά όχι μόνον αυτής,
αλλά σχεδόν όλων των ιδεών. Οι βιαιοπραγίες στα
γήπεδα είναι αποτέλεσμα στιγμιαίας
απελευθέρωσης των καταπιεσμένων καθημερινών
ενστίκτων και συναισθημάτων. Όταν οι άνθρωποι
στις καθημερινές τους σχέσεις, στην εργασία τους,
στην οικογένειά τους, είναι αναγκασμένοι να
λειτουργούν με διάφορα πρέπει και δεν πρέπει, με
διάφορους κανόνες, βρίσκουν την ευκαιρία στα
γήπεδα, στις διακοπές τους, στις διαφόρων ειδών
διασκεδάσεις τους να απελευθερώνουν ένα μέρος
των καταπιεσμένων τους ενστίκτων και επιθυμιών.
Αυτό συμβαίνει γιατί ενώ η κοινωνία με τους
διάφορους μηχανισμούς της δίδαξε στον άνθρωπο τι
πρέπει να κάνει και τι όχι, δεν του δίδαξε όμως
γιατί πρέπει να ακολουθεί αυτούς τους κανόνες
και τις αρχές και φυσικά δεν του δίδαξε τι είναι
αυτός, στοιχειώδη θέματα που αφορούν το ‘Γνώθι Σ’
αυτόν’. Σε γενικές γραμμές ο άνθρωπος έστω και
ασυνείδητα ως νοήμων οργανισμός μαθαίνει να
ελέγχει από τα επίπεδα της συγκεκριμένης
διάνοιάς του (τον κοινό νου του), τα ένστικτα και
τα συναισθήματα του. Αυτό σημαίνει ότι ορθά
συμπεριφερόμενος με τον έλεγχο των κατωτέρων
επιπέδων της προσωπικότητάς του ελευθερώνεται
από την ταύτιση του με τα ένστικτα και τα
συναισθήματα. Ο προχωρημένος σκεπτόμενος
κατανοεί ότι δεν είναι τα ένστικτα και οι
επιθυμίες του, αλλά οι σκέψεις του, το ανώτερο
τμήμα της προσωπικότητάς του. Και όμως αυτός που
ασχολείται με την εσωτερική φιλοσοφία κατανοεί
ότι δεν είναι όχι μόνο τα ένστικτα και τα
συναισθήματα αλλά ούτε καν οι σκέψεις, ούτε η
προσωπικότητα στην αληθινή του υπόσταση, αλλά η
πνευματική ψυχή που βρίσκεται πίσω, ή πάνω από
την προσωπικότητα. Προσπαθεί λοιπόν να
ελευθερωθεί από τις διάφορες κατώτερες
εξαρτήσεις του. Όταν αυτό το κάνει συνειδητά τότε
λέμε ότι αυτός ο άνθρωπος διανύει το Μονοπάτι
προς το φως της ψυχής, που σε κάποιο χρονικό
διάστημα στο μέλλον δεν θα είναι πια η
προσωπικότητα, η σκιά της ψυχής, αλλά αυτή η ίδια
η ψυχή σε πλήρη εκδήλωση. Τότε θα χειρίζεται την
προσωπικότητα ως ένα όργανο και ένα μηχανισμό.
Αυτό το μαθαίνει στην ατραπό της μαθητείας, έως
την τρίτη μύηση, κατά την οποία έχει αποδείξει
την ικανότητά του να ελέγχει τον νοητικό του
μηχανισμό.
Ίσως ο πιο
πλήρης ορισμός της ελευθερίας είναι:
H Ελευθερία
είναι ένα σταδιακό αποτέλεσμα απελευθέρωσης από
την εξάρτησή μας με τα ένστικτα, τα συναισθήματα,
τις σκέψεις μας, …, την ψυχή μας, … Αυτός ο
ορισμός αφορά την εξέλιξη και την μύηση. Είναι
ένας ορισμός με αφετηρία την εσωτερική ψυχολογία.
Ο άνθρωπος
στην τρίτη μύση αντιλαμβάνεται πρακτικά και όχι
μόνον θεωρητικά ότι δεν είναι καν η ψυχή, αλλά η
Μονάδα. Φυσικά αυτή η αντίληψη είναι αμυδρή στα
αρχικά στάδια…
Τα
εκατομμύρια των ανθρώπων που κατά την διάρκεια
της ιστορίας, στο παρελθόν, έχουν θυσιάσει τους
εαυτούς τους ταυτισμένοι τις περισσότερες φορές
ορθά με ένα ιδανικό, αν είχαν προχωρήσει σε βάθος
σε σκέψη ίσως να μην το έκαναν όλοι με τόση
ευκολία. Γιατί τι άλλωστε είναι ένα ιδανικό από
μία ιδέα η οποία είναι ντυμένη με νοητική ύλη! Ένα
ιδανικό είναι μέρος της χωριστικής συνείδησης
της προσωπικότητας. Έτσι όταν μία ανθρώπινη
ομάδα προσκολλημένη σε ένα ιδανικό προσπαθεί να
το επιτύχει και να το επιβάλλει, τότε συνήθως
διέπεται από κάποιο είδος φανατισμού και συνεπώς
πλάνης. Είναι εξαρτημένη από το ιδανικό με το
οποίο έχει ταυτιστεί και πολλές φορές θυσιάζει
πρόσωπα και πράγματα προκειμένου να φέρει σε
πέρας το ιδανικό που πιστεύει.
Στην
μαθητεία ο άνθρωπος προσπαθεί με διάφορες
τεχνικές μεθόδους να εξαγνίσει τον κατώτερο
εαυτό του, την προσωπικότητα, ώστε να
απελευθερωθεί με μεγαλύτερη ευκολία από αυτήν. Η
μέθοδος είναι μέθοδος απελευθέρωσης από την
μάγια, αυταπάτη, πλάνη. Μάγια που διέπει την ζωή
στον φυσικό κόσμο, αυταπάτη που διέπει την ζωή
στον συναισθηματικό κόσμο και πλάνη που διέπει
την ζωή στον νοητικό κόσμο.
Η ιδέα της
ελευθερίας μπορεί να προσεγγιστεί από διάφορες
οπτικές γωνίες γι’ αυτό και ο άνθρωπος που δεν
είναι εξελιγμένος συνειδησιακά και δεν έχει
σχεδόν καθόλου επαφή με την πνευματική συνείδηση,
αντιλαμβάνεται την ελευθερία εντελώς
διαφορετικά από τον εξελιγμένο. Θα τολμούσαμε να
πούμε ότι την αντιλαμβάνεται αντεστραμμένα,
άλλωστε όπως και κάθε άλλη ιδέα. Αυτό το σημείο
πρέπει να τονιστεί ιδιαίτερα. Γιατί όταν κάποιος
είναι επικεντρωμένος αποκλειστικά στην
προσωπικότητα του χωρίς να δέχεται έστω και
θεωρητικά την ύπαρξη της ψυχής και του πνεύματος,
ερμηνεύει τις ιδέες και τις έννοιες υλιστικά. Η
συνείδησή του η οποία είναι επικεντρωμένη στον
κοινό ή συμπερασματικό γνωστό νου (ανθρώπινη
συνείδηση), δίνει ερμηνείες εντελώς εξωτερικού
χαρακτήρα. Την πνευματική ψυχή της οποίας η φύση
είναι αιώνια και επανενσαρκώνεται δεν την
δέχεται καθόλου και μάλλον την αντιμετωπίζει
εχθρικά. Γι αυτό οι ερμηνείες του των εννοιών και
των ιδεών είναι υλιστικής υφής, αφού η ανθρώπινη
προσωπική συνείδησή του η οποία ερμηνεύει τις
ιδέες, έχει χρονική διάρκεια την περιορισμένη
διάρκεια των χρόνων που ζει η προσωπικότητά του.
Συνεπώς και την ιδέα της ελευθερίας όπως και
οποιαδήποτε άλλη ιδέα την προσεγγίζει
περιορισμένα και προσωπικά. Σκέφτεται την
ελευθερία ως προσωπική ελευθερία όταν τον
κλείσουν στην φυλακή, ή όταν καταδυναστεύεται
από κάποιο βάναυσο αφεντικό, ή ένα αυταρχικό
πατέρα, ή μία μίζερη πολιτεία, ή περιοχή στην
οποία ζει. Γι αυτό υπάρχουν σήμερα εκατομμύρια
οικονομικοί και πολιτικοί μετανάστες σήμερα
στον κόσμο. Φεύγουν από τις πατρίδες τους για μία
καλύτερη προσωπική ζωή. Φεύγουν από τις πατρίδες
τους για να ελευθερωθούν από την φτώχια και από
τα πολιτικά δόγματα και την καταπίεση που είχαν.
Επιθυμούν ορθά να βολευτούν προσωπικά, όσα
χρόνια θα ζήσουν στην γη, μέσα στους φυσικούς
φορείς τους.
Ο
άνθρωπος που ήδη σε κάποιο βαθμό έχει δεχτεί,
ερευνά και προσπαθεί να ζει σύμφωνα με τους
κανόνες της πνευματικής ψυχής της οποίας η φύση
και η δομή είναι αιώνια και ανεξάρτητη της
προσωπικότητας, αντιλαμβάνεται, δέχεται και
ερμηνεύει την ελευθερία, όπως και κάθε άλλη
σχεδόν ιδέα, εντελώς διαφορετικά. Γι αυτό τον
λόγο αναφέρθηκε πιο πάνω αντεστραμμένα.
Προσπαθεί να ελευθερωθεί από τα δεσμά της
προσωπικότητας του, γιατί αναγνωρίζει ότι αυτός
στην ουσία του είναι η ψυχή – πνεύμα που κατοικεί
πρόσκαιρα μέσα στους τρεις κόσμους της μορφής
και κάποτε θα ελευθερωθεί από αυτούς. Αυτό το
κατορθώνει σε έναν ικανοποιητικό βαθμό με τις
τρεις πρώτες μυήσεις. Ένας Διδάσκαλος της Σοφίας
(5ης Μύησης), λέγεται
ότι δεν έχει διόλου προσωπικότητα. Αυτό σημαίνει
ότι έχει ελευθερωθεί εντελώς από οτιδήποτε έχει
σχέση μ’ αυτούς τους κόσμους και μπορεί
αυτοβούλως να μπαινοβγαίνει μέσα σ αυτούς τους
κόσμους για σκοπούς δικούς του, συνήθως σκοπούς
υπηρεσίας. Οποιοσδήποτε είναι λίγο
ανοικτόμυαλος και έχει μελετήσει κάπως θέματα
εσωτερικής φιλοσοφίας, εύκολα θα καταλαβαίνει
ότι ένα τέτοιο ον σίγουρα τα θέματα της
ελευθερίας και όλα τα άλλα, θα τα αντιλαμβάνεται
με τέτοια ευρύτητα που είναι εντελώς διαφορετική
και μάλλον αντεστραμμένη από ότι μία
προσωπικότητα η οποία θεωρείται αρνητική σε
σχέση με την θετική δομή της ψυχής – πνεύματος,
στα πρωταρχικά πεδία της εκδήλωσής τους.
Κατανοούμε ότι η προσωπικότητα στα αρχικά στάδια
της εξέλιξης ενός ανθρώπου, μάχεται την
πνευματική ψυχή και επιμένει να παραμένει
ελεύθερη από την κυριαρχία της ψυχής. Προσπαθεί
να διατηρεί με κάθε τρόπο την ύπαρξή της, έχοντας
πλήρη άγνοια των ιδιοτήτων της αιώνιας
πνευματικής ψυχής. Επομένως από εσωτερική σκοπιά
προσέγγισης ο άνθρωπος που ήδη έχει επαφή με την
πνευματική ψυχή σκέφτεται με όρους αιώνιότητας,
ενώ ο προσωπικός άνθρωπος σκέφτεται με
προσωπικούς και χωροχρονικούς όρους. Να γιατί
την ελευθερία όπως και οποιαδήποτε άλλη ιδέα την
ερμηνεύει με όρους περιορισμένους, εξαρτημένους
από τον χώρο και χρόνο. Ορισμένα από τα
εξελιγμένα πνευματικά όντα μπορούν να
επικοινωνούν με άλλα όντα σε άλλους πλανήτες και
ορισμένα από αυτά μπορούν να επισκέπτονται άλλες
πλανητικές σφαίρες εφόσον το επιθυμούν, γιατί
έχουν ελευθερωθεί από τους περιορισμούς των
προσωπικοτήτων μας. Κατανοούμε επίσης γιατί
λέγεται στις εσωτερικές γραφές ότι οι
περισσότεροι από τους ηγέτες είναι τυφλοί οι
οποίοι οδηγούν τυφλούς. Γιατί η προσέγγισή τους
των ιδεών είναι προσωπική και συνεπώς όλες τις
ιδέες, τους κανόνες και τις αρχές τις ερμηνεύουν,
τις ντύνουν και τις προσαρμόζουν στους δικούς
τους προσωπικούς στόχους και τα συμφέροντα.
Γιατί η υποκρισία ως κυρίαρχη ιδιότητα της
προσωπικότητας, γίνεται αυτόματα αποδεκτή ως
συμπεριφορά σχεδόν από όλο τον κόσμο. Γιατί οι
σκέψεις και οι θεωρίες των προσωπικών ανθρώπων
είναι εντελώς αντίθετες με τις πράξεις τους.
Γιατί η υποκρισία τείνει στις μέρες μας να γίνει
επιστήμη και θρησκεία για πολλούς. Η
προσωπικότητα από πνευματική σκοπιά προσέγγισης
θεωρείται συνήθως από άλλους ως σκιά, και από
άλλους ως μηχανισμός. Συνεπώς την ελευθερία την
αντιλαμβάνεται με όρους σκιερούς ή
μηχανιστικούς από ευρύτερη συμβολική σκοπιά
προσέγγισης. Πως μπορεί μία προσωπικότητα που
δεν έχει διόλου επαφή με την πνευματική
συνείδηση να δεχτεί σκέψεις όπως οι πλανήτες, τα
ηλιακά συστήματα … είναι
ζωντανοί οργανισμοί και επανενσαρκώνονται
μακροκοσμικά όπως τα ανθρώπινα όντα
επανενσαρκώνονται μικροκοσμικά και υπάρχει μία
αναλογία σε αυτή την σκέψη. Όταν οι περισσότερες
προσωπικότητες στην δύση αμφισβητούν τον απλό
νόμο του κάρμα;
Κατανοούμε
ότι όλα τα παραπάνω φυσικά ενδιαφέρουν
ελάχιστους, γι αυτό τον λόγο και το θέμα της
ελευθερίας προσεγγίζεται με μεγάλη
επιπολαιότητα, όπως άλλωστε και κάθε εμβάθυνση
στον κόσμο των εννοιών και των ιδεών.
Θα
μπορούσαν να δοθούν χιλιάδες παραδείγματα από
την καθημερινότητα σχετικά με την ιδέα της
Ελευθερίας, αλλά με τα παραπάνω ελπίζεται ότι θα
ξεκαθαρίσουν οι σκέψεις αρκετών.
Κώστας
Ταμπάκης, @hotmail.com
