Θεοσοφία, ένας όρος που υπενθυμίζει αυτό που είναι σχετικό με τη Θεότητα και τη σοφία της. Ο ίδιος όρος παρακινεί για μια έρευνα μεταφυσική, όπου ο αναζητητής με θεμέλιο τη συνειδητότητά του και πυξίδα του τη διαίσθηση αναζητά απαντήσεις και λύσεις στα υπαρξιακά του ερωτηματικά και στις ενδοσκοπήσεις του. Ως όρος, χρησιμοποιήθηκε από την αρχαιότητα, πρώτα από τον ιερέα Ποταμών, στη συνέχεια από τον Αλεξανδρινό Αμμώνιο Σακκά και τελευταία από την Έλενα Μπλαβάτσκυ, τη συγγραφέα της Μυστικής Διδασκαλίας και τη συνιδρύτρια της Θεοσοφικής Εταιρίας. Ο όρος αυτός, που μηνύει τη Σοφία των Θείων Όντων, αντιστοιχεί στον πνευματικό πυρήνα, που εκδηλωνόμενος ως Νόμος της Δικαιοσύνης και της Αρμονίας διαμορφώνει τις δομές και τις λειτουργίες της Νοήμονας Ζωής στον υπερβατικό αλλά και στον φυσικό κόσμο.
Η Θεοσοφία δεν θα πρέπει να εκλαμβάνεται ως μια ειδική διδασκαλία που αποκαλύπτει κάτι το μοναδικό και το ανεπανάληπτο. Είναι ένας γενικός όρος που περιλαμβάνει όλες τις αποκαλύψεις που έγιναν, γίνονται και θα γίνονται και που σκοπό τους έχουν να υπενθυμίζουν στον άνθρωπο την απόκρυφη καταγωγή του, τη σχέση του με τις πνευματικές, τις νοητικές και τις φυσικές δυνάμεις και τον σκοπό της ζωής, που είναι η προοδευτική πνευματοποίησή της. Οι αποκαλύψεις που έγιναν και γίνονται κατά καιρούς από τον Θεοσοφικό Πυρήνα, εμφανίζονται με διάφορα ονόματα, όπως Εσωτερικός Βουδισμός, Καμπάλα, Σάμκυα-Γιόγκα, Βετάντα, Σύγχρονη Θεοσοφία ή Μυστική Διδασκαλία, κ.α. Όλες αυτές οι διδασκαλίες, θρησκείες και μυήσεις έχουν τη ρίζα τους στον μυστικό πυρήνα της απόκρυφης ζωής, που γενικά ονομάζεται Θεοσοφία.
Η εκδηλωμένη ζωή είναι η απόρροια της Θείας Ζωής και υπό το σχήμα της Εκδηλωμένης Συνειδητότητας ή του Εκδηλωμένου Λόγου, ονομάζεται Μάχατ. Το Μάχατ, η Εκδηλωμένη Σοφία, είναι ο πυρήνας της συνειδητότητας και υπάρχει μέσα σε όλη τη δημιουργία, είτε ως νόμος, που προωθεί και υποστηρίζει την εμβρυακή και ασυνείδητη ζωή, είτε ως ατομική συνειδητότητα που φέρει την ευθύνη των αποφάσεών της. Η Θεοσοφία είναι η έκφραση του Μάχατ πάνω στον πλανήτη μας και την ανθρωπότητα και αποτελεί τον πυρήνα από τον οποίο απορρέει η γνώση και η πίστη για τον πνευματικό νόμο, για την ηθική και για οτιδήποτε καθιστά τη ζωή στον πλανήτη μας συνειδητή, πολιτισμένη, δίκαιη και αρμονική.
Η Θεοσοφία είναι η πηγή της Αλήθειας, που διοχετεύεται πάνω στη γη μέσω των Διδασκάλων της Σοφίας και της Συμπόνοιας και εμφανίζεται ως απόκρυφη γνώση μέσα στα μυητήρια κέντρα, στις θρησκείες και τα φιλοσοφικά συστήματα. Είναι η Μητέρα των αναρίθμητων Σχολών του Αποκρυφισμού, που υπήρχαν στο παρελθόν, στο παρόν και το μέλλον. Στην Ανατολή, αυτή η Εσωτερική Αλήθεια, ονομάζεται Γκούπτα-Βίντυα, που θεωρείται η πηγή των θρησκειών και των φιλοσοφιών και για τούτη η Ε.Μπλαβάτσκυ αναφέρει τα εξής: "Κατά τον εικοστό αιώνα, ίσως σταλεί από τους Δασκάλους της Σοφίας κάποιος μαθητής καλύτερα πληροφορημένος και προικισμένος για να δώσει τελικές και αναντίρρητες αποδείξεις για την ύπαρξη μιας επιστήμης που ονομάζεται Γκούπτα-Βίντυα; Και για να δείξει ότι, σαν τη μοναδική μυστηριώδη πηγή του Νείλου, η πηγή όλων των θρησκειών και των φιλοσοφιών που είναι γνωστές στον κόσμο είχε για πολλά χρόνια ξεχαστεί και χαθεί για τον άνθρωπο; Αλλά τώρα βρέθηκε." (Μ.Δ. Ι, xxxviii)
Στην αρχαιότητα, αυτή η απόκρυφη σοφία-αλήθεια υπήρχε και αποκαλυπτόταν μέσα στις σχολές της Μύησης, που ήταν διάσπαρτες άλλες στη λεκάνη της Μεσογείου και άλλες στις μεγάλες ηπείρους, απομακρυσμένες μεταξύ τους και τοπικά και χρονικά. Τα Ελληνικά Μυστήρια, ήταν μια Σχολή Αποκρυφισμού. Τα μυστήρια των Περσών, των Αιγυπτίων, των Χαλδαίων, των Εβραίων ήταν παρόμοια Σχολές Αποκρυφισμού που αποκάλυπταν στους μυούμενους την υπερβατική πραγματικότητα. Άλλες δύο σχολές ήταν των Περουβιανών και των Μάγια. Το Βετάντα του Ινδουϊστάν είναι επίσης μια παρόμοια εσωτερική Σχολή, αν και παρουσιάζεται με μια εξωτερική φιλοσοφία. Ο Λαμαϊσμός του Θιβέτ είναι μια εσωτερική Σχολή. Στη Δύση, η απόκρυφη αλήθεια εμφανίζεται μέσω των Ροδοσταύρων, που είναι οι πρόδρομοι των Θεοσόφων, και των Μαρτινιστών. Στην Ινδία, η αυθεντική εσωτερική επιστήμη αντιπροσωπεύεται από τις διαφορετικές σχολές του Γιόγκα ή από εξαιρετικά φιλοσοφική και μεταφυσική μελέτη, που πολλές φορές φθάνει το επίπεδο των Θεοσοφικών σπουδών στην εσωτερική τους όψη.
Ενώ, μικρότερες σχολές σε Δύση και Ανατολή, είτε μυστικιστών είτε αποκρυφιστών, που μελετούν με τον δικό τους τρόπο τα απομεινάρια της Θεοσοφίας, διατηρούν κατά κάποιο τρόπο τη μυστική αυτή παράδοση. Εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, αυτές οι σχολές λειτουργούν βάσει των κατωτέρων σίντις-απόκρυφων δυνάμεων των ιδρυτών τους. Στην Άπω Ανατολή, στη σύγχρονη Περσία, Αίγυπτο και Συρία, όπως επίσης και την Τουρκία και την Ελλάδα, υπάρχουν τέτοιες μικρές ομάδες μισο-μυστικιστών και μισο-αποκρυφιστών, που κάνουν μια σχετικά καλή εργασία με τον τρόπο τους. Και αυτό συμβαίνει παντού, σε ολόκληρο τον πλανήτη, σε κάθε χώρα και εποχή. Μερικές από αυτές τις ομάδες-σχολές, έχουν και συντηρούν μια μεγάλη δόση της Αλήθειας. Και για τούτο γίνονται και καμιά φορά πολύ επικίνδυνες, επειδή η αλήθεια είναι όμορφη, ελκυστική και για τούτο αποπλανητική. Αυτό συμβαίνει, επειδή οι ομαδάρχες τους δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην προβολή της προσωπικότητάς τους και τα μέλη τους είναι απροετοίμαστα ηθικά, επομένως οι ομάδες αυτές, παρόλη την εσωτερική αλήθεια που διαθέτουν στον πυρήνα τους, γίνονται εστίες παραποιήσεων και παγίδες μέσα στις οποίες χάνουν τον δρόμο τους ή καθυστερούν την πνευματική εξέλιξή τους οι εραστές του αποκρυφισμού.
Όπως ήδη αναφέρθηκε, η πηγή της Συνειδητότητας και της Νοημοσύνης για την Εκδήλωση είναι το Μάχατ και ο αυλός που μεταφέρει αυτά τα στοιχεία στην ανθρωπότητα, είναι η Ιεραρχία της Συμπόνοιας, στην κεφαλή της οποίας στέκεται ο Σιωπηλός Παρατηρητής. Αυτός είναι η πηγή της πνευματικότητας και της συνειδητότητας πάνω στη γη και ο Πνευματικός Πατέρας της ανθρωπότητας. Από τον Σιωπηλό Παρατηρητή, που είναι το Κέντρο Έναρξης της Πλανητικής μας Ζωής, απορρέουν οι αρχές της συνειδητότητας, της νοημοσύνης και της πνευματικότητας, ενώ οι κατώτερες αρχές της ανθρωπότητας προέρχονται από τις υποδεέστερες Ιεραρχίες της Ζωής, που ως Πίτρις ή Σεληνιακοί Άγγελοι διεκδικούν τη δομή των φορέων-σωμάτων του ανθρώπου. Αν και όλες οι Ιεραρχίες προέρχονται από το Κεφαλόβρυσο που λέγεται Σιωπηλός Παρατηρητής και όλες αποτελούν τμήματα της Υπόστασής Του, άλλες εξ αυτών αντιστοιχούν στην Πνευματική Αρχή, άλλες στη Μανασική και άλλες στις αρχές του Κάμα και της Φύσης. Οι Μεγάλοι Διδάσκαλοι, οι οποίοι ίδρυσαν την Ανατολική Σχολή και έστειλαν την Έλενα Μπλαβάτσκυ να διασπείρει μια επιπλέον όψη της Αιώνιας Σοφίας ή της Θεοσοφίας, είναι αυτοί που υπηρετούν τον Ύψιστο Αρχηγό, τον Σιωπηλό Παρατηρητή και εκπροσωπούν την Αρχή της πνευματικότητας και της ανώτερης συνειδητότητας. Η Θεοσοφία είναι η έκφραση του Πνεύματος στον πλανήτη μας, μια έκφραση που ντύνεται τις ανθρώπινες αρχές για να παρουσιαστεί και να γίνει κατανοητή.
Η Μητρική Σχολή της Αρχαίας Σοφίας βρίσκεται στη μυστική περιοχή της Σαμπάλα. Ο άμεσος εκπρόσωπος του Σιωπηλού Παρατηρητή στον πλανήτη μας είναι ο Μάχα-Τσοχάν, ο οποίος ως Νιρμανακάγια επιβλέπει άμεσα την πορεία της ανθρώπινης ζωής ώστε αυτή να βαίνει προς ολοένα και πνευματικότερα επίπεδα. Η Ιεραρχία της Συμπόνοιας και της Αγάπης ονομάζεται επίσης Ηλιακή Ιεραρχία και είναι η υψίστη πνευματική ομάδα του Ηλιακού Συστήματος έχοντας κλάδους και αντιπροσωπευτικές οργανώσεις σε όλους τους πλανήτες του συστήματος. Στον πλανήτη μας, το Κέντρο που εκπροσωπεί την Κοσμική Ιεραρχία ονομάζεται Μεγάλη Στοά - έτσι ονομάζεται από τους Θεόσοφους - και είναι το πρότυπο Μητρικό Κέντρο, που σχηματίστηκε πάνω στη γη πριν από αναρίθμητα χρόνια. Από αυτή τη Μητρική Στοά προήλθαν και προέρχονται και θα προέρχονται όλα τα αποκρυφιστικά και μυστικιστικά κέντρα του πλανήτη μας.
Τα ύψιστα μέλη αυτής της Μεγάλης Στοάς ονομάστηκαν κατά καιρούς με διάφορα ονόματα, Ντυάνι Τσοχάν, Αμσασπέντ, Μπεν Ελοϊμ, Γιοί του Ήλιου και Γιοι του Φωτός. Και απ'αυτή τη Μητρική Στοά δόθηκε η εντολή για την αποκάλυψη της Σύγχρονης Θεοσοφίας και την ίδρυση της Θεοσοφικής Εταιρείας, καθώς επίσης και για τον σχηματισμό της Εσωτερικής Θεοσοφικής Σχολής.
Οι διδασκαλίες της Μεγάλης Στοάς δόθηκαν μέσα στα αρχαία μυητήρια κέντρα μέσω των Διδασκάλων. Τα Μυστήρια ξεκίνησαν από τα μέσα της Ατλάντειας Φυλής, επειδή θεωρήθηκαν απαραίτητα καθώς η ανθρωπότητα έχανε σταδιακά την ικανότητά της να έρχεται σε άμεση επαφή με τους θείους προγόνους της. Τα μυστήρια με τις εσωτερικές διδασκαλίες τους όχι μόνον αναθέρμαιναν τις υποσυνείδητες αναμνήσεις του μυούμενου αλλά και του καλλιεργούσαν έναν τρόπο μέσω του οποίου θα μπορούσε να επικοινωνεί απ'ευθείας με τον εσωτερικό του Θεό. Η εσωτερική αυτή επικοινωνία εξαρτιόταν από το ξύπνημα και την ανάπτυξη της θέλησης του μυούμενου. Και μέσω αυτού του τρόπου, δηλαδή της θέλησης και της άμεσης επικοινωνίας με το πνευματικό στοιχείο του Εαυτού, ήλθαν στην επιφάνεια οι ευγενέστερες αλήθειες του υπερφυσικού και έγιναν κείμενα γραπτά και προφορικά.
Η Αρχαία Σοφία ή η Θεοσοφία ονομάστηκε επίσης "σοφία-θρησκεία". Ονομάστηκε έτσι, επειδή ως θρησκεία γίνεται το υποστήριγμα της υπερβατικής σοφίας στη γη. Η θρησκεία είναι αυτό που υποστηλώνει και υποστηρίζει το οικοδόμημα της υπερβατικής θείας σοφίας μέσα στην ανθρωπότητα. Είναι το σύνολο των δρώμενων που υπο το σχήμα του ήχου, του σχήματος και του αριθμού, μεταφέρει την εσωτερική πραγματικότητα - που είναι η πνευματικότητα - πάνω στη γη. Αυτή η "σοφία-θρησκεία" αποτέλεσε τον πυρήνα όλων των θρησκειών, των εσωτερικών φιλοσοφιών και των μυήσεων στον πλανήτη, που ως ακτίνες ξεπήδησαν και ξεπηδούν από τη φωτεινή αυτή εστία για να παρουσιάζουν κάθε φορά μια όψη της εσωτερικής αλήθειας. Φιλοσοφία, θρησκεία, μύηση, επιστήμη, τέχνη, πολιτισμός, ηθική, δικαιοσύνη, αρμονία, ευσπλαχνία, συμπόνοια, ανιδιοτέλεια και ενδελεχής σκέψη είναι τα κύτταρα αυτής της ολοφώτεινης εστίας, που διαχέει το φως της χωρίς αυτό να στερεύει ποτέ και διασκορπώντας το μέσω των ακτίνων της μετατρέπει την ύλη σε ολοένα ευγενέστερα στοιχεία και ανασύρει την ανθρώπινη συνειδητότητα στην ατελείωτη κλίμακα της πνευματικής ενέλιξης.
Η Μεγάλη Στοά, η Φωνή της οποίας ονομάζεται Θεοσοφία, είναι η αιθερική έδρα της Ιεραρχίας στον πλανήτη μας. Η Ιεραρχία είναι ο κορμός του Δένδρου της Ζωής, το οποίο έχει τις ρίζες του στον Σιωπηλό Παρατηρητή και τα κλαδιά του μέσα στον αστρικοφυσικό κόσμο. Παράλληλα με την Πνευματική Ιεραρχία υπάρχουν και άλλες Ιεραρχίες κατώτερες, οι οποίες είναι υπεύθυνες και βοηθούν στην κατασκευή των σχημάτων-σωμάτων, ενώ η Πνευματική είναι υπεύθυνη για τις ατομικές συνειδητότητες και την ανάπτυξή τους. Για τη συνειδησιακή ανάπτυξη λοιπόν του ανθρώπου, η Πνευματική Ιεραρχία ενεργοποιεί τα δικά της στελέχη, τα οποία, μέσω φυσικών σωμάτων, έρχονται σε άμεση επαφή με την ανθρωπότητα και ως απεσταλμένοι της αναγγέλουν και εγκαθιδρύουν είτε μια θρησκεία, είτε μια μεταφυσική διδασκαλία. Αυτοί είναι οι αγγελιαφόροι ή οι απεσταλμένοι, οι οποίοι εμφανίζονται σε κυκλικά εποχιακά σημεία, δηλαδή σε περιόδους που ξεκινάει η επίδραση μιας όψης του Ζωδιακού. Η παρουσία τους είναι απαραίτητη καθώς το έργο εμφανίζεται και εγκαθιδρύεται μέσω αυτών. Είναι οι δάκτυλοι της Πνευματικής Ιεραρχίας ή της Μεγάλης Στοάς μέσα στην ανθρωπότητα. Αποτελούν μέλη της Ιεραρχίας και υπηρετούν στο φυσικό πεδίο, ενώ τα ενσαρκωνόμενα Εγώ έχουν πλήρη ή μερική συνειδητότητα του έργου που επιτελούν. Ένας τέτοιος αγγελιαφόρος υπήρξε η Έλενα Πετρόβνα Μπλαβάτσκυ σταλμένη από τη Μεγάλη Στοά να εξαγγείλει τις Θεοσοφικές Διδασκαλίες σε μια σύγχρονη όψη τους και να ιδρύσει τον φορέα που ονομάστηκε Θεοσοφική Εταιρεία και που προοριζόταν να γίνει ο θεματοφύλακας αυτής της διδασκαλίας-σοφίας-θρησκείας.
Ας διαβάσουμε τί λέγει η ίδια στο "Πρώτο Προεισαγωγικό Μνημόνιο" προς τα μέλη του Εσωτερικού Τμήματος, το 1888, για να προσδιορίσει το χρονικό όριο της εκπαίδευσης-μύησης, που διεξάγεται σε ορισμένα χρονικά διαστήματα στον πλανήτη. "Ας γνωρίζει κάθε μέλος, όμως, ότι ο χρόνος για τέτοιο ατίμητο απόκτημα, είναι περιορισμένος. Η συγγραφέας του παρόντος είναι μεγάλη σε ηλικία. Η ζωή της πλησιάζει προς το τέλος και μπορεί, από στιγμή σε στιγμή, να απέλθει... Και εάν η θέση της συμπληρωθεί από κάποιον άλλον ικανότερο και πιο γνώστη από όσο υπήρξε η ίδια, και πάλι θα παραμένουν λίγα μόνο χρόνια απόσταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 1899. Όσοι δεν θα επωφεληθούν της ευκαιρίας (που δίνεται στον κόσμο προς το τελευταίο τέταρτο κάθε αιώνα), όσοι δεν θα έχουν φθάσει ένα ορισμένο σημείο ψυχικής και πνευματικής ανάπτυξης ή εκείνο το σημείο από το οποίο αρχίζει ο κύκλος της μαθητείας, έως εκείνη τη μέρα - αυτοί δεν θα έχουν περισσότερη γνώση από εκείνη που ήδη κατάκτησαν. Κανένας Δάσκαλος της Ανατολής δεν θα εμφανιστεί ή θα σταλεί στην Ευρώπη ή την Αμερική μετά από αυτή την περίοδο και οι νωθροί θα πρέπει να αρνηθούν κάθε περίπτωση προόδου για την παρούσα τους ενσάρκωση - μέχρι το 1975. Αυτός είναι ο ΝΟΜΟΣ, επειδή βρισκόμαστε στο Κάλι-Γιούγκα - τη Μαύρη Εποχή - και οι περιορισμοί σε αυτόν τον κύκλο, του οποίου τα πρώτα 5.000 χρόνια θα λήξουν το 1897, είναι μεγάλοι και σχεδόν ανυπέρβλητοι."
Και ας δούμε τα σχόλια που κάνει πάνω σε αυτό το απόσπασμα-προφητεία, ο μεγάλος Γκ. Ντε Πουρούκερ:
"...Το έργο αυτού του ιδιαίτερου Αγγελιαφόρου - ο οποίος πιθανόν δεν θα είναι μεγαλύτερος εκείνων που ήδη έχουν προηγηθεί, και ο οποίος θα εκτιμήσει όλη σας την αφοσίωση και βοήθεια - δεν θα αρχίσει απαραίτητα τον μήνα Ιανουάριο του 1975...... Μπορεί να αρχίσει λίγο πιο πριν ή λίγο αργότερα, ή πολύ πριν ή πολύ αργότερα. Αλλά το έργο του θα πραγματοποιηθεί στη διάρκεια του τελευταίου τετάρτου αυτού του αιώνα.
Όσον αφορά τον Αγγελιαφόρο που πρόκειται να έλθει, δεν θα πρέπει να σχηματιστεί η ιδέα περί αυτού και η προσδοκία ανάμεσα στους Θεόσοφους εκείνων των ημερών ότι πρόκειται για μια θεία ενσάρκωση που θα περπατά πάνω στη γη και θα διδάσκει τους ανθρώπους - επειδή αυτή η άποψη θα εμποδίσει και θα παρακωλύσει πολύ το έργο του. Όσοι από σας θα ζουν, θα διαπιστώσουν ότι θα πρόκειται για ένα ήσυχο, απλό, ευγενικό, αφοσιωμένο άτομο, το οποίο φυσικά θα είναι πλήρως προετοιμασμένο και κατάλληλο για το έργο που θα πρέπει να κάνει.
Δεν έχω το δικαίωμα να σας πω κάτι για το οποίο δεν είμαι βέβαιος, αλλά νομίζω ότι ο Αδελφός Τζατζ είχε απόλυτα δίκιο όταν πρότεινε ότι ο νέος Αγγελιαφόρος θα ήταν πιθανότατα η ίδια η Ε.Π.Μ., η οποία θα επιστρέψει στο τέλος αυτού του αιώνα. Πιστεύω ότι θα είναι η Ε.Π.Μ.[1] ή μάλλον η πνευματοψυχή της οποίας η τελευταία ενσάρκωση ήταν γνωστή ως Ε.Π.Μ.
Το πιο ενδιαφέρον όμως είναι ότι θα έλθει σε μια κυκλική περίοδο και θα βοηθηθεί πολύ στην αρχή αυτής της κυκλικής περιόδου, μια πολύ μικρή περίοδος αλλά πολύ ενδιαφέρουσα σε κάθε αιώνα...
Καλλιεργείστε την αγάπη μέσα σας και θα κατανοήσετε την αγάπη που θα σας δώσει. Καλλιεργείστε στις καρδιές σας τη συγχώρεση και τότε θα κατανοήσετε τη συγχώρεση που θα αναβλύσει από την καρδιά του προς εσάς.. Να είστε αληθινοί και έτσι θα αναγνωρίσετε την αλήθεια του, όταν έλθει. Βοηθείστε τον. Μην τον αφήσετε μόνο του."[2]
Ο σκοπός της Μεγάλης Στοάς είναι, όπως ήδη ειπώθηκε, να αποκαλύπτει την υπερβατική αλήθεια και να προωθεί την πνευματική συνειδητότητα ωθώντας την ανάπτυξη της ανθρώπινης διάνοιας και ηθικής διαμέσου όλων των τομέων της ζωής, που είναι η θρησκεία, η μύηση, η τέχνη, η επιστήμη, η παράδοση, ο κοινωνικός και ο πολιτειακός θεσμός. Η διάδοση αυτή πραγματοποιείται αποκλειστικά από τους Αγγελιαφόρους ή τους Ενδιάμεσους, αποβλέπει στην προοδευτική μύηση της ανθρωπότητας, - της οποίας το αποτέλεσμα ποικίλλει καθώς εξαρτάται από την ατομική βούληση και προσπάθεια του καθενός - και καταλήγει να γίνεται και να φαίνεται πράξη, άποψη και θεσμός της καθημερινότητας. Η μύηση της ανθρωπότητας είναι το κύριο μέλημα της Ιεραρχίας, καθώς η μύηση είναι η διεύρυνση της συνειδητότητας προς την πνευματικότητα και η απαλλαγή της από όλα εκείνα που την φυλακίζουν στις γήϊνες ορέξεις και συνεπώς στη μετενσάρκωση και το κάρμα.
Η διεύρυνση της ανθρώπινης συνειδητότητας ακολουθεί μια κλίμακα ιεραρχική, όπου κάθε βαθμός ισοδυναμεί με την πλήρη ανάπτυξη μιας αρχής και τη δυνατότητά της να επιβάλλεται και να κυριαρχεί εφ'όλων των προηγούμενων και κατώτερων. Η πρώτη μύηση αποσκοπεί στην ηθικοποίηση του ατόμου, και αυτό γίνεται μέσω μιας σειράς κανόνων που δίνονται είτε από τη θρησκεία, είτε από το φιλοσοφικό ή μυητήριο σύστημα. Η ηθική είναι η αντανάκλαση της πνευματικής αλήθειας στον φυσικό κόσμο, για τούτο ό, τι εμφανίζεται και εφαρμόζεται πάνω στη γη θα πρέπει να έχει τη σφραγίδα της.
Η επόμενη μύηση αφορά στην αφομοίωση αυτής της ηθικής, η οποία θα πρέπει να εφαρμόζεται από τον άνθρωπο συνειδητά και όχι εξαιτίας του φόβου του Θεού και της τιμωρίας Του. Και η ανώτερη μύηση, αυτή που οδηγεί έναν άνθρωπο στα πόδια του Διδασκάλου και στη συνέχεια στην απελευθέρωσή του από τον κλοιό των μετενσαρκώσεων, θεμελιώνεται αφενός στην sui generis ηθική του και αφετέρου στην ακατάπαυστη ενδοσκόπηση και αποστασιοποίησή του από τα ανθρώπινα. Είναι η μύηση που οδηγεί το άτομο στη ρύμθιση του ορθού τόνου, δηλαδή του ήχου που οδηγεί στην καρδιά του Δασκάλου.
Ο απώτερος λοιπόν στόχος της Θεοσοφίας, αυτής της άχρονης Σοφίας, είναι να ξυπνήσει στον άνθρωπο τις νοητικές και πνευματικές ληθαργημένες δυνάμεις του. Να φτιάξει ανθρώπους ειρηνικούς, αλτρουϊστές, δίκαιους, σπλαχνικούς και συνειδητούς. Ανθρώπους που να σκέπτονται και να σέβονται το σύνολο της Ζωής και να υπηρετούν και να προσφέρουν αγόγγυστα για την πνευματική ευημερία αυτού του συνόλου. Γι'αυτόν τον ιερό σκοπό, η Άχρονη Αιώνια Σοφία, μέσω της Ιεραρχίας της Συμπόνοιας, επιστρατεύει Αγγελιαφόρους και Μύστες και Μυημένους και μέσω των θρησκειών, των φιλοσοφιών, των γραμμάτων και των τεχνών δημιουργεί το κατάλληλο κλίμα ώστε η εσωτερική αλήθεια να εξωτερικεύεται, να γίνεται σεβαστή και να εφαρμόζεται. Το κεφαλόβρυσο των θρησκειών, η Θεοσοφία, πάντοτε αστείρευτος φάρος προμηθεύει ασταμάτητα το υλικό για την εκπαίδευση και την πνευματική φώτιση των παιδιών της πάνω στη γη και κάθε όψη της είτε παλιά είτε καινούρια δεν ζητά καμιά αποκλειστικότητα. Για την Υπερβατική Σοφία, όλες οι όψεις και οι εκφράσεις της Αιώνιας Αλήθειας είναι σεβαστές, επειδή καθεμία είναι μια όψη-εμπειρία απαραίτητη για την ανάπτυξη της πνευματικότητας.
Η Θεοσοφία είναι μια μυστική παράδοση που φυλάει στα σωθικά της, την απόκρυφη καταγωγή του ανθρώπου, του πλανήτη, των αγγέλων, των θεών και των δαιμόνων. Κρατάει καλά φυλαγμένο το μυστικό της σχέσης του ανθρώπου με όλα τα προηγούμενα και τα αποκαλύπτει προοδευτικά, μόνο σε καιρούς που κρίνονται αποκρυφιστικά κατάλληλοι, κυρίως μέσω μύησης και δευτερευόντως μέσω θρησκείας. Όμως δεν υπάρχει θρησκεία που να μην αναβλύζει από τον Θεοσοφικό αυτόν πυρήνα, όσο διαφορετικές κι αν φαίνονται οι θρησκείες μεταξύ τους.
Αυτό συμβαίνει, επειδή κάθε εποχή, κάθε έθνος και χώρα, έχει τις δικές της δυνατότητες, γεγονός που καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα εκφρασθεί μια θρησκεία. Η θρησκεία είναι ο πιο απλός και άμεσος τρόπος επικοινωνίας του ανθρώπου με την πνευματικότητα. Και είναι εύκολος, επειδή τα μέσα που χρησιμοποιεί μια θρησκεία για να ενεργοποιήσει τα θετικά στοιχεία του ατόμου, είναι πιο κοντά στις ανθρώπινες δυνατότητες. Το μήνυμα της θρησκείας το νιώθουμε, δεν το κατανοούμε. Μέσα από την τελετουργία, το θρησκευτικό δέος και τον φόβο του Θεού, ο άνθρωπος εκπαιδεύεται να είναι ηθικός. Και η ηθική είναι ο δάκτυλος του Θεού επί της γης.
Όσον αφορά τη μύηση, είναι και αυτή ένα είδος θρησκείας τουλάχιστον στους εξωτερικούς και κατώτερους βαθμούς της. Επειδή θρησκεία είναι αυτό που υποβαστάζει την πνευματικότητα μέσα στην ύλη. Η διαφορά της μύησης από την επίσημη θρησκεία είναι, ότι η πρώτη αποτείνεται σε μια ομάδα νοητικά αναπτυγμένων ατόμων που έχουν μια πολύ δυνατή έφεση να γνωρίσουν τα επέκεινα και να αγωνιστούν συνειδητά για την κατάκτηση της πνευματικότητας. Ενώ, η επίσημη θρησκεία, που είναι ένα τμήμα της μύησης εξωτερικευμένο στον πολύ κόσμο, δεν απαιτεί καμιά ιδιαίτερη έφεση και ικανότητα από τον πιστό. Η θρησκεία γίνεται μέρος της ανθρώπινης ζωής, δίχως ο άνθρωπος να το αντιλαμβάνεται ιδιαίτερα. Η θρησκευτική εκπαίδευση γαλουχεί τον ανθρώπινο χαρακτήρα, σφραγίζοντας με την παρουσία της κοινωνικούς και πολιτειακούς θεσμούς, παραδόσεις, ήθη και έθιμα. Ζωή και θρησκεία είναι ένα πράγμα. Δεν υπάρχει ζωή χωρίς θρησκεία, όπως δεν μπορεί να υπάρχει άνθρωπος δίχως σώμα. Η θρησκεία είναι το σώμα, το χειροπιαστό τμήμα της Θεότητας πάνω στη γη. Και εφόσον η ψυχή της Θεότητας λέγεται Θεοσοφία, αυτή είναι και παραμένει το κεφαλόβρυσο των θρησκειών.
[1] Ε.Π.Μ.: Έλενα Πετρόβνα Μπλαβάτσκυ
[2] "Αγγελιαφόροι από τη Στοά των Μαχάτμας" σ. 124-5, κεφ. από το "Η Εσωτερική ή Ανατολική Σχολή" του Γκ.ντε Πουρούκερ.