Θεοσοφία: οι Ευεργετικές της Δυνατότητες - Μέρος 1ο

Εσείς, λοιπόν, Αποκρυφιστές, Καμπαλιστές και Θεόσοφοι, γνωρίζετε καλά πως  ένας Λόγος, παλιός όσο και ο κόσμος, μολονότι, νέος για σας, ήχησε στην αρχή   αυτού του κύκλου και η δυνατότητά του, αν και δεν γίνεται αντιληπτή από τους  άλλους, βρίσκεται κρυμμένη στους  αριθμούς που συναποτελούν το έτος 1889.  Ξέρετε πολύ καλά πως μόλις ακούστηκε μια νότα που δεν έχει ξανακουστεί από τους  ανθρώπους αυτής της εποχής. Και πως μια Καινούρια Ιδέα αποκαλύπτεται ωριμασμένη  από τις δυνάμεις της  εξέλιξης. Αυτή η Ιδέα είναι διαφορετική από οποιαδήποτε  άλλη που γεννήθηκε κατά τον 19^ο αιώνα. Είναι όμως ταυτόσημη με τη σκέψη  που έδωσε τον κυρίαρχο τόνο και τη βασική γραμμή κάθε αιώνα, ιδιαίτερα του  τελευταίου- απόλυτη ελευθερία σκέψης για  την  ανθρωπότητα .(C. W. XI, 133).

Η Θεοσοφία είναι στο σύνολό της μια πλήρης γνώση της Φύσης όπου ο άνθρωπος   παίζει πρωταρχικό ρόλο. Το ανθρώπινο βασίλειο αποτελεί ένα  στάδιο ζωτικής  σημασίας, στο τεράστιο εξελικτικό πρόγραμμα, όταν ο «Άνθρωπος», ο στοχαστής, γεννιέται. Η γνώση της Θεοσοφίας κερδίζεται από γενιές εκπαιδευμένων ερευνητών, Μυημένων στα Αρχαία Μυστήρια. Διατείνεται ότι είναι μια  έκφραση της Αλήθειας, η πραγματικότητα της ύπαρξης. Επομένως, δεν είναι ζήτημα  εικασίας ή δοξασίας. Η  ίδια η Φύση θεωρείται ως ένα σύνολο όλων εκείνων που την  αποτελούν κατά ιεραρχική σειρά από τα κατώτερα μέχρι τα ανώτερα όντα, από τα  στοιχεία που περιλαμβάνουν την ύλη του αντικειμενικού μας κόσμου, μέχρι την  εξελικτική κλίμακα μέσα από το βασίλειο της Φύσης προς τον άνθρωπο και ακόμα  πιο πέρα, μέχρι το βασίλειο του υπερανθρώπινου. Η  Θεοσοφία θέτει ως προϋπόθεση  βαθμίδες υπεράνθρωπων όντων τα οποία, ως συλλογικά όντα με τη συσσωρευμένη  σοφία  τους και γνώση, αποτελούν τους «δημιουργούς» και τους «άρχοντες» του  πλανητικού  μας  συστήματος.

Η Θεοσοφία μας λέει ότι στον πυρήνα όλων των πραγμάτων υπάρχει μια κοινή Ουσία. Αυτή η ουσία εκδηλώνεται ως «Ζωή». Καθετί είναι προικισμένο με αυτήν.  Δεν υπάρχει νεκρή ύλη. Παρόμοια, καθετί έχει ένα βαθμό αισθαντικότητας ακόμα  κι αν περιορίζεται απλώς στην ικανότητα της ανταπόκρισης ή μόνον του  «αισθήματος», δηλαδή να αντιδρά σε εξωτερικά ερεθίσματα ακόμα και στη μνήμη.  Στις πιο εξελιγμένες της μορφές η αισθαντικότητα γίνεται συνειδητότητα. Αυτή η  αισθαντικότητα εκδηλώνεται κατ’ αρχήν στις κατώτερες στοιχειακές μορφές ή στα ορυκτά, προχωρεί μέσα από τις πιο σύνθετες των φυτών και ζώων και καταλήγει  στην πλήρη συνειδητοποίηση του ανθρώπου. Κατόπιν  περνά όλες τις διαβαθμίσεις  και φθάνει σε επίπεδα  επίγνωσης αφάνταστου μεγαλείου  για  το δικό μας στάδιο  της εξέλιξης. Εξαιτίας των αναπτυγμένων ιδιοτήτων και της εξαγνισμένης  πνευματικής τους φύσης αυτοί οι νέοι κάτοικοι του ύψιστου επιπέδου του Όντος  μπορούν να θεωρούνται θεοί. Μπορούν να κληροδοτήσουν στους ανθρώπους, που  είναι σε θέση να τα εκφράσουν, τα πιο ευγενή και ευεργετικά ερεθίσματα ακριβώς  όπως τα έχουν αναπτύξει οι ίδιοι. Αυτά τα ερεθίσματα αυξάνονται  αριθμητικά  καθώς ανέρχεται ο άνθρωπος την κλίμακα της εξέλιξης.

Τότε οι δυνατότητες της Θεοσοφίας μπορούν να εκτιμηθούν ανάλογα με το πώς επηρεάζουν τη συμπεριφορά. Τούτο, ιδιαίτερα, συμβαίνει  με  τον ίδιο  τον άνθρωπο και όλη την ανθρώπινη κατάσταση. Δώδεκα όψεις αυτών των  δυνατοτήτων μπορούν εύκολα να προσδιοριστούν:

1. Η ιδέα της Θεότητας  στο Σύμπαν και στον Άνθρωπο.
2. Η Απόκρυφη Σύσταση του Ανθρώπου και τα Επίπεδα του ¨Όντος.
3. Ο Θείος Νόμος που ρυθμίζει το σύνολο της συμπαντικής διαδικασίας.
4. Η Εξέλιξη, Ζωή εν τω γίγνεσθαι, η μεγαλειώδης πορεία  προς την τελειότητα.
5. Η ιδέα της Μετενσάρκωσης σε σχέση με τους Κύκλους του Γίγνεσθαι.
6. Θρησκεία :όλα  τα  συστήματα  για την καθοδήγηση του Ανθρώπου στο πνευματικό του ταξίδι.
7. Μεταθανάτιες καταστάσεις, Πνευματισμός και Παραφυσικές καταστάσεις.
8. Οικολογία, μια φιλική σχέση προς τη Φύση.
9. Η διευθέτηση της κοινωνίας :ελευθερία  μέσα σε ένα πλαίσιο σοφών νόμων.
10. Η Εκπαίδευση: η ενστάλαξη υγιών αξιών και σωστής καλλιέργειας για το άτομο.
11. Η Επιστήμη: οι απόπειρες του ανθρώπου να  αντιληφθεί τα έργα της Φύσης.
12. Οι Τέχνες, η Υγεία, η Ψυχολογία και η Παραψυχολογία. 

Μερικοί μαθητές της Θεοσοφίας μπορεί να αναρωτηθούν γιατί η περίφημη  Κοσμολογία της Θεοσοφίας δεν έχει αναφερθεί. Η Κοσμολογία, όταν μελετάται σε  βάθος, δίνει απαντήσεις σε πολλά ερωτήματα ως προς το πώς γίνονται τα πράγματα  και είναι έτσι όπως τα βλέπουμε. Και βεβαίως τα «πράγματα» εδώ περιλαμβάνουν όλα  εκείνα που για μας στο φυσικό επίπεδο δεν είναι μόνο αντικειμενικά αλλά και υποκειμενικά και αφορούν την εσωτερική μας  φύση. Αυτή, όμως ,η Κοσμολογία ή η  παραδοχή της δεν συνιστά δυνατότητα προς όφελος της ανθρωπότητας επί  του  παρόντος.

Μια από τις κυριότερες δυνατότητες της Θεοσοφίας είναι η επεξηγηματική φύση της.  Μας παρέχει εγκυκλοπαιδική γνώση, στοιχεία για ένα βιώσιμο παγκόσμιο πρότυπο ή υπόδειγμα, όπως λέει η σύγχρονη επιστήμη, μέχρις ότου φθάσουμε μόνοι μας στη  γνώση.

 Πρώτη Δυνατότητα: η ιδέα της Θεότητας

 Η ιδέα της Θεότητας μπορεί να θεωρηθεί ως η πρώτιστη ευεργετική δυνατότητα της  Θεοσοφίας. Μέσω αυτής, ο άνθρωπος, ως προς την εσωτερική του ουσία, θεωρείται  θεϊκός με μια αδιάσπαστη σχέση προς τον Κόσμο. Δεν υπάρχει μέσα σε αυτόν μόνο, υπάρχει από αυτόν. Χαρακτηριστικό δείγμα αυτού αποτελεί η θεοσοφική ιδιοσυστασία  του ανθρώπου σύμφωνα με την οποία όλες οι αρχές του αντικατοπτρίζουν τα κοσμικά  επίπεδα της ύπαρξης. Ο Κόσμος λειτουργεί σε  ποικίλα επίπεδα, από το φυσικό μέχρι  το ανώτατο πνευματικό.

Η συνολική παγκόσμια πορεία είναι έκφραση της Μίας Ζωής. Είναι ο ζωογόνος  δυναμισμός που βρίσκεται πίσω από κάθε δραστηριότητα. Είναι αυτή η ζωή που  εκδηλώνεται ως εσωτερική ενέργεια. Είναι η ευρεία ενεργειακή δύναμη που συντηρεί  τη διατεταγμένη πορεία από την αρχή μιας περιόδου δραστηριότητας, δηλαδή από τη  γέννηση του Σύμπαντος (μανβαντάρα) μέχρι το τέλος, όταν δηλαδή η ισχυρή διαδικασία καταλαγιάζει (πραλάγια) αποκομίζοντας τους καρπούς  της μακρόχρονης περιόδου δραστηριότητάς της. Αυτοί οι καρποί είναι η αθροισμένη εμπειρία αμέτρητων μυριάδων ζωών που έχουν έλθει και παρέλθει με τη σειρά τους κατά τη διάρκεια ολόκληρης αυτής της ισχυρής διαδικασίας. Τα πάντα συγκεντρώνονται και αποθηκεύονται ως παγκόσμια μνήμη.

Η Θεότητα είναι η ίδια η ουσία της ύπαρξης κάθε ανθρώπου. Η επίδραση αυτής της ιδέας μπορεί, αρχικά, να είναι προσωρινή και σπασμωδική αλλά επαυξάνεται καθώς  και η πνευματική του φύση εμπλουτίζεται με τις εμπειρίες του στη μακρά σειρά των  προσωπικών ζωών. Σιγά-σιγά αποκτά μικρότερη ή μεγαλύτερη συνείδηση της εσώτερης θείας φύσης του που εκδηλώνεται σαν εμπνευσμένο κίνητρο των πράξεων του. Νοιώθει την καθοδήγηση της συνείδησης.

Σχετικά με την ιδέα της Θεότητας στη δημιουργία και τη διακυβέρνηση του σύμπαντος υπάρχει μια περικοπή στη «Μυστική Διδασκαλία»:

Παραδέχεται (η Μυστική Διδασκαλία ) έναν Λόγο ή έναν συλλογικό «Πλάστη» του  Σύμπαντος, έναν Δημιουργό – υπό την έννοια που υποδηλώνεται όταν μιλάει κανείς για έναν «Αρχιτέκτονα» ως  το «Δημιουργό» ενός κτηρίου, ενώ αυτός, ο Αρχιτέκτονας δεν άγγιξε ούτε μια πέτρα του αλλά παρέχοντας το σχέδιο άφησε όλη  τη χειρωνακτική δουλειά στους  κτίστες. Στη δική μας περίπτωση το σχέδιο προσφέρθηκε από το Ιδεατό του Σύμπαντος και η κατασκευαστική δουλειά αφέθηκε  στις ταξιαρχίες των Νοημόνων Δυνάμεων και Ενεργειών. Όμως  αυτός ο Δημιουργός δεν είναι μια προσωπική θεότητα -δηλαδή κάποιος ατελής  υπερ-κοσμικός θεός αλλά είναι το σύνολο των Ντυάνι-Τσοχάν (Αρχαγγέλων) και των άλλων δυνάμεων.

Σε ό,τι αφορά αυτούς τους τελευταίους ο χαρακτήρας τους είναι δυαδικός, εφόσον  αποτελούνται από α) την άλογη, πρωτόγονη ενέργεια που ενυπάρχει στην ύλη και  β) τη νοήμονα ψυχή ή την κοσμική συνειδητότητα  που κατευθύνει και καθοδηγεί αυτή  την ενέργεια και η οποία είναι η  Ντυάνι-Τσοχανική σκέψη που αντικατοπτρίζει το Ιδεατό του Παγκόσμιου Νου.(Μ.Δ. Ι,279)

Η Θεοσοφική Θεότητα είναι μια Οντότητα, μόνο υπό την έννοια  μιας  συλλογικότητας, ένα συνάθροισμα των Ντυάνι-Τσοχάν, που περιγράφονται ως «οι  ύψιστοι θεοί….οι θείες διάνοιες επιφορτισμένες με την επίβλεψη του Σύμπαντος»   (Θεοσοφικό  Λεξιλόγιο).

Τούτο θα μπορούσε να μας κάνει να νομίσουμε πως η Θεότητα βρίσκεται «εκεί έξω»,    τελείως χωριστά από εμάς. Όμως, πρέπει να είμαστε προσεκτικοί κατά τη διδασκαλία  του «Πώς Μελετάται η Θεοσοφία»(Ε.Π.Μπ-Σημειώσεις Μπάουεν ) όπου αναφέρεται (σ.8) : Οτιδήποτε κι αν μελετήσει κανείς στη «Μυστική Διδασκαλία», πρέπει να  μείνει σταθερός στις ακόλουθες ιδέες που είναι η βάση της κεντρικής ιδέας της: α) Στη  ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΚΑΘΕ ΥΠΑΡΞΗΣ. Αυτή η ενότητα είναι τελείως διαφορετική από την κοινή αντίληψη- όπως όταν λέμε ότι ένα έθνος ή ένας στρατός είναι ενωμένα ή ότι αυτός ο πλανήτης ενώνεται με εκείνον με μαγνητικές  δυναμικές γραμμές κ.ο.κ. Η  διδασκαλία είναι διαφορετική. Μας διδάσκει ότι η   ύπαρξη είναι ΕΝΑ, και όχι ένα σύνολο πραγμάτων συνδεδεμένων μεταξύ τους. Κατά βάση υπάρχει ΕΝΑ ΟΝ.

Η σημασία αυτού είναι τεράστια, ευρεία και  δυσεπίληπτη, όμως σαφώς εννοεί ότι   δεν υπάρχει η Θεότητα και εμείς. Υπάρχει μόνο ένα πράγμα. Καθετί περιλαμβανο-μένου και κάθε ανθρώπινου όντος είναι εκείνο το «Ένα».Για  να  γίνει η Θεοσοφία πραγματικότητα πρέπει κάθε σπουδαστής να φτάσει σε αυτή τη συνειδητοποίηση. Τί  αλλαγή ως προς τη στάση απέναντι στον εαυτό του επιτυγχάνει  κανείς έτσι!

Αυτή η αρχή της  ΕΝΟΤΗΤΑΣ  είναι ύψιστης σημασίας στους τομείς της Επιστήμης, της Θρησκείας, της Εκπαίδευσης και της Οικολογίας.

Η Ενότητα κατά την εκδήλωσή της εκφράζεται με σχεδόν ανεξάντλητη ποικιλία. Αυτή η ποικιλία οδηγεί στην αίσθηση διαχωρισμού των ανθρώπων, γεγονός που προκαλεί  άφθονες δυσκολίες στις ανθρώπινες σχέσεις. Το ξερίζωμα των συνεπειών αυτών των δυσκολιών στην κοινωνία μας είναι ένα μείζον πλεονέκτημα αυτής της Δυνατότητας. Η ιδέα της Θεότητας ως Ενότητα, όταν  επαρκώς κατανοηθεί και τύχει επεξεργασίας, γίνεται ένα πανίσχυρο υπόβαθρο για τη συμπεριφορά μας.

Ένα σημαντικό συμπέρασμα απορρέει από την ιδέα της Ενότητας στις Σημειώσεις Μπάουεν (σ.9(α)): Η τρίτη βασική ιδέα ορίζει ότι ο Άνθρωπος είναι ο ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΣ. Συνεπώς όλες οι Ιεραρχίες στους Ουρανούς υπάρχουν μέσα του. Η αλήθεια, όμως, είναι ότι δεν υπάρχει ούτε Μακρόκοσμος ούτε Μικρόκοσμος. Υπάρχει μόνο  ΜΙΑ ΥΠΑΡΞΗ. Το μεγάλο και το μικρό είναι έννοιες που εκτιμώνται έτσι από μια περιορισμένη συνειδητότητα .

Αυτή την ιδέα δεν πρέπει να την ξεχνά κανείς όταν μελετά τη Σύσταση του Ανθρώπου, δηλαδή την Δεύτερη Δυνατότητα.

 Δεύτερη Δυνατότητα: Η απόκρυφη σύσταση του Σύμπαντος και του Ανθρώπου

 Στη διδασκαλία της Μεγάλης Γνώσης, της Θεοσοφίας, υπάρχουν επτά επίπεδα κοσμικής ύπαρξης έκαστο των οποίων κατατάσσεται ανάλογα με τη χαρακτηριστική του φύση. Από τα επτά αυτά επίπεδα το ένα είναι φυσικό, ενώ τα άλλα είναι μη-φυσικά, εσωτερικά και αόρατα από το φυσικό. Είναι: κατ’ αρχήν στο ύψιστο επίπεδο το Πνεύμα (Άτμα) το οποίο είναι υπέρτατο μεν αλλά ατελέσφορο χωρίς τη βοήθεια κάποιου οχήματος –φορέα επικοινωνίας που να λειτουργεί μέσα του ή μέσω αυτού. Το αμέσως κατώτερο επίπεδο είναι αυτό του οχήματος  (Μπούντι). Αυτά τα δύο επίπεδα συναποτελούν μια δυαδικότητα ή δύο πόλους Ύπαρξης, το Πνεύμα και την Ύλη, που αποδίδονται με τον όρο «Μονάδα» και τα οποία διατρέχουν όλα τα επίπεδα της δημιουργίας. Η δυαδικότητα είναι η βάση της υποκειμενικότητας και της αντικειμενικότητας που εκδηλώνονται εντός μας ως συνειδητότητα  και είναι αυτό στο οποίο μπορεί να εμφανισθεί η συνειδητότητα, δηλαδή η μορφή ή το όχημα. Είναι επίσης αυτό που η συνειδητότητα μπορεί να γνωρίζει αντικειμενικά.

Οι δύο όψεις του Ενός κατά την εκδήλωση (η Μονάδα) επιφέρουν τις δυαδικότητες της ζωής και της μορφής, θετικές και αρνητικές, ενεργητικές και παθητικές, αρσενικές και θηλυκές κ.ο.κ. Η Ουσία τους είναι η έσχατη παγκόσμια Ενότητα, κοινή σε οτιδήποτε υπάρχει, σε όλα τα πλάσματα συμπεριλαμβανομένου και του ανθρώπου. Η ύπαρξή τους  γίνεται σύμφωνα με τον κυκλικό νόμο. Περιοδικά εκδηλώνονται ( ή η Μονάδα εκδηλώνεται ) ως υπόσταση ή πράγματα με μορφή, ως αντικειμενική πλευρά της Φύσης και ως εσώτερη ή υποκειμενική που είναι η κίνηση ή δραστηριότητα, η βάση της  αίσθησης ή ένας βαθμός συνειδητότητας που εξαρτάται από την εξελικτική θέση, δηλαδή την ανάπτυξη των μορφών.

Κάθε δράση των ζωντανών οργανισμών υπόκειται σε μεταπτώσεις από τη δράση στην ηρεμία, από την εισπνοή στην εκπνοή. Σε αυτήν οφείλονται οι  καρδιακοί παλμοί, το φαινόμενο της παλίρροιας, η διαδοχή των εποχών κ.ο.κ. Αυτοί οι ρυθμοί είναι παγκόσμιοι. Η φύση των ποικίλων εκφράσεών τους εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά των οχημάτων, δηλαδή τις μορφές της ζωής μέσω των οποίων λειτουργούν. Αυτά τα οχήματα, αθροιστικά, συνιστούν την εκδηλωμένη ή αντικειμενική Φύση σε όλα τα επίπεδά της, φυσικά ή μη-φυσικά.

Στον άνθρωπο, η Ατομικότητά  του (το Εγώ), η συναίσθηση του «Εγώ» εστιάζεται στον νου του, στη νοήμονα αρχή του (Μάνας). Με παγκόσμιους όρους αυτό είναι το Μάχατ, η συμπαντική αρχή του Νου ή του Θείου Ιδεατού. Το Μάνας έχει δύο όψεις, μια ανώτερη και μια κατώτερη. Η ανώτερη είναι προσανατολισμένη προς τη Μονάδα δηλ. το Πνεύμα ( Άτμα ) που λειτουργεί μέσω του οχήματός του, τουΜπούντι  και η κατώτερη είναι το όχημα που αφορά στη φυσιολογική προσωπική διαδικασία σκέψης. Όμως υπάρχει μόνο μια νοητική αρχή αλλά λειτουργεί σε αυτά τα δύο επίπεδα :στο θεϊκό ( το Παγκόσμιο ) και στο άλλο που είναι ο προσωπικός εαυτός, κατά τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου.

Κανονικά αυτές οι δύο νοητικές όψεις είναι στην πραγματικότητα χωρισμένες και η ανώτερη επηρεάζει την κατώτερη μόνον ευκαιριακά. Ο κατώτερος νους είναι ο προσωπικός, περιοδικά σε μετενσάρκωση σε διακριτά αλληλοδιάδοχα φυσικά σώματα. Η ανώτερη πνευματική ατομικότητα  (το Εγώ) βρίσκεται σε ένα μακρύ εξελικτικό ταξίδι. Τρέφεται με την καθαρά πνευματική εμπειρία των προσωπικο-τήτων της. Οι συνηθισμένες  εμπειρίες της προσωπικής ζωής  δεν συμβάλλουν σε αυτήν.

Ο προσωπικός άνθρωπος διέπεται από τέσσερεις  αρχές. Διαθέτει τον κατώτερο νου του ( Μάνας ), συναισθήματα  (Κάμα), μια αρχή «ζωής» (Πράνα), με το όχημά της  (Αστρικό) και τελευταία το αντικειμενικό, φυσικό σώμα.

Στον μέσο άνθρωπο, ο προσωπικός νους συνδέεται στενά με τις επιθυμίες του, τα πάθη του, τις έννοιές του που έχουν έναν επίγειο, καθαρά προσωπικό χαρακτήρα, με την άμεση οικογένειά του, τα υπάρχοντά του, τα μέσα συντήρησής του, την κοινωνική του θέση κ.ο.κ. Αυτός ο προσωπικός νους είναι το «εργαλείο» για να εκτελεί όλες τις απαραίτητες λειτουργίες νοητικής φύσης δηλ. να λογαριάζει, να απομνημονεύει, να σχηματίζει κρίσεις, να καταλήγει σε αποφάσεις, να κάνει όλα αυτά που είναι απαραίτητα για την αποτελεσματικότητά του ως άνθρωπος που ζει μέσα στον κόσμο.

Η πλειονότητά τους  δεν είναι πνευματική. Η ικανότητα και η αποδοτικότητα μπορούν να αποκτηθούν μέσω της εμπειρίας σε προσωπικό επίπεδο αλλά δεν έχουν καμιά σημασία στην ανάπτυξη της θεϊκής οντότητας του Εγώ. Μόνο τα ύψιστα των κινήτρων, όπως το καθήκον, η αγάπη, η συμπόνοια, το έλεος, η αλτρουιστική αλληλεγγύη και άλλες ευαίσθητες  καταστάσεις έχουν πνευματική φύση.

Αυτός ο κατάλογος πνευματικών ποιοτήτων όχι μόνο αντικατοπτρίζει τη φύση των θεϊκών εαυτών μας αλλά και τις υπο-αρχές της προσωπικής συναισθηματικής μας φύσης, όψεις που υπάρχουν διαφοροτρόπως σε διαφορετικά επίπεδα της ύπαρξης. Στην αγνή μορφή τους είναι πνευματικά αλλά σε προσωπικό επίπεδο τα πιο πολλά ακόμα και από τα ευγενέστερα συναισθήματά μας έχουν  απόχρωση εγωισμού.

Η επόμενη αρχή, χαμηλότερα από τον νου (Μάνας), είναι το προσωπικό συναίσθημα :Η αρχή της επιθυμίας σε όλες της τις μορφές. Αυτή η αρχή είναι στενά συνταιριασμένη με τον κατώτερο νου που μπορεί πάντα να δικαιολογεί αυτό το οποίο «επιθυμούμε» να κάνουμε. Αυτός ο συνδυασμός του νου και του συναισθήματος συχνά αναφέρεται ως «ψυχή» ή θνητή ψυχή.

Η τελευταία από τις αρχές μας είναι το φυσικό μας σώμα στο οποίο εστιάζεται όλη η εσωτερική υποκειμενική δραστηριότητα που συμβαίνει κατά τη διάρκεια της επίγειας ζωής μας. Συναισθηματικές παρορμήσεις μετατρέπονται σε ορέξεις, εξ ου και οι πιο ζωώδεις παρορμήσεις μας. Το σώμα μας είναι το όργανο μέσω του οποίου αντιλαμβανόμαστε και ενεργούμε στο φυσικό κόσμο. Μέσα στο σώμα μας (στο φυσικό εγκέφαλό μας) αποκτάμε συνείδηση. Το «εδώ και τώρα» για μας, στο οποίο περιλαμβάνεται η ύπαρξή μας είναι συνυφασμένο με το σώμα μας. Υπάρχουν, πάντως, μαρτυρίες ότι ανεξάρτητη υποκειμενική ύπαρξη είναι δυνατή π.χ. σε εξωσωματικές εμπειρίες.

Είναι προφανές ότι τα φυσικά μας σώματα είναι προικισμένα με «ζωή» που θεωρείται ξεχωριστή αρχή. Αυτή η αρχή της «ζωής» (Πράνα ή Τζίβα), ως ζωογόνος ενέργεια, «συλλέγεται» και αποθηκεύεται σε μια άλλη αρχή στενά συνδεδεμένη με το φυσικό, ιδιαίτερα σημαντικό, σώμα που είναι γνωστό ως Αστρικό. Αντανακλά το Αστρικό Επίπεδο όπου υπάρχουν οι μορφές που προβάλλονται στον φυσικό κόσμο. Το Αστρικό είτε ως σώμα είτε ως επίπεδο είναι επίσης η δεξαμενή της μνήμης.

Αυτή η πληροφόρηση σχετικά με την απόκρυφη σύσταση του ανθρώπου, ίσως, δεν είναι αυτή καθεαυτή μια θεοσοφική δυνατότητα , όμως είναι απαραίτητη στην κατανόηση των θρησκειών, των μεταθανάτιων καταστάσεων, των πνευματιστικών φαινομένων, των λειτουργιών του Κάρμα.

(Για τον πιο προχωρημένο μελετητή  η σχέση του ανθρώπου προς τις «Ιεραρχίες των Ουρανών» καθίσταται σημαντική για την πληρέστερη κατανόησή του ( βλέπε Σημειώσεις Μπάουεν, C.W.II, σ.568 και Διάγραμμα V έναντι,σ.660 )

 Πάντως μέσω των φυσικών σωμάτων μας, συνήθως, εκδηλώνονται όλες οι δραστηριότητές μας τόσο οι εσωτερικές όσο και οι εξωτερικές. Απ’ αυτές εξαρτώνται οι σημαντικές εμπειρίες που κερδίζουμε  με το να ζούμε.

Τα φυσικά μας σώματα είναι ζώσες οντότητες και αποτελούνται καθ’ ολοκληρίαν από υποδοχείς υποδεέστερων ζωών που είναι τα κύτταρα. Όλα ειδικεύονται στο να εκτελούν τις ποικίλες λειτουργίες του σώματος. Ακόμα και ο εγκέφαλός μας αποτελείται από τέτοια εξειδικευμένα κύτταρα. Ένα από τα μυστικά που μας βοηθάει στο να καταλάβουμε επακριβώς πώς λειτουργεί ο εγκέφαλός μας είναι ότι τόσο αυτός όσο και καθένα από τα συστατικά του κύτταρα, όπως και εμείς, έχουν τις αρχές τους στους αόρατους κόσμους. Κάθε κύτταρο του σώματός μας  είναι ζωντανό και  είναι πολύ σημαντικό ότι έχει τη δική του συνειδητότητά του και τη μνήμη ( ακόμα και τη θέλησή του ). Έχει το Αστρικό πανομοιότυπό του και είτε είναι ενεργητικό είτε αδρανές σε ακόμα υψηλότερα επίπεδα ύπαρξης δηλαδή στο συναισθηματικό, νοητικό και πνευματικό. Προφανώς, επίσης, τα κύτταρα έχουν κατακλυσθεί από την ενέργεια της ζωής που στηρίζει και ζωογονεί τα φυσικά μας σώματα.

Μέσα από τις εσώτερες υποκειμενικές περιοχές μας παρέχεται κάποια αντίληψη για τους εαυτούς μας η οποία θα μας ήταν άγνωστη διαφορετικά, π.χ, μας παρέχουν δεδομένα για ένα ευρύτερο σύστημα ψυχολογίας, συσχετίζοντάς μας όχι μόνο με το συναισθηματικό αλλά και με το νοητικό και πνευματικό επίπεδο προχωρώντας και στο θεϊκό.

Αυτές οι ανθρώπινες αρχές θεωρούνται αντανακλάσεις των επτά κοσμικών επιπέδων. Κατ’ αναλογία , «ό,τι πάνω το ίδιο και κάτω». Η συνολική οντότητα του ανθρώπου σε όλους τους τομείς είναι η ίδια με την οντότητα του Σύμπαντος. Αποτελεί ο άνθρωπος ένα μικρόκοσμο στον Μακρόκοσμο του Σύμπαντος. Όπως το καθετί ζει στο Σύμπαν, έτσι και τα επίπεδα αποτελούνται από ζωές που είναι με τη σειρά τους μέλη μιας ανερχόμενης Ιεραρχίας. Υπεράνω όλων αυτών των ποικίλων πλευρών της οντότητας βρίσκεται η Ενότητα που δεν πρέπει ποτέ να παραβλεφθεί ή να λησμονηθεί από τον μελετητή.

(Βλέπε: Παράρτημα για την Απόκρυφη Σύσταση του Ανθρώπου όπως αναφέρεται στο «Κλειδί της Θεοσοφίας»,σ.105, Θεοσοφικές Εκδόσεις, 1959).

Τρίτη Δυνατότητα: Θείος Νόμος

Όλοι μας γεννιόμαστε κάποια συγκεκριμένη στιγμή από συγκεκριμένους γονείς που ζουν σε συγκεκριμένο τόπο κάποιας συγκεκριμένης χώρας. Έχουμε μια ορισμένη εθνικότητα και θρησκεία και ερχόμαστε στον κόσμο προικισμένοι με ορισμένα  προσωπικά προτερήματα ή ελαττώματα, ως αρσενικά ή θηλυκά, σε ένα πλούσιο ή φτωχικό σπιτικό, σε γονείς που είναι καλλιεργημένοι και εξευγενισμένοι  ή εντελώς το αντίθετο. Ο τόπος στον οποίο γεννιόμαστε, βρίσκεται κάπου στην επιφάνεια του πλανήτη.

Όταν μεγαλώσουμε αρκετά θα κοιτάξουμε στον ουρανό και θα δούμε εκεί μέρος από το αχανές διάστημα και μέρος από το απέραντο πλήθος των αστεριών. Όταν μεγαλώσουμε ακόμα πιο πολύ, ίσως, θα ανακαλύψουμε το υπερμέγεθες του διαστήματος. Θα μάθουμε ότι όλο το ευρύ σύστημα των πραγμάτων είναι σε μια πορεία εδώ και αφάνταστο χρόνο σε σχέση με τα επίγεια έτη. Κι όμως, να που βρίσκεται εδώ! Με κάποιο θαυμαστό τρόπο όλο αυτό το απέραντο επίπεδο  «ο τόπος παιχνιδιού αναρίθμητων Συμπάντων που ασταμάτητα εμφανίζονται και εξαφανίζονται» (βλέπε Μυστική Διδασκαλία Προοίμιο Ι 15),  έχει επιζήσει .

Η Αρχαία Σοφία διδάσκει ότι τόσο τα ιδιωτικά, ατομικά μας ζητήματα όσο και εκείνα που αφορούν στο απέραντο σύμπαν, όλα ρυθμίζονται σύμφωνα με τον παγκόσμιο ή θείο νόμο. Όταν ο νόμος εφαρμόζεται ειδικά στα ανθρώπινα όντα αναφέρεται ως Νόμος του Κάρμα, όμως, παραμένει πάντα μια πλευρά του Παγκόσμιου Θείου Νόμου για τον οποίον η Ε.Π.Μ. λέει το εξής : «……τον θεωρούμε τον Θεμελιώδη Νόμο του Σύμπαντος, προέλευση, αφετηρία και πηγή όλων των άλλων νόμων που ισχύουν σε όλη τη Φύση. Το Κάρμα είναι ο αλάθητος νόμος που προσαρμόζει το αποτέλεσμα στο αίτιο, στο φυσικό, στο νοητικό και στο πνευματικό επίπεδο της ύπαρξης. Καθώς καμιά αιτία δεν παραμένει χωρίς το ανάλογο αποτέλεσμά της  από το μέγιστο στο ελάχιστο, από μια κοσμική διαταραχή μέχρι την κίνηση του χεριού σας και καθώς το όμοιο παράγει το όμοιο, το Κάρμα είναι αυτός ο αόρατος και άγνωστος νόμος που προσαρμόζει σοφά, έξυπνα και δίκαια κάθε αποτέλεσμα με την αιτία του, ανάγοντας την τελευταία σε αυτόν που τη δημιούργησε. Αν και το ίδιο είναι ακατάληπτο, η δράση του μπορεί να γίνει αντιληπτή». ( «Το Κλειδί της Θεοσοφίας» σ.218, Θεοσοφικές Εκδόσεις).

Η δράση του έγκειται στην ατελείωτη ροή των γεγονότων μέσα στον χρόνο, ενώ το καθετί μέσα σε αυτή τη ροή καθορίζεται από ό,τι προηγήθηκε. Κατ’ αυτή την έννοια ο νόμος διέπεται από τη σχέση αιτίου και αιτιατού, δράσης και αποτελέσματος. Καθετί στο Σύμπαν, περιλαμβανομένων και των εαυτών μας, είναι αποτέλεσμα αιτίων που δημιουργήθηκαν στο παρελθόν. Όλες οι  πράξεις μας γίνονται αιτίες για μελλοντικά αποτελέσματα. Όπως ακριβώς το σύμπαν  και καθετί μέσα σε αυτό διαρκεί για αρκετά μεγάλες χρονικές περιόδους ώστε να επιτελεσθεί η λειτουργία του στη συνολική διαδικασία της, έτσι και οι άνθρωποι, τα ζώα και τα φυτά ζουν αρκετά ώστε να εκπληρώσουν τον δικό τους ρόλο στο σύστημα . Στην περίπτωση του ανθρώπου αυτή η περίοδος ποικίλλει ανάλογα με πολλούς παράγοντες όπως είναι η υγεία κ.ο.κ. αλλά και αυτοί οι παράγοντες είναι τα αποτελέσματα αιτίων που προκλήθηκαν στο παρελθόν.

Η διδασκαλία ανεπιφύλακτα λέει ότι, σύμφωνα με το νόμο, εμείς και οι συνθήκες της ζωής μας  έχουμε ήδη οροθετηθεί σαν μια περιεκτική κατάληξη των προηγούμενων πράξεών μας. Οι πράξεις αυτές περιλαμβάνουν τις σχέσεις μας με άλλους ανθρώπους : την άμεση οικογένειά μας, τις συναναστροφές μας, τη θρησκευτική μας ομάδα, το έθνος, τη φυλή μας. Όλα αυτά  παράγουν  το δικό τους Κάρμα του οποίου είμαστε σε έναν βαθμό κληρονόμοι. Αν και είμαστε όλοι υπεύθυνοι για ό,τι μας συμβαίνει στη ζωή, αυτό δεν εξαρτάται απολύτως από τις δικές μας πράξεις αλλά από τις πράξεις των ομάδων στις οποίες ανήκουμε. Ας επαναλάβουμε ότι σύμφωνα με το Νόμο οι συνθήκες της γέννησής μας καθώς και το ποιοι θα είναι οι γονείς μας είναι καθορισμένα. Το ίδιο ισχύει και για τη φυσική μας σύσταση που έχει είτε τάση προς είτε ανοσία από ορισμένες ασθένειες.

Οτιδήποτε μας συμβαίνει στη ζωή θα μπορούσε να έχει θεωρηθεί ως πεπρωμένο, θεία πρόνοια, ακόμα και συγκυρία ή τύχη, που κάποια πανίσχυρη Δύναμη αυθαίρετα μοιράζει αλλά η μεγάλη διδασκαλία μας λέει εντελώς τα αντίθετα. Μας διδάσκει πως είτε το ξέρουμε είτε όχι, ό,τι μας συμβαίνει είναι αποτέλεσμα αυτού που έχουμε πράξει. Η «πράξη» εμπεριέχει και σκέψη και συναίσθημα. Ο νόμος είναι ένας νόμος απόλυτης δικαιοσύνης. Λαμβάνουμε  τη  δίκαιη αμοιβή μας. Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο. Παρολαυτά, καθώς προείπαμε, αυτή η αμοιβή μπορεί να τροποποιηθεί σε κάποιο βαθμό και από εμάς τους ίδιους με τις σημερινές  μας πράξεις και από τις ομάδες στις οποίες ανήκουμε : δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από το Κάρμα της ομάδας αλλά ως μέλη της μπορούμε να συμβάλουμε προς αυτή την κατεύθυνση.

Η ευεργετική πλευρά αυτής της δυνατότητας είναι η απόλυτη δικαιοσύνη της. Ο νόμος υπολογίζει τον βαθμό της ανωριμότητάς μας και των κινήτρων μας για οτιδήποτε κάνουμε. Οι καρμικές συνέπειες των πράξεων ενός παιδιού θα είναι διαφορετικές από εκείνες παρόμοιων πράξεων ενός υπεύθυνου ενήλικα.

Ίσως είναι δύσκολο να το καταλάβει κανείς καθώς λέγεται ότι ο  Νόμος προσαρμόζει σοφά, έξυπνα και σύμφωνα με την έννοια του δικαίου κάθε αποτέλεσμα στην αιτία του. Πώς μπορεί ένας παγκόσμιος νόμος να είναι σοφός ή  έξυπνος ; Η απάντηση βρίσκεται στη ζωή που υπάρχει σε καθετί, είτε αυτό είναι υποατομικό σωματίδιο είτε ένα σπουδαίο ον. Η ουσιαστική υπόσταση όλων των πραγμάτων δεν έγκειται στην αντικειμενική τους κατάσταση αλλά στην εσωτερική τους, στους υποκειμενικούς κόσμους.

Τα σπουδαία όντα που, ούτως ειπείν, χειρίζονται το Νόμο είναι συλλογικά Όντα, σύνολοα συνειδητότητας, γνώσης και εμπειρίας πάρα πολλών ζωών από όλα τα επίπεδα της εξέλιξης. Εντούτοις, εκδηλώνουν μια ομαδική νοημοσύνη ή μια μοναδική συνειδητότητα  σε ένα επίπεδο ανάλογο προς τη δική τους εξέλιξη. Αυτά τα σημαντικά Όντα  λειτουργούν μέσω υποδεέστερων οντοτήτων που βρίσκονται σε χαμηλότερα ιεραρχικά επίπεδα τα οποία με τη σειρά τους αποτελούν τη διευθύνουσα αρχή του σύμπαντος. Η συλλογική τους δράση είναι ο Νόμος στην εφαρμογή του αλλά και τα ίδια υπόκεινται σε αυτόν. Μέσω του αδιάκοπου κύκλου των διαδικασιών της Φύσης  αυτά τα όντα κληρονομούν μια ευρεία εμπειρία που ανάγεται σε ασύλληπτες χρονικές εποχές. Ακριβώς αυτή η συσσωρευμένη εμπειρία τους διέπει και ρυθμίζει τα έργα τους κατά τη διευθέτηση των πραγμάτων. Είναι οι μεσολαβητές του Νόμου ή των νόμων τους οποίους προσυπογράφει η Φύση με όλη τη συλλογική της δραστηριότητα.

Οι καθορισμένες λειτουργίες του Νόμου, στις οποίες εμπλεκόμαστε αναπόδραστα, μας δίνουν μια ακλόνητη βεβαιότητα ότι στο τέλος όλα θα είναι καλά. ¨Όπως λέει ένας παλιός ύμνος «ο  Θεός μελετά τον στόχο του» και σύμφωνα με την Αρχαία Σοφία αυτός ο στόχος είναι η εξελικτική πορεία για κάθε πράγμα, ένα ταξίδι προς την τελειότητα, μέσα από διάφορες φάσεις. Είμαστε μέρος αυτής της πορείας.

Ας επαναλάβουμε ότι μια άμεση πτυχή του Νόμου που αφορά τον καθένα μας, δεν είναι μόνο αυτή η εμπιστοσύνη ότι όλα θα είναι καλά αλλά παρέχεται επιπλέον στον καθένα από μας αυτοπεποίθηση και υπευθυνότητα. Κάτω από το φως αυτής της επίδρασης ωριμάζουμε, κατά το δυνατό, και συνειδητά παίζουμε τον ρόλο μας στο ατέλειωτο εξελικτικό ταξίδι της Φύσης.

Μια σημαντική σύλληψη  που προσαρμόζει το Νόμο στην ανθρώπινη κατάσταση είναι η εξής  : «Ακόμα και οι δρόμοι του Κάρμα  δεν θα ήταν αινιγματικοί εάν επρόκειτο οι άνθρωποι  να εργάζονται ενωμένοι και αρμονικά αντί να βρίσκονται σε διχόνοια και ανταγωνισμούς. Γιατί η άγνοιά μας γι’ αυτούς τους δρόμους –τους οποίους μια μερίδα της ανθρωπότητας αποκαλεί δρόμους της θείας Πρόνοιας, σκοτεινούς και περίπλοκους, ενώ  άλλη μερίδα βλέπει σε αυτούς τη δράση μιας  τυφλής Μοιρολατρίας και μια τρίτη μερίδα βλέπει απλή συγκυρία χωρίς θεούς  ή δαίμονες να την κατευθύνουν – σίγουρα θα εξαφανιζόταν εάν μπορούσαμε μόνο να αποδώσουμε όλα αυτά στη σωστή τους αιτία. Εάν διαθέταμε ορθή γνώση ή εν πάση περιπτώσει  απόλυτη πεποίθηση ότι οι γείτονές μας δεν θα επιδιώξουν  να μας βλάψουν όπως ούτε και εμείς άλλωστε, τότε τα δύο τρίτα της κακότητας του κόσμου θα εξαφανίζονταν. Εάν  κανείς δεν πλήγωνε το αδελφό του  το Κάρμα-Νέμεσις δεν θα είχε ούτε αιτία ύπαρξης ούτε όπλα δράσης  Ακριβώς η διαρκής παρουσία  ανάμεσά μας συγκρούσεων  και αντιθέσεων, ο διαχωρισμός σε φυλές, έθνη, γένη, κοινωνίες και ατόμων σε Κάιν και σε  Άβελ, λύκους και πρόβατα, αυτή είναι η κύρια αιτία των «δρόμων της Πρόνοιας» (Μ.Δ. Ι,643 )

 Τέταρτη Δυνατότητα: Εξέλιξη, Ζωή σε Αιώνιο Γίγνεσθαι

«Ολόκληρη η τάξη της φύσης καταδεικνύει μια προοδευτική πορεία προς μια ανώτερη ζωή. Υπάρχει σχέδιο στη δράση ακόμα και των πλέον φαινομενικά τυφλών δυνάμεων. Απόδειξη αυτού είναι όλη η διαδικασία της εξέλιξης με τη διαρκή προσαρμοστικότητά της. Οι αναλλοίωτοι νόμοι που ξεριζώνουν τα αδύναμα και ασθενικά είδη για να κάνουν χώρο στα πιο δυνατά και οι οποίοι εξασφαλίζουν «την επιβίωση του ικανοτέρου» αν και είναι τόσο αμείλικτοι  στην άμεση εφαρμογή – όλοι στοχεύουν στη βέλτιστη κατάληξη. Το ίδιο το γεγονός ότι η προσαρμογή γίνεται, ότι οι ικανότεροι επιβιώνουν στον αγώνα για την ύπαρξη, δείχνει ότι αυτό που αποκαλείται «μη-συνειδητή Φύση» είναι στην πραγματικότητα ένα συνάθροισμα  των δυνάμεων που χειρίζονται ημι-νοήμονα όντα (Πνεύματα ή Στοιχειακά) καθοδηγούμενα από Υψηλά Πλανητικά Πνεύματα (Ντυάνι-Τσοχάν) των οποίων το συλλογικό άθροισμα  σχηματίζει την εκδηλωμένη λέξη του ανεκδήλωτου Λόγου και συνιστά συγχρόνως τονΝΟΥ του Κόσμου και τον αναλλοίωτο ΝΟΜΟ του» (Μ.Δ. Ι, 277/8 )

Στα πνευματικά βασίλεια της ύπαρξης η διαδικασία της ζωής είναι συνεχής και ουσιαστικά αιώνια αλλά όλες οι μορφές που η ζωή χρησιμοποιεί ή όπου κατοικεί, από την ορυκτή μέχρι την ανθρώπινη, είναι προσωρινές μόνο και αναγκαστικά πρέπει να λάβουν ένα τέλος. Το τέλος, όμως, πάντα ακολουθείται από μια αρχή κατά τη συνεχή αλλά κυκλική διαδικασία.

Στη δεύτερη Δυνατότητα είδαμε τον άνθρωπο σε άμεση σχέση με το σύμπαν. Η ύπαρξή του καθώς και η ύπαρξη κάθε πράγματος, υπόκειται στον νόμο και μια όψη του Νόμου είναι η εξελικτική διαδικασία. Η διαδικασία έχει πολλές όψεις, όλες ευεργετικές, η καθεμιά με τον τρόπο της. Λειτουργούν με τον δικό τους χρόνο και εμπλέκουν παράγοντες σχετικούς με τους εσώτερους κόσμους που δεν αναγνωρίζονται ακόμα από τις σύγχρονες φιλοσοφίες. Τα προβλήματα που απορρέουν από την κακότητα  παρασύρουν την παγκόσμια ισορροπία και την όψη εκείνη του Νόμου που αφορά στο αίτιο και στο αποτέλεσμα. Καθετί που υπάρχει, έχει τη μορφή που έχει ως αποτέλεσμα αυτού που συνέβη πριν  ή (καθετί που υπάρχει οφείλει τη μορφή του σε ό,τι προηγήθηκε ). Πάντοτε καθετί έχει το προηγούμενό του.

Η διάρκεια της ζωής του ανθρώπου ποικίλλει. Είναι ένας κύκλος μέσα σε έναν μεγαλύτερο κύκλο στη διαβαθμισμένη εξελικτική διαδικασία . Η πρόοδος ολόκληρου του ανθρωπίνου βασιλείου εξαρτάται, αθροιστικά, από τις προσπάθειες και από τα επιτεύγματα των μελών του. Και η ποικιλομορφία τους δεν έχει τέλος : περιλαμβάνουν π.χ. ένα ευρύ φάσμα νοητικών διαδικασιών σε ένα επίπεδο και καταλήγουν μέχρι την πιο κοινότοπη φυσική εργασία, δραστηριότητες που όλες είναι απαραίτητες για την επιβίωση της φυλής. Όλες έχουν ως αποτέλεσμα πλούσια πείρα, τον καρπό της ζωής. Το άθροισμα της ατομικής εμπειρίας ταυτίζεται με αυτό της φυλής. Όσο η φυλή επιζεί τόσο και αυτή η εμπειρία εξακολουθεί να ισχύει, συσσωρεύεται και αποθηκεύεται στην κοσμική μνήμη.

Μεγάλο μέρος της εμπειρίας αφορά στις σχέσεις είτε μεταξύ ατόμων είτε μεταξύ του ατόμου και του περιβάλλοντος. Με θεοσοφικούς όρους  και τα δύο είδη είναι πολύπλοκα εξαιτίας των επιδράσεών τους στους εσώτερους κόσμους, ιδιαίτερα στον άνθρωπο, στις εσώτερες αρχές του και τροποποιούνται με την εμπειρία. Καθετί στη Φύση, επίσης, έχει τις εσώτερες αρχές του περισσότερο ή λιγότερο αναπτυγμένες, εν ενεργεία ή λανθάνουσες.

Εξέλιξη είναι η διαδικασία της συνεχούς βελτίωσης των μορφών της ζωής, ώστε να καταστούν κατάλληλες να εκφράσουν όλο και περισσότερες πνευματικές  δυνατότητες. Η βελτίωση των μορφών είναι στη πραγματικότητα η εξέλιξη της Μονάδας. Από τη φύση της η Μονάδα που αντικατοπτρίζει το απόλυτο μέσα στην ύπαρξη ή ως η Μία Εκδήλωση, ούτε αλλάζει ούτε αναπτύσσεται. Οι μορφές είναι αυτές που ενεργοποιεί και ζωογονεί και μέσω των οποίων εκφράζει ή εκδηλώνει τα δικά της χαρακτηριστικά ή τις ποιότητες που πρέπει να αναπτυχθούν και να διευρυνθούν και κατά το μέγεθος και κατά την πολυπλοκότητα. Ολόκληρη η Φύση περιέχει μια όψη της «μορφής». Το πνεύμα της είναι η ίδια η «Ζωή».

Οι απλές απαιτήσεις της ύπαρξης εξασφαλίζουν ότι τελικά, στην κατάλληλη εποχή, οι μορφές πράγματι αναπτύσσονται, διευρύνονται και εξελίσσονται με όλους τους απαραίτητους τρόπους. Αυτή η ανάπτυξη επιτυγχάνεται με τη συσσώρευση εμπειρίας αφενός και προσπάθεια αφετέρου. Οι ζώσες μορφές εξελίσσονται με προσπάθεια. Οι μύες αναπτύσσονται με αυτόν τον τρόπο, το ίδιο και ο νους. Και τα δύο χρειάζονται άσκηση.

Στην πρώτη παράγραφο του κεφαλαίου αυτής της Δυνατότητας χρησιμοποιείται η φράση  «επιβίωση του ικανοτέρου». Είναι σημαντική και περιέχει ένα μάθημα για όλους μας. Μόνο με την επιβίωση η διαδικασία των προσαρμογών μπορεί να λειτουργήσει. Αυτή η διαδικασία ισχύει για όλους μας. Το επιμύθιο είναι ότι βρισκόμαστε εδώ, στην επίγεια ζωή, σε μια ζωή που διαδέχεται μια άλλη, για να μαθαίνουμε, παθητικά μέσω των εμπειριών και συχνά υποφέροντας αλλά ενεργητικά καταβάλλοντας προσπάθειες σε όποιες περιστάσεις βρισκόμαστε. Οι εύκολες ζωές είναι μη παραγωγικές υπό την έννοια της εξέλιξης. Εφόσον αυτό μας έχει επισημανθεί τα υπόλοιπα εξαρτώνται από εμάς.