ΒΛΑΧΟΙ: πρώτοι στ΄ άρματα, στα γρόσια και τα γράμματα
Αφορμή για την έναρξη του θέματος αυτού υπήρξε μία ενημερωτική εκπομπή, που παρακολούθησα πριν λίγες ημέρες από κρατικό κανάλι! Οι ομιλητές (επιστήμονες όλοι και ομιλούντες άρτια την ελληνική γλώσσα) μεταξύ άλλων ανέλυαν το ζήτημα των Βλαχόφωνων Ελλήνων αποκαλώντας τους " μειονότητα" ! Ένιωσα απερίγραπτη θλίψη καθώς εκείνη η λέξη: ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑ με έκανε να αισθανθώ για λίγο ξένη μέσα στην χώρα μου! Θα ήθελα λοιπόν να αναφερθώ στους Βλαχόφωνους αυτούς Έλληνες των οποίων και είμαι απόγονος!
Ας διευκρινίσουμε λοιπόν τον όρο "Βλάχος" με τα λόγια του ρωμανιστή - βαλκανιολόγου Δρ. Αχιλλέα Λαζάρου. Η πιο κοινή ερμηνεία είναι αυτή του κτηνοτρόφου, του ορεσίβιου βοσκού και του χωριάτη. Υπάρχει βεβαίως και αυτή η έννοια. Αλλά στην προκειμένη περίπτωση, προφέροντας τη λέξη "Βλάχος", εννοούμε τον Λατινόφωνο, τον υπήκοο του Ρωμαϊκού κράτους που χρησιμοποίησε τη Λατινική γλώσσα, και συγκεκριμένα τον δίγλωσσο Έλληνα της Θεσσαλίας, Ηπείρου, Μακεδονίας και διασποράς που στα νεοελληνικά έχει επικρατήσει σαν Βλάχος (Αρωμούνος,) ενώ ο ίδιος στα Βλάχικα αυτοαποκαλείται Αρμάνος. Τηρουμένων των αναλογιών οι Βλάχοι της Ελλάδας είναι σαν τους Ουαλούς των Βρετανικών νησιών και σαν τους Βαλλόνους του Βελγίου (ντόπιοι που εκλατινίσθηκαν δηλαδή).
Οι πιο πιθανές ρίζες της λέξης Βλάχος είναι οι παρακάτω:
1. Από την παλαιοσλαβική λέξη ¨vlah¨ που σημαίνει ξένος, αλλοεθνής, όχι Σέρβος αλλά λατινόφωνος.
2. Από την Γερμανική λέξη ¨Walechen¨ που επίσης σημαίνει ξένος, μη Γερμανός αλλά λατινόφωνος.
3. Από τον αιγυπτιακό όρο "φελάχ"(=αγρότης), αυτόν δηλαδή που ασχολείται με γεωργικές εργασίες.
4. Από την λέξη ¨Volcae¨, μία κέλτικη φυλή η οποία συνόρευε με τα γερμανικά φύλλα, και με αυτό το όνομα οι Γερμανοί αποκαλούσαν οποιονδήποτε λατινόφωνο.
5. Από την συνένωση των λέξεων valles (βάλε=κοιλάδα) και aqua (άκουα=νερό) δείγμα της ενασχόλησης των βλάχων με την κτηνοτροφία και την φροντίδα των ζώων. Σαν ποιμενικός λαός δηλαδή τις περισσότερες ώρες της ημέρας τις περνούσαν φροντίζοντας τα ζώα τους κοντά στο (απαραίτητο) νερό.
6. Προέλευση από την αρχαιο-ελληνική λέξη ¨Βληχή¨: Μία πολύ ενδιαφέρουσα εκδοχή είναι ότι η λέξη Βλάχος είναι ίσως εξέλιξη της αρχαιοελληνικής λέξης ¨βληχή¨ παράγωγη του ρήματος Βληχάομαι-βληχωμαι (με περισπωμένη) που θα πει βελάζω. Από το ουσιαστικό ¨βληχή¨ (δωρικά ¨βλαχά¨) της δωρικής διαλέκτου ίσως προήλθε η λέξη βλάχα. Φυσικά ο άνθρωπος δε βελάζει, αλλά σε πολλές περιπτώσεις ο κτηνοτρόφος Βλήχος ή Βλάχος μιμείται το βέλασμα του προβάτου, και με αυτό τον τρόπο το καλεί όταν χάσει ένα από το κοπάδι.
Βλέπουμε λοιπόν ότι ο όρος υπήρχε πολύ πριν την αττική διάλεκτο, και μάλιστα υπήρχε αυτούσιος στους αρχαίους συγγραφείς μας. Οπότε κάθε αναγνώστης μπορεί να διαπιστώσει ότι οι Έλληνες χρησιμοποιούσαν την επακριβή λέξη 2.000 – 2.500 χρόνια πριν, και να αναρωτηθεί μήπως Βλάχοι προβατοτρόφοι πήγαν από την Νότια Ελλάδα προς τον Βορρά και πήραν μαζί τους τον όρο. Γιατί η πιθανότητα να ήρθε ακριβώς η ίδια λέξη από αλλού είναι μάλλον αρκετά δύσκολο να συνέβη.
Η εκλατίνιση των κατακτηθέντων λαών κατά την εξάπλωση της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας είναι ιστορικά αποδεδειγμένη, και πιστεύω ότι αποτελεί το σημείο κλειδί στην ιστορία των Βλάχων.
Οι πρώτοι στο χώρο των Βαλκανίων που εκλατινίζονται συναντώνται στην σημερινή Βόρεια Ήπειρο. Είναι η πρώτη φορά που ο Ελληνισμός της Αδριατικής δέχεται την πίεση των Ιλλυριών (ο λαός που ζούσε πάνω από τον Γεννούσο ποταμό – περίπου στην σημερινή Βόρεια Αλβανία-), και πρώτοι οι Κερκυραίοι (γύρω στο 229 π.Χ.), ζητούν την βοήθεια των Ρωμαίων. Οι Ρωμαίοι έρχονται για βοήθεια αλλά έχουν προβλήματα με τους Καρχηδόνιους και δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τους Ιλλυριούς, οπότε ζητούν την βοήθεια των Ελλήνων της σημερινής Βόρειας Ηπείρου καθώς και των Ελληνικών πόλεων που βρίσκονται κατά μήκος των Αδριατικών ακτών, αλλά για να γίνει η στρατιωτική συνεννόηση, επιβάλλεται να χρησιμοποιούν την Λατινική γλώσσα, η οποία έκτοτε έγινε απαραίτητο εργαλείο διοικητικών επικοινωνιών και δημοσίων σχέσεων.
Συμπερασματικά μετά και την κατάκτηση της Μακεδονίας από τους Ρωμαίους το 167 π.Χ., ο εκεί Ελληνισμός χρησιμοποιείται σε δημόσιες θέσεις καθώς και για την φρούρηση των συνόρων από βορειότερους εισβολείς, και έτσι επέρχεται κατά νησίδες και ζώνες μία σταδιακή διγλωσσία στον Βορειοελλαδικό χώρο που επιβιώνει διαμέσου των αιώνων σε αυτό που εμείς σήμερα λέμε «Βλάχοι». Η τακτική των Ρωμαίων άλλωστε σε όλες τις χώρες που κατακτούσαν, ήταν να συγκροτούν πρώτα στρατό και μετά δημόσιες υπηρεσίες. Μα και για το ένα και για το άλλο, χρησιμοποιούσαν -πολύ έξυπνα- μόνο ντόπιους, πλαισιωμένους από υψηλόβαθμους Ρωμαίους. Σε εποχές και μέρη όμως με υψηλό φρόνημα αντίστασης, οι Ρωμαίοι συγκροτούσαν και ένοπλα τμήματα με σκοπό αφ’ ενός την διατήρηση της τάξης στην περιοχή, αφ ‘ετέρου δε την διατήρηση της ελεύθερης επικοινωνίας στους δρόμους και προπαντός στις διαβάσεις των βουνών όπου και τα πιο ανυπότακτα στοιχεία. Αυτές οι στρατιωτικές ομάδες συγκροτούνταν από ντόπιους άντρες -οι οποίοι σαν αντάλλαγμα έπαιρναν κάποια χωράφια- και οι οποίοι αποκαλούνταν ¨armati¨ (αρμάτι), όρο που οι Βλαχόφωνοι στο πέρασμα των αιώνων έκαναν ¨αρμάτουλου¨ και ¨αρματόλι¨, τα οποία αργότερα ελληνοποιήθηκαν στα ¨αρματολός¨ και ¨αρματολοί¨. Είναι εξακριβωμένο ότι οι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν ντόπιους Έλληνες ως φρουρούς, γιατί ούτε περίσσευμα δυνάμεων είχαν, ούτε την πρόκληση ή ενόχληση του ντόπιου πληθυσμού ήθελαν.
Στο σημείο αυτό θα ήθελα να παραθέσω την άποψη του Μιχαήλ Χρυσοχόου ο οποίος ήταν αξιωματικός και χαρτογράφος του στρατού, και ο οποίος με την ιδιότητα του χαρτογράφου μελέτησε την μορφολογία της οροσειράς της Πίνδου, και τα παλιά τοπωνύμια και τις παραδόσεις των χωριών. Επίσης του είχε κάνει εντύπωση πως όλες οι εγκαταστάσεις των Βλάχων ήταν στην Πίνδο και στον Βαρνούντα. Το συμπέρασμα και αυτού ήταν ότι η πρώτη διαμόρφωση του λαού των Βλάχων προήλθε από τις οροφυλακές τις οποίες εγκατέστησαν οι Ρωμαίοι. Παρατηρεί ότι η οροσειρά της Πίνδου χωρίζει την Μακεδονία και την Θεσσαλία προς τα ανατολικά, και την Ιλλυρία και την Ήπειρο προς τα δυτικά. Η Πίνδος δηλαδή ήταν ένας κεντρικός κόμβος και μπορούσε κανείς να ελέγξει άνετα κάθε κίνηση από το ανατολικό στο δυτικό τμήμα και αντίστροφα. Η οροσειρά αυτή είναι παράλληλη προς την ανατολική ακτή του Αδριατικού πελάγους και αποτελεί μία «αμυντική γραμμή πρώτης τάξεως», την σημασία της οποίας είχαν αντιληφθεί οι Ρωμαίοι γι αυτό και θέλησαν να γίνουν οι κυρίαρχοί της .
Στην παρακάτω εικόνα βλέπουμε την εγκατάσταση των Βλάχων στις ορεινές περιοχές της Ελληνικής χερσονήσου
και την "αμυντική γραμμή" που δημιουργούσαν τα βλαχοχώρια, (με το σκούρο μαύρο χρώμα-
απο το βιβλίο του Μ.Χρυσοχόου "Βλάχοι και Κουτσόβλαχοι, 1909")
Οι πιο πιθανές ρίζες της λέξης Βλάχος είναι οι παρακάτω:
1. Από την παλαιοσλαβική λέξη ¨vlah¨ που σημαίνει ξένος, αλλοεθνής, όχι Σέρβος αλλά λατινόφωνος.
2. Από την Γερμανική λέξη ¨Walechen¨ που επίσης σημαίνει ξένος, μη Γερμανός αλλά λατινόφωνος.
3. Από τον αιγυπτιακό όρο "φελάχ"(=αγρότης), αυτόν δηλαδή που ασχολείται με γεωργικές εργασίες.
4. Από την λέξη ¨Volcae¨, μία κέλτικη φυλή η οποία συνόρευε με τα γερμανικά φύλλα, και με αυτό το όνομα οι Γερμανοί αποκαλούσαν οποιονδήποτε λατινόφωνο.
5. Από την συνένωση των λέξεων valles (βάλε=κοιλάδα) και aqua (άκουα=νερό) δείγμα της ενασχόλησης των βλάχων με την κτηνοτροφία και την φροντίδα των ζώων. Σαν ποιμενικός λαός δηλαδή τις περισσότερες ώρες της ημέρας τις περνούσαν φροντίζοντας τα ζώα τους κοντά στο (απαραίτητο) νερό.
6. Προέλευση από την αρχαιο-ελληνική λέξη ¨Βληχή¨: Μία πολύ ενδιαφέρουσα εκδοχή είναι ότι η λέξη Βλάχος είναι ίσως εξέλιξη της αρχαιοελληνικής λέξης ¨βληχή¨ παράγωγη του ρήματος Βληχάομαι-βληχωμαι (με περισπωμένη) που θα πει βελάζω. Από το ουσιαστικό ¨βληχή¨ (δωρικά ¨βλαχά¨) της δωρικής διαλέκτου ίσως προήλθε η λέξη βλάχα. Φυσικά ο άνθρωπος δε βελάζει, αλλά σε πολλές περιπτώσεις ο κτηνοτρόφος Βλήχος ή Βλάχος μιμείται το βέλασμα του προβάτου, και με αυτό τον τρόπο το καλεί όταν χάσει ένα από το κοπάδι.
Βλέπουμε λοιπόν ότι ο όρος υπήρχε πολύ πριν την αττική διάλεκτο, και μάλιστα υπήρχε αυτούσιος στους αρχαίους συγγραφείς μας. Οπότε κάθε αναγνώστης μπορεί να διαπιστώσει ότι οι Έλληνες χρησιμοποιούσαν την επακριβή λέξη 2.000 – 2.500 χρόνια πριν, και να αναρωτηθεί μήπως Βλάχοι προβατοτρόφοι πήγαν από την Νότια Ελλάδα προς τον Βορρά και πήραν μαζί τους τον όρο. Γιατί η πιθανότητα να ήρθε ακριβώς η ίδια λέξη από αλλού είναι μάλλον αρκετά δύσκολο να συνέβη.
Η εκλατίνιση των κατακτηθέντων λαών κατά την εξάπλωση της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας είναι ιστορικά αποδεδειγμένη, και πιστεύω ότι αποτελεί το σημείο κλειδί στην ιστορία των Βλάχων.
Οι πρώτοι στο χώρο των Βαλκανίων που εκλατινίζονται συναντώνται στην σημερινή Βόρεια Ήπειρο. Είναι η πρώτη φορά που ο Ελληνισμός της Αδριατικής δέχεται την πίεση των Ιλλυριών (ο λαός που ζούσε πάνω από τον Γεννούσο ποταμό – περίπου στην σημερινή Βόρεια Αλβανία-), και πρώτοι οι Κερκυραίοι (γύρω στο 229 π.Χ.), ζητούν την βοήθεια των Ρωμαίων. Οι Ρωμαίοι έρχονται για βοήθεια αλλά έχουν προβλήματα με τους Καρχηδόνιους και δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τους Ιλλυριούς, οπότε ζητούν την βοήθεια των Ελλήνων της σημερινής Βόρειας Ηπείρου καθώς και των Ελληνικών πόλεων που βρίσκονται κατά μήκος των Αδριατικών ακτών, αλλά για να γίνει η στρατιωτική συνεννόηση, επιβάλλεται να χρησιμοποιούν την Λατινική γλώσσα, η οποία έκτοτε έγινε απαραίτητο εργαλείο διοικητικών επικοινωνιών και δημοσίων σχέσεων.
Συμπερασματικά μετά και την κατάκτηση της Μακεδονίας από τους Ρωμαίους το 167 π.Χ., ο εκεί Ελληνισμός χρησιμοποιείται σε δημόσιες θέσεις καθώς και για την φρούρηση των συνόρων από βορειότερους εισβολείς, και έτσι επέρχεται κατά νησίδες και ζώνες μία σταδιακή διγλωσσία στον Βορειοελλαδικό χώρο που επιβιώνει διαμέσου των αιώνων σε αυτό που εμείς σήμερα λέμε «Βλάχοι». Η τακτική των Ρωμαίων άλλωστε σε όλες τις χώρες που κατακτούσαν, ήταν να συγκροτούν πρώτα στρατό και μετά δημόσιες υπηρεσίες. Μα και για το ένα και για το άλλο, χρησιμοποιούσαν -πολύ έξυπνα- μόνο ντόπιους, πλαισιωμένους από υψηλόβαθμους Ρωμαίους. Σε εποχές και μέρη όμως με υψηλό φρόνημα αντίστασης, οι Ρωμαίοι συγκροτούσαν και ένοπλα τμήματα με σκοπό αφ’ ενός την διατήρηση της τάξης στην περιοχή, αφ ‘ετέρου δε την διατήρηση της ελεύθερης επικοινωνίας στους δρόμους και προπαντός στις διαβάσεις των βουνών όπου και τα πιο ανυπότακτα στοιχεία. Αυτές οι στρατιωτικές ομάδες συγκροτούνταν από ντόπιους άντρες -οι οποίοι σαν αντάλλαγμα έπαιρναν κάποια χωράφια- και οι οποίοι αποκαλούνταν ¨armati¨ (αρμάτι), όρο που οι Βλαχόφωνοι στο πέρασμα των αιώνων έκαναν ¨αρμάτουλου¨ και ¨αρματόλι¨, τα οποία αργότερα ελληνοποιήθηκαν στα ¨αρματολός¨ και ¨αρματολοί¨. Είναι εξακριβωμένο ότι οι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν ντόπιους Έλληνες ως φρουρούς, γιατί ούτε περίσσευμα δυνάμεων είχαν, ούτε την πρόκληση ή ενόχληση του ντόπιου πληθυσμού ήθελαν.
Στο σημείο αυτό θα ήθελα να παραθέσω την άποψη του Μιχαήλ Χρυσοχόου ο οποίος ήταν αξιωματικός και χαρτογράφος του στρατού, και ο οποίος με την ιδιότητα του χαρτογράφου μελέτησε την μορφολογία της οροσειράς της Πίνδου, και τα παλιά τοπωνύμια και τις παραδόσεις των χωριών. Επίσης του είχε κάνει εντύπωση πως όλες οι εγκαταστάσεις των Βλάχων ήταν στην Πίνδο και στον Βαρνούντα. Το συμπέρασμα και αυτού ήταν ότι η πρώτη διαμόρφωση του λαού των Βλάχων προήλθε από τις οροφυλακές τις οποίες εγκατέστησαν οι Ρωμαίοι. Παρατηρεί ότι η οροσειρά της Πίνδου χωρίζει την Μακεδονία και την Θεσσαλία προς τα ανατολικά, και την Ιλλυρία και την Ήπειρο προς τα δυτικά. Η Πίνδος δηλαδή ήταν ένας κεντρικός κόμβος και μπορούσε κανείς να ελέγξει άνετα κάθε κίνηση από το ανατολικό στο δυτικό τμήμα και αντίστροφα. Η οροσειρά αυτή είναι παράλληλη προς την ανατολική ακτή του Αδριατικού πελάγους και αποτελεί μία «αμυντική γραμμή πρώτης τάξεως», την σημασία της οποίας είχαν αντιληφθεί οι Ρωμαίοι γι αυτό και θέλησαν να γίνουν οι κυρίαρχοί της .
Στην παρακάτω εικόνα βλέπουμε την εγκατάσταση των Βλάχων στις ορεινές περιοχές της Ελληνικής χερσονήσου
και την "αμυντική γραμμή" που δημιουργούσαν τα βλαχοχώρια, (με το σκούρο μαύρο χρώμα-
απο το βιβλίο του Μ.Χρυσοχόου "Βλάχοι και Κουτσόβλαχοι, 1909")
Με τον τρόπο που περιέγραψα η γλώσσα των Ρωμαίων (η γλώσσα των λεγεωνάριων) εξαπλώθηκε από την Ουαλία και την Ιβηρική χερσόνησο μέχρι και τα Βαλκάνια και την Αίγυπτο. Όσοι εκλατινίστηκαν την εποχή αυτή δέχτηκαν τους επόμενους αιώνες επιδρομές από νέους κατακτητές (Σλάβους, Γερμανούς, Άραβες), στις γλώσσες τους εισήχθησαν νέες λέξεις και έτσι τελικά φτάσαμε στη διαμόρφωση των σύγχρονων γλωσσών όπως η ιταλική, γαλλική, ισπανική, πορτογαλική, ελβετική, ρουμανική, αρωμανική. Η εκλατίνιση των πληθυσμών της Βαλκανικής κράτησε από το 167 π.Χ. μέχρι και το 397 μ.Χ. δηλ. μέχρι την εποχή του διαχωρισμού του Ανατολικού Ρωμαϊκού κράτους από το Δυτικό, τα δε λατινικά παρέμειναν η πρώτη επίσημη γλώσσα της Βυζαντινής αυτοκρατορίας μέχρι και την εποχή του Ηρακλείου.
Έτσι πιστεύεται ότι διαμορφώθηκε δηλαδή η βλάχικη γλώσσα, η οποία γεννήθηκε στην ραχοκοκαλιά της Πίνδου, για να καταλήξει σαν μία δεύτερη φτωχότερη γλώσσα η οποία χρησιμοποιούνταν μόνο ενδο-οικογενειακώς, ενώ η πλουσιότατη Ελληνική γλώσσα χρησιμοποιούνταν στις έξω συναλλαγές καθώς επίσης και στα συγγράμματα.
Ο πρώτος μεγάλος Νεοέλληνας ιστορικός Κων. Κούμας (που ήταν Βλάχος από την Λάρισα) γράφει στον 12ο τόμο των «Ιστοριών των ανθρώπινων πράξεων» τα εξής: «Η Ιλλυρία απεκαταστάθη Ρωμαϊκή επαρχία το 219 προ Χριστού. Η Μακεδονία και η Ήπειρος το 167, μετ’ ολίγον η Ελλάς. Εξ (6) περίπου εκατονταετηρίδας, εως ου ήρχισε να πίπτη η δύναμις της Ρώμης, όλη η σήμερον ονομαζόμενη Ευρωπαϊκή Τουρκία (εννοεί την Βαλκανική και την Ρουμανία) έγεμεν από στρατεύματα Ρωμαϊκά, επάρχους και άρχοντας Ρωμαίους. Αποτέλεσμα ταύτης της μακροχρονίου επιμιξίας ήτο, ότι Μακεδόνες, Θετταλοί, Έλληνες έμαθαν την γλώσσα των νικητών, και πολλοί έχασαν τη δική των…Οι κάτοικοι χωρίων και κοιλάδων ανέμιξαν τας εγχωρίους γλώσσας των με την ρωμαϊκήν και ούτω κατασκεύασαν ανάμικτον τι παραμόρφωμα, σωζόμενον εισέτι εις πολλά μέρη της Μακεδονίας, Ηπείρου Θετταλίας και Ελλάδος. Όλοι ούτοι οι λαοί ονομάζονται με κοινόν όνομα Βλάχοι.» Και συνεχίζει ο Κούμας: «εν γένει οι Βλάχοι συμπεριφέρονται αδελφικώς με τους Γραικούς ως Γραικοί και δεν δείχνουν ούτε εκείνοι ούτε ούτοι καμμίαν εθνική διαφοράν προς αλλήλους, καθώς και τω όντι είναι αμφότεροι οι λαοί μιας πατρίδος τέκνα». Το κείμενο αυτό γράφηκε το 1832, όταν τα εθνικιστικά πάθη στην Βαλκανική χερσόνησο ήταν άγνωστα, και συνεπώς δεν υπηρετούν καμιάς μορφής προπαγάνδα.
Κατά την Τουρκοκρατία οι Βλάχοι εμφανίζονται ως ένας άρτια συγκροτημένος πληθυσμός. Είναι υπό την προστασία της Βαλιντέ σουλτάνας (δηλαδή της μητέρας του Σουλτάνου), γεγονός που τους εξασφαλίζει σχετική ανεξαρτησία με καταβολή ασήμαντου σχετικά φόρου. Φτιάχνουν τα περίφημα τσελιγκάτα (πρωτοπόροι αυτόνομοι κτηνοτροφικοί συνεταιρισμοί), τα αρματολίκια, τους βρίσκουμε κτηνοτρόφους, αγωγιάτες, βιοτέχνες, τεχνίτες κι εμπόρους. Κατά τον 16ο - 17ο αι. μ.Χ. οργανώνονται αρκετές βλάχικες κοινότητες οι οποίες και ακμάζουν πάρα πολύ (Μέτσοβο, Καλλαρύτες, Ζαγόρι). Από όλες αυτές ιδιαίτερη σημασία έχει η πόλη της Μοσχόπολης (ή Βοσκόπολης), κοντά στη σημερινή Κορυτσά, όπου ιδρύεται και το πρώτο ελληνικό τυπογραφείο γύρω στα 1730, ιδρύεται η Νέα Ακαδημία του Πλάτωνα, και λειτουργεί τυπογραφείο όπου τυπώνονται τα πρώτα ελληνικά βιβλία. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι αδελφοί Ορλώφ εκεί πηγαίνουν για να ξεσηκώσουν τους υπόδουλους Έλληνες και όχι στην ανύπαρκτη τότε τούρκικη Αθήνα. Ο πληθυσμός της Μοσχόπολης τότε έφθανε τις 60.000 ψυχές, είχε 22 ορθόδοξες εκκλησίες, και ήταν σημείο αναφοράς σε όλη την Βαλκανική.
Επίσης σημαντικές είναι οι κοινότητες της Βουδαπέστης και της Βιέννης οι οποίες αποτέλεσαν ελληνικά κέντρα και φυτώρια της ελληνικής παιδείας. Κατά τον 18ο αι. μ.Χ. με την ανάπτυξη του εμπορίου πολλοί Βλάχοι μεταναστεύουν στις Ρωσία, Ουγγαρία, Αυστρία, Σερβία και φυσικά στις παραδουνάβιες ηγεμονίες (Βλαχία, Μολδαβία, οι οποίες το 1859 ενώνονται για να φτιάξουν τη σύγχρονη Ρουμανία), οι οποίες την εποχή εκείνη είναι ημιαυτόνομες περιοχές.
Εκεί οι Βλάχοι αποτελούν την αστική τάξη μαζί με τους Φαναριώτες (επιφανείς Έλληνες από το Φανάρι της Κωνσταντινούπολης που αποτελούν την άρχουσα τάξη).
Στις παραδουνάβιες ηγεμονίες γλώσσα της διοίκησης, των κοινωνικών σχέσεων, της αστικής τάξης και γενικότερα γλώσσα της διαβαλκανικής συνεννοήσεως είναι η ελληνική. Η δε προσφορά της ελληνορθόδοξης παιδείας στη διαμόρφωση του εκεί πληθυσμού είναι τόσο σημαντική (με σχολεία, Έλληνες λόγιους, ελληνικά βιβλία) ώστε ουσιαστικά την εποχή εκείνη δεν γίνονταν διάκριση ανάμεσα σε ντόπιους Μολδαβούς και Έλληνες.
Η άνθηση αυτή των Βλάχικων κοινοτήτων διακόπτεται με τη διάλυση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και τη δημιουργία των εθνικών κρατών που βρίσκει τους Βλάχους διασκορπισμένους σε όλη την βαλκανική. Όπως είναι γνωστό, η διάχυση των πληθυσμών σε όλη τη Βαλκανική χερσόνησο είχε τέτοια έκταση, ώστε στάθηκε αδύνατο να συμπεριλάβουν τα νέα κράτη μόνο ομοεθνείς πληθυσμούς, με τα γνωστά αποτελέσματα των ατέλειωτων πολέμων και τις ανταλλαγές πληθυσμών που ζούμε μέχρι και σήμερα.
Οι Βλάχοι από τη μεριά τους δεν προσπάθησαν να δημιουργήσουν το δικό τους εθνικό κράτος και αυτό πιστεύω ότι αποδεικνύει το ότι ποτέ δεν ένιωσαν ότι ήταν μία ξεχωριστή εθνότητα. Αντίθετα οι επιφανείς Βλάχικες οικογένειες υποστήριξαν με κάθε τρόπο τα ελληνικά συμφέροντα. Τελικά η χάραξη των συνόρων διαμοιράζει τους Βλάχους σε 4 διαφορετικά κράτη, στην Ελλάδα, στην Αλβανία, στη Σερβία και στη Ρουμανία.
Συμπερασματικά, κοιτώντας την πολυκύμαντη ιστορία των Βαλκανίων, την ονομαζόμενη και "πυριτιδαποθήκη της Ευρώπης", το μόνο σίγουρο που μπορούμε να πούμε, είναι ότι εδώ και εκατοντάδες χρόνια οι Βλάχοι είναι κάτοικοι της Βαλκανικής, ανήκαν στη Βυζαντινή και μετέπειτα Οθωμανική αυτοκρατορία, ήταν Χριστιανοί Ορθόδοξοι, μιλούσαν ένα λατινικό ιδίωμα αλλά ανέκαθεν είχαν ελληνική συνείδηση, εκκλησιάζονταν και μορφώνονταν στα Ελληνικά.
πηγή: http://almyros.vlahoi.net/history.htm
Έτσι πιστεύεται ότι διαμορφώθηκε δηλαδή η βλάχικη γλώσσα, η οποία γεννήθηκε στην ραχοκοκαλιά της Πίνδου, για να καταλήξει σαν μία δεύτερη φτωχότερη γλώσσα η οποία χρησιμοποιούνταν μόνο ενδο-οικογενειακώς, ενώ η πλουσιότατη Ελληνική γλώσσα χρησιμοποιούνταν στις έξω συναλλαγές καθώς επίσης και στα συγγράμματα.
Ο πρώτος μεγάλος Νεοέλληνας ιστορικός Κων. Κούμας (που ήταν Βλάχος από την Λάρισα) γράφει στον 12ο τόμο των «Ιστοριών των ανθρώπινων πράξεων» τα εξής: «Η Ιλλυρία απεκαταστάθη Ρωμαϊκή επαρχία το 219 προ Χριστού. Η Μακεδονία και η Ήπειρος το 167, μετ’ ολίγον η Ελλάς. Εξ (6) περίπου εκατονταετηρίδας, εως ου ήρχισε να πίπτη η δύναμις της Ρώμης, όλη η σήμερον ονομαζόμενη Ευρωπαϊκή Τουρκία (εννοεί την Βαλκανική και την Ρουμανία) έγεμεν από στρατεύματα Ρωμαϊκά, επάρχους και άρχοντας Ρωμαίους. Αποτέλεσμα ταύτης της μακροχρονίου επιμιξίας ήτο, ότι Μακεδόνες, Θετταλοί, Έλληνες έμαθαν την γλώσσα των νικητών, και πολλοί έχασαν τη δική των…Οι κάτοικοι χωρίων και κοιλάδων ανέμιξαν τας εγχωρίους γλώσσας των με την ρωμαϊκήν και ούτω κατασκεύασαν ανάμικτον τι παραμόρφωμα, σωζόμενον εισέτι εις πολλά μέρη της Μακεδονίας, Ηπείρου Θετταλίας και Ελλάδος. Όλοι ούτοι οι λαοί ονομάζονται με κοινόν όνομα Βλάχοι.» Και συνεχίζει ο Κούμας: «εν γένει οι Βλάχοι συμπεριφέρονται αδελφικώς με τους Γραικούς ως Γραικοί και δεν δείχνουν ούτε εκείνοι ούτε ούτοι καμμίαν εθνική διαφοράν προς αλλήλους, καθώς και τω όντι είναι αμφότεροι οι λαοί μιας πατρίδος τέκνα». Το κείμενο αυτό γράφηκε το 1832, όταν τα εθνικιστικά πάθη στην Βαλκανική χερσόνησο ήταν άγνωστα, και συνεπώς δεν υπηρετούν καμιάς μορφής προπαγάνδα.
Κατά την Τουρκοκρατία οι Βλάχοι εμφανίζονται ως ένας άρτια συγκροτημένος πληθυσμός. Είναι υπό την προστασία της Βαλιντέ σουλτάνας (δηλαδή της μητέρας του Σουλτάνου), γεγονός που τους εξασφαλίζει σχετική ανεξαρτησία με καταβολή ασήμαντου σχετικά φόρου. Φτιάχνουν τα περίφημα τσελιγκάτα (πρωτοπόροι αυτόνομοι κτηνοτροφικοί συνεταιρισμοί), τα αρματολίκια, τους βρίσκουμε κτηνοτρόφους, αγωγιάτες, βιοτέχνες, τεχνίτες κι εμπόρους. Κατά τον 16ο - 17ο αι. μ.Χ. οργανώνονται αρκετές βλάχικες κοινότητες οι οποίες και ακμάζουν πάρα πολύ (Μέτσοβο, Καλλαρύτες, Ζαγόρι). Από όλες αυτές ιδιαίτερη σημασία έχει η πόλη της Μοσχόπολης (ή Βοσκόπολης), κοντά στη σημερινή Κορυτσά, όπου ιδρύεται και το πρώτο ελληνικό τυπογραφείο γύρω στα 1730, ιδρύεται η Νέα Ακαδημία του Πλάτωνα, και λειτουργεί τυπογραφείο όπου τυπώνονται τα πρώτα ελληνικά βιβλία. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι αδελφοί Ορλώφ εκεί πηγαίνουν για να ξεσηκώσουν τους υπόδουλους Έλληνες και όχι στην ανύπαρκτη τότε τούρκικη Αθήνα. Ο πληθυσμός της Μοσχόπολης τότε έφθανε τις 60.000 ψυχές, είχε 22 ορθόδοξες εκκλησίες, και ήταν σημείο αναφοράς σε όλη την Βαλκανική.
Επίσης σημαντικές είναι οι κοινότητες της Βουδαπέστης και της Βιέννης οι οποίες αποτέλεσαν ελληνικά κέντρα και φυτώρια της ελληνικής παιδείας. Κατά τον 18ο αι. μ.Χ. με την ανάπτυξη του εμπορίου πολλοί Βλάχοι μεταναστεύουν στις Ρωσία, Ουγγαρία, Αυστρία, Σερβία και φυσικά στις παραδουνάβιες ηγεμονίες (Βλαχία, Μολδαβία, οι οποίες το 1859 ενώνονται για να φτιάξουν τη σύγχρονη Ρουμανία), οι οποίες την εποχή εκείνη είναι ημιαυτόνομες περιοχές.
Εκεί οι Βλάχοι αποτελούν την αστική τάξη μαζί με τους Φαναριώτες (επιφανείς Έλληνες από το Φανάρι της Κωνσταντινούπολης που αποτελούν την άρχουσα τάξη).
Στις παραδουνάβιες ηγεμονίες γλώσσα της διοίκησης, των κοινωνικών σχέσεων, της αστικής τάξης και γενικότερα γλώσσα της διαβαλκανικής συνεννοήσεως είναι η ελληνική. Η δε προσφορά της ελληνορθόδοξης παιδείας στη διαμόρφωση του εκεί πληθυσμού είναι τόσο σημαντική (με σχολεία, Έλληνες λόγιους, ελληνικά βιβλία) ώστε ουσιαστικά την εποχή εκείνη δεν γίνονταν διάκριση ανάμεσα σε ντόπιους Μολδαβούς και Έλληνες.
Η άνθηση αυτή των Βλάχικων κοινοτήτων διακόπτεται με τη διάλυση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και τη δημιουργία των εθνικών κρατών που βρίσκει τους Βλάχους διασκορπισμένους σε όλη την βαλκανική. Όπως είναι γνωστό, η διάχυση των πληθυσμών σε όλη τη Βαλκανική χερσόνησο είχε τέτοια έκταση, ώστε στάθηκε αδύνατο να συμπεριλάβουν τα νέα κράτη μόνο ομοεθνείς πληθυσμούς, με τα γνωστά αποτελέσματα των ατέλειωτων πολέμων και τις ανταλλαγές πληθυσμών που ζούμε μέχρι και σήμερα.
Οι Βλάχοι από τη μεριά τους δεν προσπάθησαν να δημιουργήσουν το δικό τους εθνικό κράτος και αυτό πιστεύω ότι αποδεικνύει το ότι ποτέ δεν ένιωσαν ότι ήταν μία ξεχωριστή εθνότητα. Αντίθετα οι επιφανείς Βλάχικες οικογένειες υποστήριξαν με κάθε τρόπο τα ελληνικά συμφέροντα. Τελικά η χάραξη των συνόρων διαμοιράζει τους Βλάχους σε 4 διαφορετικά κράτη, στην Ελλάδα, στην Αλβανία, στη Σερβία και στη Ρουμανία.
Συμπερασματικά, κοιτώντας την πολυκύμαντη ιστορία των Βαλκανίων, την ονομαζόμενη και "πυριτιδαποθήκη της Ευρώπης", το μόνο σίγουρο που μπορούμε να πούμε, είναι ότι εδώ και εκατοντάδες χρόνια οι Βλάχοι είναι κάτοικοι της Βαλκανικής, ανήκαν στη Βυζαντινή και μετέπειτα Οθωμανική αυτοκρατορία, ήταν Χριστιανοί Ορθόδοξοι, μιλούσαν ένα λατινικό ιδίωμα αλλά ανέκαθεν είχαν ελληνική συνείδηση, εκκλησιάζονταν και μορφώνονταν στα Ελληνικά.
πηγή: http://almyros.vlahoi.net/history.htm
Κατερίνα,
θυμάσαι τα ονόματα των επιστημόνων; Αναφορικά, δε, με την κατασκευή της βλαχικής "μειονότητας" το θέμα ξεκινά από τον "Εθνάρχη" (;) Βενιζέλο που έδωσε το δικαίωμα στους Ρουμάνους να κτίσουν ρουμάνικα σχολεία σε περιοχές, όπου κατοικούσαν οι Βλάχοι. Έχουμε το Κουτσοβλαχικό και πολλούς ρουμανίζοντες Βλάχους, η πλειοψηφία των οποίων μετοίκισε στην Ρουμανία και εποίκισε την περιοχή της Δοβρουτσάς. Εδώ και πάρα πολλά χρόνια μερίδα επιστημόνων, αλλά και Βλάχων, προσπαθούν να ανακινήσουν θέμα μειονότητας με τις ευλογίες της Ε.Ε. Έχει μεγάλο ενδιαφέρον να δεί κανείς περίεργες "συμμαχίες" του "Ουρανίου Τόξου", αυτοαποκαλούμενων "τουρκικών" οργανώσεων της Δυτικής Θράκης και Βλάχων αυτοπροσδιοριζομένων ως "μειονοτικών". Είναι παλιά η Ιστορία...
Απλώς αναφέρω ότι όταν Έλληνες Βλαχικής καταγωγής πήγαιναν στην Ρουμανία για να σπουδάσουν, είχαν την δυνατότητα να το κάνουν δωρεάν, εάν υπέγραφαν ένα χαρτί ότι είναι Ρουμάνοι! Το κακό είναι ότι πολλοί το έπραξαν και πραγματικά δεν ξέρω πώς μπορεί να χρησιμοποιηθούν αυτά τα χαρτιά στο μέλλον.......
Όλα αυτά, βέβαια, μπορεί να θεωρούνται τρελά και πολεμοχαρή, συνωμοσιολογικά και φαντασιόπληκτα, αλλά δυστυχώς έγιναν...
Σπείραμε θύελες, θα θερίσουμε ανέμους....
θυμάσαι τα ονόματα των επιστημόνων; Αναφορικά, δε, με την κατασκευή της βλαχικής "μειονότητας" το θέμα ξεκινά από τον "Εθνάρχη" (;) Βενιζέλο που έδωσε το δικαίωμα στους Ρουμάνους να κτίσουν ρουμάνικα σχολεία σε περιοχές, όπου κατοικούσαν οι Βλάχοι. Έχουμε το Κουτσοβλαχικό και πολλούς ρουμανίζοντες Βλάχους, η πλειοψηφία των οποίων μετοίκισε στην Ρουμανία και εποίκισε την περιοχή της Δοβρουτσάς. Εδώ και πάρα πολλά χρόνια μερίδα επιστημόνων, αλλά και Βλάχων, προσπαθούν να ανακινήσουν θέμα μειονότητας με τις ευλογίες της Ε.Ε. Έχει μεγάλο ενδιαφέρον να δεί κανείς περίεργες "συμμαχίες" του "Ουρανίου Τόξου", αυτοαποκαλούμενων "τουρκικών" οργανώσεων της Δυτικής Θράκης και Βλάχων αυτοπροσδιοριζομένων ως "μειονοτικών". Είναι παλιά η Ιστορία...
Απλώς αναφέρω ότι όταν Έλληνες Βλαχικής καταγωγής πήγαιναν στην Ρουμανία για να σπουδάσουν, είχαν την δυνατότητα να το κάνουν δωρεάν, εάν υπέγραφαν ένα χαρτί ότι είναι Ρουμάνοι! Το κακό είναι ότι πολλοί το έπραξαν και πραγματικά δεν ξέρω πώς μπορεί να χρησιμοποιηθούν αυτά τα χαρτιά στο μέλλον.......
Όλα αυτά, βέβαια, μπορεί να θεωρούνται τρελά και πολεμοχαρή, συνωμοσιολογικά και φαντασιόπληκτα, αλλά δυστυχώς έγιναν...
Σπείραμε θύελες, θα θερίσουμε ανέμους....
Αλέξανδρε, από την μια το 1913 οι τότε πρωθυπουργοί της Ελλάδος και της Ρουμανίας, Ελευθέριος Βενιζέλος και Titu Maiorescu , συνυπέγραψαν ειδική συμφωνία επί των όρων της Συνθήκης του Βουκουρεστίου και έτσι η Ελλάδα συναίνεσε όπως οι Βλαχόφωνες περιοχές της ελληνικής επικράτειας τεθούν υπό τον πλήρη έλεγχο του Ρουμανικού κράτους επί θεμάτων εκπαιδευτικής και εκκλησιαστικής δικαιοδοσίας. Από την άλλη ο Σοφοκλής Ελευθερίου Βενιζέλος κάνει την ακόλουθη απολογητική αναφορά προλογογίζοντας την πρώτη έκδοση (1948) του βιβλίου του Ευάγγελου Αβέρωφ "Η πολιτική πλευρά του κουτσοβλαχικού προβλήματος":
"Είναι πρόβλημα το οποίον συνήντησε συνεχώς την αδιαφορίαν μας, αλλά το οποίον εκ παραλλήλου συνήντησε το ενδιαφέρον και της διεθνούς διπλωματίας και προ παντός των εχθρών της Ελλάδος... Λαμβάνοντες υπ' όψιν την σοβαρότητα του ζητήματος, την ιδικήν μας αδιαφορίαν, την συστηματικήν και ενίοτε σκληράν εργασίαν των άλλων, οφείλομεν να είμεθα ευτυχείς διότι ο επικίνδυνος πολλαπλασιασμός του μηδενός, τον οποίον προηγουμένως ανέφερα, δεν έλαβε μεγαλυτέρας διαστάσεις. Τούτο το χρεωστούμεν αναμφισβητήτως εις τον θαυμαστόν πατριωτισμόν, εις την ευφυά αντίδρασιν και εις τους θαρραλέους αγώνας αυτών τούτων των Ελλήνων κουτσοβλάχων, αγώνας εις τους οποίους ούτοι απεδόθησαν μόνοι, ακαθοδήγητοι και παλαίοντες συχνά εναντίον πανισχύρου ξένου δυνάστου..."
"Είναι πρόβλημα το οποίον συνήντησε συνεχώς την αδιαφορίαν μας, αλλά το οποίον εκ παραλλήλου συνήντησε το ενδιαφέρον και της διεθνούς διπλωματίας και προ παντός των εχθρών της Ελλάδος... Λαμβάνοντες υπ' όψιν την σοβαρότητα του ζητήματος, την ιδικήν μας αδιαφορίαν, την συστηματικήν και ενίοτε σκληράν εργασίαν των άλλων, οφείλομεν να είμεθα ευτυχείς διότι ο επικίνδυνος πολλαπλασιασμός του μηδενός, τον οποίον προηγουμένως ανέφερα, δεν έλαβε μεγαλυτέρας διαστάσεις. Τούτο το χρεωστούμεν αναμφισβητήτως εις τον θαυμαστόν πατριωτισμόν, εις την ευφυά αντίδρασιν και εις τους θαρραλέους αγώνας αυτών τούτων των Ελλήνων κουτσοβλάχων, αγώνας εις τους οποίους ούτοι απεδόθησαν μόνοι, ακαθοδήγητοι και παλαίοντες συχνά εναντίον πανισχύρου ξένου δυνάστου..."
Η Ρουμάνικη προπαγάνδα΅
Η παρουσία των Ελλήνων στα εδάφη της σημερινής Ρουμανίας χρονολογείται από την αρχαιότητα. Οι Μιλήσιοι ήδη από τον 7ο αι. π.Χ. ίδρυσαν στις εκβολές του ποταμού Ίστρου (σημερινού Δούναβη), την πόλη Ίστρια, στην οποία έχουν βρεθεί ερείπια ναών του Δία, του Απόλλωνα, του Ερμή της Δήμητρας και άλλων Ελληνικών θεοτήτων. Οι Μιλήσιοι επίσης ίδρυσαν την πόλη Τόμις την σημερινή Κωστάντζα, όπου βρέθηκαν νομίσματα με μορφές αρχαίων θεών.
Τον 6ο π.Χ. αιώνα και πάλι οι Μιλήσιοι ίδρυσαν την πόλη Κάλλατις, σημερινή Μανγκάλια. Άλλες σημαντικές αποικίες ήταν η Αιγισσός (Τούλτσεα), και η Αξιούπολη (Τσερναβόντα), που μαζί με τις προηγούμενες αποτέλεσαν μια συμμαχία το «Κοινόν των Ελλήνων» με έδρα την Τόμις. Συνεχώς ελληνικά πλοία προσέγγιζαν τις παράκτιες πόλεις, και ως συνέπεια είχαμε εγκατάσταση Ελλήνων, η οποία μετά την άλωση της Κων/λης μεγάλωσε, όταν η Πύλη καθιέρωσε την τοποθέτηση Ελλήνων Φαναριωτών ως ηγεμόνων στη Μολδοβλαχία. Η οποία απολάμβανε καθεστώς ημιανεξαρτησίας απέναντι στο Οθωμανικό κράτος. Όπως αναφέρθηκε και στο προηγούμενο κεφάλαιο δηλαδή, Βλαχόφωνοι ανεβαίνουν από το νότο προς την Ρουμανία και όχι αντίθετα. Εκεί οφείλονται και οι ομοιότητες της βλάχικης γλώσσας με την γλώσσα των Ρουμάνων.
Ρουμάνων που ας μην το ξεχνάμε, ονομάστηκαν έτσι μόλις πριν 150 χρόνια θέλοντας να ισχυριστούν ότι το κράτος τους –το οποίο είναι η αρχαία Δακία- αποτελεί συνέχεια της Βυζαντινής, της Ανατολικής Ρωμαϊκής δηλαδή αυτοκρατορίας. Ο παλαιός όρος roman (του λατινόφωνου υπηκόου του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους δηλαδή), έγινε Roman και καθιερώθηκε ως εθνωνύμιο μόλις στα μέσα του 19ου αι. Έως τότε κάθε μεγάλη περιοχή τους έφερε το τοπικό όνομα, και οι εκεί κάτοικοι της το αντίστοιχο
Κάνοντας μία σύντομη ιστορική αναδρομή λοιπόν, βλέπουμε ότι αρχικά υπήρχαν οι δύο ηγεμονίες της Βλαχίας και της Μολδαβίας. Υπήρχε πίεση προς τις τότε ηγεσίες τους από τους υπηκόους τους για να κινηθούν για την απελευθέρωση μεγάλων και γειτονικών περιοχών της Τρανσυλβανίας και της Βεσσαραβίας. Είναι ιστορικά καταγραμμένο ότι οι Ρουμάνοι είχαν βλέψεις στην περιοχή της Τρανσυλβανίας που ανήκε στην Αυστροουγγρική αυτοκρατορία και στην οποία ζούσαν πολλοί ομοεθνείς τους αλλά ήταν αδύνατη η προσάρτηση της. Επίσης η Ρουμανία αδικήθηκε γιατί παραχωρήθηκε στην Ρωσία η Βεσσαραβία που ήταν ιστορικά και εθνολογικά Ρουμάνικη, και στη θέση της πήρε την Δοβρουτσά που κατοικούσαν Βούλγαροι, Τούρκοι και Τάταροι.
Για να μην έχουν προβλήματα όμως με τις τότε υπερδυνάμεις Αυστρία και Ρωσία, επέλεξαν σαν διεκδικήσιμο στόχο τους Βλάχους της Ελλάδος, αφού η Ελλάς ήταν πιο εύκολος αντίπαλος γι αυτούς. Έτσι δημιούργησαν το ανύπαρκτο θέμα των "Ρουμάνων της Μακεδονίας" (όπως τους αποκαλούσαν) για αντιπερισπασμό. Επιπλέον οι Ρουμάνοι ήθελαν να χρησιμοποιήσουν τους Βλάχους σαν ενέχυρο στις διαπραγματεύσεις τους με τους Βούλγαρους έτσι ώστε να εξασφαλίσουν ευνοϊκότερη ρύθμιση των συνόρων των δύο κρατών στην αμφισβητούμενη περιοχή της Δοβρουτσάς. Επιθυμούσαν να μεταφέρουν τις απαιτήσεις τους για τους Βλάχους στην Βουλγαρία σε ανταλλαγή για τους Βούλγαρους που ζητούσαν δικαιώματα σε αυτή την περιοχή. Οι δυνάμεις της εποχής υποδαύλιζαν τη δημιουργία του θέματος των "Ρουμάνων της Μακεδονίας" για ιδία οφέλη: Η Αυστρία για να γλιτώσει από τις πιέσεις των πολυάριθμων ρουμανικών πληθυσμών της Τρανσυλβανίας, οι Βούλγαροι για να κερδίσουν μεγαλύτερο κομμάτι στην πίτα της Μακεδονίας, οι Ρώσοι γιατί υποστήριζαν τον πανσλαβισμό, οι Τούρκοι γιατί είχαν αρχή τους το διαίρει και βασίλευε.
Το 1853 δύο μορφωμένοι Ρουμάνοι ο Ιωάννης-Ηλιάδης- Ραντουλέσκου και ο Δημήτριος Μπολιντεάνου επισκέπτονται δήθεν τυχαία την περιοχή της Αχρίδας και της Πίνδου, όπου δέχονται μεγάλη περιποίηση από τον Ρεσέτ –Πασά κατόπιν εντολής της Υψηλής Πύλης «να τους βοηθήσει με όλες του τις δυνάμεις». Επιστρέφοντας στην Ρουμανία λένε ότι ανακάλυψαν τους χαμένους για 1.500 χρόνια αδελφούς τους, οι οποίοι απλώνονται ως την Πελοπόννησο!!! Ο Ραντουλέσκου εκδίδει στα Γαλλικά το βιβλίο «Το όνειρο ενός απόκληρου» (Reve d’ un Proscrit), στο οποίο περιορίζει τους Έλληνες στο ακρωτήριο Ταίναρο, και απευθύνει θερμό χαιρετισμό στους ήρωες της Ελληνικής Επανάστασης τους οποίους αποκαλεί «Ρουμάνους της Μακεδονίας», οι οποίοι είναι στην μεγάλη τους πλειοψηφία Βλάχοι.
Η τότε υπό σύσταση Ρουμανία ήταν ένα έθνος σχηματιζόμενο, χωρίς παράδοση και χωρίς ιστορία, το οποίο έψαχνε ένα σημείο αναφοράς και στο οποίο κυριαρχούσε άκρατος και άκριτος εθνικισμός, και τα κηρύγματα των Ραντουλέσκου και Μπολιντεάνου έπιασαν τόπο. Η Ρουμανία ιδρύθηκε το 1859 όταν με απόφαση των συνελεύσεων Βλαχίας και Μολδαβίας κηρύχθηκε η ένωσή των δύο αυτών ηγεμονιών. Από το 1860 μέχρι και το 1913 (και οριστικά με το τέλος του 2ου παγκόσμιου πόλεμου) η Ρουμανία οργάνωσε συστηματική και πολυδάπανη προπαγάνδα για προσηλυτισμό των Βλάχων.
Προγραμμάτισε και ενίσχυσε τη συγγραφή πλήθους κειμένων με θέμα την προέλευση των Βλάχων από τη Δακία ώστε να δίνεται η εντύπωση ύπαρξης αλύτρωτων Ρουμάνων. Με σχετικό νόμο το 1860 ρυθμίστηκε το σύστημα εγγραματισμού και προκρίθηκε το ετυμολογικό και όχι το φωνητικό, για σαφείς ιδεολογικούς λόγους (λατινικότητα έναντι σλαβικής κληρονομιάς), από το νεοϊδρυθέν ρουμανικό κράτος.
Το 1860 επίσης ιδρύεται το Μακεδονορουμανικό Kομιτάτο το οποίο πρεσβεύει την δημιουργία Ρουμάνικου κράτους το οποίο θα περιλαμβάνει την Μακεδονία, την Θεσσαλία, την Ήπειρο και την Αλβανία. Αμέσως η Ρουμανική κυβέρνηση προχωρά στην κατάσχεση της τεράστιας ακίνητης περιουσίας της Ελληνικής Εκκλησίας στην Ρουμανία, χωρίς να αναγνωρίσει ποτέ υποχρέωση αποζημίωσης. Την ίδια τακτική ακολούθησε 30 χρόνια, μετά και με τα απαλλοτριωθέντα κτήματα των Ευάγγελου και Κων/νου Ζάππα, εξασφαλίζοντας έτσι πλούσιους πόρους για την προπαγάνδα τους.
Και φθάνουμε στο 1862 όπου εμφανίζεται στο προσκήνιο ο Απόστολος Μαργαρίτης. Ο γεννημένος στις 5/8/1832 στην Βλάστη Κοζάνης, δάσκαλος Απ. Μαργαρίτης, μεγάλωσε στην Αβδέλλα, δίδαξε στα σχολεία του Κορησσού, της Καστοριάς και της Κλεισούρας, πήγε στο Βουκουρέστι και κατόρθωσε να εμπνεύσει και να παρασύρει τον χωρίς ιστορικές αναφορές ρουμανικό λαό.
Εφοδιασμένος με πλούσια οικονομικά μέσα επιστρέφει στην Κλεισούρα και λειτουργεί εκεί το πρώτο ρουμανικό σχολείο. Το γεγονός αυτό προκαλεί θύελλα ενθουσιασμού στην Ρουμανία, και αντιδράσεων στην Ελλάδα. Το 1864 ο ίδιος ο Πατριάρχης με επιστολή του ζητά από τους κατοίκους της Κλεισούρας να κλείσουν το σχολείο και να διώξουν τον Μαργαρίτη. Επειδή όμως είχε δημιουργήσει κύκλο ευνοουμένων, αυτοί αντέδρασαν στην έκκληση του Πατριάρχη. Με υποκίνηση του Πατριαρχείου παρεμβαίνουν οι Τούρκοι κλείνουν το σχολείο, συλλαμβάνουν τον Μαργαρίτη και τον στέλνουν στην Κων/πολη. Το 1867 ο Μαργαρίτης επιστρέφει στην Κλεισούρα εφοδιασμένος με άδεια των Τούρκων πλέον, ώστε να μπορεί να λειτουργήσει «ιδιωτικό σχολείο εντός της οικίας του». Τον ίδιο χρόνο η κοινότητα Αβδέλλας στην Ανατολική Πίνδο τον καλεί να λειτουργήσει κι εκεί ρουμανικό σχολείο. Πλέον τα πράγματα εξελίσσονται ραγδαία. Ο Μαργαρίτης το 1877 διορίζεται «γενικός διευθυντής των ρουμανικών σχολείων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας». Το 1880 λειτουργούσαν 24 ρουμανικά σχολεία ημιγυμνάσιο στο Κρούσοβο και γυμνάσιο στο Μοναστήρι. Το 1892 οι Ρουμάνοι μετά από άδεια του Σουλτάνου αποφάσισαν να ιδρύσουν δύο επισκοπές στα Γιάννενα και στο Μοναστήρι. Τον ίδιο χρόνο οι διπλωματικές σχέσεις Ελλάδας – Ρουμανίας διακόπτονται εξ ‘αιτίας των κτημάτων Ζάππα. Το 1896 αποκαθίστανται μέχρι και το 1905 οπότε και διακόπτονται ξανά. Το 1899 προστέθηκαν Γυμνάσια στα Γιάννενα και τα Γρεβενά, και Εμπορική Σχολή στην Θεσσαλονίκη. Τον ίδιο χρόνο τα σχολεία έφθασαν τα 90. Κάθε οικογένεια που έστελνε μαθητή σε ρουμανικό σχολείο επιδοτούνταν μηνιαίως με μία χρυσή λίρα Τουρκίας, ποσό ικανό να εξασφαλίσει τα απαραίτητα σε μία αγροτική οικογένεια. Επίσης είχαν δωρεάν ρουχισμό και περίθαλψη. Βέβαια στην πραγματικότητα πολλοί γονείς έστελναν τα παιδιά τους είτε για το επίδομα μόνο, είτε για να εξασφαλίσουν καλές σχέσεις πριν την απελευθέρωση του 1912-1913 και με αυτή την πλευρά. Οι Ρουμάνοι έφθασαν στο σημείο να εξαγοράσουν και τις επιστημονικές υπηρεσίες του Γερμανού καθηγητή Weigand για να ενισχύσουν την θεωρία τους. Η επίμονη αυτή προβολή της επίπλαστης επιστημονικής επιχειρηματολογίας πείθει τους Τούρκους, και στις 22-5-1905 ο σουλτάνος Αβδούλ Χαμίτ με τον περίφημο «ιραδέ» υποκύπτει στις πιέσεις των Μεγάλων Δυνάμεων και αναγνωρίζει Ρουμανική εθνότητα στην Μακεδονία, Θεσσαλία & Ήπειρο. Έτσι φθάνουμε στον Σεπτέμβριο του 1905 οπότε και διακόπτονται οι διπλωματικές σχέσεις Ελλάδας – Ρουμανίας και τίθεται υπό διωγμόν η ακμάζουσα στην Ρουμανία Ελληνική παροικία. Μέχρι το 1911 τα γεγονότα ήταν επώδυνα και περιελάμβαναν απελάσεις Ελλήνων, κλείσιμο σχολείων, κατάσχεση περιουσιών κτλ.
Και φθάνουμε στο 1913 με τον Ελευθ. Βενιζέλο στην εξουσία ο οποίος αναζητώντας στηρίγματα και συμμάχους για την πολιτική του αποφάσισε να δώσει και επίσημα στην Ρουμανία αυτά που είχε κερδίσει ντε φάκτο, για να εξασφαλίσει την υποστήριξή της σε άλλα σημαντικά εθνικά θέματα. Συγκεκριμένα προσπαθώντας να κερδίσει την ευμένεια της Ρουμανίας μια και η Ελλάδα αντιμετώπιζε σοβαρές πιέσεις στο θέμα της προσάρτησης της Ηπείρου και στο Κρητικό θέμα, και επιπλέον χρειάζονταν τη συμμετοχή της Ρουμανίας στη συμμαχία που είχε συνάψει με τη Σερβία εναντίον της Βουλγαρίας, αναγνώρισε ρουμάνικη μειονότητα στην Ελλάδα και της παραχώρησε ιδιαίτερα σχολικά και εκκλησιαστικά προνόμια. Συγκεκριμένα στις 15/5/1913 ο Έλληνας πρέσβης στο Βουκουρέστι ανακοινώνει ότι σε αντάλλαγμα της συμμαχίας των δύο χωρών επιτρέπεται η χρήση της γλώσσας τους και παραχωρείται σε αυτούς «πλήρη ελευθερία» στα σχολεία και τις εκκλησίες των κουτσόβλαχων της Μακεδονίας. Έτσι στις 18/7/1913 υπογράφεται η Συνθήκη του Βουκουρεστίου κατά την οποία η Βουλγαρία έχανε το μεγαλύτερο τμήμα της Μακεδονίας που το έπαιρναν η Ελλάδα και η Σερβία, και την Ανδριανούπολη και τις Σαράντα Εκκλησιές που έπαιρνε η Τουρκία. Η Βουλγαρία αντέδρασε στην παραχώρηση της Καβάλας στην Ελλάδα και η Ρουμανία απείλησε πως θα κυρίευε τη Σόφια. Έτσι η Ελλάδα κέρδισε την Ανατολική Μακεδονία και σαν σύνορο με την Ρουμανία ορίστηκε ο ποταμός Νέστος.
Ιδού ένα απόσπασμα της επιστολής του Βενιζέλου προς τον Ρουμάνο ομόλογο του Μαγιορέσκο:
«…Η Ελλάς συγκατατίθεται να παράσχη αυτονομίαν εις τας των κουτσοβλάχων σχολάς και εκκλησίας τας ευρισκομένας εν ταις μελλούσαις ελληνικές κτήσεσι και να επιτρέψη την σύστασιν επισκοπής διά τους κουτσοβλάχους τούτους, της Ρουμανικής Κυβερνήσεως δυναμένης να επιχορηγη υπό την επίβλεψην της Ελληνικής κυβερνήσεως τα ειρημένα ενεστώτα ή μέλλοντα θρησκευτικά και εκπαιδευτικά καθιδρύματα».
Τα παραπάνω προνόμια δεν ωφέλησαν τελικά ιδιαίτερα τη Ρουμανία, μια και η μεγάλη πλειοψηφία των Ελληνόβλαχων ενσωματώθηκε στο νέο ελληνικό κράτος, οι δε ρουμάνικες κοινότητες τοποθετήθηκαν στο περιθώριο της κοινωνίας των Ελλήνων και έσβησαν με τον καιρό από φυσικό θάνατο και μαρασμό.
Έτσι πλέον τελειώνει η πρώτη περίοδος του λεγόμενου κουτσοβλαχικού ζητήματος και αρχίζει η δεύτερη η οποία διαρκεί έως το 1944. Στο μεσοδιάστημα αυτό οι Ρουμάνοι και οι ρουμανίζοντες Ελληνόβλαχοι συνεχίζουν την προπαγάνδα τους ανενόχλητοι και νόμιμα. Πλέον επικεντρώνονται σε περιφερειακά κέντρα όπως τα Γρεβενά, η Βέροια και η Λάρισσα.
Αυτή την περίοδο εμφανίζεται και ο αυτοαποκαλούμενος εκπρόσωπος των Βλάχων της Νότιας Βαλκανικής Αλκιβιάδης Διαμάντης με καταγωγή από την Σαμαρίνα. Αφού τελείωσε το Γυμνάσιο και υπηρέτησε στον στρατό, εγκαταστάθηκε στη Ρουμανία απ’ όπου επέστρεψε το 1917 και πρωτοστάτησε στη δημιουργία της Ανεξάρτητης Δημοκρατίας της Πίνδου η οποία είχε διάρκεια μία ημέρα. Μετά την αποτυχία διέφυγε στην Αλβανία όπου και συνεργάστηκε με Ιταλούς αξιωματικούς. Τον συναντάμε πάλι το 1930 στην Αθήνα ως αντιπρόσωπο των ρουμάνικων πετρελαίων στην Ελλάδα. Με την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου συνενώνεται με τα στρατεύματα του εχθρού και φέρει το παράσημο του «Ταξιάρχου του Ιταλικού Στέμματος», και τον αποκαλούν Κομεντατόρε.
Στον πόλεμο του ’40 η συμμετοχή των Βλάχων τόσο στην 8η Μεραρχία όσο και στα Συντάγματα Κοζάνης και Τρικάλων ήταν ηρωική όπως και των άλλων Ελλήνων. Όχι όμως και των Ρουμανιζόντων, κάποιοι εκ των οποίων κατηγορήθηκαν για κατασκοπεία υπέρ των Ιταλών. Μετά την πλήρη κατάληψη της χώρας εκδηλώνεται έντονη δραστηριότητα των Ρουμανιζόντων στα βλαχοχώρια με επίκεντρο την Λάρισα.
Η προπαγάνδα τους στηριζόταν στους παρακάτω άξονες:
1. Οι Βλάχοι ως Λατινογενής λαός συνδέονται άρρηκτα με τους Ιταλούς, άρα ανήκουν στους νικητές, δηλαδή στις δυνάμεις του Άξονα.
2. Ήρθε η ώρα να διορθωθούν οι αδικίες σε βάρος των Βλάχων και να σταματήσει και η καταπίεση από το ελληνικό κράτος.
3. Κινείται άμεσα η διαδικασία δημιουργίας ανεξάρτητου Βλάχικου κράτους (¨Πριγκιπάτο της Ηπείρου¨) που θα περιλαμβάνει την Δυτ. Μακεδονία, την Ήπειρο και την Θεσσαλία μέχρι τον Δομοκό. Για το σκοπό αυτό ιδρύθηκε στην Λάρισσα με επικεφαλής τους Αλκ. Διαμάντη, Νικ. Ματούση και Βασ. Ραπουτίκα η 5η Ρωμαϊκή Λεγεώνα. Το 1941 ο Διαμάντης συναντάται με τον κατοχικό πρωθυπουργό τον (Βλάχο) Γεώργιο Τσολάκογλου και του θέτει τελείως παράλογα αιτήματα όπως το να διορίζονται όλοι οι νομάρχες και οι δήμαρχοι από κοινού με τον Διαμάντη, στις περιοχές αυτές να λειτουργούν μόνο βλάχικα (ρουμάνικα) σχολεία κλπ. Εν τω μεταξύ η δράση της Λεγεώνας με απειλές, εκβιασμούς, ξυλοδαρμούς και λεηλασίες στην Θεσσαλία και κύρια στις επαρχίες Τυρνάβου, Ελασσόνας, Αλμυρού και Βελεστίνου ήταν εξοντωτική για το σύνολο του πληθυσμού.
Στις 6 Ιανουαρίου 1942 με πρωτοβουλία του Ευάγγελου Αβέρωφ και των Νικ. Ράπτη, Δημ. Χατζηπύρου, Γ. Ρούσα, Χαρ. Τζήμα, Κίκα, Κατσιλέρου, Τάρη και άλλων, γίνεται μία δήλωση στην οποία τονίζεται η ελληνικότητα των Βλάχων και η οποία σηματοδοτεί την έναρξη της αντίστασης. Πέντε από τους παραπάνω μεταξύ τους και ο Αβέρωφ, συλλαμβάνονται και στέλνονται στην Ιταλία. Στις αρχές Ιουνίου ο Διαμάντης καλείται κατεπειγόντως και πηγαίνει στο Βουκουρέστι απ’ όπου δεν επέστρεψε ποτέ. Ούτε νεκρός. Οι Ρουμάνικες αρχές υποψιάστηκαν ότι ο Διαμάντης κατηύθυνε την όλη του προσπάθεια προς την Ιταλία, και όχι προς αυτούς, κάτι που δεν θα τους ευνοούσε να κυριαρχήσουν μόνοι τους στα Βαλκάνια. Γι αυτό λοιπόν αφαίρεσαν κάθε αξίωμα από το άλλοτε πειθήνιο όργανο τους. Ο Νικ. Ματούσης πηγαίνει στην Αθήνα και από κει στο Βουκουρέστι όπου λίγο αργότερα κλείνεται στη φυλακή στο νησί του Διαβόλου στον Δούναβη. Ξαφνικά το 1964 ο Ματούσης εκδίδεται στην Ελλάδα και «κηρύσσεται αθώος των αποδιδομένων αυτώ πράξεων». Το 1976 νέο δικαστήριο τον αποκαθιστά πλήρως και παίρνει πίσω τα πολιτικά του δικαιώματα. Ο ίδιος ισχυρίστηκε ότι η ανάμειξή του στα γεγονότα του 1941-42 έγινε για εθνικό σκοπό μετά από εντολή του Ιωάννη Ράλλη, ώστε να πειστούν οι Ρουμάνοι να ασκήσουν πίεση στους Γερμανούς, ώστε να μην επιτραπεί η κάθοδος των Βουλγάρων την Θεσσαλονίκη. Η ιστορία δεν έχει ξεκαθαρίσει ακόμη την αλήθεια γύρω από αυτή την σκοτεινή και περίεργη υπόθεση. Ο Βασ. Ραπουτίκας συνελήφθη από αντάρτες της αντίστασης και αφού διαποπέμφθηκε σε πολλά χωριά, εκτελέστηκε.
Η νέα κίνηση που εδώ και λίγο χρονικό διάστημα έχει ξεκινήσει από βλάχους της Κωστάντζας και του Βουκουρεστίου (βλέπε περιοδικά ¨Μπάνα Αρμανεάσκα¨ και ¨Φάρα Αρμανεάσκα¨) συγκροτείται από απόγονους των βλάχων που μετανάστευσαν οικειοθελώς στην Ρουμανία την δεκαετία του 1930 (περιοχή Καντριλατέρ). Αυτοί μαζί με την Λίγκα των Σκοπίων διεκδικούν τον χαρακτηρισμό των Βλάχων ως διαβαλκανικής εθνικής μειονότητας. Ιδεολογικό μανιφέστο τους η αφοριστική ¨Ντιμαντάρεα Παριντεάσκα¨ της παλιάς Ρουμανικής προπαγάνδας, και ο ¨Δωδεκάλογος¨ της Ματίλδας Καράτζιου-Μαριοτσεάνου. Σύγχυση, άγνοια, τυχοδιωκτισμός, πολιτικές σκοπιμότητες, ίσως όλα αυτά & ακόμη περισσότερα μαζί.
Επίσης να αναφέρουμε της κινήσεις ορισμένων μη κυβερνητικών οργανώσεων που επιδοτούνται από ιδρύματα του εξωτερικού οι οποίες προσπαθούν με κάθε μέσο να θέσουν θέμα Βλάχων στην Ελλάδα με ευρύτερους σκοπούς για την περιοχή. Ενδεικτικά αναφέρω εδώ την απόφαση της FUEN (Federal Union of European Nationalities) στις 7 Μαΐου 2005 στο Βουκουρέστι που καλεί Ελλάδα και Αλβανία να παράσχουν εδαφική και διοικητική αυτονομία στους Βλάχους των χωρών τους!!! (http://www.fuen.org/pdfs/20050815DOKU_BUCHAREST.pdf). Και άλλες παρόμοιες κινήσεις άλλων φορέων, που πρέπει να προσέχουμε και οι Σύλλογοι Βλάχων, και η επίσημη πολιτεία.
Η σταθερή διακήρυξη από μέρους των Ελλήνων Βλάχων, της ελληνικής εθνικής μας συνείδησης τους χαλάει τα σχέδια. Οι Βλάχοι όπως έγινε και στο παρελθόν σε αυτές τις ενέργειες, θα υψώσουν την φωνή τους και θα χαλάσουν τα σχέδια αυτών των νοσηρών εγκεφάλων.
πηγή: http://almyros.vlahoi.net/history.htm
Η παρουσία των Ελλήνων στα εδάφη της σημερινής Ρουμανίας χρονολογείται από την αρχαιότητα. Οι Μιλήσιοι ήδη από τον 7ο αι. π.Χ. ίδρυσαν στις εκβολές του ποταμού Ίστρου (σημερινού Δούναβη), την πόλη Ίστρια, στην οποία έχουν βρεθεί ερείπια ναών του Δία, του Απόλλωνα, του Ερμή της Δήμητρας και άλλων Ελληνικών θεοτήτων. Οι Μιλήσιοι επίσης ίδρυσαν την πόλη Τόμις την σημερινή Κωστάντζα, όπου βρέθηκαν νομίσματα με μορφές αρχαίων θεών.
Τον 6ο π.Χ. αιώνα και πάλι οι Μιλήσιοι ίδρυσαν την πόλη Κάλλατις, σημερινή Μανγκάλια. Άλλες σημαντικές αποικίες ήταν η Αιγισσός (Τούλτσεα), και η Αξιούπολη (Τσερναβόντα), που μαζί με τις προηγούμενες αποτέλεσαν μια συμμαχία το «Κοινόν των Ελλήνων» με έδρα την Τόμις. Συνεχώς ελληνικά πλοία προσέγγιζαν τις παράκτιες πόλεις, και ως συνέπεια είχαμε εγκατάσταση Ελλήνων, η οποία μετά την άλωση της Κων/λης μεγάλωσε, όταν η Πύλη καθιέρωσε την τοποθέτηση Ελλήνων Φαναριωτών ως ηγεμόνων στη Μολδοβλαχία. Η οποία απολάμβανε καθεστώς ημιανεξαρτησίας απέναντι στο Οθωμανικό κράτος. Όπως αναφέρθηκε και στο προηγούμενο κεφάλαιο δηλαδή, Βλαχόφωνοι ανεβαίνουν από το νότο προς την Ρουμανία και όχι αντίθετα. Εκεί οφείλονται και οι ομοιότητες της βλάχικης γλώσσας με την γλώσσα των Ρουμάνων.
Ρουμάνων που ας μην το ξεχνάμε, ονομάστηκαν έτσι μόλις πριν 150 χρόνια θέλοντας να ισχυριστούν ότι το κράτος τους –το οποίο είναι η αρχαία Δακία- αποτελεί συνέχεια της Βυζαντινής, της Ανατολικής Ρωμαϊκής δηλαδή αυτοκρατορίας. Ο παλαιός όρος roman (του λατινόφωνου υπηκόου του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους δηλαδή), έγινε Roman και καθιερώθηκε ως εθνωνύμιο μόλις στα μέσα του 19ου αι. Έως τότε κάθε μεγάλη περιοχή τους έφερε το τοπικό όνομα, και οι εκεί κάτοικοι της το αντίστοιχο
Κάνοντας μία σύντομη ιστορική αναδρομή λοιπόν, βλέπουμε ότι αρχικά υπήρχαν οι δύο ηγεμονίες της Βλαχίας και της Μολδαβίας. Υπήρχε πίεση προς τις τότε ηγεσίες τους από τους υπηκόους τους για να κινηθούν για την απελευθέρωση μεγάλων και γειτονικών περιοχών της Τρανσυλβανίας και της Βεσσαραβίας. Είναι ιστορικά καταγραμμένο ότι οι Ρουμάνοι είχαν βλέψεις στην περιοχή της Τρανσυλβανίας που ανήκε στην Αυστροουγγρική αυτοκρατορία και στην οποία ζούσαν πολλοί ομοεθνείς τους αλλά ήταν αδύνατη η προσάρτηση της. Επίσης η Ρουμανία αδικήθηκε γιατί παραχωρήθηκε στην Ρωσία η Βεσσαραβία που ήταν ιστορικά και εθνολογικά Ρουμάνικη, και στη θέση της πήρε την Δοβρουτσά που κατοικούσαν Βούλγαροι, Τούρκοι και Τάταροι.
Για να μην έχουν προβλήματα όμως με τις τότε υπερδυνάμεις Αυστρία και Ρωσία, επέλεξαν σαν διεκδικήσιμο στόχο τους Βλάχους της Ελλάδος, αφού η Ελλάς ήταν πιο εύκολος αντίπαλος γι αυτούς. Έτσι δημιούργησαν το ανύπαρκτο θέμα των "Ρουμάνων της Μακεδονίας" (όπως τους αποκαλούσαν) για αντιπερισπασμό. Επιπλέον οι Ρουμάνοι ήθελαν να χρησιμοποιήσουν τους Βλάχους σαν ενέχυρο στις διαπραγματεύσεις τους με τους Βούλγαρους έτσι ώστε να εξασφαλίσουν ευνοϊκότερη ρύθμιση των συνόρων των δύο κρατών στην αμφισβητούμενη περιοχή της Δοβρουτσάς. Επιθυμούσαν να μεταφέρουν τις απαιτήσεις τους για τους Βλάχους στην Βουλγαρία σε ανταλλαγή για τους Βούλγαρους που ζητούσαν δικαιώματα σε αυτή την περιοχή. Οι δυνάμεις της εποχής υποδαύλιζαν τη δημιουργία του θέματος των "Ρουμάνων της Μακεδονίας" για ιδία οφέλη: Η Αυστρία για να γλιτώσει από τις πιέσεις των πολυάριθμων ρουμανικών πληθυσμών της Τρανσυλβανίας, οι Βούλγαροι για να κερδίσουν μεγαλύτερο κομμάτι στην πίτα της Μακεδονίας, οι Ρώσοι γιατί υποστήριζαν τον πανσλαβισμό, οι Τούρκοι γιατί είχαν αρχή τους το διαίρει και βασίλευε.
Το 1853 δύο μορφωμένοι Ρουμάνοι ο Ιωάννης-Ηλιάδης- Ραντουλέσκου και ο Δημήτριος Μπολιντεάνου επισκέπτονται δήθεν τυχαία την περιοχή της Αχρίδας και της Πίνδου, όπου δέχονται μεγάλη περιποίηση από τον Ρεσέτ –Πασά κατόπιν εντολής της Υψηλής Πύλης «να τους βοηθήσει με όλες του τις δυνάμεις». Επιστρέφοντας στην Ρουμανία λένε ότι ανακάλυψαν τους χαμένους για 1.500 χρόνια αδελφούς τους, οι οποίοι απλώνονται ως την Πελοπόννησο!!! Ο Ραντουλέσκου εκδίδει στα Γαλλικά το βιβλίο «Το όνειρο ενός απόκληρου» (Reve d’ un Proscrit), στο οποίο περιορίζει τους Έλληνες στο ακρωτήριο Ταίναρο, και απευθύνει θερμό χαιρετισμό στους ήρωες της Ελληνικής Επανάστασης τους οποίους αποκαλεί «Ρουμάνους της Μακεδονίας», οι οποίοι είναι στην μεγάλη τους πλειοψηφία Βλάχοι.
Η τότε υπό σύσταση Ρουμανία ήταν ένα έθνος σχηματιζόμενο, χωρίς παράδοση και χωρίς ιστορία, το οποίο έψαχνε ένα σημείο αναφοράς και στο οποίο κυριαρχούσε άκρατος και άκριτος εθνικισμός, και τα κηρύγματα των Ραντουλέσκου και Μπολιντεάνου έπιασαν τόπο. Η Ρουμανία ιδρύθηκε το 1859 όταν με απόφαση των συνελεύσεων Βλαχίας και Μολδαβίας κηρύχθηκε η ένωσή των δύο αυτών ηγεμονιών. Από το 1860 μέχρι και το 1913 (και οριστικά με το τέλος του 2ου παγκόσμιου πόλεμου) η Ρουμανία οργάνωσε συστηματική και πολυδάπανη προπαγάνδα για προσηλυτισμό των Βλάχων.
Προγραμμάτισε και ενίσχυσε τη συγγραφή πλήθους κειμένων με θέμα την προέλευση των Βλάχων από τη Δακία ώστε να δίνεται η εντύπωση ύπαρξης αλύτρωτων Ρουμάνων. Με σχετικό νόμο το 1860 ρυθμίστηκε το σύστημα εγγραματισμού και προκρίθηκε το ετυμολογικό και όχι το φωνητικό, για σαφείς ιδεολογικούς λόγους (λατινικότητα έναντι σλαβικής κληρονομιάς), από το νεοϊδρυθέν ρουμανικό κράτος.
Το 1860 επίσης ιδρύεται το Μακεδονορουμανικό Kομιτάτο το οποίο πρεσβεύει την δημιουργία Ρουμάνικου κράτους το οποίο θα περιλαμβάνει την Μακεδονία, την Θεσσαλία, την Ήπειρο και την Αλβανία. Αμέσως η Ρουμανική κυβέρνηση προχωρά στην κατάσχεση της τεράστιας ακίνητης περιουσίας της Ελληνικής Εκκλησίας στην Ρουμανία, χωρίς να αναγνωρίσει ποτέ υποχρέωση αποζημίωσης. Την ίδια τακτική ακολούθησε 30 χρόνια, μετά και με τα απαλλοτριωθέντα κτήματα των Ευάγγελου και Κων/νου Ζάππα, εξασφαλίζοντας έτσι πλούσιους πόρους για την προπαγάνδα τους.
Και φθάνουμε στο 1862 όπου εμφανίζεται στο προσκήνιο ο Απόστολος Μαργαρίτης. Ο γεννημένος στις 5/8/1832 στην Βλάστη Κοζάνης, δάσκαλος Απ. Μαργαρίτης, μεγάλωσε στην Αβδέλλα, δίδαξε στα σχολεία του Κορησσού, της Καστοριάς και της Κλεισούρας, πήγε στο Βουκουρέστι και κατόρθωσε να εμπνεύσει και να παρασύρει τον χωρίς ιστορικές αναφορές ρουμανικό λαό.
Εφοδιασμένος με πλούσια οικονομικά μέσα επιστρέφει στην Κλεισούρα και λειτουργεί εκεί το πρώτο ρουμανικό σχολείο. Το γεγονός αυτό προκαλεί θύελλα ενθουσιασμού στην Ρουμανία, και αντιδράσεων στην Ελλάδα. Το 1864 ο ίδιος ο Πατριάρχης με επιστολή του ζητά από τους κατοίκους της Κλεισούρας να κλείσουν το σχολείο και να διώξουν τον Μαργαρίτη. Επειδή όμως είχε δημιουργήσει κύκλο ευνοουμένων, αυτοί αντέδρασαν στην έκκληση του Πατριάρχη. Με υποκίνηση του Πατριαρχείου παρεμβαίνουν οι Τούρκοι κλείνουν το σχολείο, συλλαμβάνουν τον Μαργαρίτη και τον στέλνουν στην Κων/πολη. Το 1867 ο Μαργαρίτης επιστρέφει στην Κλεισούρα εφοδιασμένος με άδεια των Τούρκων πλέον, ώστε να μπορεί να λειτουργήσει «ιδιωτικό σχολείο εντός της οικίας του». Τον ίδιο χρόνο η κοινότητα Αβδέλλας στην Ανατολική Πίνδο τον καλεί να λειτουργήσει κι εκεί ρουμανικό σχολείο. Πλέον τα πράγματα εξελίσσονται ραγδαία. Ο Μαργαρίτης το 1877 διορίζεται «γενικός διευθυντής των ρουμανικών σχολείων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας». Το 1880 λειτουργούσαν 24 ρουμανικά σχολεία ημιγυμνάσιο στο Κρούσοβο και γυμνάσιο στο Μοναστήρι. Το 1892 οι Ρουμάνοι μετά από άδεια του Σουλτάνου αποφάσισαν να ιδρύσουν δύο επισκοπές στα Γιάννενα και στο Μοναστήρι. Τον ίδιο χρόνο οι διπλωματικές σχέσεις Ελλάδας – Ρουμανίας διακόπτονται εξ ‘αιτίας των κτημάτων Ζάππα. Το 1896 αποκαθίστανται μέχρι και το 1905 οπότε και διακόπτονται ξανά. Το 1899 προστέθηκαν Γυμνάσια στα Γιάννενα και τα Γρεβενά, και Εμπορική Σχολή στην Θεσσαλονίκη. Τον ίδιο χρόνο τα σχολεία έφθασαν τα 90. Κάθε οικογένεια που έστελνε μαθητή σε ρουμανικό σχολείο επιδοτούνταν μηνιαίως με μία χρυσή λίρα Τουρκίας, ποσό ικανό να εξασφαλίσει τα απαραίτητα σε μία αγροτική οικογένεια. Επίσης είχαν δωρεάν ρουχισμό και περίθαλψη. Βέβαια στην πραγματικότητα πολλοί γονείς έστελναν τα παιδιά τους είτε για το επίδομα μόνο, είτε για να εξασφαλίσουν καλές σχέσεις πριν την απελευθέρωση του 1912-1913 και με αυτή την πλευρά. Οι Ρουμάνοι έφθασαν στο σημείο να εξαγοράσουν και τις επιστημονικές υπηρεσίες του Γερμανού καθηγητή Weigand για να ενισχύσουν την θεωρία τους. Η επίμονη αυτή προβολή της επίπλαστης επιστημονικής επιχειρηματολογίας πείθει τους Τούρκους, και στις 22-5-1905 ο σουλτάνος Αβδούλ Χαμίτ με τον περίφημο «ιραδέ» υποκύπτει στις πιέσεις των Μεγάλων Δυνάμεων και αναγνωρίζει Ρουμανική εθνότητα στην Μακεδονία, Θεσσαλία & Ήπειρο. Έτσι φθάνουμε στον Σεπτέμβριο του 1905 οπότε και διακόπτονται οι διπλωματικές σχέσεις Ελλάδας – Ρουμανίας και τίθεται υπό διωγμόν η ακμάζουσα στην Ρουμανία Ελληνική παροικία. Μέχρι το 1911 τα γεγονότα ήταν επώδυνα και περιελάμβαναν απελάσεις Ελλήνων, κλείσιμο σχολείων, κατάσχεση περιουσιών κτλ.
Και φθάνουμε στο 1913 με τον Ελευθ. Βενιζέλο στην εξουσία ο οποίος αναζητώντας στηρίγματα και συμμάχους για την πολιτική του αποφάσισε να δώσει και επίσημα στην Ρουμανία αυτά που είχε κερδίσει ντε φάκτο, για να εξασφαλίσει την υποστήριξή της σε άλλα σημαντικά εθνικά θέματα. Συγκεκριμένα προσπαθώντας να κερδίσει την ευμένεια της Ρουμανίας μια και η Ελλάδα αντιμετώπιζε σοβαρές πιέσεις στο θέμα της προσάρτησης της Ηπείρου και στο Κρητικό θέμα, και επιπλέον χρειάζονταν τη συμμετοχή της Ρουμανίας στη συμμαχία που είχε συνάψει με τη Σερβία εναντίον της Βουλγαρίας, αναγνώρισε ρουμάνικη μειονότητα στην Ελλάδα και της παραχώρησε ιδιαίτερα σχολικά και εκκλησιαστικά προνόμια. Συγκεκριμένα στις 15/5/1913 ο Έλληνας πρέσβης στο Βουκουρέστι ανακοινώνει ότι σε αντάλλαγμα της συμμαχίας των δύο χωρών επιτρέπεται η χρήση της γλώσσας τους και παραχωρείται σε αυτούς «πλήρη ελευθερία» στα σχολεία και τις εκκλησίες των κουτσόβλαχων της Μακεδονίας. Έτσι στις 18/7/1913 υπογράφεται η Συνθήκη του Βουκουρεστίου κατά την οποία η Βουλγαρία έχανε το μεγαλύτερο τμήμα της Μακεδονίας που το έπαιρναν η Ελλάδα και η Σερβία, και την Ανδριανούπολη και τις Σαράντα Εκκλησιές που έπαιρνε η Τουρκία. Η Βουλγαρία αντέδρασε στην παραχώρηση της Καβάλας στην Ελλάδα και η Ρουμανία απείλησε πως θα κυρίευε τη Σόφια. Έτσι η Ελλάδα κέρδισε την Ανατολική Μακεδονία και σαν σύνορο με την Ρουμανία ορίστηκε ο ποταμός Νέστος.
Ιδού ένα απόσπασμα της επιστολής του Βενιζέλου προς τον Ρουμάνο ομόλογο του Μαγιορέσκο:
«…Η Ελλάς συγκατατίθεται να παράσχη αυτονομίαν εις τας των κουτσοβλάχων σχολάς και εκκλησίας τας ευρισκομένας εν ταις μελλούσαις ελληνικές κτήσεσι και να επιτρέψη την σύστασιν επισκοπής διά τους κουτσοβλάχους τούτους, της Ρουμανικής Κυβερνήσεως δυναμένης να επιχορηγη υπό την επίβλεψην της Ελληνικής κυβερνήσεως τα ειρημένα ενεστώτα ή μέλλοντα θρησκευτικά και εκπαιδευτικά καθιδρύματα».
Τα παραπάνω προνόμια δεν ωφέλησαν τελικά ιδιαίτερα τη Ρουμανία, μια και η μεγάλη πλειοψηφία των Ελληνόβλαχων ενσωματώθηκε στο νέο ελληνικό κράτος, οι δε ρουμάνικες κοινότητες τοποθετήθηκαν στο περιθώριο της κοινωνίας των Ελλήνων και έσβησαν με τον καιρό από φυσικό θάνατο και μαρασμό.
Έτσι πλέον τελειώνει η πρώτη περίοδος του λεγόμενου κουτσοβλαχικού ζητήματος και αρχίζει η δεύτερη η οποία διαρκεί έως το 1944. Στο μεσοδιάστημα αυτό οι Ρουμάνοι και οι ρουμανίζοντες Ελληνόβλαχοι συνεχίζουν την προπαγάνδα τους ανενόχλητοι και νόμιμα. Πλέον επικεντρώνονται σε περιφερειακά κέντρα όπως τα Γρεβενά, η Βέροια και η Λάρισσα.
Αυτή την περίοδο εμφανίζεται και ο αυτοαποκαλούμενος εκπρόσωπος των Βλάχων της Νότιας Βαλκανικής Αλκιβιάδης Διαμάντης με καταγωγή από την Σαμαρίνα. Αφού τελείωσε το Γυμνάσιο και υπηρέτησε στον στρατό, εγκαταστάθηκε στη Ρουμανία απ’ όπου επέστρεψε το 1917 και πρωτοστάτησε στη δημιουργία της Ανεξάρτητης Δημοκρατίας της Πίνδου η οποία είχε διάρκεια μία ημέρα. Μετά την αποτυχία διέφυγε στην Αλβανία όπου και συνεργάστηκε με Ιταλούς αξιωματικούς. Τον συναντάμε πάλι το 1930 στην Αθήνα ως αντιπρόσωπο των ρουμάνικων πετρελαίων στην Ελλάδα. Με την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου συνενώνεται με τα στρατεύματα του εχθρού και φέρει το παράσημο του «Ταξιάρχου του Ιταλικού Στέμματος», και τον αποκαλούν Κομεντατόρε.
Στον πόλεμο του ’40 η συμμετοχή των Βλάχων τόσο στην 8η Μεραρχία όσο και στα Συντάγματα Κοζάνης και Τρικάλων ήταν ηρωική όπως και των άλλων Ελλήνων. Όχι όμως και των Ρουμανιζόντων, κάποιοι εκ των οποίων κατηγορήθηκαν για κατασκοπεία υπέρ των Ιταλών. Μετά την πλήρη κατάληψη της χώρας εκδηλώνεται έντονη δραστηριότητα των Ρουμανιζόντων στα βλαχοχώρια με επίκεντρο την Λάρισα.
Η προπαγάνδα τους στηριζόταν στους παρακάτω άξονες:
1. Οι Βλάχοι ως Λατινογενής λαός συνδέονται άρρηκτα με τους Ιταλούς, άρα ανήκουν στους νικητές, δηλαδή στις δυνάμεις του Άξονα.
2. Ήρθε η ώρα να διορθωθούν οι αδικίες σε βάρος των Βλάχων και να σταματήσει και η καταπίεση από το ελληνικό κράτος.
3. Κινείται άμεσα η διαδικασία δημιουργίας ανεξάρτητου Βλάχικου κράτους (¨Πριγκιπάτο της Ηπείρου¨) που θα περιλαμβάνει την Δυτ. Μακεδονία, την Ήπειρο και την Θεσσαλία μέχρι τον Δομοκό. Για το σκοπό αυτό ιδρύθηκε στην Λάρισσα με επικεφαλής τους Αλκ. Διαμάντη, Νικ. Ματούση και Βασ. Ραπουτίκα η 5η Ρωμαϊκή Λεγεώνα. Το 1941 ο Διαμάντης συναντάται με τον κατοχικό πρωθυπουργό τον (Βλάχο) Γεώργιο Τσολάκογλου και του θέτει τελείως παράλογα αιτήματα όπως το να διορίζονται όλοι οι νομάρχες και οι δήμαρχοι από κοινού με τον Διαμάντη, στις περιοχές αυτές να λειτουργούν μόνο βλάχικα (ρουμάνικα) σχολεία κλπ. Εν τω μεταξύ η δράση της Λεγεώνας με απειλές, εκβιασμούς, ξυλοδαρμούς και λεηλασίες στην Θεσσαλία και κύρια στις επαρχίες Τυρνάβου, Ελασσόνας, Αλμυρού και Βελεστίνου ήταν εξοντωτική για το σύνολο του πληθυσμού.
Στις 6 Ιανουαρίου 1942 με πρωτοβουλία του Ευάγγελου Αβέρωφ και των Νικ. Ράπτη, Δημ. Χατζηπύρου, Γ. Ρούσα, Χαρ. Τζήμα, Κίκα, Κατσιλέρου, Τάρη και άλλων, γίνεται μία δήλωση στην οποία τονίζεται η ελληνικότητα των Βλάχων και η οποία σηματοδοτεί την έναρξη της αντίστασης. Πέντε από τους παραπάνω μεταξύ τους και ο Αβέρωφ, συλλαμβάνονται και στέλνονται στην Ιταλία. Στις αρχές Ιουνίου ο Διαμάντης καλείται κατεπειγόντως και πηγαίνει στο Βουκουρέστι απ’ όπου δεν επέστρεψε ποτέ. Ούτε νεκρός. Οι Ρουμάνικες αρχές υποψιάστηκαν ότι ο Διαμάντης κατηύθυνε την όλη του προσπάθεια προς την Ιταλία, και όχι προς αυτούς, κάτι που δεν θα τους ευνοούσε να κυριαρχήσουν μόνοι τους στα Βαλκάνια. Γι αυτό λοιπόν αφαίρεσαν κάθε αξίωμα από το άλλοτε πειθήνιο όργανο τους. Ο Νικ. Ματούσης πηγαίνει στην Αθήνα και από κει στο Βουκουρέστι όπου λίγο αργότερα κλείνεται στη φυλακή στο νησί του Διαβόλου στον Δούναβη. Ξαφνικά το 1964 ο Ματούσης εκδίδεται στην Ελλάδα και «κηρύσσεται αθώος των αποδιδομένων αυτώ πράξεων». Το 1976 νέο δικαστήριο τον αποκαθιστά πλήρως και παίρνει πίσω τα πολιτικά του δικαιώματα. Ο ίδιος ισχυρίστηκε ότι η ανάμειξή του στα γεγονότα του 1941-42 έγινε για εθνικό σκοπό μετά από εντολή του Ιωάννη Ράλλη, ώστε να πειστούν οι Ρουμάνοι να ασκήσουν πίεση στους Γερμανούς, ώστε να μην επιτραπεί η κάθοδος των Βουλγάρων την Θεσσαλονίκη. Η ιστορία δεν έχει ξεκαθαρίσει ακόμη την αλήθεια γύρω από αυτή την σκοτεινή και περίεργη υπόθεση. Ο Βασ. Ραπουτίκας συνελήφθη από αντάρτες της αντίστασης και αφού διαποπέμφθηκε σε πολλά χωριά, εκτελέστηκε.
Η νέα κίνηση που εδώ και λίγο χρονικό διάστημα έχει ξεκινήσει από βλάχους της Κωστάντζας και του Βουκουρεστίου (βλέπε περιοδικά ¨Μπάνα Αρμανεάσκα¨ και ¨Φάρα Αρμανεάσκα¨) συγκροτείται από απόγονους των βλάχων που μετανάστευσαν οικειοθελώς στην Ρουμανία την δεκαετία του 1930 (περιοχή Καντριλατέρ). Αυτοί μαζί με την Λίγκα των Σκοπίων διεκδικούν τον χαρακτηρισμό των Βλάχων ως διαβαλκανικής εθνικής μειονότητας. Ιδεολογικό μανιφέστο τους η αφοριστική ¨Ντιμαντάρεα Παριντεάσκα¨ της παλιάς Ρουμανικής προπαγάνδας, και ο ¨Δωδεκάλογος¨ της Ματίλδας Καράτζιου-Μαριοτσεάνου. Σύγχυση, άγνοια, τυχοδιωκτισμός, πολιτικές σκοπιμότητες, ίσως όλα αυτά & ακόμη περισσότερα μαζί.
Επίσης να αναφέρουμε της κινήσεις ορισμένων μη κυβερνητικών οργανώσεων που επιδοτούνται από ιδρύματα του εξωτερικού οι οποίες προσπαθούν με κάθε μέσο να θέσουν θέμα Βλάχων στην Ελλάδα με ευρύτερους σκοπούς για την περιοχή. Ενδεικτικά αναφέρω εδώ την απόφαση της FUEN (Federal Union of European Nationalities) στις 7 Μαΐου 2005 στο Βουκουρέστι που καλεί Ελλάδα και Αλβανία να παράσχουν εδαφική και διοικητική αυτονομία στους Βλάχους των χωρών τους!!! (http://www.fuen.org/pdfs/20050815DOKU_BUCHAREST.pdf). Και άλλες παρόμοιες κινήσεις άλλων φορέων, που πρέπει να προσέχουμε και οι Σύλλογοι Βλάχων, και η επίσημη πολιτεία.
Η σταθερή διακήρυξη από μέρους των Ελλήνων Βλάχων, της ελληνικής εθνικής μας συνείδησης τους χαλάει τα σχέδια. Οι Βλάχοι όπως έγινε και στο παρελθόν σε αυτές τις ενέργειες, θα υψώσουν την φωνή τους και θα χαλάσουν τα σχέδια αυτών των νοσηρών εγκεφάλων.
πηγή: http://almyros.vlahoi.net/history.htm
Βλάχοι αγωνιστές της Ελευθερίας:
Βλαχάβας Ευθύμιος (1770-1808). Αρματολός των Χασίων. Πρωτοστάτησε για επανάσταση στη Στερεά συνελλήφθη όμως και πέθανε με φρικτά βασανιστήρια από τον Αλή πασά στα Γιάννενα.
Βούλγαρης Ευγένιος (1716-1806). Κληρικός, λόγιος και διδάσκαλος του Γένους. Υπήρξε ο πρώτος σχολάρχης της Αθωνιάδας Σχολής.
Αλέξιος Βλαχόπουλος (1787-1865). Αρματολός από την Πρέβεζα. Πρωταγωνιστής του ’21 και επί δύο έτη υπουργός Πολέμου. Επί Καποδίστρια διετέλεσε υπουργός Στρατιωτικών, και επί Όθωνος υπουργός Ναυτικών.
Γιωργάκης Ολύμπιος (1772-1821). Επιφανής αρματολός του Ολύμπου και μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Αδελφοποιητός του Καραγεώργη της Σερβίας μετείχε στον εθνικό αγώνα των Σέρβων. Σαν συνταγματάρχης του ρωσικού στρατού πολέμησε τον Μέγα Ναπολέοντα. Μετά την ήττα του Δραγατσανίου (1821), περικυκλώθηκε στη μονή Σέκου από τους Τούρκους, και ανατίναξε την πυριτιδαποθήκη πέφτοντας ηρωικά με τους συντρόφους του.
Γκαντέλος Ιωάννης. Αγωνιστής από το Μέτσοβο. Συνελήφθη από το Χουρσίτ πασά το 1822 και απαγχονίστηκε στη Λάρισα.
Γρίβας Θεόδωρος (1792-1862). Από τους διαπρεπέστερους και γενναιότερους πρωταγωνιστές της Εθνεγερσίας του ’21 αλλά και όλων των μετέπειτα επαναστατικών κινημάτων στην Ήπειρο και Θεσσαλία.
Διονύσιος ο Σκυλόσοφος. Δεσπότης από την Αβδέλλα επίσκοπος Λάρισας. Υποκίνησε την πρώτη επανάσταση των Ελλήνων κατά των Τούρκων το 1611, και μπήκε στα Γιάννενα με 800 αγωνιστές. Συνελήφθη και γδάρθηκε ζωντανός.
Δούκας Νεόφυτος (1760-1845). Κληρικός και λόγιος, ένας από τους Μεγάλους Διδάσκαλους του Γένους. Διευθυντής της «Αυθεντικής Σχολής» του Βουκουρεστίου και της Ριζαρείου Σχολής. Με τον Καποδίστρια αναλαμβάνει το τυπογραφείο της Αίγινας, ιδρύει τυπογραφεία στην Αθήνα και εκδίδει αξιόλογα φιλολογικά έργα.
Παναγιώτης Ζήδρος (1630-1750). Πρώτος αρματολός της Πίνδου, που κατάγονταν από χωριό της Πίνδου, αλλά είχε ως έδρα του το Λιβάδι Ελασσόνας.
Ζιάκας Γεώργιος (ή Γεροζιάκας). Περίφημος αρματολός από τα Γρεβενά από τους πιο φημισμένους αγωνιστές. Πήρε μέρος στο κίνημα του Ορλώφ το 1769 και προσπάθησε να το αναπτύξει στα Μακεδονικά βουνά. Για εκδίκηση οι Τούρκοι εξαφάνισαν την οικογένεια του και κάψανε όλα τα χωριά της περιφέρειας του. Απόγονοί του οι Γιαννούλας και Θεόδωρος Ζιάκας επίσης ξακουστοί πολεμιστές.
Καραϊσκάκης Γεώργιος (1782-1827). Γεννήθηκε σε μία σπηλιά στο Μαυρομμάτι Καρδίτσας. Γιος καλόγριας, και Βλάχος από την μεριά του πατέρα του (από την φάρα του Λάλα Γιώργη της Αιτωλοακαρνανίας). Από τους κορυφαίους στρατιωτικούς ηγέτες της Επανάστασης του ’21.
Κασομούλης Νικόλαος. Από το Πισοδέρι Φλώρινας. Αγωνιστής του 1821, συγγραφέας απομνημονευμάτων, και γνωστός ιστορικός του ’21.
Κοσμάς ο Αιτωλός (1714-1779). Ο γνωστός Πατροκοσμάς, ο «Άγιος των Βλάχων». Για πάνω από 20 χρόνια περιδιάβαινε τα χωριά της Στερεάς, της Ηπείρου και της Μακεδονίας κήρυττε την ορθόδοξη πίστη, δίδασκε τα ελληνικά γράμματα και ίδρυσε πάνω από 230 σχολεία. Άφησε τεράστιο έργο και συνέβαλε αποφασιστικά στην αφύπνιση του Έθνους. Βρήκε μαρτυρικό θάνατο με απαγχονισμό στις 24 Αυγούστου του 1779.
Λιακατάς Γρηγόριος. Οπλαρχηγός και αγωνιστής του 1821. Πολέμησε ηρωικά στην πολιορκία του Μεσολογγίου όπου και σκοτώθηκε. Το 1926 στήθηκε προτομή του στην πλατεία του Αιτωλικού.
Μανάκης Αναστάσιος (ή Μιχάλογλου ή Ιωαννίτης). Μετσοβίτης έμπορος και μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Ο Αλέξ. Υψηλάντης του είχε αναθέσει να απελευθερώσει τον Αριστείδη Παπά (ή Πωπ) ο οποίος είχε σταλεί στην Σερβία για να ξεσηκώσει τους Σέρβους ενάντια στους Τούρκους. Επίσης σε άλλη περίπτωση μαζί με τον Γιωργάκη Ολύμπιο έσωσαν τους εναπομείναντες Ιερολοχίτες στο Δραγατσάνι. Ακόμη πολέμησε στα Δερβενάκια και στο Μεσολόγγι. Μετά την απελευθέρωση ίδρυσε σχολεία και βιβλιοθήκες στην Αθήνα και την επαρχία, και εφοδίασε με στολές και οπλισμό την αστυνομία της Αθήνας και του Πειραιά.
Μπαντραλέξης Παύλος και Μπαντραλέξης Πέτρος. Βλάχοι Σελιώτες με καταγωγή από την Αβδέλλα, που έπαιξαν τον κύριο λόγο στις μάχες του Κίτρους-Κολινδρού. Στο κίνημα του Κολινδρού συμμετείχαν ως ηγέτες οι Μπαντραλεξαίοι, ο Παναγιώτης Βέρος, ο Σιαφαρίκας και ο καπετάν Σπανοβαγγέλης.
Απ' αυτό το κίνημα, στην ιστορία έμεινε η θυσία από επτά ηρωικές Βλάχες από το Σέλι Ημαθίας οι οποίες το 1878 έπεσαν στο γκρεμό πάνω από το μοναστήρι των Αγ. Πάντων για να μην πιαστούν από τους Τούρκους. Πρώτη έπεσε η Μαρία Μητραντώνη, δεύτερη η Κυράτσα Μπιντιβάνου, τρίτη η Ελένη Τσούλιου, τέταρτη η Βαγγελία Σάντου, πέμπτη η Σουλτάνα Μαρίτσα, έκτη η Μαρία Σιούλα, και τέλος η Κατερίνα Νιώπα. Η τελευταία έπεσε στο γκρεμό μαζί με το γιο της Γιάννη, που τον βρήκαν να θηλάζει από τη νεκρή μάνα του, και ο οποίος επέζησε του δράματος και πέθανε γύρω στα 1930 στη Βέροια σε ηλικία 52 ετών. Την θυσία τους αυτή ο λαός την πέρασε και στο δημοτικό τραγούδι που λέει:
«Φλεβάρης δεν κουσούριασε και ο Μάρτης δεν εμπήκε
και όλη η Βλαχιά συντάγεται να φέρει το Ρωμέϊκο
Στων Άγιων Πάντων βγήκανε ψηλά στο καραούλι…»
Μήσσιος Γκόγκος. Αγωνιστής και ονομαστός αρχιτσέλιγκας. Στις ενέργειές του οφείλει η γενέτειρά του (Περιβόλι) τα προνόμια της αυτοδιοίκησής της.
Μπότσαρης Μάρκος (1786-1823). Ο γνωστός ήρωας και ηγέτης του 1821 με πλούσια εθνική και στρατιωτική δράση. Ο πιο γνωστός της ένδοξης οικογένειας.
Μπουκουβάλας Δήμος (1715-1780). Γενάρχης της ονομαστής οικογένειας αρματολών από τα Άγραφα. Πήρε μέρος στο κίνημα του 1769. Αρματολός του Βάλτου, θρυλική μορφή της κλεφτουριάς κατά τον 18ο αιώνα. Τον θάνατό του τον ψάλλει ακόμη ο ελληνικός λαός στο δημοτικό τραγούδι: "Εγέρασα μωρέ παιδιά, σαράντα χρόνια κλέφτης".
Νικόλαος, (Νεομάρτυρας Τρικάλων). Ονομαστός επαναστάτης. Το 1611 ξεσήκωσε κατά των Τούρκων τα βλαχοχώρια της Πίνδου ακόμη κι αυτά τα Γιάννενα. Τελικά πιάστηκε και γδάρθηκε ζωντανός στην πλατεία των Τρικάλων το 1617.
Νικοτσάρας (από το Νίκος Τσάρας). Περίφημος αρματολός του Ολύμπου ο φόβος και ο τρόμος των Τούρκων. Σκοτώθηκε με ενέδρα κοντά στο Λιτόχωρο.
Οικονόμος Κωνσταντίνος ο εξ Οικονόμων (1780-1857). Εμπνευσμένος κληρικός και Διδάσκαλος του Γένους. Συνέβαλε αποφασιστικά στην διαμόρφωση του Νέου Ελληνισμού και υπερασπίστηκε την Ορθοδοξία.
Παπαγιάννης-Ζιώγος. Αγωνιστής από το Μέτσοβο, ο οποίος μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και επέδειξε πλούσια δράση. Συνελήφθη από το Χουρσίτ Πασά και κρεμάστηκε στη Λάρισα.
Πρίφτης Γιάννης. Περίφημος αρματολός της Σαμαρίνας. Κυνήγησε το Μέτζο Χούσο παππού του Αλή πασά, από τη Σαμαρίνα μέχρι το Τεπελένι. Τα κατορθώματά του έγιναν δημοτικό τραγούδι.
Ράγκος Ιωάννης (1790-1865). Αρματολός του Βάλτου, μέλος της Φιλικής Εταιρείας και πρωταγωνιστής της Παλιγγενεσίας του ’21.
Ρήγας Βελεστινλής ή Φεραίος. Πρωτομάρτυρας της ελληνικής ελευθερίας. Γεννήθηκε στο Βελεστίνο από γονείς που κατέβηκαν είτε από το Περιβόλι Γρεβενών, είτε από πολύ παλαιότερη παροικία Βωβουσαίων που υπήρχε στο Βελεστίνο, (πατέρας του φέρεται ο Βωβουσιώτης Ζήσης Ρίζος και μητέρα του από την Γράμμουστα ονόματι Πισιώτα). Ο Ρήγας οραματίστηκε τη Μεγάλη Ελλάδα και ξεσήκωσε και τους υπόδουλους Έλληνες και τους δυνατούς της Ευρώπης. Ανέλαβε δράση στη Μολδαβία και στη Βιέννη, προδόθηκε στην Τεργέστη και με εντολή της Πύλης στραγγαλίστηκε με άλλους επτά συντρόφους του στο Βελιγράδι τον Ιούνιο του 1798.
Σταθάς Γιάννης (1758-1812). Γιος του θρυλικού Δήμου Σταθά, ο οποίος έδρασε κατά το 18ο αιώνα. Το 1807 μαζί με τον Νικοτσάρα κι άλλους Βλάχους καπετάνιους κατέφυγε στη Σκιάθο, όπου αρμάτωσε τα περίφημα "Μαύρα Καράβια" τα οποία έκαναν κουρσάρικες επιδρομές κατά των Τούρκων μέχρι τις μικρασιατικές ακτές. Ήρωας σε δημοτικά τραγούδια.
Σταύρου Γεώργιος. Γεννήθηκε στο Ζαγόρι Ηπείρου. Μυήθηκε από νωρίς στη Φιλική Εταιρεία, κατέβηκε στην Ελλάδα και ενεπλάκη στον Αγώνα του Έθνους. Ο Γ. Σταύρου ίδρυσε την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, και το 1849 ανακηρύχτηκε ισόβιος διοικητής της. Άφησε την περιουσία του για να ιδρυθεί ορφανοτροφείο στα Γιάννενα και σανατόριο στην Αθήνα.
Στορνάρης (ή Στουρνάρης) Νικόλαος (1775 - 1826). Αρματολός και οπλαρχηγός του 1821, ανήκε σε μια από τις πιο ισχυρές αρματολικές οικογένειες της Δυτικής Στερεάς. Τον Ιούλιο του 1821 επικεφαλής άλλων οπλαρχηγών και κατοίκων της επαρχίας Ασπροποτάμου κήρυξε την Eπανάσταση στην Πόρτα, στην Πρέβεντα, στην Καλαμπάκα κ.α. και σύντομα απέκτησε τον έλεγχο της περιοχής. Το 1823 πήγε στο Μεσολόγγι. Πήρε μέρος στη Συνέλευση των οπλαρχηγών της Δυτικής Στερεάς και εκλέχτηκε μέλος του πολεμικού συμβουλίου. Με την προέλαση του Κιουταχή προς το Μεσολόγγι ανέλαβε την αρχηγία των ενόπλων δυνάμεων της πόλης. Παρέμεινε στο Μεσολόγγι όλο το διάστημα της B΄ πολιορκίας ως επικεφαλής σώματος της Φρουράς και σκοτώθηκε κατά την Έξοδο.
Τζαβελαίοι. Επώνυμο ηρωικής οικογένειας από το Σούλι. Οι Τζαβελαίοι ανέδειξαν περίφημους αγωνιστές όπως τον Λάμπρο, το Φώτο, τον Κίτσο κ.α.
Τζήμας Δημήτριος. Αγωνιστής και μέλος της Φιλικής Εταιρείας από το Μέτσοβο με πλούσια δράση. Συνελλήφθη το 1822 και απαγχονίστηκε στη Λάρισα.
Τσάπος Ιωάννης. Αγωνιστής από το Μέτσοβο με μεγάλη δράση. Συνελλήφθη το 1822 από τον Χουρσίτ-πασά και απαγχονίστηκε στη Λάρισα.
Φαρμάκης Ιωάννης. Επιφανές μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Οπλαρχηγός στον Όλυμπο, στην Ανατολική Μακεδονία και στη Χαλκιδική. Ύστερα από την καταστροφή του Δραγατσανίου κλείστηκε με το Γ. Ολύμπιο στη μονή Σέκου. Αντιστάθηκαν 13 μέρες, όλοι οι σύντροφοί του σφάχτηκαν, και αυτός στάλθηκε στην Κωνσταντινούπολη όπου βασανίστηκε και καρατομήθηκε.
Φλώρος Γιάννης. Σαμαρινώτης αρματολός που έδρασε στην Ήπειρο και θυσιάστηκε ηρωικά στην Πελοπόννησο. Γιος του επίσης ξακουστού οπλαρχηγού Φλώρου που είχε πέσει ηρωικά με τα παλικάρια του στην έξοδο του Μεσολογγίου και η θυσία τους έγινε το γνωστό τραγούδι «Παιδιά της Σαμαρίνας».
Χατζηπέτρου Χριστόδουλος. Στρατηγός, αγωνιστής από το Βιτέρνικο Ασπροποτάμου. Έμπορος στη Βιέννη (όπου μάλιστα συναντήθηκε με το Ναπολέοντα και του ζήτησε να επέμβει για να ελευθερώσει την Ελλάδα), Φιλικός και μεγάλος πολέμαρχος στη Θεσσαλία. Προτομή του στήθηκε στα Τρίκαλα όπου και κάθε χρόνο διοργανώνονται οι αθλητικοί αγώνες «Χατζηπέτρεια».
Ακόμη πιθανολογείται πως Βλαχόφωνος ήταν και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης με καταγωγή μάλιστα από το χωριό Ζάρκανη της Πρεμετής. Ενδεικτικά αναφέρω τον ιστορικό Ιωάννη Φιλήμων (¨Δοκίμια Ελλην. Επαναστάσεως¨, τόμος Γ΄, σελ. 149) που αναφέρει πως ο Γέρος του Μωριά «έσχεν εκτεταμένην συγγένειαν εν τη επαρχία και επιρροήν ιδίαν επί των λεγομένων Βλαχοποιμένων ταύτης». Επίσης και ο Φραντζής αναφέρει πως ο λαός της Πελοποννήσου τον αποκαλούσε ¨Βλαχοβασιλιά¨ (Επίτομη Ιστορία, τόμος 4, σελ. 131).
Ενώ και ο πατέρας του θρυλικού Οδυσσέα Ανδρούτσου ήταν ο Γεώργιος Βερούσης (γνωστό και καταγεγραμμένο Βλάχικο επίθετο υπό την μορφή Βέρος) ο επονομαζόμενος και Ανδρούτσος. Μάλιστα ο Σωκρ. Λιάκος σε βιβλίο του υποστηρίζει ότι το Ανδρούτσος προέρχεται από την λέξη “Ndreu”=χιονιάς της Βλάχικης γλώσσας, που έτσι λέγεται ο Δεκέμβρης προερχόμενος από αρχαία Πελασγοτυρρηνική λέξη. Από το ¨Ndreu¨ διαμορφώθηκαν στην Βλάχικη οι υποκοριστικοί τύποι Ndreutsu/Ndriutsu/Ndreutsu απ΄ όπου και προήλθε το εξελληνισμένο Ανδρούτσος. Επίσης η μητέρα του ήταν Βλάχα (η Ακριβή Τσαρλαμπά) από τους Καλαρρύτες Ηπείρου. Και ας μην ξεχνάμε ότι οι Βλάχοι έως πριν λίγα χρόνια δεν κάνανε εύκολα μικτούς γάμους, και πολύ περισσότερο στις αρχές του 19ου αιώνα.
Φυσικά όσον αφορά τους δύο τελευταίους δεν υπάρχουν ατράνταχτες αποδείξεις για την Βλάχικη καταγωγή τους, και εδώ περιοριζόμαστε στην απλή αναφορά κάποιων στοιχείων.
πηγή: http://almyros.vlahoi.net/history.htm
Βλαχάβας Ευθύμιος (1770-1808). Αρματολός των Χασίων. Πρωτοστάτησε για επανάσταση στη Στερεά συνελλήφθη όμως και πέθανε με φρικτά βασανιστήρια από τον Αλή πασά στα Γιάννενα.
Βούλγαρης Ευγένιος (1716-1806). Κληρικός, λόγιος και διδάσκαλος του Γένους. Υπήρξε ο πρώτος σχολάρχης της Αθωνιάδας Σχολής.
Αλέξιος Βλαχόπουλος (1787-1865). Αρματολός από την Πρέβεζα. Πρωταγωνιστής του ’21 και επί δύο έτη υπουργός Πολέμου. Επί Καποδίστρια διετέλεσε υπουργός Στρατιωτικών, και επί Όθωνος υπουργός Ναυτικών.
Γιωργάκης Ολύμπιος (1772-1821). Επιφανής αρματολός του Ολύμπου και μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Αδελφοποιητός του Καραγεώργη της Σερβίας μετείχε στον εθνικό αγώνα των Σέρβων. Σαν συνταγματάρχης του ρωσικού στρατού πολέμησε τον Μέγα Ναπολέοντα. Μετά την ήττα του Δραγατσανίου (1821), περικυκλώθηκε στη μονή Σέκου από τους Τούρκους, και ανατίναξε την πυριτιδαποθήκη πέφτοντας ηρωικά με τους συντρόφους του.
Γκαντέλος Ιωάννης. Αγωνιστής από το Μέτσοβο. Συνελήφθη από το Χουρσίτ πασά το 1822 και απαγχονίστηκε στη Λάρισα.
Γρίβας Θεόδωρος (1792-1862). Από τους διαπρεπέστερους και γενναιότερους πρωταγωνιστές της Εθνεγερσίας του ’21 αλλά και όλων των μετέπειτα επαναστατικών κινημάτων στην Ήπειρο και Θεσσαλία.
Διονύσιος ο Σκυλόσοφος. Δεσπότης από την Αβδέλλα επίσκοπος Λάρισας. Υποκίνησε την πρώτη επανάσταση των Ελλήνων κατά των Τούρκων το 1611, και μπήκε στα Γιάννενα με 800 αγωνιστές. Συνελήφθη και γδάρθηκε ζωντανός.
Δούκας Νεόφυτος (1760-1845). Κληρικός και λόγιος, ένας από τους Μεγάλους Διδάσκαλους του Γένους. Διευθυντής της «Αυθεντικής Σχολής» του Βουκουρεστίου και της Ριζαρείου Σχολής. Με τον Καποδίστρια αναλαμβάνει το τυπογραφείο της Αίγινας, ιδρύει τυπογραφεία στην Αθήνα και εκδίδει αξιόλογα φιλολογικά έργα.
Παναγιώτης Ζήδρος (1630-1750). Πρώτος αρματολός της Πίνδου, που κατάγονταν από χωριό της Πίνδου, αλλά είχε ως έδρα του το Λιβάδι Ελασσόνας.
Ζιάκας Γεώργιος (ή Γεροζιάκας). Περίφημος αρματολός από τα Γρεβενά από τους πιο φημισμένους αγωνιστές. Πήρε μέρος στο κίνημα του Ορλώφ το 1769 και προσπάθησε να το αναπτύξει στα Μακεδονικά βουνά. Για εκδίκηση οι Τούρκοι εξαφάνισαν την οικογένεια του και κάψανε όλα τα χωριά της περιφέρειας του. Απόγονοί του οι Γιαννούλας και Θεόδωρος Ζιάκας επίσης ξακουστοί πολεμιστές.
Καραϊσκάκης Γεώργιος (1782-1827). Γεννήθηκε σε μία σπηλιά στο Μαυρομμάτι Καρδίτσας. Γιος καλόγριας, και Βλάχος από την μεριά του πατέρα του (από την φάρα του Λάλα Γιώργη της Αιτωλοακαρνανίας). Από τους κορυφαίους στρατιωτικούς ηγέτες της Επανάστασης του ’21.
Κασομούλης Νικόλαος. Από το Πισοδέρι Φλώρινας. Αγωνιστής του 1821, συγγραφέας απομνημονευμάτων, και γνωστός ιστορικός του ’21.
Κοσμάς ο Αιτωλός (1714-1779). Ο γνωστός Πατροκοσμάς, ο «Άγιος των Βλάχων». Για πάνω από 20 χρόνια περιδιάβαινε τα χωριά της Στερεάς, της Ηπείρου και της Μακεδονίας κήρυττε την ορθόδοξη πίστη, δίδασκε τα ελληνικά γράμματα και ίδρυσε πάνω από 230 σχολεία. Άφησε τεράστιο έργο και συνέβαλε αποφασιστικά στην αφύπνιση του Έθνους. Βρήκε μαρτυρικό θάνατο με απαγχονισμό στις 24 Αυγούστου του 1779.
Λιακατάς Γρηγόριος. Οπλαρχηγός και αγωνιστής του 1821. Πολέμησε ηρωικά στην πολιορκία του Μεσολογγίου όπου και σκοτώθηκε. Το 1926 στήθηκε προτομή του στην πλατεία του Αιτωλικού.
Μανάκης Αναστάσιος (ή Μιχάλογλου ή Ιωαννίτης). Μετσοβίτης έμπορος και μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Ο Αλέξ. Υψηλάντης του είχε αναθέσει να απελευθερώσει τον Αριστείδη Παπά (ή Πωπ) ο οποίος είχε σταλεί στην Σερβία για να ξεσηκώσει τους Σέρβους ενάντια στους Τούρκους. Επίσης σε άλλη περίπτωση μαζί με τον Γιωργάκη Ολύμπιο έσωσαν τους εναπομείναντες Ιερολοχίτες στο Δραγατσάνι. Ακόμη πολέμησε στα Δερβενάκια και στο Μεσολόγγι. Μετά την απελευθέρωση ίδρυσε σχολεία και βιβλιοθήκες στην Αθήνα και την επαρχία, και εφοδίασε με στολές και οπλισμό την αστυνομία της Αθήνας και του Πειραιά.
Μπαντραλέξης Παύλος και Μπαντραλέξης Πέτρος. Βλάχοι Σελιώτες με καταγωγή από την Αβδέλλα, που έπαιξαν τον κύριο λόγο στις μάχες του Κίτρους-Κολινδρού. Στο κίνημα του Κολινδρού συμμετείχαν ως ηγέτες οι Μπαντραλεξαίοι, ο Παναγιώτης Βέρος, ο Σιαφαρίκας και ο καπετάν Σπανοβαγγέλης.
Απ' αυτό το κίνημα, στην ιστορία έμεινε η θυσία από επτά ηρωικές Βλάχες από το Σέλι Ημαθίας οι οποίες το 1878 έπεσαν στο γκρεμό πάνω από το μοναστήρι των Αγ. Πάντων για να μην πιαστούν από τους Τούρκους. Πρώτη έπεσε η Μαρία Μητραντώνη, δεύτερη η Κυράτσα Μπιντιβάνου, τρίτη η Ελένη Τσούλιου, τέταρτη η Βαγγελία Σάντου, πέμπτη η Σουλτάνα Μαρίτσα, έκτη η Μαρία Σιούλα, και τέλος η Κατερίνα Νιώπα. Η τελευταία έπεσε στο γκρεμό μαζί με το γιο της Γιάννη, που τον βρήκαν να θηλάζει από τη νεκρή μάνα του, και ο οποίος επέζησε του δράματος και πέθανε γύρω στα 1930 στη Βέροια σε ηλικία 52 ετών. Την θυσία τους αυτή ο λαός την πέρασε και στο δημοτικό τραγούδι που λέει:
«Φλεβάρης δεν κουσούριασε και ο Μάρτης δεν εμπήκε
και όλη η Βλαχιά συντάγεται να φέρει το Ρωμέϊκο
Στων Άγιων Πάντων βγήκανε ψηλά στο καραούλι…»
Μήσσιος Γκόγκος. Αγωνιστής και ονομαστός αρχιτσέλιγκας. Στις ενέργειές του οφείλει η γενέτειρά του (Περιβόλι) τα προνόμια της αυτοδιοίκησής της.
Μπότσαρης Μάρκος (1786-1823). Ο γνωστός ήρωας και ηγέτης του 1821 με πλούσια εθνική και στρατιωτική δράση. Ο πιο γνωστός της ένδοξης οικογένειας.
Μπουκουβάλας Δήμος (1715-1780). Γενάρχης της ονομαστής οικογένειας αρματολών από τα Άγραφα. Πήρε μέρος στο κίνημα του 1769. Αρματολός του Βάλτου, θρυλική μορφή της κλεφτουριάς κατά τον 18ο αιώνα. Τον θάνατό του τον ψάλλει ακόμη ο ελληνικός λαός στο δημοτικό τραγούδι: "Εγέρασα μωρέ παιδιά, σαράντα χρόνια κλέφτης".
Νικόλαος, (Νεομάρτυρας Τρικάλων). Ονομαστός επαναστάτης. Το 1611 ξεσήκωσε κατά των Τούρκων τα βλαχοχώρια της Πίνδου ακόμη κι αυτά τα Γιάννενα. Τελικά πιάστηκε και γδάρθηκε ζωντανός στην πλατεία των Τρικάλων το 1617.
Νικοτσάρας (από το Νίκος Τσάρας). Περίφημος αρματολός του Ολύμπου ο φόβος και ο τρόμος των Τούρκων. Σκοτώθηκε με ενέδρα κοντά στο Λιτόχωρο.
Οικονόμος Κωνσταντίνος ο εξ Οικονόμων (1780-1857). Εμπνευσμένος κληρικός και Διδάσκαλος του Γένους. Συνέβαλε αποφασιστικά στην διαμόρφωση του Νέου Ελληνισμού και υπερασπίστηκε την Ορθοδοξία.
Παπαγιάννης-Ζιώγος. Αγωνιστής από το Μέτσοβο, ο οποίος μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και επέδειξε πλούσια δράση. Συνελήφθη από το Χουρσίτ Πασά και κρεμάστηκε στη Λάρισα.
Πρίφτης Γιάννης. Περίφημος αρματολός της Σαμαρίνας. Κυνήγησε το Μέτζο Χούσο παππού του Αλή πασά, από τη Σαμαρίνα μέχρι το Τεπελένι. Τα κατορθώματά του έγιναν δημοτικό τραγούδι.
Ράγκος Ιωάννης (1790-1865). Αρματολός του Βάλτου, μέλος της Φιλικής Εταιρείας και πρωταγωνιστής της Παλιγγενεσίας του ’21.
Ρήγας Βελεστινλής ή Φεραίος. Πρωτομάρτυρας της ελληνικής ελευθερίας. Γεννήθηκε στο Βελεστίνο από γονείς που κατέβηκαν είτε από το Περιβόλι Γρεβενών, είτε από πολύ παλαιότερη παροικία Βωβουσαίων που υπήρχε στο Βελεστίνο, (πατέρας του φέρεται ο Βωβουσιώτης Ζήσης Ρίζος και μητέρα του από την Γράμμουστα ονόματι Πισιώτα). Ο Ρήγας οραματίστηκε τη Μεγάλη Ελλάδα και ξεσήκωσε και τους υπόδουλους Έλληνες και τους δυνατούς της Ευρώπης. Ανέλαβε δράση στη Μολδαβία και στη Βιέννη, προδόθηκε στην Τεργέστη και με εντολή της Πύλης στραγγαλίστηκε με άλλους επτά συντρόφους του στο Βελιγράδι τον Ιούνιο του 1798.
Σταθάς Γιάννης (1758-1812). Γιος του θρυλικού Δήμου Σταθά, ο οποίος έδρασε κατά το 18ο αιώνα. Το 1807 μαζί με τον Νικοτσάρα κι άλλους Βλάχους καπετάνιους κατέφυγε στη Σκιάθο, όπου αρμάτωσε τα περίφημα "Μαύρα Καράβια" τα οποία έκαναν κουρσάρικες επιδρομές κατά των Τούρκων μέχρι τις μικρασιατικές ακτές. Ήρωας σε δημοτικά τραγούδια.
Σταύρου Γεώργιος. Γεννήθηκε στο Ζαγόρι Ηπείρου. Μυήθηκε από νωρίς στη Φιλική Εταιρεία, κατέβηκε στην Ελλάδα και ενεπλάκη στον Αγώνα του Έθνους. Ο Γ. Σταύρου ίδρυσε την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, και το 1849 ανακηρύχτηκε ισόβιος διοικητής της. Άφησε την περιουσία του για να ιδρυθεί ορφανοτροφείο στα Γιάννενα και σανατόριο στην Αθήνα.
Στορνάρης (ή Στουρνάρης) Νικόλαος (1775 - 1826). Αρματολός και οπλαρχηγός του 1821, ανήκε σε μια από τις πιο ισχυρές αρματολικές οικογένειες της Δυτικής Στερεάς. Τον Ιούλιο του 1821 επικεφαλής άλλων οπλαρχηγών και κατοίκων της επαρχίας Ασπροποτάμου κήρυξε την Eπανάσταση στην Πόρτα, στην Πρέβεντα, στην Καλαμπάκα κ.α. και σύντομα απέκτησε τον έλεγχο της περιοχής. Το 1823 πήγε στο Μεσολόγγι. Πήρε μέρος στη Συνέλευση των οπλαρχηγών της Δυτικής Στερεάς και εκλέχτηκε μέλος του πολεμικού συμβουλίου. Με την προέλαση του Κιουταχή προς το Μεσολόγγι ανέλαβε την αρχηγία των ενόπλων δυνάμεων της πόλης. Παρέμεινε στο Μεσολόγγι όλο το διάστημα της B΄ πολιορκίας ως επικεφαλής σώματος της Φρουράς και σκοτώθηκε κατά την Έξοδο.
Τζαβελαίοι. Επώνυμο ηρωικής οικογένειας από το Σούλι. Οι Τζαβελαίοι ανέδειξαν περίφημους αγωνιστές όπως τον Λάμπρο, το Φώτο, τον Κίτσο κ.α.
Τζήμας Δημήτριος. Αγωνιστής και μέλος της Φιλικής Εταιρείας από το Μέτσοβο με πλούσια δράση. Συνελλήφθη το 1822 και απαγχονίστηκε στη Λάρισα.
Τσάπος Ιωάννης. Αγωνιστής από το Μέτσοβο με μεγάλη δράση. Συνελλήφθη το 1822 από τον Χουρσίτ-πασά και απαγχονίστηκε στη Λάρισα.
Φαρμάκης Ιωάννης. Επιφανές μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Οπλαρχηγός στον Όλυμπο, στην Ανατολική Μακεδονία και στη Χαλκιδική. Ύστερα από την καταστροφή του Δραγατσανίου κλείστηκε με το Γ. Ολύμπιο στη μονή Σέκου. Αντιστάθηκαν 13 μέρες, όλοι οι σύντροφοί του σφάχτηκαν, και αυτός στάλθηκε στην Κωνσταντινούπολη όπου βασανίστηκε και καρατομήθηκε.
Φλώρος Γιάννης. Σαμαρινώτης αρματολός που έδρασε στην Ήπειρο και θυσιάστηκε ηρωικά στην Πελοπόννησο. Γιος του επίσης ξακουστού οπλαρχηγού Φλώρου που είχε πέσει ηρωικά με τα παλικάρια του στην έξοδο του Μεσολογγίου και η θυσία τους έγινε το γνωστό τραγούδι «Παιδιά της Σαμαρίνας».
Χατζηπέτρου Χριστόδουλος. Στρατηγός, αγωνιστής από το Βιτέρνικο Ασπροποτάμου. Έμπορος στη Βιέννη (όπου μάλιστα συναντήθηκε με το Ναπολέοντα και του ζήτησε να επέμβει για να ελευθερώσει την Ελλάδα), Φιλικός και μεγάλος πολέμαρχος στη Θεσσαλία. Προτομή του στήθηκε στα Τρίκαλα όπου και κάθε χρόνο διοργανώνονται οι αθλητικοί αγώνες «Χατζηπέτρεια».
Ακόμη πιθανολογείται πως Βλαχόφωνος ήταν και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης με καταγωγή μάλιστα από το χωριό Ζάρκανη της Πρεμετής. Ενδεικτικά αναφέρω τον ιστορικό Ιωάννη Φιλήμων (¨Δοκίμια Ελλην. Επαναστάσεως¨, τόμος Γ΄, σελ. 149) που αναφέρει πως ο Γέρος του Μωριά «έσχεν εκτεταμένην συγγένειαν εν τη επαρχία και επιρροήν ιδίαν επί των λεγομένων Βλαχοποιμένων ταύτης». Επίσης και ο Φραντζής αναφέρει πως ο λαός της Πελοποννήσου τον αποκαλούσε ¨Βλαχοβασιλιά¨ (Επίτομη Ιστορία, τόμος 4, σελ. 131).
Ενώ και ο πατέρας του θρυλικού Οδυσσέα Ανδρούτσου ήταν ο Γεώργιος Βερούσης (γνωστό και καταγεγραμμένο Βλάχικο επίθετο υπό την μορφή Βέρος) ο επονομαζόμενος και Ανδρούτσος. Μάλιστα ο Σωκρ. Λιάκος σε βιβλίο του υποστηρίζει ότι το Ανδρούτσος προέρχεται από την λέξη “Ndreu”=χιονιάς της Βλάχικης γλώσσας, που έτσι λέγεται ο Δεκέμβρης προερχόμενος από αρχαία Πελασγοτυρρηνική λέξη. Από το ¨Ndreu¨ διαμορφώθηκαν στην Βλάχικη οι υποκοριστικοί τύποι Ndreutsu/Ndriutsu/Ndreutsu απ΄ όπου και προήλθε το εξελληνισμένο Ανδρούτσος. Επίσης η μητέρα του ήταν Βλάχα (η Ακριβή Τσαρλαμπά) από τους Καλαρρύτες Ηπείρου. Και ας μην ξεχνάμε ότι οι Βλάχοι έως πριν λίγα χρόνια δεν κάνανε εύκολα μικτούς γάμους, και πολύ περισσότερο στις αρχές του 19ου αιώνα.
Φυσικά όσον αφορά τους δύο τελευταίους δεν υπάρχουν ατράνταχτες αποδείξεις για την Βλάχικη καταγωγή τους, και εδώ περιοριζόμαστε στην απλή αναφορά κάποιων στοιχείων.
πηγή: http://almyros.vlahoi.net/history.htm
Το ότι οι Ρουμάνοι έχουν στην άκρη του μυαλού τους τους Βλάχους σαν εργαλείο για αλυτρωτικούς σκοπούς φαίνεται στο ότι εκμεταλλεύτηκαν πολλούς Έλληνες βλάχους σπουδαστές που φοίτησαν στην χώρα τους και τους δελέασαν με δωρεάν φοίτηση,σε αντάλλαγμα ν' αλλάξουν το επίθετό τους με την ρουμάνικη κατάληξη.Αλέξανδρε αυτά που αναφέρεις δεν είναι ούτε υπερβολές ούτε φαντασίες.Γινόντουσαν στην δεκαετία του '80 τότε που υπήρχε μεγάλη εισροή φοιτητών[ήμουν αυτήκοος μάρτυρας σε τέτοιες δηλώσεις] και φαντάζομαι ότι η ίδια υπόγεια τακτική συνεχιζόταν κι αργότερα για μελλοντική χρήση τέτοιων στοιχείων.
Κατερίνα το ότι ο Βενιζέλος το 1913 αναγνώρισε Ρουμάνικη μειονότητα κι όχι απλές παραχωρίσεις σχολείων κι εκκλησιών το αναφέρεις κι εσύ η ίδια στην παράθεση της πηγής σου.Πάντα, εμείς οι ίδιοι δίνουμε πάτημα στους εκάστοτε εχθρούς μας για τις αδηφάγες βλέψεις τους.
Κατερίνα το ότι ο Βενιζέλος το 1913 αναγνώρισε Ρουμάνικη μειονότητα κι όχι απλές παραχωρίσεις σχολείων κι εκκλησιών το αναφέρεις κι εσύ η ίδια στην παράθεση της πηγής σου.Πάντα, εμείς οι ίδιοι δίνουμε πάτημα στους εκάστοτε εχθρούς μας για τις αδηφάγες βλέψεις τους.
Αφού βέβαια κάψαμε το διπλωματικό χαρτί που λέγεται "περιουσία Ζάππα" την οποία χαρίσαμε στο ρουμανικό κράτος....
Πολλά τα λάθη και οι ολιγωρίες. Καμία εξωτερική παρέμβαση δεν υπήρξε για το "κουτσοβλαχικό". Ήταν ένα "δωράκι" του "Εθνάρχη" (;) προς την Ρουμανία, η οποία είχε άμεση ανάγκη από πληθυσμό για τον εποικισμό των τεραστίων εκτάσεων που κέρδισε με την λήξη του πολέμου, δυστυχώς....
Εξωτερική παρέμβαση υπήρξε τότε για το θέμα των Βουλγάρων, εξαιτίας μεθοριακών επισοδίων (έτσι οδηγήθηκε στην έκδοση του "Αμπεσεντάρ", του αναγνωστικού των Σλαβοφώνων, το οποίο δεν μοιράστηκε ποτέ γιατί το έκαψαν οι Σλαβόφωνοι στο Αμύνταιο...
Τότε οι Βλάχοι που πήγαιναν να φοιτήσουν στα ρουμάνικα σχολεία ήταν ελάχιστοι, γεγονός το οποίο αποδεικνύει περίτρανα την ελληνική τους συνείδηση. Τώρα είναι λίγο πιο επικίνδυνα τα πράγματα γιατί τους "ανακαλύπτουν" πολλοί "περίεργοι".Όχι σήμερα, εδώ και τουλάχιστον 25 χρόνια.... Αλλά εμείς ζούσαμε την αλλαγή και ξοδευόμασταν στα "πνευματικά κέντρα", όπως είχε χαρακτηρίσει τα σκυλάδικα ο Ευάγγελος Γιαννόπουλος από την θέση του Υπουργού......
Τώρα ανοίγουν τα θέματα και έχουμε πολλά να δούμε ακόμη.
Πολλά τα λάθη και οι ολιγωρίες. Καμία εξωτερική παρέμβαση δεν υπήρξε για το "κουτσοβλαχικό". Ήταν ένα "δωράκι" του "Εθνάρχη" (;) προς την Ρουμανία, η οποία είχε άμεση ανάγκη από πληθυσμό για τον εποικισμό των τεραστίων εκτάσεων που κέρδισε με την λήξη του πολέμου, δυστυχώς....
Εξωτερική παρέμβαση υπήρξε τότε για το θέμα των Βουλγάρων, εξαιτίας μεθοριακών επισοδίων (έτσι οδηγήθηκε στην έκδοση του "Αμπεσεντάρ", του αναγνωστικού των Σλαβοφώνων, το οποίο δεν μοιράστηκε ποτέ γιατί το έκαψαν οι Σλαβόφωνοι στο Αμύνταιο...
Τότε οι Βλάχοι που πήγαιναν να φοιτήσουν στα ρουμάνικα σχολεία ήταν ελάχιστοι, γεγονός το οποίο αποδεικνύει περίτρανα την ελληνική τους συνείδηση. Τώρα είναι λίγο πιο επικίνδυνα τα πράγματα γιατί τους "ανακαλύπτουν" πολλοί "περίεργοι".Όχι σήμερα, εδώ και τουλάχιστον 25 χρόνια.... Αλλά εμείς ζούσαμε την αλλαγή και ξοδευόμασταν στα "πνευματικά κέντρα", όπως είχε χαρακτηρίσει τα σκυλάδικα ο Ευάγγελος Γιαννόπουλος από την θέση του Υπουργού......
Τώρα ανοίγουν τα θέματα και έχουμε πολλά να δούμε ακόμη.
Έλσα,
εγώ είμαι απλά κινδυνολόγος.... Ξέρω ότι πολλά ακούγονται περίεργα και πρωτοφανή, αλλά όταν θα αρχίσουν να εμφανίζονται οι "δηλώσεις υποτέλειας" και θα φανεί ένας αριθμός που υπέγραφαν ότι είναι Ρουμάνοι, λόγω της βλαχικής τους καταγωγής, τότε θα τρέχουμε και δεν θα φθάνουμε πάλι.....
Ας προσέξουν οι βλαχικής καταγωγής διάφορες δηλώσεις και κινήσεις βλαχικών συλλόγων και ίσως δούν κάποια "αξιοπερίεργα"....
Με φιλότητα,
ο εκ Σμύρνης,
Αλέξανδρος
εγώ είμαι απλά κινδυνολόγος.... Ξέρω ότι πολλά ακούγονται περίεργα και πρωτοφανή, αλλά όταν θα αρχίσουν να εμφανίζονται οι "δηλώσεις υποτέλειας" και θα φανεί ένας αριθμός που υπέγραφαν ότι είναι Ρουμάνοι, λόγω της βλαχικής τους καταγωγής, τότε θα τρέχουμε και δεν θα φθάνουμε πάλι.....
Ας προσέξουν οι βλαχικής καταγωγής διάφορες δηλώσεις και κινήσεις βλαχικών συλλόγων και ίσως δούν κάποια "αξιοπερίεργα"....
Με φιλότητα,
ο εκ Σμύρνης,
Αλέξανδρος
Όπως "προλειαίναμε" και τότε το έδαφος με τις ρουμάνικες μειονότητες,έτσι συνεχίζουμε και σήμερα με τις σύνθετες ονομασίες που εμπεριέχουν τον όρο "Μακεδονία".Στην Βέροια βλέπω ότι ο σύλλογος των Βλάχων παρουσιάζει έντονη δραστηριότητα με διάφορες εκδηλώσεις.Τελευταία εκδήλωση ήταν:"Η συμβολή των Βλάχων στους Ολυμπιακούς αγώνες".
Έλσα,
ίσως το γεγονός ότι το οικογενειακό περιβάλλον στο οποίο μεγάλωσα δεν άφηνε κανένα περιθώριο αμφισβήτησης της ελληνικής εθνικής μας συνείδησης, ίσως επειδή κανένας του ευρύτερου περιβάλλοντος μου (και οι βλάχοι γνωριζόμαστε όλοι μεταξύ μας, ειδικά σε μια μικρή πόλη ) δεν θυμάμαι να σπούδασε στη Ρουμανία (γονείς, συγγενείς και φίλοι βλάχικης καταγωγής σπούδασαν όλοι στην Ελλάδα, αντίθετα κάποιοι άλλοι, μη Βλάχοι, σπούδασαν σε διάφορες βαλκανικές χώρες) θεωρώ μέρος της ρουμάνικης προπαγάνδας τα όσα μου αναφέρετε περί αλλαγών επωνύμων και περί δωρεάν φοίτησης στη Ρουμανία!
Άλλωστε στην Ελλάδα δεν ήταν δωρεάν η φοίτηση στα Πανεπιστήμια την δεκαετία του 80; Γιατί κάποιος να ξενιτευτεί λοιπόν;
ίσως το γεγονός ότι το οικογενειακό περιβάλλον στο οποίο μεγάλωσα δεν άφηνε κανένα περιθώριο αμφισβήτησης της ελληνικής εθνικής μας συνείδησης, ίσως επειδή κανένας του ευρύτερου περιβάλλοντος μου (και οι βλάχοι γνωριζόμαστε όλοι μεταξύ μας, ειδικά σε μια μικρή πόλη ) δεν θυμάμαι να σπούδασε στη Ρουμανία (γονείς, συγγενείς και φίλοι βλάχικης καταγωγής σπούδασαν όλοι στην Ελλάδα, αντίθετα κάποιοι άλλοι, μη Βλάχοι, σπούδασαν σε διάφορες βαλκανικές χώρες) θεωρώ μέρος της ρουμάνικης προπαγάνδας τα όσα μου αναφέρετε περί αλλαγών επωνύμων και περί δωρεάν φοίτησης στη Ρουμανία!
Άλλωστε στην Ελλάδα δεν ήταν δωρεάν η φοίτηση στα Πανεπιστήμια την δεκαετία του 80; Γιατί κάποιος να ξενιτευτεί λοιπόν;
Ας προσέξουν οι βλαχικής καταγωγής διάφορες δηλώσεις και κινήσεις βλαχικών συλλόγων και ίσως δούν κάποια "αξιοπερίεργα"....
Αλέξανδρε, διάβασε την παρακάτω δήλωση:
ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ THΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΒΛΑΧΩΝ
Θεσσαλονίκη, 18 Αυγούστου 2003
Την έντονη διαμαρτυρία της για τον χαρακτηρισμό των Βλαχόφωνων Ελλήνων
έμμεσα ή άμεσα ως εθνικής, γλωσσικής ή άλλης μειονότητας -θέση που
διατυπώθηκε στην τελευταία έκθεση της Αμερικανικής Οργάνωσης "Freedom
House"- εκφράζει η Πανελλήνια Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Βλάχων.
Όπως είπε, μιλώντας στο Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο πρόεδρος της
Ομοσπονδίας, Κωνσταντίνος Αδάμ, "ποτέ εμείς οι Βλαχόφωνοι Έλληνες δεν
ζητήσαμε την αναγνώρισή μας από το κράτος ως μειονότητα, αφού ιστορικά και
πολιτισμικά ήμασταν και είμαστε αναπόσπαστο τμήμα του Ελληνισμού".
Χαρακτήρισε δε τους συγκεκριμένους ισχυρισμούς ως "αστειότητες και
γελοιότητες" αποδίδοντάς τους στην προσπάθεια από την εν λόγω οργάνωση "να
δημιουργήσει εντυπώσεις. Φτάνουν ακόμη σε σημείο" συνέχισε ο κ. Αδάμ "να
υποστηρίζουν ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν αναγνωρίζει στους Βλαχόφωνους
Έλληνες το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης", ενώ υπογράμμισε ότι
πρόεδρος της συγκεκριμένης Οργάνωσης είναι ένας ανθέλληνας, πρώην
παράγοντας της CIA.
Με αφορμή το συγκεκριμένο θέμα η Πανελλήνια Ομοσπονδία Πολιτιστικών
Συλλόγων Βλάχων, που αποτελεί το Δευτεροβάθμιο Φορέα 83 Πολιτιστικών
Συλλόγων Βλαχόφωνων Ελλήνων, εξέδωσε ψήφισμα, με το οποίο καταδικάζει "το
αυθαίρετο δικαίωμα οποιουδήποτε να ετεροπροσδιορίζει τους Βλαχόφωνους
Έλληνες, την στιγμή, που εμείς οι ίδιοι δεν αυτοπροσδιοριζόμαστε ως
μειονότητα".
"Καταδικάζουμε την εκμετάλλευση από οποιονδήποτε για πολιτικούς λόγους ή
άλλες σκοπιμότητες, ενός καθαρά πολιτιστικού στοιχείου και την αναγωγή του
ως στοιχείο εθνικής ή άλλης διαφοροποίησης των Βλαχόφωνων Ελλήνων",
υπογραμμίζεται στο ψήφισμα: "Δηλώνουμε κατά τον πιο κατηγορηματικό τρόπο
ότι κανένας κρατικός φορέας δεν παρεμποδίζει την δραστηριότητά μας και την
πολιτιστική μας δράση, αλλά αντιθέτως η συντεταγμένη πολιτεία στηρίζει
ηθικά και χρηματικά το πλούσιο πολιτιστικό μας έργο".
Καλεί δε τους συντάκτες της συγκεκριμένης έκθεσης να προσκομίσουν τα
στοιχεία στα οποία βασίζονται οι ισχυρισμοί τους και καταλήγοντας τονίζει
ότι "σύσσωμοι οι θεσμικοί φορείς του Βλαχόφωνου Ελληνισμού θα αντιδράσουμε
και θα βρεθούμε απέναντι σε οποιονδήποτε σκόπιμα παραπληροφορεί και
παραποιεί ιστορικά και σύγχρονα δεδομένα αναφορικά με τη συλλογική εθνική
ταυτότητα των Βλαχόφωνων Ελλήνων".
Προς αποφυγήν οιασδήποτε παρεξηγήσεως και παρερμηνείας, για μένα είναι ΑΥΤΟΝΟΗΤΗ η ελληνική καταγωγή των Βλάχων. Επιπλέον, δεν μίλησα για αλλαγή επωνύμων, αλλά για υπογραφή εγγράφων ότι έχουν ρουμανική καταγωγή. Ναί, ήταν δωρεάν η φοίτηση την δεκαετία του '80, αλλά έμπαινε μόλις το 25% των αποφοίτων. Αυτό ωθούσε πολλούς στο να φοιτούν σε βαλκανικές χώρες. Εκτός εάν ούτε αυτό συμβαίνει και τα φαντάζομαι όλα αυτά...
Το ότι δεν γνωρίζεις προσωπικά Κατερίνα μου δεν σημαίνει ότι δεν γίνεται. Δυστυχώς δεν έχω στα χέρια κάποιο τέτοιο έγγραφο, διότι τα υπογεγραμμένα τα κρατούσε το Ρουμανικό κράτος. Γνωρίζω, όμως, από φίλους Βλάχους ότι αυτό γινόταν. Πολλοί αντέδρασαν και προς τιμήν τους, πολλοί υπέγραψαν για να "εξοικονομίσουν" τα δίδακτρα.... "Η τιμή του τετιμημένου" δηλαδή....
Όταν, τέλος, ανέφερα για δράσεις και δηλώσεις Συλλόγων, ΔΕΝ εννοούσα όλους, ούτε, θέλω να πιστεύω, την πλειονότητα. Αλλά υπάρχουν.... Και δεν είναι και λίγοι αυτοί που στηρίζουν τέτοιες κινήσεις, βλαχικής ή μη καταγωγής....
Πιθανότατα δεν ομιλώ καλά την ελληνική και για αυτό δεν γίνομαι αντιληπτός. Συγχωρέστε με.
Με φιλότητα,
ο εκ Σμύρνης,
Αλέξανδρος
Το ότι δεν γνωρίζεις προσωπικά Κατερίνα μου δεν σημαίνει ότι δεν γίνεται. Δυστυχώς δεν έχω στα χέρια κάποιο τέτοιο έγγραφο, διότι τα υπογεγραμμένα τα κρατούσε το Ρουμανικό κράτος. Γνωρίζω, όμως, από φίλους Βλάχους ότι αυτό γινόταν. Πολλοί αντέδρασαν και προς τιμήν τους, πολλοί υπέγραψαν για να "εξοικονομίσουν" τα δίδακτρα.... "Η τιμή του τετιμημένου" δηλαδή....
Όταν, τέλος, ανέφερα για δράσεις και δηλώσεις Συλλόγων, ΔΕΝ εννοούσα όλους, ούτε, θέλω να πιστεύω, την πλειονότητα. Αλλά υπάρχουν.... Και δεν είναι και λίγοι αυτοί που στηρίζουν τέτοιες κινήσεις, βλαχικής ή μη καταγωγής....
Πιθανότατα δεν ομιλώ καλά την ελληνική και για αυτό δεν γίνομαι αντιληπτός. Συγχωρέστε με.
Με φιλότητα,
ο εκ Σμύρνης,
Αλέξανδρος
Το ότι οι Ρουμάνοι έχουν στην άκρη του μυαλού τους τους Βλάχους σαν εργαλείο για αλυτρωτικούς σκοπούς φαίνεται στο ότι εκμεταλλεύτηκαν πολλούς Έλληνες βλάχους σπουδαστές που φοίτησαν στην χώρα τους και τους δελέασαν με δωρεάν φοίτηση,σε αντάλλαγμα ν' αλλάξουν το επίθετό τους με την ρουμάνικη κατάληξη.
Αλέξανδρε εγώ στα ανωτέρω αναφέρθηκα,χωρίς να θέλω να προσβάλω κανέναν!
Απλά υπερασπίζομαι την καταγωγή μου, πράγμα νομίζω θεμιτό!
Όσο για την τελευταία δημοσίευσή μου, ανέβασα την διαμαρτυρία της πανελλήνιας ομοσπονδίας πολιτιστικών συλλόγων Βλάχων θέλοντας να διαβαστεί μια επίσημη θέση πάνω στο ζήτημα που έθιξα (της αναγνώρισης ως εθνοτικής ή γλωσσικής μειονότητας)!Ίσως ο λόγος που δεν γνωρίζω περιστατικά παρόμοια με αυτά που μου αναφέρετε είναι επειδή η ρουμάνικη προπαγάνδα δεν πρόλαβε να επηρεάσει στον ίδιο βαθμό τους Βλάχους της Ηπείρου με αυτούς της Μακεδονίας! Θα είχε πολύ ενδιαφέρον πάντως να δημοσιευθούν αυτές οι «δηλώσεις υποτέλειας» εάν υπάρχουν!
Είναι προς τιμήν της Πανελληνίου Ομοσπονδίας Βλάχων που έκανε αυτήν την ανακοίνωση! Κανείς δεν διαφωνεί. Τις "δηλώσεις υποτελείας", δυστυχώς μόνο στην Ρουμανία θα μπορέσουμε να τις βρούμε, που προσωπικά δεν έχω πρόσβαση. Αναφορικά με τους Συλλόγους, αρκεί να αγοράσουμε κάποια ημερολόγια ετήσια από συλλόγους. Γνωρίζω πολλές περιπτώσεις Βλάχων που αρνήθηκαν, και προς τιμήν τους, να τα αγοράσουν γιατί ενώ, φαινομενικά ήταν γραμμένα στην βλαχική διάλεκτο (από τον τίτλο), στο εσωτερικό ήταν όλα....στα ρουμάνικα!
Τα κάστρα παίρνονται από μέσα λέει ο λαός...
Πάντα θα υπάρχουν Εφιάλτες! Ας δημιουργήσουμε και τους Λεωνίδες!
Τα κάστρα παίρνονται από μέσα λέει ο λαός...
Πάντα θα υπάρχουν Εφιάλτες! Ας δημιουργήσουμε και τους Λεωνίδες!
Κατάγομαι από βλαχόφωνους της Μακεδονίας. Πιο συγκεκριμένα, από ένα μητροπολιτικό κέντρο (σε υψόμετρο 1350μ. στα Πιέρια όρη), η ίδρυση του οποίου χάνεται στα βάθη των αιώνων. Προς επίρρωσιν της άποψης της Κατερίνας περί αναβίωσης της ρουμανικής προπαγάνδας όσον αφορά τα οικονομικά κίνητρα που δήθεν βρήκαν ανταπόκριση σε βλάχους φοιτητές με αντάλλαγμα την αλλαγή του επωνύμου τους, θα ήθελα να καταθέσω ότι ποτέ δεν υπέπεσε κάτι τέτοιο στην αντίληψή μου από το ευρύτερο οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον. Επίσης, ας σημειωθεί ότι οι Βλάχοι ως ορεσίβιο ελληνικό φύλο δεν δέχτηκαν ποτέ επιμειξίες και επιγαμίες από τους διάφορους κατακτητές του ελλαδικού χώρου (Σαρακηνούς, Ενετούς, Τούρκους κ.λ.π), γεγονός αναμφισβήτητο για μέρος του υπόλοιπου ελληνικού πληθυσμού. Επιπροσθέτως, οι γάμοι μεταξύ βλαχόφωνων Ελλήνων και μη (γραικούς όπως τους ονόμαζαν υποτιμητικά για να τους διαχωρίσουν από τους Έλληνες) δεν επιτρέπονταν από το εθιμικό δίκαιο της κλειστής κοινότητας, μέχρι πριν 30 περίπου χρόνια. Μάλιστα, σε περίπτωση παραβίασης του κανόνα, άλλοτε ο γαμπρός ή η νύφη γινόταν αποδεκτός-ή με τη συγκατάβαση της ανοχής ενός ξένου σώματος, κατώτερου φυλετικά, και άλλοτε σε πιο ακραίες περιπτώσεις, ο παραβάτης αποβαλλόταν δια παντός από το οικογενειακό του περιβάλλον - σας μεταφέρω προσωπικά βιώματα και μαρτυρίες ατόμων που υπέστησαν αυτή τη μεταχείριση. Συμπερασματικά, γι' αυτούς τους λόγους θεωρώ ότι οι Βλάχοι είναι φυλετικά το πιο αμιγώς ελληνικό φύλο που επιβίωσε στο χρόνο. Άλλωστε, δεν είναι σύμπτωση το γεγονός ότι οι περισσότεροι είναι ανοιχτόχρωμοι.
Βέβαια, ας σημειωθεί ότι σήμερα έχει αλλάξει η παραδοσιακή προσέγγιση των φυλετικών διαφορών. Η νέα γενιά -κι εγώ μαζί- έχει απαλλαγεί από προκαταλήψεις του παρελθόντος και από παρωχημένες αντιλήψεις που δεν ανταποκρίνονται στο σύγχρονο τρόπο ζωής.
ΖΑΝΕΚΑ ΣΤΕΡΓΙΑΝΗ
Βέβαια, ας σημειωθεί ότι σήμερα έχει αλλάξει η παραδοσιακή προσέγγιση των φυλετικών διαφορών. Η νέα γενιά -κι εγώ μαζί- έχει απαλλαγεί από προκαταλήψεις του παρελθόντος και από παρωχημένες αντιλήψεις που δεν ανταποκρίνονται στο σύγχρονο τρόπο ζωής.
ΖΑΝΕΚΑ ΣΤΕΡΓΙΑΝΗ
Το ομολογουμένως το λόγω ζην ισοδυναμεί με το ομολογουμένως τη φύσει ζην
Προς αποφυγήν παρεξηγήσεων, όσα περιγράφω παρακάτω και σε προηγούμενο κείμενό μου, δεν ισχύουν τα τελευταία χρόνια. Η νέα γενιά -κι εγώ μαζί- δεν τηρεί τον κανόνα της μη φυλετικής ανάμειξης για ευνόητους λόγους, όπως οι μετακινήσεις πληθυσμών, η βελτίωση των επικοινωνιών, η απόρριψη παραδοσιακών αντιλήψεων που δεν ανταποκρίνονται στις σημερινές συνθήκες της ζωής, η εξατομίκευση της ερωτικής επιθυμίας, η επικράτηση πνεύματος ατομικισμού, ευδαιμονισμού και ωφελιμισμού, η ανάπτυξη οικουμενικής συνείδησης που επιβάλλει ο σύγχρονος τρόπος ζωής και οι ιστορικές συνθήκες, η αποφυγή ρατσιστικών νοοτροπιών λόγω διευρυμένης μόρφωσης κ.λ.π. Απλώς, σας παραθέτω κάποια ιστορικά δεδομένα, όπως προκύπτουν από γεγονότα και μαρτυρίες.
ΖΑΝΕΚΑ ΣΤΕΡΓΙΑΝΗ
[quote=]Κατάγομαι από βλαχόφωνους της Μακεδονίας. Πιο συγκεκριμένα, από ένα μητροπολιτικό κέντρο (σε υψόμετρο 1350μ. στα Πιέρια όρη), η ίδρυση του οποίου χάνεται στα βάθη των αιώνων. Προς επίρρωσιν της άποψης της Κατερίνας περί αναβίωσης της ρουμανικής προπαγάνδας όσον αφορά τα οικονομικά κίνητρα που δήθεν βρήκαν ανταπόκριση σε βλάχους φοιτητές με αντάλλαγμα την αλλαγή του επωνύμου τους, θα ήθελα να καταθέσω ότι ποτέ δεν υπέπεσε κάτι τέτοιο στην αντίληψή μου από το ευρύτερο οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον. Επίσης, ας σημειωθεί ότι οι Βλάχοι ως ορεσίβιο ελληνικό φύλο δεν δέχτηκαν ποτέ επιμειξίες και επιγαμίες από τους διάφορους κατακτητές του ελλαδικού χώρου (Σαρακηνούς, Ενετούς, Τούρκους κ.λ.π), γεγονός αναμφισβήτητο για μέρος του υπόλοιπου ελληνικού πληθυσμού. Επιπροσθέτως, οι γάμοι μεταξύ βλαχόφωνων Ελλήνων και μη (γραικούς όπως τους ονόμαζαν υποτιμητικά για να τους διαχωρίσουν από τους Έλληνες) δεν επιτρέπονταν από το εθιμικό δίκαιο της κλειστής κοινότητας, μέχρι πριν 30 περίπου χρόνια. Μάλιστα, σε περίπτωση παραβίασης του κανόνα, άλλοτε ο γαμπρός ή η νύφη γινόταν αποδεκτός-ή με τη συγκατάβαση της ανοχής ενός ξένου σώματος, κατώτερου φυλετικά, και άλλοτε σε πιο ακραίες περιπτώσεις, ο παραβάτης αποβαλλόταν δια παντός από το οικογενειακό του περιβάλλον - σας μεταφέρω προσωπικά βιώματα και μαρτυρίες ατόμων που υπέστησαν αυτή τη μεταχείριση. Συμπερασματικά, γι' αυτούς τους λόγους θεωρώ ότι οι Βλάχοι είναι φυλετικά το πιο αμιγώς ελληνικό φύλο που επιβίωσε στο χρόνο. Άλλωστε, δεν είναι σύμπτωση το γεγονός ότι οι περισσότεροι είναι ανοιχτόχρωμοι.
ΖΑΝΕΚΑ ΣΤΕΡΓΙΑΝΗ[/quote]
ΖΑΝΕΚΑ ΣΤΕΡΓΙΑΝΗ
[quote=]Κατάγομαι από βλαχόφωνους της Μακεδονίας. Πιο συγκεκριμένα, από ένα μητροπολιτικό κέντρο (σε υψόμετρο 1350μ. στα Πιέρια όρη), η ίδρυση του οποίου χάνεται στα βάθη των αιώνων. Προς επίρρωσιν της άποψης της Κατερίνας περί αναβίωσης της ρουμανικής προπαγάνδας όσον αφορά τα οικονομικά κίνητρα που δήθεν βρήκαν ανταπόκριση σε βλάχους φοιτητές με αντάλλαγμα την αλλαγή του επωνύμου τους, θα ήθελα να καταθέσω ότι ποτέ δεν υπέπεσε κάτι τέτοιο στην αντίληψή μου από το ευρύτερο οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον. Επίσης, ας σημειωθεί ότι οι Βλάχοι ως ορεσίβιο ελληνικό φύλο δεν δέχτηκαν ποτέ επιμειξίες και επιγαμίες από τους διάφορους κατακτητές του ελλαδικού χώρου (Σαρακηνούς, Ενετούς, Τούρκους κ.λ.π), γεγονός αναμφισβήτητο για μέρος του υπόλοιπου ελληνικού πληθυσμού. Επιπροσθέτως, οι γάμοι μεταξύ βλαχόφωνων Ελλήνων και μη (γραικούς όπως τους ονόμαζαν υποτιμητικά για να τους διαχωρίσουν από τους Έλληνες) δεν επιτρέπονταν από το εθιμικό δίκαιο της κλειστής κοινότητας, μέχρι πριν 30 περίπου χρόνια. Μάλιστα, σε περίπτωση παραβίασης του κανόνα, άλλοτε ο γαμπρός ή η νύφη γινόταν αποδεκτός-ή με τη συγκατάβαση της ανοχής ενός ξένου σώματος, κατώτερου φυλετικά, και άλλοτε σε πιο ακραίες περιπτώσεις, ο παραβάτης αποβαλλόταν δια παντός από το οικογενειακό του περιβάλλον - σας μεταφέρω προσωπικά βιώματα και μαρτυρίες ατόμων που υπέστησαν αυτή τη μεταχείριση. Συμπερασματικά, γι' αυτούς τους λόγους θεωρώ ότι οι Βλάχοι είναι φυλετικά το πιο αμιγώς ελληνικό φύλο που επιβίωσε στο χρόνο. Άλλωστε, δεν είναι σύμπτωση το γεγονός ότι οι περισσότεροι είναι ανοιχτόχρωμοι.
ΖΑΝΕΚΑ ΣΤΕΡΓΙΑΝΗ[/quote]
Το ομολογουμένως το λόγω ζην ισοδυναμεί με το ομολογουμένως τη φύσει ζην
Γ. Μπαμπινιώτη - Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας
Γ. Μπαμπινιώτη - Λεξικό για το Σχολείο και το Γραφείο,
Γ. Μπαμπινιώτη - Ετυμολογικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας
των εκδόσεων του Κέντρου Λεξικολογίας (βλ. http://www.lexicon.gr).
Bλάχοι – Oυαλοί – Bαλλόνοι
Aντίθετα προς ό,τι πήγαν να επιβάλουν παλαιότερα ξένα συμφέροντα και πολιτικές σκοπιμότητες (έφτασε να λειτουργήσει ρουμανικό σχολείο στα Γιάννενα, για να μάθουν οι Bλάχοι... ως «μειονότητα» τη «μητρική» τους γλώσσα, που ήταν τάχα τα Pουμανικά!), σήμερα η επιστημονική έρευνα έχει αποκαταστήσει την αλήθεια, που είναι και ευρύτερα αποδεκτή. Oι Έλληνες, στην καταγωγή και τη συνείδηση, Bλάχοι (γνωστοί και ως Kουτσόβλαχοι και Aρωμούνοι / Αρμάνοι, επίσης κατά περιοχές και ως Aρβανιτόβλαχοι, Kαραγκούνηδες, Φρασαριώτες κ.λπ.) είναι δίγλωσσοι Έλληνες ποιμένες και κτηνοτρόφοι (K. Mακεδονίας, Θεσσαλίας, Aιτωλοακαρνανίας), που παράλληλα προς τα Eλληνικά μιλούν μια λατινογενή διάλεκτο, τα Bλάχικα ή Kουτσοβλάχικα ή Aρωμουνικά. H γλωσσική τους συγγένεια (όχι εθνολογική!) με τους Pουμάνους οφείλεται στο ότι τόσο τα Aρωμουνικά όσο και τα Pουμανικά ανάγονται σε κοινή γλωσσική πηγή, την Aνατολική ή Bαλκανική Λατινική. Eκλατινισθέντες γλωσσικά Έλληνες οι Bλάχοι μίλησαν την Aρωμουνική, με έντονη την επίδραση και της Αρχαίας Eλληνικής (στα Bλάχικα σώζονται λέξεις ελληνικές, όπως urma < οδμή / οσμή ή udare < ούθαρ «μαστός, στήθος» κ.ά. που δεν διατηρήθηκαν στην Kοινή Eλληνική), ενώ η γλώσσα των Pουμάνων έχει επηρεαστεί από τη Γετοδακική. H ονομασία Bλάχοι ανάγεται γλωσσικά στο όνομα γαλατικού φύλου Volcae (εκλατινισμένου από τις επιδρομές του σε ρωμαιοκρατούμενες περιοχές), που οι Γερμανοί ονόμασαν Valah, χαρακτηρίζοντας με αυτό όλους τους λατινόφωνους υπηκόους τού ρωμαϊκού κράτους. Aπό το γερμ. Valah προήλθαν οι εθνικές ονομασίες Oυαλοί (Bρετανία), Bαλλόνοι (Bέλγιο), Γκωλουά (πβ. ντε Γκωλ) (Γαλλία) και Valah > vlah > Bλάχ-ος (στο Bυζάντιο).
Γ. Μπαμπινιώτη - Λεξικό για το Σχολείο και το Γραφείο,
Γ. Μπαμπινιώτη - Ετυμολογικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας
των εκδόσεων του Κέντρου Λεξικολογίας (βλ. http://www.lexicon.gr).
Bλάχοι – Oυαλοί – Bαλλόνοι
Aντίθετα προς ό,τι πήγαν να επιβάλουν παλαιότερα ξένα συμφέροντα και πολιτικές σκοπιμότητες (έφτασε να λειτουργήσει ρουμανικό σχολείο στα Γιάννενα, για να μάθουν οι Bλάχοι... ως «μειονότητα» τη «μητρική» τους γλώσσα, που ήταν τάχα τα Pουμανικά!), σήμερα η επιστημονική έρευνα έχει αποκαταστήσει την αλήθεια, που είναι και ευρύτερα αποδεκτή. Oι Έλληνες, στην καταγωγή και τη συνείδηση, Bλάχοι (γνωστοί και ως Kουτσόβλαχοι και Aρωμούνοι / Αρμάνοι, επίσης κατά περιοχές και ως Aρβανιτόβλαχοι, Kαραγκούνηδες, Φρασαριώτες κ.λπ.) είναι δίγλωσσοι Έλληνες ποιμένες και κτηνοτρόφοι (K. Mακεδονίας, Θεσσαλίας, Aιτωλοακαρνανίας), που παράλληλα προς τα Eλληνικά μιλούν μια λατινογενή διάλεκτο, τα Bλάχικα ή Kουτσοβλάχικα ή Aρωμουνικά. H γλωσσική τους συγγένεια (όχι εθνολογική!) με τους Pουμάνους οφείλεται στο ότι τόσο τα Aρωμουνικά όσο και τα Pουμανικά ανάγονται σε κοινή γλωσσική πηγή, την Aνατολική ή Bαλκανική Λατινική. Eκλατινισθέντες γλωσσικά Έλληνες οι Bλάχοι μίλησαν την Aρωμουνική, με έντονη την επίδραση και της Αρχαίας Eλληνικής (στα Bλάχικα σώζονται λέξεις ελληνικές, όπως urma < οδμή / οσμή ή udare < ούθαρ «μαστός, στήθος» κ.ά. που δεν διατηρήθηκαν στην Kοινή Eλληνική), ενώ η γλώσσα των Pουμάνων έχει επηρεαστεί από τη Γετοδακική. H ονομασία Bλάχοι ανάγεται γλωσσικά στο όνομα γαλατικού φύλου Volcae (εκλατινισμένου από τις επιδρομές του σε ρωμαιοκρατούμενες περιοχές), που οι Γερμανοί ονόμασαν Valah, χαρακτηρίζοντας με αυτό όλους τους λατινόφωνους υπηκόους τού ρωμαϊκού κράτους. Aπό το γερμ. Valah προήλθαν οι εθνικές ονομασίες Oυαλοί (Bρετανία), Bαλλόνοι (Bέλγιο), Γκωλουά (πβ. ντε Γκωλ) (Γαλλία) και Valah > vlah > Bλάχ-ος (στο Bυζάντιο).
Το ομολογουμένως το λόγω ζην ισοδυναμεί με το ομολογουμένως τη φύσει ζην
Με αφορμή την παραπάνω ερεύνα της κυρίας Μπρίκου Κατερίνας, περί των βλαχών που την θεωρώ πάρα πολύ καλή και εμπεριστατωμένη, και όχι μόνον το γεγονός ότι και ο ίδιος κατάγομαι από τα Ιωάννινα, και δη από ορεσίβιο χωριό όπου μιλούν τα βλάχικα καταλαβαίνεται ότι το θέμα σας με άγγιξε τα μαλα. Δεν νομίζω ότι έχω να προσθέσω τίποτα παραπάνω από αυτά που ανέγνωσα πάρα μονό μερικές λεπτομέρειες,όπως μεγάλοι δωρητές του προηγούμενου αιώνα ήταν Βλάχοι εκ βορείου Ηπείρου( Άπειρου), όλοι γνωρίζουμε την εθνική βιβλιοθήκη, και ότι οι πρώτη ολυμπιακοί αγώνες δεν θα μπορούσαν να διεξαχθούν εάν δεν υπήρχε η συμβολή των βλαχών, επίσης μην ξεχνούμε τους Σαρακατσάνους που κατ' εμέ είναι οι πρόγονοι των βλαχών.
ΕΙΣ ΤΟ ΕΥ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ