Παραθέτω τον πρόλογο του πολυσήμαντου βιβλίου "ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΜΑΛΑΞΙΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ", όπου ο Α. Ευσταθιανός αποδεικνύει την αξία του έργου του Ιπποκράτους στη σύγχρονη (για την εποχή που γράφτηκε το έργο αυτό, δηλαδή το 1927, αλλά και σήμερα) ιατρική.
ΑΛΕΞ. ΕΥΣΤΑΘΙΑΝΟΥ (Εἰδικοῦ Ὠτο-ρινο-λαρυγγολόγου τοῦ Εὐαγγελισμοῦ,πρῴην χειρουργοῦ καὶ τακτικοῦ βοηθοῦ τοῦ Καθηγ. Moure ἐν Bordeaux, τέως ἰατροῦ τῶν Ἑλληνικῶνκαὶ τοῦ Περσικοῦ νοσοκομείων ἐν Κων/πόλει.) – ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΜΑΛΑΞΙΣ ΙΑΤΡΙΚΗΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ, ΑΘΗΝΑΙ 1927
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Καθ᾽ ἑκάστην παρατηρεῖται ὑπὸ τῶν περιθαλπόντων πολλοὺς ἀσθενεῖς καὶ μάλιστα τοὺς πάσχοντας ἐκ νοσημάτων χειρουργικῶν, ὅτι ὁσονδήποτε ἐπιτυχὴς καὶ ἂν εἶναι ἡ ἰατρικὴ ἐπέμβασις, ὁπάσχων μετὰ τὴν θεραπείαν αὑτοῦ κατατρύχεται ὑπό τινων ἐνοχλήσεων δεινῶν ἐνίοτε, αἵτινες μόνον μετὰ μακρὸν χρόνον παρέρχονται, ἐὰν δὲν ἐπέμβῃ καταλλήλως ἐπιστήμων μαλάκτης, ἵνα ἄρῃ ταχέως καὶ ὁριστικῶς τὰ ἐνοχλήματα ταῦτα.
Ταῦτα παρετήρουν καὶ ὅτε, μετὰ τὸ συμβὰν εἰς ἐμὲ δυστύχημα τὴν 4ην Ἰουνίου 1914, εἰσήχθην καὶ ἐνοσηλευόμην ἐν τῷ ἐν Ἑπταπυργίῳ Ἐθνικῷ ἡμῶν Νοσοκομείῳ, ὁπότε ἔσχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ παρακολουθήσω ἐκτ οῦ πλησίον ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον ἔτος τὰς ἐν αὐτῷ ὑπηρεσίας τὰς σχετιζομένας μὲ τὴν περίθαλψιν τῶν άσθενῶν. Παρετήρουν δηλαδὴ εἰς πολλὰς περιπτώσεις, ὅτι ένῷ ἡ ἰατρικὴ συμβολὴ ἦτο ἄμεμπτος καὶ ἡ προθυμία ἀξιοθαύμαστος, ὁ ἀσθενὴς μετὰ τὴν θεραπείαν τοῦ νοσήματος αὑτοῦ, δὲν ἠδύνατο πολλάκις ν᾽ ἀπαλλαγῇ δυσαρέστων τινῶν συνεπειῶν καὶ διετέλει ἄπελπις καταρυχόμενος ὑπὸ τῶν ἐναποληφθέντων μειονεκημάτων, παρὰ τοῦ χρόνου δὲ μόνου ἀναμένων τὴν συμπλήρωσιν τῶν θεραπευτικῶν ἐλλείψεων, αἵτινες πολλάκις ἦσαν οὐχὶ ἀσήμαντοι.
Ἰδιαιτέρως ἀναφέρω τὰς περιπτώσεις τῶν καταγμάτων, ἐξαρθρημάτων, διαστρεμμάτων κ.τ.λ. Μετὰ τὴν ἐνδεδειγμένην ἰατρικὴν ἐπέμβασιν καὶ τὴν συγκόλλησιν τῶν ὀστῶν, ἢ τὴν ἀνάταξιν τοῦ ἐξαρθρήματος ὁ πάσχων δὲν ἠδύνατο νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ μέλος. Συνιστᾶτο τότε ὑπὸ τῶν ἰατρῶν ἡ μάλαξις καὶ αἱ παθητικαὶ κινήσεις, παρεδίδετο ὅμως ὁ ἀσθενὴς εἰς τὴν τυχοῦσαν νοσοκόμον, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀμόρφωτον καὶ ἐντελῶς ἀναλφάβητον, ἵνα παρ᾽ ὅλην τὴν καλὴν αὑτῆς θέλησιν κατὰ τρόπον ἀρχέγονον καὶ κατὰ τὰς ἑκάστοτε ὑπαγορεύσεις τῆς ἀντιλήψεως αὑτῆς προσποιηθῇ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς διαταγῆς.
Δύναταί τις εὐκόλως νὰ συναγάγῃ τὰ ἀποτελέσματατῆς τοιαύτης θεραπείας. Ταῦτα παρακολουθῶν καὶ λυπούμενος διὰ τὴν ἄγνοιαν καὶ τὴν ἔλλειψιν τοιούτου θεραπευτικοῦ παράγοντος, οἵα ἡ μάλαξις, ἀπεφάσισα, καίπερ ἐπὶ τῆς κλίνης διατελῶν, νὰ ἀναλάβω τὴν διδασκαλίαν αὐτῆς καὶ τῆς ἰατρικῆςγυμναστικῆς, εἰς ἐγγραμμάτους τινὰς καὶ μορφωμένας νοσοκόμους. Πρὸς τοῦτο οἱ ἀσθενεῖς προσήγοντο ἐπὶ καταλλήλου φορείου ἐνώπιόν μου καὶ μετὰ θεωρητικὴν τινὰ εἰσαγωγὴν σχετικῶς πρὸς τὴν προκειμένην ἑκάστοτε περίπτωσιν καὶ τῶν ἀπαιτουμένων τεχνικῶν ὁδηγιῶν ἐξετελεῖτο ὑπὸ τῆς νοσοκόμου ἐνώπιόν μου ἡ μάλαξις.
Ἡ τοιαύτη διδασκαλία ἐξόχως πρακτικὴ καὶ ὑπὸ πολλῶν ἐπαινουμένη κατ᾽ ἐμὲ μειονεκτεῖ, καθ᾽ὅσον τὸ θέμα εἶναι μέγα, αἱ λεπτομέρειαι πολλαί, ὅσον καὶ αἱ παθήσεις καὶ αἱ εἰς ἑκάστην πἀθησιν παρουσιαζόμεναι περιπτώσεις, εἶναι δὲ ἀδύνατος ἡ τελειοποίησις τῆς τοιαύτης θεραπευτικῆς, ὅπως καὶ ἡ συμπλήρωσις πάσης γνώσεως, ἄνευ τῆς βοηθείας καταλλήλου συγγράμματος. Ἀνεζήτησα παντοῦ Ἑλληνικὸν νεώτερον ἔργον περὶ μαλάξεως καὶ ἰατρικῆς γυμναστικῆς, πεισθεὶς δὲ ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον, ἀπεφάσισα νὰ ἐπιχειρήσω τὴν συμπλήρωσιν τοῦ κενοῦ διὰ συντόμων τινῶν σημειώσεων, αἵτινες ἀπέληξαν εἰς τὸ παρὸν ἔργον, τὸ πρῶτον καθ᾽ ὅσον γνωρίζω ἐν τῇ ἡμετέρᾳ γλώσσῃ.
Αἱ δυσκολίαι τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ὑπερβῇ τις, ἕνεκα ἐλλείψεως ἐπιστημονικῶν ὅρων καὶ ἄλλου προηγουμένου Ἑλληνικοῦ βοηθήματος ἦσαν ἀρκεταί. Πρὸς ὑπέρβασιν τούτων ἀνέτρεξα εἰς τὴν μελέτην τῶν διασημοτέρων ἀρχαίων Ἑλλήνων συγγραφέων ἰατρῶν, οἷον τοῦ Ἱπποκράτους, τοῦ Ρούφου, τοῦ Γαληνοῦ, τοῦ Ὁρειβασίου κ. ἄ. ἀγόμενος ἐκ τῆς γνώμης, ὅτι παρὰ τοῖς ἀρχαίοις ἡ τοιαύτη θεραπευτικὴ ἦτο λίαν διαδεδομένη καὶ μάλιστα ἡ προεξάρχουσα εἰς ζητήματα ὑγιεινῆς. Εἰς τὰ ὥρας τινὰς ἀπέχοντα τοῦ Ναυπλίου καὶ παρὰ τὴν Ἐπίδαυρον κείμενα Ὑδροθεραπευτήρια τοῦ Ἀσκληπιοῦ καὶ εἰς ἄλλα παρόμοια προσέτρεχον οἱ ἀρχαῖοιἝλληνες, ἵνα διὰ τῆς μαλάξεως καὶ τῶν λουτρῶν βελτιώσωσι τὴν ὑγείαν αὐτῶν, εἰς τὴν κινησιθεραπείαν ὁ Ἱπποκράτης ἀπέδιδε μεγίστην θεραπευτικὴν σημασίαν, καθὼς καὶ πάντες οἱ ἰατροὶ τῆς ἀρχαιότητος· διὰ τῆς μαλάξεως οἱ ἀρχαῖοι ἀθληταὶ ἀνέκτων τὰς ἐκ τῶν σφοδρῶν γυμνασίων ἐξαντλουμένας δυνάμεις αὐτῶν, διὰ τῆς μαλάξεως καὶ τῆς ἰατρικῆς γυμναστικῆς, ἐνεργητικῆς τε καὶ παθητικῆς, οἱ προπάτορες ἡμῶν ἐτελειοποίουν εἰς καλλονὴν τὰ σώματα αὐτῶν καὶ ἀγαλματώδη καὶ γιγάντια καὶ χαλύβδινα καθίστων αὐτά. Εἰς ἐκείνους λοιπὸν ἐνόμισα πρὸς συγγραφὴν ἐπιτυχοῦς Ἑλληνικοῦ ἔργου, ὅτι πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ ἀνατρέξω καὶ τὰς ἀθανάτους ἐκείνων πηγὰς νὰ ἐρευνήσω, χωρὶς νὰ παραβλέψω τὰς νέας θεωρίας τῆς ἐπιστήμης, αἵτινες διὰ τόσων αἰώνων καὶ μάλιστα κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ὑπὸ σοφῶν καθηγητῶν, ὧν προεξάρχει ὁ Γάλλος Lucas Championniere καὶ ὁ Σουηδὸς Ling, ἐθεσπίσθησαν καὶ δι᾽ ἐξόχων συγγραφῶν ἐκωδικοποιήθησαν. Τοιαῦτα λοιπὸν ἔχων βοηθήματα καὶ τὴν ἰδίαν πεῖραν, ἣν ἐκ τῶν ἐν Παρισίοις καὶ Βορδὼ Νοσοκομείων, εἰς τὰ ὁποῖα ὡς τακτικὸς ἰατρὸς εἰργαζόμην, ἀπέκτησα, νομίζω ὅτι ἀνταπεκρίθην εἰς ἔργον ἀπαραίτητον οὐ μόνον εἰς πάντα ἰατρὸν καὶ εἰς τὰς νοσοκόμους, ἀλλὰ καὶ εἰς πᾶσαν οἰκογένεια.
Ἐν Ἀθήναις τῇ 20 Ὀκτωβρίου 1926
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΕΥΣΤΑΘΙΑΝΟΣ
ΑΛΕΞ. ΕΥΣΤΑΘΙΑΝΟΥ (Εἰδικοῦ Ὠτο-ρινο-λαρυγγολόγου τοῦ Εὐαγγελισμοῦ,πρῴην χειρουργοῦ καὶ τακτικοῦ βοηθοῦ τοῦ Καθηγ. Moure ἐν Bordeaux, τέως ἰατροῦ τῶν Ἑλληνικῶνκαὶ τοῦ Περσικοῦ νοσοκομείων ἐν Κων/πόλει.) – ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΜΑΛΑΞΙΣ ΙΑΤΡΙΚΗΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ, ΑΘΗΝΑΙ 1927
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Καθ᾽ ἑκάστην παρατηρεῖται ὑπὸ τῶν περιθαλπόντων πολλοὺς ἀσθενεῖς καὶ μάλιστα τοὺς πάσχοντας ἐκ νοσημάτων χειρουργικῶν, ὅτι ὁσονδήποτε ἐπιτυχὴς καὶ ἂν εἶναι ἡ ἰατρικὴ ἐπέμβασις, ὁπάσχων μετὰ τὴν θεραπείαν αὑτοῦ κατατρύχεται ὑπό τινων ἐνοχλήσεων δεινῶν ἐνίοτε, αἵτινες μόνον μετὰ μακρὸν χρόνον παρέρχονται, ἐὰν δὲν ἐπέμβῃ καταλλήλως ἐπιστήμων μαλάκτης, ἵνα ἄρῃ ταχέως καὶ ὁριστικῶς τὰ ἐνοχλήματα ταῦτα.
Ταῦτα παρετήρουν καὶ ὅτε, μετὰ τὸ συμβὰν εἰς ἐμὲ δυστύχημα τὴν 4ην Ἰουνίου 1914, εἰσήχθην καὶ ἐνοσηλευόμην ἐν τῷ ἐν Ἑπταπυργίῳ Ἐθνικῷ ἡμῶν Νοσοκομείῳ, ὁπότε ἔσχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ παρακολουθήσω ἐκτ οῦ πλησίον ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον ἔτος τὰς ἐν αὐτῷ ὑπηρεσίας τὰς σχετιζομένας μὲ τὴν περίθαλψιν τῶν άσθενῶν. Παρετήρουν δηλαδὴ εἰς πολλὰς περιπτώσεις, ὅτι ένῷ ἡ ἰατρικὴ συμβολὴ ἦτο ἄμεμπτος καὶ ἡ προθυμία ἀξιοθαύμαστος, ὁ ἀσθενὴς μετὰ τὴν θεραπείαν τοῦ νοσήματος αὑτοῦ, δὲν ἠδύνατο πολλάκις ν᾽ ἀπαλλαγῇ δυσαρέστων τινῶν συνεπειῶν καὶ διετέλει ἄπελπις καταρυχόμενος ὑπὸ τῶν ἐναποληφθέντων μειονεκημάτων, παρὰ τοῦ χρόνου δὲ μόνου ἀναμένων τὴν συμπλήρωσιν τῶν θεραπευτικῶν ἐλλείψεων, αἵτινες πολλάκις ἦσαν οὐχὶ ἀσήμαντοι.
Ἰδιαιτέρως ἀναφέρω τὰς περιπτώσεις τῶν καταγμάτων, ἐξαρθρημάτων, διαστρεμμάτων κ.τ.λ. Μετὰ τὴν ἐνδεδειγμένην ἰατρικὴν ἐπέμβασιν καὶ τὴν συγκόλλησιν τῶν ὀστῶν, ἢ τὴν ἀνάταξιν τοῦ ἐξαρθρήματος ὁ πάσχων δὲν ἠδύνατο νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ μέλος. Συνιστᾶτο τότε ὑπὸ τῶν ἰατρῶν ἡ μάλαξις καὶ αἱ παθητικαὶ κινήσεις, παρεδίδετο ὅμως ὁ ἀσθενὴς εἰς τὴν τυχοῦσαν νοσοκόμον, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀμόρφωτον καὶ ἐντελῶς ἀναλφάβητον, ἵνα παρ᾽ ὅλην τὴν καλὴν αὑτῆς θέλησιν κατὰ τρόπον ἀρχέγονον καὶ κατὰ τὰς ἑκάστοτε ὑπαγορεύσεις τῆς ἀντιλήψεως αὑτῆς προσποιηθῇ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς διαταγῆς.
Δύναταί τις εὐκόλως νὰ συναγάγῃ τὰ ἀποτελέσματατῆς τοιαύτης θεραπείας. Ταῦτα παρακολουθῶν καὶ λυπούμενος διὰ τὴν ἄγνοιαν καὶ τὴν ἔλλειψιν τοιούτου θεραπευτικοῦ παράγοντος, οἵα ἡ μάλαξις, ἀπεφάσισα, καίπερ ἐπὶ τῆς κλίνης διατελῶν, νὰ ἀναλάβω τὴν διδασκαλίαν αὐτῆς καὶ τῆς ἰατρικῆςγυμναστικῆς, εἰς ἐγγραμμάτους τινὰς καὶ μορφωμένας νοσοκόμους. Πρὸς τοῦτο οἱ ἀσθενεῖς προσήγοντο ἐπὶ καταλλήλου φορείου ἐνώπιόν μου καὶ μετὰ θεωρητικὴν τινὰ εἰσαγωγὴν σχετικῶς πρὸς τὴν προκειμένην ἑκάστοτε περίπτωσιν καὶ τῶν ἀπαιτουμένων τεχνικῶν ὁδηγιῶν ἐξετελεῖτο ὑπὸ τῆς νοσοκόμου ἐνώπιόν μου ἡ μάλαξις.
Ἡ τοιαύτη διδασκαλία ἐξόχως πρακτικὴ καὶ ὑπὸ πολλῶν ἐπαινουμένη κατ᾽ ἐμὲ μειονεκτεῖ, καθ᾽ὅσον τὸ θέμα εἶναι μέγα, αἱ λεπτομέρειαι πολλαί, ὅσον καὶ αἱ παθήσεις καὶ αἱ εἰς ἑκάστην πἀθησιν παρουσιαζόμεναι περιπτώσεις, εἶναι δὲ ἀδύνατος ἡ τελειοποίησις τῆς τοιαύτης θεραπευτικῆς, ὅπως καὶ ἡ συμπλήρωσις πάσης γνώσεως, ἄνευ τῆς βοηθείας καταλλήλου συγγράμματος. Ἀνεζήτησα παντοῦ Ἑλληνικὸν νεώτερον ἔργον περὶ μαλάξεως καὶ ἰατρικῆς γυμναστικῆς, πεισθεὶς δὲ ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον, ἀπεφάσισα νὰ ἐπιχειρήσω τὴν συμπλήρωσιν τοῦ κενοῦ διὰ συντόμων τινῶν σημειώσεων, αἵτινες ἀπέληξαν εἰς τὸ παρὸν ἔργον, τὸ πρῶτον καθ᾽ ὅσον γνωρίζω ἐν τῇ ἡμετέρᾳ γλώσσῃ.
Αἱ δυσκολίαι τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ὑπερβῇ τις, ἕνεκα ἐλλείψεως ἐπιστημονικῶν ὅρων καὶ ἄλλου προηγουμένου Ἑλληνικοῦ βοηθήματος ἦσαν ἀρκεταί. Πρὸς ὑπέρβασιν τούτων ἀνέτρεξα εἰς τὴν μελέτην τῶν διασημοτέρων ἀρχαίων Ἑλλήνων συγγραφέων ἰατρῶν, οἷον τοῦ Ἱπποκράτους, τοῦ Ρούφου, τοῦ Γαληνοῦ, τοῦ Ὁρειβασίου κ. ἄ. ἀγόμενος ἐκ τῆς γνώμης, ὅτι παρὰ τοῖς ἀρχαίοις ἡ τοιαύτη θεραπευτικὴ ἦτο λίαν διαδεδομένη καὶ μάλιστα ἡ προεξάρχουσα εἰς ζητήματα ὑγιεινῆς. Εἰς τὰ ὥρας τινὰς ἀπέχοντα τοῦ Ναυπλίου καὶ παρὰ τὴν Ἐπίδαυρον κείμενα Ὑδροθεραπευτήρια τοῦ Ἀσκληπιοῦ καὶ εἰς ἄλλα παρόμοια προσέτρεχον οἱ ἀρχαῖοιἝλληνες, ἵνα διὰ τῆς μαλάξεως καὶ τῶν λουτρῶν βελτιώσωσι τὴν ὑγείαν αὐτῶν, εἰς τὴν κινησιθεραπείαν ὁ Ἱπποκράτης ἀπέδιδε μεγίστην θεραπευτικὴν σημασίαν, καθὼς καὶ πάντες οἱ ἰατροὶ τῆς ἀρχαιότητος· διὰ τῆς μαλάξεως οἱ ἀρχαῖοι ἀθληταὶ ἀνέκτων τὰς ἐκ τῶν σφοδρῶν γυμνασίων ἐξαντλουμένας δυνάμεις αὐτῶν, διὰ τῆς μαλάξεως καὶ τῆς ἰατρικῆς γυμναστικῆς, ἐνεργητικῆς τε καὶ παθητικῆς, οἱ προπάτορες ἡμῶν ἐτελειοποίουν εἰς καλλονὴν τὰ σώματα αὐτῶν καὶ ἀγαλματώδη καὶ γιγάντια καὶ χαλύβδινα καθίστων αὐτά. Εἰς ἐκείνους λοιπὸν ἐνόμισα πρὸς συγγραφὴν ἐπιτυχοῦς Ἑλληνικοῦ ἔργου, ὅτι πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ ἀνατρέξω καὶ τὰς ἀθανάτους ἐκείνων πηγὰς νὰ ἐρευνήσω, χωρὶς νὰ παραβλέψω τὰς νέας θεωρίας τῆς ἐπιστήμης, αἵτινες διὰ τόσων αἰώνων καὶ μάλιστα κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ὑπὸ σοφῶν καθηγητῶν, ὧν προεξάρχει ὁ Γάλλος Lucas Championniere καὶ ὁ Σουηδὸς Ling, ἐθεσπίσθησαν καὶ δι᾽ ἐξόχων συγγραφῶν ἐκωδικοποιήθησαν. Τοιαῦτα λοιπὸν ἔχων βοηθήματα καὶ τὴν ἰδίαν πεῖραν, ἣν ἐκ τῶν ἐν Παρισίοις καὶ Βορδὼ Νοσοκομείων, εἰς τὰ ὁποῖα ὡς τακτικὸς ἰατρὸς εἰργαζόμην, ἀπέκτησα, νομίζω ὅτι ἀνταπεκρίθην εἰς ἔργον ἀπαραίτητον οὐ μόνον εἰς πάντα ἰατρὸν καὶ εἰς τὰς νοσοκόμους, ἀλλὰ καὶ εἰς πᾶσαν οἰκογένεια.
Ἐν Ἀθήναις τῇ 20 Ὀκτωβρίου 1926
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΕΥΣΤΑΘΙΑΝΟΣ
"..ανέμισε το ουρανοφλεγόμενο Λοφίο της Θεάς Αθηνάς και η φωτιά της ξεχύθηκε στον Κόσμο ολάκερο..."
Ε-ΤΟΠΙΑ
Ε-ΤΟΠΙΑ