H παρούσα δημοσίευση αφιερώνεται σε όλους τους εραστές των αγαλμάτων που όταν τα αντικρύζουν νιώθουν πνευματονοητική μέθεξη στο υπέρτατον θείον…
Η λέξη άγαλμα, αρχικά σήμαινε κάθε τι που προκαλεί αγαλλίαση-ευχαρίστηση αλλά κατόπιν κατέληξε να σημαίνει, λόγω της συνήθειας που είχαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι να στήνουν ομοιώματα των θεών προς τιμή τους, κάθε ‘’είδωλο’’ από μάρμαρο, ξύλο, μέταλλο ή πηλό που απεικονίζει, είτε θεούς είτε ανθρώπους. Τα ολόσωμα ομοιώματα των ανθρώπων ονομάζονται ανδριάντες.
Ο Πορφύριος Νεοπλατωνικός φιλόσοφος 233 μ.Χ - 309 μ.Χ υπερασπίστηκε με αποστομωτική σοφία τα θεϊκά αγάλματα των θεογόνων Ελλήνων στο αξεπέραστο έργο του Περί Αγαλμάτων.
1 "Φθέγξομαι οἶς θέμις ἐστι, θύρας δ' ἐπιθεσθε, βέβηλοι" σοφίας θεολόγου νοήματα δεικνύς, οἶς τόν θεόν καί τοῦ θεοῦ τάς δυνάμεις διά εἰκόνων συμφύλων αἰσθήσει ἐμήνυσαν ἄνδρες τά ἀφανῆ φανεροῖς ἀποτυπώσαντες πλάσμασι, τοῖς καθάπερ ἐκ βίβλων τῶν ἀγαλμάτων ἀναλέγειν τά περί θεῶν μεμαθηκόσι γράμματα. Θαυμαστόν δέ οὐδέν ξύλα καί λίθους ἠγεῖσθαι τά ξόανα τούς ἀμαθεστάτους, καθά δή καί τῶν γραμμάτων οἱ ἀνόητοι λίθους μέν ὀρῶσι τάς στήλας, ξίλα δέ τάς δέλτους, ἐξυφασμένην δέ πάπυρον τάς βίβλους.
2 Φωτοειδοῦς δέ ὄντος τοῦ θείου καί ἐν πυρός αἰθερίου περιχύσει διάγοντος, ἀφανοῦς τέ τυγχάνοντος αἰσθήσει περί θνητόν βίον ἀσχόλω, διά μέν τῆς διαυγοῦς ὕλης, οἶον κρυστάλλου ἤ Παρίου λίθου ἤ καί ἐλέφαντος, εἰς τήν τοῦ φωτός αὐτοῦ ἔννοιαν ἐνῆγον: διά δέ τῆς τοῦ χρυσοῦ, εἰς τήν τοῦ πυρός διανόησιν καί τό ἀμίαντον αὐτοῦ, ὅτι χρυσός οὐ μιαίνεται. Πολλοί δέ αὖ καί μέλανι λίθω τό ἀφανές αὐτοῦ της οὐσίας ἐδήλωσαν. Καί ἀνθρωποειδεῖς μέν ἀπετύπουν τούς θεούς, ὅτι λογικόν τό θεῖον, καλούς δέ, ὅτι κάλλος ἐν ἐκείνοις ἀκήρατον: διαφόροις δέ σχήμασι καί ἠλικίαις, καθέδραις τέ καί στάσεσι καί ἀμφιάσεσι, καί τούς μέν ἄρρενας, τάς δέ θηλείας, καί παρθένους καί ἐφήβους ἤ γάμου πείραν εἰληφότας, εἰς παράστασιν αὐτῶν τῆς διαφορᾶς. Ὅθεν πᾶν τό λευκόν τοῖς οὐρανίοις θεοῖς ἀπένειμαν: σφαιράν τέ καί τά σφαιρικά πάντα, ἰδίως τέ κόσμω καί ἠλίω καί σελήνη, ἔσθ' ΄ὅπου δέ καί τύχη καί ἐλπίδι: κύκλον δέ καί τά κυκλικά αἰώνι καί τή κατά τόν οὐρανόν κινήσει, ταῖς τέ ἐν αὐτῶ ζώναις καί τοῖς κύκλοις: κύκλων δέ τμήματα τοῖς σχηματισμοῖς τῆς σελήνης: πυραμίδας δέ καί ὀβελίσκους τή πυρός οὐσία καί διά τοῦτο τοῖς Ὀλυμπίοις θεοῖς: ὥσπερ αὖ κῶνον μέν ἠλίω, γῆ δέ κύλινδρον, σπορά δέ καί γενέσει φάλητα καί τό τρίγωνον σχῆμα διά τό μόριον τῆς θηλείας.
…
Και ο θυμόσοφος ελληνικός λαός, η αστείρευτη λαϊκή ελληνική μούσα έχει μέσα στην καρδιά της το άγαλμα, το αιώνιο άγαλμα των αιώνιων Ελλήνων…
Χθες μεσάνυχτα και κάτι κατηφόρισα
στην μικρή την πλατεϊτσα που σε γνώρισα
Κάποιο άγαλμα που μ' είδε με θυμήθηκε
και τον πόνο μου να ακούσει δεν αρνήθηκε
Και του μίλησα για σένα και για μένανε
και τα μάτια του βουρκώναν και όλο κλαίγανε
Του 'πα για το φέρσιμο σου και για τα άλλα σου
τα ασυγχώρητα τα λάθη τα μεγάλα σου
Κι ύστερα με πιάσαν θεέ μου κάτι κλάματα
που με βρήκανε κουρέλι τα χαράματα
Με το άγαλμα ως το δρόμο προχωρήσαμε
μου εσκούπισε τα μάτια και χωρίσαμε.
http://www.youtube.com/watch?v=UURLqaG-ndE&feature=related
Η λέξη άγαλμα, αρχικά σήμαινε κάθε τι που προκαλεί αγαλλίαση-ευχαρίστηση αλλά κατόπιν κατέληξε να σημαίνει, λόγω της συνήθειας που είχαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι να στήνουν ομοιώματα των θεών προς τιμή τους, κάθε ‘’είδωλο’’ από μάρμαρο, ξύλο, μέταλλο ή πηλό που απεικονίζει, είτε θεούς είτε ανθρώπους. Τα ολόσωμα ομοιώματα των ανθρώπων ονομάζονται ανδριάντες.
Ο Πορφύριος Νεοπλατωνικός φιλόσοφος 233 μ.Χ - 309 μ.Χ υπερασπίστηκε με αποστομωτική σοφία τα θεϊκά αγάλματα των θεογόνων Ελλήνων στο αξεπέραστο έργο του Περί Αγαλμάτων.
1 "Φθέγξομαι οἶς θέμις ἐστι, θύρας δ' ἐπιθεσθε, βέβηλοι" σοφίας θεολόγου νοήματα δεικνύς, οἶς τόν θεόν καί τοῦ θεοῦ τάς δυνάμεις διά εἰκόνων συμφύλων αἰσθήσει ἐμήνυσαν ἄνδρες τά ἀφανῆ φανεροῖς ἀποτυπώσαντες πλάσμασι, τοῖς καθάπερ ἐκ βίβλων τῶν ἀγαλμάτων ἀναλέγειν τά περί θεῶν μεμαθηκόσι γράμματα. Θαυμαστόν δέ οὐδέν ξύλα καί λίθους ἠγεῖσθαι τά ξόανα τούς ἀμαθεστάτους, καθά δή καί τῶν γραμμάτων οἱ ἀνόητοι λίθους μέν ὀρῶσι τάς στήλας, ξίλα δέ τάς δέλτους, ἐξυφασμένην δέ πάπυρον τάς βίβλους.
2 Φωτοειδοῦς δέ ὄντος τοῦ θείου καί ἐν πυρός αἰθερίου περιχύσει διάγοντος, ἀφανοῦς τέ τυγχάνοντος αἰσθήσει περί θνητόν βίον ἀσχόλω, διά μέν τῆς διαυγοῦς ὕλης, οἶον κρυστάλλου ἤ Παρίου λίθου ἤ καί ἐλέφαντος, εἰς τήν τοῦ φωτός αὐτοῦ ἔννοιαν ἐνῆγον: διά δέ τῆς τοῦ χρυσοῦ, εἰς τήν τοῦ πυρός διανόησιν καί τό ἀμίαντον αὐτοῦ, ὅτι χρυσός οὐ μιαίνεται. Πολλοί δέ αὖ καί μέλανι λίθω τό ἀφανές αὐτοῦ της οὐσίας ἐδήλωσαν. Καί ἀνθρωποειδεῖς μέν ἀπετύπουν τούς θεούς, ὅτι λογικόν τό θεῖον, καλούς δέ, ὅτι κάλλος ἐν ἐκείνοις ἀκήρατον: διαφόροις δέ σχήμασι καί ἠλικίαις, καθέδραις τέ καί στάσεσι καί ἀμφιάσεσι, καί τούς μέν ἄρρενας, τάς δέ θηλείας, καί παρθένους καί ἐφήβους ἤ γάμου πείραν εἰληφότας, εἰς παράστασιν αὐτῶν τῆς διαφορᾶς. Ὅθεν πᾶν τό λευκόν τοῖς οὐρανίοις θεοῖς ἀπένειμαν: σφαιράν τέ καί τά σφαιρικά πάντα, ἰδίως τέ κόσμω καί ἠλίω καί σελήνη, ἔσθ' ΄ὅπου δέ καί τύχη καί ἐλπίδι: κύκλον δέ καί τά κυκλικά αἰώνι καί τή κατά τόν οὐρανόν κινήσει, ταῖς τέ ἐν αὐτῶ ζώναις καί τοῖς κύκλοις: κύκλων δέ τμήματα τοῖς σχηματισμοῖς τῆς σελήνης: πυραμίδας δέ καί ὀβελίσκους τή πυρός οὐσία καί διά τοῦτο τοῖς Ὀλυμπίοις θεοῖς: ὥσπερ αὖ κῶνον μέν ἠλίω, γῆ δέ κύλινδρον, σπορά δέ καί γενέσει φάλητα καί τό τρίγωνον σχῆμα διά τό μόριον τῆς θηλείας.
…
Και ο θυμόσοφος ελληνικός λαός, η αστείρευτη λαϊκή ελληνική μούσα έχει μέσα στην καρδιά της το άγαλμα, το αιώνιο άγαλμα των αιώνιων Ελλήνων…
Χθες μεσάνυχτα και κάτι κατηφόρισα
στην μικρή την πλατεϊτσα που σε γνώρισα
Κάποιο άγαλμα που μ' είδε με θυμήθηκε
και τον πόνο μου να ακούσει δεν αρνήθηκε
Και του μίλησα για σένα και για μένανε
και τα μάτια του βουρκώναν και όλο κλαίγανε
Του 'πα για το φέρσιμο σου και για τα άλλα σου
τα ασυγχώρητα τα λάθη τα μεγάλα σου
Κι ύστερα με πιάσαν θεέ μου κάτι κλάματα
που με βρήκανε κουρέλι τα χαράματα
Με το άγαλμα ως το δρόμο προχωρήσαμε
μου εσκούπισε τα μάτια και χωρίσαμε.
http://www.youtube.com/watch?v=UURLqaG-ndE&feature=related
Μουσάων, αἵ τ’ ἄνδρα πολυφραδέοντα τιθείσι θέσπιον αὐδηέντα.
( Ἡσίοδος, ἀποσπάσματα )
( Ἡσίοδος, ἀποσπάσματα )