ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ

Α.ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ:

Ο Αριστοτέλης γεννήθηκε το 384-3 π.Χ. στα Στάγειρα της Χαλκιδικής.Ο πατέρας του Νικόμαχος ήταν γιατρός του βασιλιά της Μακεδονίας Αμύντα Β΄, τον οποίο είχε πατέρα ο Φίλιππος. Ο Νικόμαχος, που κατά το Σουίδα είχε γράψει έξι βιβλία φυσικής και ένα ιατρικής, θεωρούσε πρόγονό του τον ομηρικό ήρωα και γιατρό Μαχάονα, το γιο του Ασκληπιού. Πίστευαν ότι και της μητέρας του η καταγωγή ήταν θεϊκή. Ονομαζόταν Φαιστίς, είχε έρθει με Χαλκιδείς αποίκους στα Στάγειρα και ανήκε στο γένος των Ασκληπιαδών.
Ο Αριστοτέλης πρόωρα ορφάνεψε από πατέρα και μητέρα και την κηδεμονία του ανέλαβε ο φίλος του πατέρα του Πρόξενος, που ήταν εγκαταστημένος στον Αταρνέα της μικρασιατικής Αιολίδας, απέναντι από τη Λέσβο. Ο Πρόξενος, που φρόντισε τον Αριστοτέλη σαν δικό του παιδί, τον έστειλε στην Αθήνα σε ηλικία 17 ετών (367 π.Χ.), για να γίνει μαθητής του Πλάτωνα. Πράγματι ο Αριστοτέλης σπούδασε στην Ακαδημία του Πλάτωνα επί 20 χρόνια (367 - 347), μέχρι τη χρονιά δηλ. που πέθανε ο δάσκαλός του. Στο περιβάλλον της Ακαδημίας άφηνε κατάπληκτους όλους και τον ίδιο το δάσκαλό του, με την ευφυΐα και τη φιλοπονία του. Ο Πλάτωνας τον ονόμαζε "νουν της διατριβής" και το σπίτι του "οίκον αναγνώστου".
Όταν το 347 π.Χ. πέθανε ο Πλάτωνας, προέκυψε θέμα διαδόχου στη διεύθυνση της σχολής. Επικρατέστεροι για το αξίωμα ήταν οι τρεις καλύτεροι μαθητές του Πλάτωνα, ο Αριστοτέλης, ο Ξενοκράτης και ο Σπεύσιππος. Ο Αριστοτέλης τότε μαζί με τον Ξενοκράτη εγκατέλειψε την Αθήνα και εγκαταστάθηκαν στην Άσσο, πόλη της μικρασιατικής παραλίας, απέναντι από τη Λέσβο. Την Άσσο κυβερνούσαν τότε δύο πλατωνικοί φιλόσοφοι, ο Έραστος και ο Κορίσκος, στους οποίους είχε χαρίσει την πόλη ο ηγεμόνας του Αταρνέα και παλιός μαθητής του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, Ερμίας. Οι δύο φίλοι, κυβερνήτες της Άσσο, είχαν ιδρύσει εκεί μια φιλοσοφική σχολή, ως παράρτημα της Ακαδημίας. Κατά μία εκδοχή ο Αριστοτέλης εξορίστηκε στην Άσσο.

Στην Άσσο ο Αριστοτέλης, Ξενοκράτης και ο Σπεύσιππος συνδέθηκαν στενά με τον Ερμία και τον επηρέασαν τόσο, ώστε η τυραννία του να καταστεί πραότερη και δικαιότερη. Το τέλος του τυράννου όμως ήταν τραγικό. Επειδή προέβλεπε την εκστρατεία των Μακεδόνων στην Ασία, συμμάχησε με το Φίλιππο. Γι` αυτό τον συνέλαβαν οι Πέρσες και τον θανάτωσαν με μαρτυρικό σταυρικό θάνατο.
Το 345 π.Χ. ο Αριστοτέλης, ακολουθώντας τη συμβουλή του μαθητή του Θεόφραστου, πέρασε απέναντι στη Λέσβο και εγκαταστάθηκε στη Μυτιλήνη, όπου έμεινε και δίδαξε μέχρι το 342 π.Χ. Στο μεταξύ είχε παντρευτεί την ανιψιά και θετή κόρη του Ερμία, την Πυθιάδα, από την οποία απέκτησε κόρη, που πήρε το όνομα της μητέρας της. Μετά το θάνατο της πρώτης του συζύγου ο Αριστοτέλης συνδέθηκε αργότερα στην Αθήνα με τη Σταγειρίτισσα Ερπυλλίδα, από την οποία απέκτησε ένα γιο, το Νικόμαχο.
Το 342 π.Χ. τον προσκάλεσε ο Φίλιππος στη Μακεδονία, για να αναλάβει τη διαπαιδαγώγηση του γιου του Αλέξανδρου, που ήταν τότε μόλις 13 χρονών. Ο Αριστοτέλης άρχισε με προθυμία το έργο της αγωγής του νεαρού διαδόχου. Φρόντισε να του μεταδώσει το πανελλήνιο πνεύμα και χρησιμοποίησε ως παιδευτικό όργανο τα ομηρικά έπη. Η εκπαίδευση του Αλέξανδρου γινόταν άλλοτε στην Πέλλα και άλλοτε στη Μίεζα περπατώντας κυρίως μέσα στην φύση, μια κωμόπολη της οποίας τα ερείπια έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη• βρισκόταν στους πρόποδες του βουνού πάνω στο οποίο είναι χτισμένη η σημερινή Νάουσα της Μακεδονίας. Εκεί το 341 π.Χ. πληροφορήθηκε το θάνατο του Ερμία.
Ο Αριστοτέλης έμεινε στη μακεδονική αυλή έξι χρόνια. Όταν ο Αλέξανδρος συνέτριψε την αντίσταση των Θηβαίων και αποκατέστησε την ησυχία στη νότια Ελλάδα, ο Αριστοτέλης πήγε στην Αθήνα (335) και ίδρυσε δική του φιλοσοφική σχολή. Για να εγκαταστήσει τη σχολή του διάλεξε το Γυμνάσιο, ανάμεσα στο Λυκαβητό και τον Ιλισό, κοντά στην πύλη του Διοχάρη, στο σημείο δηλ. που σήμερα βρίσκεται ο Εθνικός Κήπος. Εκεί υπήρχε άλσος αφιερωμένο στον Απόλλωνα και τις Μούσες. Με χρηματοδότηση του Αλεξάνδρου, ο Αριστοτέλης έχτισε την σχολή του την οποία ονόμασε ως Λύκειον προς τιμήν του Λυκείου Απόλλωνος και δηλώνοντας την σχέση της φιλοσοφίας με το φώς (λύξ) αλλά και την σχέση με το λογοπαίγνιο της λέξεως με την λέξη λύκος.Τα μαθήματα του Λυκείου δεν γίνονταν μόνον μέσα σε αίθουσες και εργαστήρια αλλά και με τρόπο περιπατικό,διότι ο φιλόσοφος πίστευε πώς ο άνθρωπος πετυχαίνει την «κένωση» όταν βρίσκεται και φιλοσοφεί στην φύση.Γι` αυτό η σχολή του ονομάστηκε "Περιπατητική" και οι μαθητές του "περιπατητικοί φιλόσοφοι".

Η οργάνωση της σχολής είχε γίνει κατά τα πρότυπα της Πλατωνικής Ακαδημίας. Το Λύκειον του Αριστοτέλη ήταν η ενσάρκωση της Πολιτείας του Πλάτωνος,την οποία έδειξε πώς λειτουργεί εκ των έσω.Τα μαθήματα για τους προχωρημένους μαθητές γίνονταν το πρωί ("εωθινός περίπατος") και για τους αρχάριους το απόγευμα ("περί το δειλινόν", "δειλινός περίπατος"). Η πρωινή διδασκαλία ήταν καθαρά φιλοσοφική ("ακροαματική"). Η απογευματινή "επιστημονική" και "εξωτερική".Οι εξετάσεις στο Λύκειον γίνονταν μέσω εργασιών των μαθητών,αλλά και με διαλεκτικό τρόπο με την μορφή φιλοσοφικού διαλόγου. Η σχολή είχε μεγάλη βιβλιοθήκη και τόσο καλά οργανωμένη, ώστε αργότερα χρησίμευσε ως πρότυπο για την ίδρυση των βιβλιοθηκών της Αλεξάνδρειας και της Περγάμου. Ο Αριστοτέλης μάζεψε χάρτες και όργανα χρήσιμα για τη διδασκαλία των φυσικών μαθημάτων ανάμεσα στα οποία βρίσκονταν μηχανισμοί ανάλογοι εκείνου των Αντικυθήρων.Έτσι σύντομα η σχολή έγινε περίφημο κέντρο επιστημονικής έρευνας. Στα δεκατρία χρόνια που έμεινε ο Αριστοτέλης στην Αθήνα δημιούργησε το μεγαλύτερο μέρος του έργου του, που προκαλεί το θαυμασμό μας με τον όγκο και την ποιοτική του αξία. Γιατί είναι άξιο απορίας, πώς ένας άνθρωπος σε τόσο λίγο χρονικό διάστημα συγκέντρωσε και κατέγραψε τόσες πολλές πληροφορίες.
Το 323 π.Χ. με την είδηση του θανάτου του Μ. Αλεξάνδρου οι οπαδοί του αντιμακεδονικού κόμματος νόμισαν ότι βρήκαν την ευκαιρία να εκδικηθούν τους Μακεδόνες στο πρόσωπο του Αριστοτέλη. Το ιερατείο, με εκπρόσωπό του τον ιεροφάντη της Ελευσίνιας Δήμητρας Ευρυμέδοντα, και η σχολή του Ισοκράτη, με το Δημόφιλο, κατηγόρησαν τον Αριστοτέλη για ασέβεια ("γραφή ασεβείας"), επειδή είχε γράψει τον ύμνο στην Αρετή και αμφισβητούσε την στερεότυπη γνώμη περί θεών μέσα από το έργο του.Ο Αριστοτέλης όμως, επειδή κατάλαβε τα πραγματικά κίνητρα και τις αληθινές προθέσεις των μηνυτών του, έφυγε για τη Χαλκίδα, προτού γίνει η δίκη του (323 π.Χ.). Εκεί έμεινε, στο σπίτι που είχε από τη μητέρα του, μαζί με τη δεύτερη σύζυγό του την Ερπυλλίδα και με τα δύο του παιδιά, το Νικόμαχο και την Πυθιάδα. Το 321 π.Χ. πέθανε στη Χαλκίδα.Υπάρχουν απόψεις ότι έπεσε από τη γέφυρα της Χαλκίδος και εξαφανίστηκε.Το πτώμα του δεν βρέθηκε ποτέ.Ωστόσο μνήμα του υπάρχει στηνγενέτηρά του τα Στάγειρα όπου τον τιμούσαν και μνημόνευαν οι άνθρωποι του τόπου του. Φεύγοντας από την Αθήνα, διευθυντή της σχολής άφησε το μαθητή του Θεόφραστο, που τον έκρινε ως τον πιο κατάλληλο. Έτσι το πνευματικό ίδρυμα του Αριστοτέλη εξακολούθησε να ακτινοβολεί και μετά το θάνατο του μεγάλου δασκάλου.


Β.Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ:

Ο Αριστοτέλης ως άνθρωπος είχε πιστούς φίλους, αλλά και φοβερούς αντίπαλους (Επίκουρος,Ισοκράτης,Δημοσθένης,Ευβουλίδης κ.ά.), γιατί έβλεπαν με φθόνο την ανωτερότητά του και αισθάνονταν ότι η παρουσία του τους μηδενίζει. Γι` αυτό τον διέβαλλαν με κάθε είδους συκοφαντίες.Χαρακτηριστικές ήταν οι συκοφαντίες προς το πρόσωπό του από τον Ισοκράτη και τον Δημοσθένη,οι οποίοι τον χαρακτήριζαν ως δημαγωγό. Τον παρουσίαζαν ως φιλάργυρο, φιλήδονο, ραδιούργο, μηχανορράφο, ακόμα ως και οργανωτή της δολοφονίας του Αλέξανδρου κλπ.
Αντίθετα, από αξιόπιστες πηγές μαθαίνουμε ότι ο Αριστοτέλης υπήρξε η ενσάρκωση του ορθού μέτρου σ` όλες τις εκδηλώσεις της ζωής του. Την έμφυτη ευγένεια και τρυφερότητα της ψυχής του τη βρίσκουμε διάχυτη μέσα στη διαθήκη του. Μέσα σ` αυτή φροντίζει για τη μνήμη των γονέων και του αδερφού του και δε λησμονεί ούτε την οικογένεια του πατρικού φίλου Πρόξενου, που τον ανέθρεψε. Φροντίζει για τη δεύτερη γυναίκα του την Ερπυλλίδα και το γιο που απέκτησε μαζί της, το Νικόμαχο. Ακόμα για την κόρη του Πυθιάδα, καρπό του πρώτου του γάμου,η οποία κατά κάποιες πηγές έγινε ιέρεια. Η μεγάλη του όμως φιλανθρωπία φαίνεται στο σημείο εκείνο της διαθήκης, όπου ορίζει να μην πουληθεί κανείς από τους δούλους που τον υπηρέτησαν, αλλά να ελευθερώνονται μόλις ενηλικιώνονται και αφού έχουν λάβει Ελληνική παιδεία.


Γ.ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ:

Οι Αλεξανδρινοί υπολόγιζαν ότι ο Αριστοτέλης έγραψε 400 περίπου συνολικά βιβλία. Ο Διογένης ο Λαέρτιος υπολόγισε το έργο του σε στίχους και βρήκε ότι έφταναν τις 44 μυριάδες, δηλ. 440.000. Μεγάλο μέρος από το έργο του αυτό χάθηκε. Ανήκε στην κατηγορία των δημόσιων ή "εξωτερικών" μαθημάτων και ήταν γραμμένα σε μορφή διαλογική. Από αυτά σώθηκε μόνο η "Αθηναίων Πολιτεία", σ` έναν πάπυρο που βρέθηκε στην Αίγυπτο. Τα σωζόμενα σήμερα έργα του αντιστοιχούν στη διδασκαλία που ο Αριστοτέλης έκανε στους προχωρημένους μαθητές του και που λέγονται "ακροαματικές ή εσωτερικές". Γι` αυτό και είναι γραμμένα σε συνεχή λόγο και όχι σε διάλογο.

Από τα συγγράμματά του δεν εξέδωσε κανένα στο εμπόριο ο Αριστοτέλης.

Τα περισσότερα ήταν σημειώσεις επιστημονικών παραδόσεων στους μαθητές του Λυκείου και ακροάσεις μαθημάτων τις οποίες κατέγραψαν οι μαθητές του. Τα χειρόγραφα των παραδόσεων έμειναν στα χέρια του Θεόφραστου και από τότε μέχρι την εποχή του Σύλλα περνούσαν από χέρι σε χέρι. Ο Σύλλας μετά την κατάληψη των Αθηνών (86 π.Χ.) τα μετέφερε στη Ρώμη. Εκεί πρωτοδημοσιεύτηκαν (60 π.Χ.) από τον περιπατητικό φιλόσοφο Ανδρόνικο το Ρόδιο και τον Ίωνα φιλόλογο Τυραννίωνα. Από τότε μέχρι σήμερα αρκετά από τα βιβλία του έχουν υποστεί επεμβάσεις και επεξεργασίες και γενικά η κατάστασή τους δεν είναι καλή. Από το τεράστιο έργο του τελικά σώθηκαν 47 βιβλία και μερικά αποσπάσματα από τα άλλα. Δε θεωρούνται όμως όλα γνήσια.Κάθε κατηγορία από τα παρακάτω έργα είναι επί της ουσίας μάθημα ή διδακτικός τομέας του Λυκείου ο οποίος εμπεριέχει τα συγγράμματα που εντάσσονται σε κάθε μία από αυτές. Η συνηθέστερη κατάταξή τους είναι η ακόλουθη:


A) Λογικά ή Όργανον, δηλ. πραγματείες χρήσιμες για τη γνώση και ανάλυση των ορισμών,της λογικής και των κατηγοριών. Είναι οι εξής έξι: "Περί ερμηνείας", "Κατηγορίαι", "Αναλυτικά πρότερα", "Αναλυτικά ύστερα", "Τοπικοί και Σοφιστικοί έλεγχοι". Οι πραγματείες αυτές αποτελούν την αιώνια δόξα του φιλοσόφου, γιατί πρώτος αυτός διατύπωσε τους νόμους της ανθρώπινης νόησης και τους τρόπους του συλλογισμού,το πώς δηλαδή λειρουργεί η λογική.Στο Όργανον επίσης υπάρχουν και οι βασικοί ορισμοί της φιλοσοφίας του,όπως κατηγορία,όρος,είδος,λογική,
υποκείμενο,φρόνηση κτλ.

B) Φυσικά. Περιλαμβάνουν τις εξής πραγματείες: "Φυσική ακρόαση ή Φυσικά" (βιβλία 8), "Περί ουρανού" (βιβλία 4) (σημ: ο Θεόφραστος είχε συνγγράψει επίσης έργο με τον ίδιο τίτλο.Το «Περί Ουρανού» του Αριστοτέλους που γνωρίζουμε σήμερα είναι κατά πάσα πιθανότητα του Θεόφραστου), "Περί γενέσεως και φθοράς" (βιβλία 3), "Μετεωρολογικά" (βιβλία 4), "Περί κόσμου" (σημ: το περί κόσμου του Αριστοτέλους που έχουμε σήμερα εμπεριέχει θέσεις από τις ακροάσεις του Λυκείου,αλλά δεν είναι αυτούσια συνεγραμμένο από τον Αριστοτέλη.Ας μην ξεχνάμε δε ότι πλήθος φιλοσοφικών έργων στην αρχαιότητα έφερε τον τίτλο «Περί Κόσμου» ή «Περί Φύσεως»).
Τα παραπάνω έργα πραγματεύονται το γίγνεσθαι,το τί είναι και πώς λειτουργούν ο κόσμος και η φύση,καθώς τους νόμους που την διέπουν (φυσική επιστήμη και μηχανική).
Επίσης στα "Φυσικά" συναντούμε το φιλοσοφικό σύστημα των ειδών.

Γ) Βιολογικά. "Περί ζώων ιστορίας" (βιβλία 10), "Περί ζώων μορίων" (βιβλία 4), "Περί ζώων πορείας" (1 βιβλίο), "Περί ζώων κινήσεως", "Περί ζώων γενέσεως" (βιβλία 5), "Περί φυτών". Με τα έργα του αυτά έγινε ο δημιουργός της φυσικής επιστήμης, της ζωολογίας και της συγκριτικής ανατομίας. Με τις πραγματείες αυτές έστρεψε ο Αριστοτέλης τη φιλοσοφική συζήτηση στο γόνιμο έδαφος του αισθητού κόσμου.Παρ’όλα αυτά τα βιολογικά έργα του Αριστοτέλους δεν είναι αποκλειστικά πάνω στον βιολογικό τομέα όπως τον εννοούμε σήμερα,αλλά συνδέουν την ψυχή με την βιολογία.

Δ) Ψυχικά : "Περί ψυχής" (βιβλία 3) και «Μικρά Φυσικά» τα οποία είναι συγκεκριμένα: "Περί αισθήσεως και αισθητών", "Περί μνήμης και αναμνήσεως", "Περί ύπνου και εγρηγορήσεως", "Περί ενυπνίων", "Περί μαντικής της εν τοις ύπνοις", "Περί μακροβιότητος και βραχυβιότητος", "Περί ζωής και θανάτου", "Περί αναπνοής".
Στο περί ψυχής πραγματεύεται το τί είναι η ψυχή,πώς λειτουργεί και σε ποιά μέρη χωρίζεται,ενώ στα μικρά φυσικά στο πώς συνδέεται με την βιολογία του σώματος και της λειτουργίες του,
όπως τα όνειρα,οι αισθήσεις,η μνήμη κτλ.

Ε) Μεταφυσικά: Στα 14 βιβλία των «Μετά των Φυσικών» προσθέτουν συνήθως και τη διατριβή "Περί Μελίσσου, Ξενοφάνους και Γοργίου". Στην ομάδα αυτή των έργων του ο Αριστοτέλης εξετάζει τις πρώτες αρχές όλων των όντων και των "κινουμένων" και των "ακινήτων" και διατυπώνει το φιλοσοφικό σύστημα των νοών των σφαιρών,του πρώτου κινούντος και του ένεκα των όντων.Στα μετά τα φυσικά επίσης παρουσιάζεται επίσης η έννοια της εντελέχειας των όντων.

F) Ηθικά: "Ηθικά Ευδήμεια" (βιβλία 7), "Ηθικά μεγάλα" (βιβλία 2) ή «Περί Αρετής και Κακίας» και «Οικονομικός», "Ηθικά Νικομάχεια" (βιβλία 10).
Στα Ηθικά του τονίζει τον διαχωρισμό της Αρετής σε ηθική και διανοητική,καθώς και ότι εξασκείται όπως κάθε τέχνη,καθώς δεν είμαστε ενάρετοι,αλλά γινόμαστε ενάρετοι καθώς προσεγγίζουμε την Ιδέα του Αγαθού.Σε αυτά θα βρούμε επίσης να διατυπώνεται η θεωρία της μεσότητας και του μέτρου.

Z) Πολιτικά: "Πολιτικά" (βιβλία 8), "Αθηναίων Πολιτεία", "Οικονομικά" (βιβλία 2). Αποτελούν, και σήμερα ακόμα, τη βάση των ερευνών για όσους ασχολούνται με τις πολιτικές επιστήμες.Ουσιαστικά μέσα από αυτά τα έργα παρουσιάζει το πώς λειτουργεί η Πολιτεία του Πλάτωνος και ποιά τα χαρακτηριστικά και οι προυποθέσεις εφαρμογής της,μια ιδέα που ακόμη μέχρι σήμερα απέχει έτη φωτός από αυτό που οι άνθρωποι συνηθίζουν να ονομάζουν πολιτισμό.Στα πολιτικά πρωτοδιατύπωσε τον όρο ότι ο σκοπός του ανθρώπου,άρα και της Πολιτείας είναι η ευδαιμονία,όπερ και σημαίνει ότι η Πολιτεία είναι η άριστη κατάσταση της Ψυχής.

Η) Ποιητικά: "ρητορική" (βιβλία 3), "Ποιητική ή περί ποιητικής" (δε σώθηκε ολόκληρη).
Πραγματεύονται το ζήτημα της ποιητικής,της τραγωδίας και των τεχνών γενικότερα από τον Όμηρο ως τους τραγικούς της εποχής του.

Θ) Προβλήματα: Περιέχουν προβλήματα από διάφορες περιοχές της φιλοσοφίας.

Στο σώμα των αριστοτελικών έργων έχουν συμπεριληφθεί και τα ακόλουθα ακόμα έργα: «Φυσιογνωμικά», «Περί θαυμασίων ακουσμάτων», «Περί χρωμάτων», «Περί ατόμων γραμμών», «Μηχανικά», «ρητορική εις Αλέξανδρον» , «Περί ακουστών» , «Περί Γέλιου» , «Περί Ευθυμίας» ,«Περί Μέθης», «Περί Φύσεως», «Περί Πυθαγορείων ή Πυθαγόρειαι υποθέσεις», «Ηρακλείτου υποθέσεις»,«Αστρονομικαί υποθέσεις ή Αστρονομικά», «Ωδή στην Αρετή», «Πλατωνικαί υποθέσεις» "προτρεπτικός" κ.α.
Άλλα έργα του Αριστοτέλη βάση της ταξινόμησης του Διογένη του Λαέρτη στους «Βίους Φιλοσόφων» αρκετά εκ των οποίων εμπεριέχονται στα παραπάνω έργα σε μερικό ή ολικό βαθμό.Μερικά δε από αυτά είναι συνώνυμα ή ομώνυμα με τα προηγούμενα:
Περὶ δικαιοσύνης αʹ βʹ γʹ δʹ,
Περὶ ποιητῶν αʹ βʹ γʹ,
Περὶ φιλοσοφίας αʹ βʹ γʹ,
Περὶ πολιτικοῦ αʹ βʹ,
Περὶ ῥητορικῆς ἢ Γρῦλος αʹ,
Νήρινθος αʹ,
Σοφιστὴς αʹ,
Μενέξενος αʹ,
Ἐρωτικὸς αʹ,
Συμπόσιον αʹ,
Περὶ πλούτου αʹ,
Προτρεπτικὸς αʹ,
Περὶ ψυχῆς αʹ,
Περὶ εὐχῆς αʹ,
Περὶ εὐγενείας αʹ,
Περὶ ἡδονῆς αʹ,
Ἀλέξανδρος ἢ ὑπὲρ ἀποίκων αʹ,
Περὶ βασιλείας αʹ,
Περὶ παιδείας αʹ,
Περὶ τἀγαθοῦ αʹ βʹ γʹ,
Τὰ ἐκ τῶν νόμων Πλάτωνος αʹ βʹ γʹ,
Τὰ ἐκ τῆς πολιτείας αʹ βʹ,
<Περὶ> οἰκονομίας αʹ,
Περὶ φιλίας αʹ,
Περὶ τοῦ πάσχειν ἢ πεπονθέναι αʹ,
Περὶ ἐπιστημῶν αʹ,
Περὶ ἐριστικῶν αʹ βʹ,
Λύσεις ἐριστικαὶ δʹ,
Διαιρέσεις σοφιστικαὶ δʹ,
Περὶ ἐναντίων αʹ,
Περὶ εἰδῶν καὶ γενῶν αʹ,
Περὶ ἰδίων αʹ,
Ὑπομνήματα ἐπιχειρηματικὰ γʹ,
Προτάσεις περὶ ἀρετῆς αʹ βʹ,
Ἐνστάσεις αʹ,
Περὶ τῶν ποσαχῶς λεγομένων ἢ κατὰ πρόσθεσιν αʹ,
Περὶ παθῶν <ἢ περὶ> ὀργῆς αʹ,
Ἠθικῶν αʹ βʹ γʹ δʹ εʹ,
Περὶ στοιχείων αʹ βʹ γʹ,
Περὶ ἐπιστήμης αʹ,
Περὶ ἀρχῆς αʹ,
Διαιρέσεις ιζʹ,
Διαιρετικὸν αʹ,
<Περὶ> ἐρωτήσεως καὶ ἀποκρίσεως αʹ βʹ,
Περὶ κινήσεως αʹ,
Προτάσεις αʹ,
Προτάσεις ἐριστικαὶ αʹ,
Συλλογισμοὶ αʹ,
Προτέρων ἀναλυτικῶν αʹ βʹ γʹ δʹ εʹ Ϛʹ ζʹ ηʹ θʹ,
Ἀναλυτικῶν ὑστέρων μεγάλων αʹ βʹ,
Περὶ προβλημάτων αʹ,
Μεθοδικὰ αʹ βʹ γʹ δʹ εʹ Ϛʹ ζʹ ηʹ,
Περὶ τοῦ βελτίονος αʹ,
Περὶ τῆς ἰδέας αʹ,
Ὅροι πρὸ τῶν τοπικῶν αʹ βʹ γʹ δʹ εʹ Ϛʹ ζʹ,
Συλλογισμῶν αʹ βʹ,
Συλλογιστικὸν καὶ ὅροι αʹ,
Περὶ τοῦ αἱρετοῦ καὶ τοῦ συμβεβηκότος αʹ,
Τὰ πρὸ τῶν τόπων αʹ,
Τοπικῶν πρὸς τοὺς ὅρους αʹ βʹ,
Πάθη αʹ,
Διαιρετικὸν αʹ,
Μαθηματικὸν αʹ,
Ὁρισμοὶ ιγʹ,
Ἐπιχειρημάτων αʹ βʹ,
Περὶ ἡδονῆς αʹ,
Προτάσεις αʹ,
Περὶ ἑκουσίου αʹ,
Περὶ καλοῦ αʹ,
Θέσεις ἐπιχειρηματικαὶ κεʹ,
Θέσεις ἐρωτικαὶ δʹ,
Θέσεις φιλικαὶ βʹ,
Θέσεις περὶ ψυχῆς αʹ,
Πολιτικὰ βʹ,
Πολιτικῆς ἀκροάσεως ὡς ἡ Θεοφράστου αʹ βʹ γʹ δʹ εʹ Ϛʹ ζʹ ηʹ,
Περὶ δικαίων αʹ βʹ,
Τεχνῶν συναγωγὴ αʹ βʹ,
Τέχνης ῥητορικῆς αʹ βʹ,
Τέχνη αʹ,
Ἄλλη τέχνη αʹ βʹ,
Μεθοδικὸν αʹ,
Τέχνης τῆς Θεοδέκτου συναγωγὴ αʹ,
Πραγματεία τέχνης ποιητικῆς αʹ βʹ,
Ἐνθυμήματα ῥητορικὰ αʹ,
Περὶ μεγέθους αʹ,
Ἐνθυμημάτων διαιρέσεις αʹ,
Περὶ λέξεως αʹ βʹ,
Περὶ συμβουλίας αʹ,
Συναγωγῆς αʹ βʹ,
Περὶ φύσεως αʹ βʹ γʹ,
Φυσικὸν αʹ,
Περὶ τῆς Ἀρχυτείου φιλοσοφίας αʹ βʹ γʹ,
Περὶ τῆς Σπευσίππου καὶ Ξενοκράτους αʹ,
Τὰ ἐκ τοῦ Τιμαίου καὶ τῶν Ἀρχυτείων αʹ,
Πρὸς τὰ Μελίσσου αʹ,
Πρὸς τὰ Ἀλκμαίωνος αʹ,
Πρὸς τοὺς Πυθαγορείους αʹ,
Πρὸς τὰ Γοργίου αʹ,
Πρὸς τὰ Ξενοφάνους αʹ,
Πρὸς τὰ Ζήνωνος αʹ,
Περὶ τῶν Πυθαγορείων αʹ,
Περὶ ζῴων αʹ βʹ γʹ δʹ εʹ Ϛʹ ζʹ ηʹ θʹ,
Ἀνατομῶν αʹ βʹ γʹ δʹ εʹ Ϛʹ ζʹ ηʹ,
Ἐκλογὴ ἀνατομῶν αʹ,
Ὑπὲρ τῶν συνθέτων ζῴων αʹ,
Ὑπὲρ τῶν μυθολογουμένων ζῴων αʹ,
Ὑπὲρ τοῦ μὴ γεννᾶν αʹ,
Περὶ φυτῶν αʹ βʹ,
Φυσιογνωμονικὸν αʹ,
Ἰατρικὰ βʹ,
Περὶ μονάδος αʹ,
Σημεῖα χειμώνων αʹ,
Ἀστρονομικὸν αʹ,
Ὀπτικὸν αʹ,
Περὶ κινήσεως αʹ,
Περὶ μουσικῆς αʹ,
Μνημονικὸν αʹ,
Ἀπορημάτων Ὁμηρικῶν αʹ βʹ γʹ δʹ εʹ Ϛʹ,
Ποιητικὰ αʹ,
Φυσικῶν κατὰ στοιχεῖον ληʹ,
Ἐπιτεθεαμένων προβλημάτων αʹ βʹ,
Ἐγκυκλίων αʹ βʹ,
Μηχανικὸν αʹ,
Προβλήματα ἐκ τῶν Δημοκρίτου βʹ,
Περὶ τῆς λίθου αʹ,
Παραβολαὶ αʹ,
Ἄτακτα ιβʹ,
Ἐξηγημένα κατὰ γένος ιδʹ,
Δικαιώματα αʹ,
Ὀλυμπιονῖκαι αʹ,
Πυθιονῖκαι αʹ,
<Περὶ> μουσικῆς αʹ,
Πυθικὸς αʹ,
Πυθιονικῶν ἔλεγχοι αʹ,
Νῖκαι Διονυσιακαὶ αʹ,
Περὶ τραγῳδιῶν αʹ,
Διδασκαλίαι αʹ,
Παροιμίαι αʹ,
Νόμοι συσσιτικοὶ αʹ,
Νόμων αʹ βʹ γʹ δʹ,
Κατηγοριῶν αʹ,
Περὶ ἑρμηνείας αʹ,
Πολιτεῖαι πόλεων δυοῖν δεούσαιν ρξʹ· κατ' εἴδη· δημο-
κρατικαί, ὀλιγαρχικαί, τυραννικαί, ἀριστοκρατικαί,
Ἐπιστολαὶ πρὸς Φίλιππον,
Σηλυμβρίων ἐπιστολαί,
Πρὸς Ἀλέξανδρον ἐπιστολαὶ δʹ,
Πρὸς Ἀντίπατρον θʹ,
Πρὸς Μέντορα αʹ,
Πρὸς Ἀρίστωνα αʹ,
Πρὸς Ὀλυμπιάδα αʹ,
Πρὸς Ἡφαιστίωνα αʹ,
Πρὸς Θεμισταγόραν αʹ,
Πρὸς Φιλόξενον αʹ,
Πρὸς Δημόκριτον αʹ,
Ἔπη ὧν ἀρχή· Ἁγνὲ θεῶν πρέσβισθ' ἑκατηβόλε.
Ἐλεγεῖα ὧν ἀρχή· Καλλιτέκνου μητρὸς θύγατερ.

Ο Αριστοτέλης είχε συγγράψει επίσης και σε ποιητικό και τραγικό ύφος κυρίως όταν ήταν νέος,αλλά και πολλές επιστολές και ωδές στην ώριμή του ηλικία.


Πηγή της παραπάνω έρευνας:
Διογένης Λαέρτης,Βίοι Φιλοσόφων,βιβλίο Ε'.