ΚΩΣΤΑΣ ΒΑΡΝΑΛΗΣ (1884 - 1974)
|Δεν είμ' εγώ σπορά της Τύχης,
ο πλαστουργός της νιας ζωής.
Εγώ 'μαι τέκνο της Ανάγκης
κι ώριμο τέκνο της Οργής
Γεννήθηκε στον Πύργο (Μπουργκάς) της Βουλγαρίας το 1884[1], όπου βίωσε το κλίμα του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897. Το επίθετό του, αν όχι καλλιτεχνικό δηλώνει καταγωγή από τη Βάρνα όπου έμεναν πολλοί Έλληνες. (Το επίθετο του πατέρα του ήταν Μπουμπούς.) Το 1898 τέλειωσε το Ελληνικό Σχολείο και συνέχισε την εκπαίδευσή του στα Ζαρίφεια διδασκαλεία της Φιλιππούπολης και έπειτα με την υποστήριξη του Μητροπολίτη Αγχιάλου ήρθε στην Αθήνα για να σπουδάσει Φιλολογία όπου και πήρε μέρος στη διαμάχη για το Γλωσσικό Ζήτημα ως υποστηρικτής των δημοτικιστών. Το 1907 συμμετείχε στην ίδρυση του ποιητικού περιοδικού Ηγησώ, το οποίο κυκλοφόρησε δέκα τεύχη. Το 1908 πήρε το πτυχίο του από το Πανεπιστήμιο Αθηνών και άρχισε να εργάζεται στην εκπαίδευση στην αρχή στο ελληνικό διδασκαλείο του Πύργου (Μπουργκάς) σε ηλικία δεκαοχτώ ετών και στη συνέχεια στην Ελλάδα (στην Αμαλιάδα) και μεταξύ άλλων στην Ανωτάτη Παιδαγωγική Ακαδημία Αθηνών. Διετέλεσε για πολλά χρόνια καθηγητής μέσης εκπαίδευσης ενώ εργάστηκε για βιοποριστικούς λόγους και ως δημοσιογράφος. Από το 1910 άρχισε να ασχολείται με τη λογοτεχνική μετάφραση και ως το 1916 ολοκλήρωσε τους Ηρακλείδες του Ευριπίδη, τον Αίαντα του Σοφοκλή, τα Απομνημονεύματα του Ξενοφώντα και τον Πειρασμό του Αγίου Αντωνίου του Φλωμπέρ. Μετά το δεύτερο Βαλκανικό Πόλεμο, στον οποίο πήρε μέρος, φοίτησε στο Διδασκαλείο Μέσης Εκπαίδευσης του Γληνού.
Το 1919 πήγε στο Παρίσι με υποτροφία και παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίας, φιλολογίας, κοινωνιολογίας και αισθητικής. Τότε προσχώρησε στον μαρξισμό και τον διαλεκτικό υλισμό και αναθεώρησε τις προηγούμενες απόψεις του για την ποίηση, τόσο σε θεωρητικό, όσο και σε πρακτικό επίπεδο. Καρπός αυτής της στροφής στάθηκε το ποίημα Προσκυνητής. Το καλοκαίρι του 1921 έγραψε στην Αίγινα Το Φως που καίει, που εξέδωσε ένα χρόνο αργότερα στην Αλεξάνδρεια με το ψευδώνυμο Δήμος Τανάλιας. Το 1922 δημοσίευσε επίσης τους Μοιραίους στο περιοδικό Νεολαία και τη Λευτεριά στο περιοδικό Μούσα. Το 1924 δίδαξε νεοελληνική λογοτεχνία στην Παιδαγωγική Ακαδημία υπό τη διεύθυνση του Γληνού. Το 1926 παύτηκε από τη θέση του ως καθηγητή της Παιδαγωγικής Ακαδημίας, με αφορμή ένα δημοσίευμα της Εστίας που δημοσίευσε ένα απόσπασμα από Το φως που καίει. Ο Βάρναλης στράφηκε στη δημοσιογραφία και έφυγε για τη Γαλλία ως ανταποκριτής της Προόδου. Το 1927 τύπωσε τους Σκλάβους Πολιορκημένους. Το 1929 παντρεύτηκε την ποιήτρια Δώρα Μοάτσου. Το 1932 εξέδωσε την Αληθινή απολογία του Σωκράτη. Το 1935 πήρε μέρος ως αντιπρόσωπος των Ελλήνων συγγραφέων στο Συνέδριο Σοβιετικών Συγγραφέων στη Μόσχα και μετά εξορίστηκε στη Μυτιλήνη και τον Άγιο Ευστράτιο. Στην Κατοχή έλαβε μέρος στην Εθνική Αντίσταση, ως μέλος του ΕΑΜ[2]. Tο 1956 τιμήθηκε από την Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών και το 1959 τιμήθηκε με το βραβείο Λένιν. Είχαν προηγηθεί μεταξύ άλλων εκδόσεις των έργων του Ζωντανοί άνθρωποι, Το Ημερολόγιο της Πηνελόπης, Ποιητικά, Διχτάτορες, Αισθητικά- Κριτικά (δύο τόμοι). Το 1965 εκδόθηκε η τελευταία ποιητική συλλογή του με τίτλο Ελεύθερος κόσμος και το 1972 το θεατρικό έργο Άτταλος ο Γ΄. Υπήρξε συνεργάτης σε πολλά περιοδικά και εγκυκλοπαίδειες μεταξύ των οποίων και στη Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια. Πέθανε στις 16 Δεκεμβρίου 1974.
Έργο [Επεξεργασία]
Το έργο του είναι γραμμένο στη δημοτική και έχει καλά επιμελημένη μορφή και πλαστικότητα στην έκφραση. Χαρακτηρίζεται από θερμή λυρική φαντασία και σατιρική διάθεση με ενδιαφέρον για τον σύγχρονο άνθρωπο. Η ποίηση του, ιδιαίτερα, χαρακτηρίζεται από έντονο «διονυσιασμό», παιχνιδιάρικη διάθεση και βαθύ μουσικό αίσθημα που συνδυάζεται άριστα με τη σάτιρα, ενώ θεωρείται ένας από τους κυριότερους αριστερούς εργάτες της γλώσσας στην Ελλάδα. Ο Βάρναλης διατήρησε την ποιητική αλλά και την ανθρώπινη εγρήγορσή του μέχρι τα βαθιά του γεράματα.
Ποίηση
§ Ποιητικές συνθέσεις
§ Ο Προσκυνητής (1919)
§ Το Φώς που καίει (Αλεξάνδρεια 1922 με το ψευδώνυμο Δήμος Τανάλιας). Το 1933 επανατυπώθηκε στην Αθήνα με αναθεωρήσεις.
§ Σκλάβοι Πολιορκημένοι (1927)
§ Ποιητικές συλλογές
§ Κηρήθρες (1905)
§ Ποιητικά (1956)
§ Ελεύθερος κόσμος (1965)
§ Οργή λαού (1975)
§ Πεζά και κριτικά έργα
§ Ο λαός των μουνούχων (Φιλ.ψευδ. Δήμος Τανάλιας) (1923)
§ Ο Σολωμός χωρίς μεταφυσική (1925)
§ Η Αληθινή απολογία του Σωκράτη (1931)
§ Αληθινοί άνθρωποι (1938)
§ Το ημερολόγιο της Πηνελόπης (1947)
§ Πεζός λόγος (1957)
§ Σολωμικά (1957)
§ Αισθητικά Κριτικά Α και Β (1958)
§ Ανθρωποι. Ζωντανοί - Αληθινοί (1958)
§ Οι δικτάτορες (1965)
§ Φιλολογικά Απομνημονεύματα (1980)
§ Θέατρο
§ Άτταλος ο Τρίτος (1972)
§ Μεταφράσεις
§ Αριστοφάνης - Βάτραχοι
§ Αριστοφάνης - Εκκλησιάζουσες
§ Αριστοφάνης - Ιππείς
§ Αριστοφάνης - Λυσιστράτη
§ Αριστοφάνης - Πλούτος
§ Ευριπίδης - Ιππόλυτος
§ Ευριπίδης - Τρωαδίτισσες
§ Κινέζικα τραγούδια
§ Μολιέρος - Μισάνθρωπος
§ Ευγένιος Ποτιέ - Η Διεθνής
BIKIΠΑΙΔΕΙΑ
Ο ποιητής απαγγέλλει από το ΦΩΣ ΠΟΥ ΚΑΙΕΙ τον Πρόλογο, "Να σ΄αγναντεύω θάλασσα"
http://www.youtube.com/watch?feature=pl ... rPI4gVUFWw
Nα σ’αγναντεύω ,θάλασσα
να μη χορταίνω απ’ το βουνό ψηλά
στρωτή και καταγάλανη και μέσα να πλουταίνω
απ’ τα μαλαματά σου τα πολλά
Νάναι χινοπωριάτικον απομεσήμερο
όντας μετ’ άξαφνη νεροποντή
χυμάει μέσ απ’ τα σύνεφα θαμπωτικά γελώντας
ήλιος χωρίς μαντύ .
Να ταξιδεύουν στόν αγέρα τα νησάκια ,
οι κάβοι ,τ’ ακρόγιαλα σά μεταξένιοι αχνοί
και με τούς γλάρους συνοδιά κάποτ’ ένα καράβι
ν’ανοίγουν να το παίρνουν οι ουρανοί
Ξανανιωμένα απ’ το λουτρό να ροβολάνε κάτου
τήν κόκκινη πλαγιά χορευτικά τα πεύκα,
τα χρυσόπευκα ,κι ανθός του μαλαμάτου
να στάζουν τα μαλλιά τους τα μυριστικά.
Κι ‘αντάμα τους να σέρνουνε στο φωτεινό χορό τους
ως μέσα στο νερό τα ερημικά χιονόσπιτα -
κι αυτά μες στ’ όνειρο τους να τραγουδάνε ,αξύπνητα καιρό
Έτσι να στέκω θάλασσα ,παντοτεινέ έρωτά μου
με μάτια να σε χαίρομαι θολά
και νά ναι τα μελλούμενα στην άπλα σου μπροστά μου,
πίσω κι ‘αλάργα βάσανα πολλά,
Ώς να με πάρεις ,κάποτε ,μαργιόλα συ,
στούς κόρφους σου αψηλά τους ανθισμένους
και να με πας πολύ μακρυά απ’ τη μαύρη τούτη Κόλαση ,
μακρυά πολύ κι ‘από τους μαύρους κολασμένους
ΕΙΠΑΝ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ:
«Ἢ ποίηση τοῦ Βάρναλη, γράφει ὁ Μενέλαος Λουντέμης, δὲ μύριζε ποτὲ γάλα. Μύριζε ἀπὸ τὴν ἀρχὴ μπαροῦτι· κατέβηκε δηλαδὴ στὸ στίβο χωρὶς πάρα πολλὰ γυμνάσματα καὶ δοκιμὲς καὶ περιπλανήσεις στοὺς λειμῶνες τῶν ἀσφόδελων. Μ᾿ ἄλλα λόγια, χωρὶς αὐτὲς τὶς πεισιθάνατες κραυγὲς ποὺ ἔβγαζαν ὅλοι οἱ λυρικοί του καιροῦ του. Ὄχι. Ἡ Ποίηση τοῦ Βάρναλη ἦταν ἀπὸ τὴν ἀρχὴ ἀρσενική, λάσια, μιὰ βολίδα ποὔπεσε μὲς στὰ στεκούμενα νερὰ τοῦ μελίπηχτου λυρισμοῦ».
«Ἡ πεῖρα τῆς κοινωνικῆς θεωρίας, γράφει ὁ Μιχαὴλ Περάνθης, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ ἀγωγή, μαζὶ μὲ μία ἐκτάκτως λεπτὴ ἕλξη πρὸς τὸ αἰσθητικὸ καὶ τὸ ὡραῖο, τὸ καλλιτεχνικὸ ὡραῖο, ποὺ ρέει στὸ αἷμα του, διαμόρφωσαν ἕνα προσωπικὸ καὶ φιλοσοφημένο λογοτεχνικὸ χαρακτῆρα, -ποὺ συγκέντρωσε τὶς ἐλπίδες γιὰ τὴ
καλλιέργεια καὶ στὸν τόπο μας τῆς ἀριστερῆς τέχνης».
ο ποιητής Νικηφόρος Βρεττάκος για τον Βάρναλη:
«Ο Βάρναλης συντάχθηκε με τις νέες ιδέες που υπόσχονταν έναν αταξικό καλύτερο κόσμο παίρνοντας με την τέχνη του θέση μάχης απέναντι στο κοινωνικό κατεστημένο, το γιομάτο από αδικίες και αθλιότητες». Ο Βρεττάκος έκανε ευρεία αναφορά στη ζωή και στο έργο του Βάρναλη και κατέληξε λέγοντας: «Ο ποιητής σεβάστηκε τα εμπόδια που του έβαζε η συνείδησή του κι έμεινε στο χώρο του χρέους του, όπως έμειναν όλοι οι έντιμοι “προπηλακισθέντες και εμπτυσθέντες” και όχι μόνο τα σύμβολά του, ο Προμηθέας, ο Ιησούς και ο Σωκράτης».
Μελοποιήσεις ποιημάτων του
Η ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΤΟΥ ΚΥΡ ΜΕΝΤΙΟΥ
Συγκλονιστική ερμηνεία από τον Νίκο Ξυλούρη, σε μουσική Λουκά Θάνου . Το τραγούδι της μοίρας του Ελληνικού λαού και όλων των λαών που συνθλίβονται από τ΄αφεντικά, "δεξιά" και "αριστερά".
http://www.youtube.com/watch?feature=pl ... U4h3pMNXfA
Δὲ λυγᾶνε τὰ ξεράδια
καὶ πονᾶνε τὰ ρημάδια!
Κούτσα μία καὶ κούτσα δυὸ
τῆς ζωῆς τὸ ρημαδιό!
Μεροδούλι, ξενοδούλι!
Δέρναν οὗλοι: ἀφέντες, δοῦλοι,
οὗλοι: δοῦλοι, ἀφεντικὸ
καὶ μ᾿ ἀφήναν νηστικό.
Τὰ παιδιά, τὰ καλοπαίδια,
παραβγαίνανε στὴν παίδεια
μὲ κοτρόνια στὰ ψαχνά,
φοῦχτες μῦγα στ᾿ ἀχαμνά!
Ἀνωχώρι, Κατωχώρι,
ἀνηφόρι, κατηφόρι,
καὶ μὲ κάμα καὶ βροχή,
ὥσπου μοῦ ῾βγαινε ἡ ψυχή.
Εἴκοσι χρονῶ γομάρι
σήκωσα ὅλο τὸ νταμάρι
κι᾿ ἔχτισα, στὴν ἐμπασιὰ
τοῦ χωριοῦ, τὴν ἐκκλησιά.
Καὶ ζευγάρι μὲ τὸ βόδι
(ἄλλο μπόι κι᾿ ἄλλο πόδι)
ὄργωνα στὰ ρέματα
τ᾿ ἀφεντὸς τὰ στρέμματα.
Καὶ στὸν πόλεμ᾿ «ὅλα γιὰ ὅλα»
κουβαλοῦσα πολυβόλα
νὰ σκοτώνωνται οἱ λαοὶ
γιὰ τ᾿ ἀφέντη τὸ φαΐ.
Καὶ γι᾿ αὐτόνε τὸν ἐρίφη
ἐκουβάλησα τὴ νύφη
καὶ τὴν προῖκα της βουνό,
τὴν τιμή της οὐρανό!
Ἀλλὰ ἐμένα σὲ μία σφήνα
μ᾿ ἔδεναν τὸ Μάη τὸ μήνα
στὸ χωράφι τὸ γυμνὸ
νὰ γκαρίζω, νὰ θρηνῶ.
Κι᾿ ὁ παπὰς μὲ τὴν κοιλιά του
μ᾿ ἔπαιρνε γιὰ τὴ δουλειά του
καὶ μοῦ μίλαε κουνιστός:
«Σὲ καβάλησε ὁ Χριστός!
Δούλευε γιὰ νὰ στουμπώσει
ὅλ᾿ ἡ Χώρα κι᾿ οἱ καμπόσοι.
Μὴ ρωτᾷς τὸ πῶς καὶ τί,
νὰ ζητᾷς τὴν ἀρετή!-
Δὲ βαστάω! Θὰ πέσω κάπου!-
Ντράπου! Τὶς προγόνοι ντράπου!
-Ἀντραλίζομαι!... Πεινῶ!...
-Σούτ! θὰ φᾶς στὸν οὐρανό!»
Κι᾿ ἔλεα: ὅταν μίαν ἡμέρα
παρασφίξουνε τὰ γέρα,
θὰ ξεκουραστῶ κι᾿ ἐγώ,
τοῦ θεοῦ τ᾿ ἀβασταγό!
Κι᾿ ὅταν ἕνα καλὸ βράδυ
θὰ τελειώσει μου τὸ λάδι
κι᾿ ἀμολήσω τὴν πνοὴ
(ἕνα ποὺφ εἶν᾿ ἡ ζωή),
Ἡ ψυχή μου θὲ νὰ δράμῃ
στὴ ζεστὴ ἀγκαλιὰ τ᾿ Ἀβράμη,
τ᾿ ἄσπρα, τ᾿ ἀχερένια του
νὰ φιλάει τὰ γένια του!
Γέρασα κι᾿ ὡς δὲ φελοῦσα
κι᾿ ἀχαΐρευτος κυλοῦσα,
μὲ πετάξανε μακριὰνὰ
μὲ φᾶνε τὰ θεριά
.Κωλοσούρθηκα καὶ βρίσκω
στὴ σπηλιὰ τὸν Ἅη-Φραγκίσκο:
«Χαῖρε φῶς ἀληθινὸν
καὶ προστάτη τῶν κτηνῶν!
Σῶσε τὸ γέρο κυρ Μέντη
ἀπ᾿ τὴν ἀδικιὰ τ᾿ ἀφέντη,
σὺ ποὺ δίδαξες ἀρνὶ
τὸν κυρ λύκο νὰ γενῇ!
Τὸ σκληρὸν ἀφέντη κᾶνε
ἀπὸ λύκο ἄνθρωπο κᾶνε!...»
Μὰ μὲ τὴν κουβέντα αὐτὴ
πόρτα μοῦ ῾κλεισε κι᾿ αὐτί.
Τότενες τὸ μαῦρο φίδι
τὸ διπλό του τὸ γλωσσίδι
πίσω ἀπὸ τὴν ἀστοιβιὰ
βγάζει καὶ κουνάει μὲ βιά:
«Φῶς ζητᾶνε τὰ χαϊβάνια
κι᾿ οἱ ραγιάδες ἀπ᾿ τὰ οὐράνια,
μὰ θεοὶ κι᾿ ὀξαποδῶ
κεῖ δὲν εἶναι παρὰ δῶ.
Ἂν τὸ δίκιο θές, καλέ μου,
μὲ τὸ δίκιο τοῦ πολέμου
θὰ τὸ βρῇς.
Ὅπου ποθεῖλευτεριά,
παίρνει σπαθί.
Μὴ χτυπᾷς τὸν ἀδερφό σου
-τὸν ἀφέντη τὸν κουφό σου!
Καὶ στὸν ἵδρο τὸ δικὸ
γίνε σὺ τ᾿ ἀφεντικό.
Χάιντε θῦμα, χάιντε ψώνιο
χάιντε Σύμβολον αἰώνιο!
Ἂν ξυπνήσεις, μονομιᾶς
θά ῾ρτη ἀνάποδα ὁ ντουνιᾶς.
Κοίτα! Οἱ ἄλλοι ἔχουν κινήσει
κι᾿ ἔχ᾿ ἡ πλάση κοκκινήσει
κι᾿ ἄλλος ἥλιος ἔχει βγῇ
σ᾿ ἄλλη θάλασσ᾿, ἄλλη γῆς».
ΟΙ ΜΟΙΡΑΙΟΙ
Μουσική Μίκης Θεοδωράκης,ερμηνεία Γρηγόρης Μπιθικώτσης
http://www.youtube.com/watch?feature=pl ... 0C5OYwEL28
Μες στην υπόγεια την ταβέρνα,
μες σε καπνούς και σε βρισιές,
(απάνου εστρίγγλιζε η λατέρνα)
όλη η παρέα πίναμε εψές,
εψές, σαν όλα τα βραδάκια,
να πάνε κάτου τα φαρμάκια.
Σφιγγόταν ο ένας πλάι στον άλλο
και κάπου εφτυούσε καταγής,
ω! πόσο βάσανο μεγάλο
το βάσανο είναι της ζωής!
Οσο κι ο νους αν τυραννιέται
άσπρην ημέρα δε θυμιέται!
(Ηλιε και θάλασσα γαλάζα
και βάθος του άσωτου ουρανού,
ω! της αυγής κροκάτη γάζα
γαρούφαλλα του δειλινού,
λάμπετε-σβήνετε μακριά μας,
χωρίς να μπείτε στην καρδιά μας!)
Του ενού ο πατέρας χρόνια δέκα
παράλυτος - ίδιο στοιχιό
του άλλου κοντόμερη η γυναίκα
στο σπίτι λιώνει από χτικιό,
στο Παλαμίδι ο γυιός του Μάζη
κ' η κόρη του γιαβή στο Γκάζι.
-Φταίει το ζαβό το ριζικό μας!
-Φταίει ο θεός που μας μισεί!
-Φταίει το κεφάλι το κακό μας!
-Φταίει πρώτ' απ' όλα το κρασί!
"ποιος φταίει; Ποιος φταίει;... κανένα στόμα
δεν τόβρε και δεν τόπε ακόμα.
Ετσι, στην σκοτεινή ταβέρνα
πίνουμε πάντα μας σκυφτοί,
σαν τα σκουλήκια κάθε φτέρνα
όπου μας εύρει, μας πατεί:
δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα!
προσμένουμε, ίσως, κάποιο θάμα!
(συνεχίζεται)
|Δεν είμ' εγώ σπορά της Τύχης,
ο πλαστουργός της νιας ζωής.
Εγώ 'μαι τέκνο της Ανάγκης
κι ώριμο τέκνο της Οργής
Γεννήθηκε στον Πύργο (Μπουργκάς) της Βουλγαρίας το 1884[1], όπου βίωσε το κλίμα του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897. Το επίθετό του, αν όχι καλλιτεχνικό δηλώνει καταγωγή από τη Βάρνα όπου έμεναν πολλοί Έλληνες. (Το επίθετο του πατέρα του ήταν Μπουμπούς.) Το 1898 τέλειωσε το Ελληνικό Σχολείο και συνέχισε την εκπαίδευσή του στα Ζαρίφεια διδασκαλεία της Φιλιππούπολης και έπειτα με την υποστήριξη του Μητροπολίτη Αγχιάλου ήρθε στην Αθήνα για να σπουδάσει Φιλολογία όπου και πήρε μέρος στη διαμάχη για το Γλωσσικό Ζήτημα ως υποστηρικτής των δημοτικιστών. Το 1907 συμμετείχε στην ίδρυση του ποιητικού περιοδικού Ηγησώ, το οποίο κυκλοφόρησε δέκα τεύχη. Το 1908 πήρε το πτυχίο του από το Πανεπιστήμιο Αθηνών και άρχισε να εργάζεται στην εκπαίδευση στην αρχή στο ελληνικό διδασκαλείο του Πύργου (Μπουργκάς) σε ηλικία δεκαοχτώ ετών και στη συνέχεια στην Ελλάδα (στην Αμαλιάδα) και μεταξύ άλλων στην Ανωτάτη Παιδαγωγική Ακαδημία Αθηνών. Διετέλεσε για πολλά χρόνια καθηγητής μέσης εκπαίδευσης ενώ εργάστηκε για βιοποριστικούς λόγους και ως δημοσιογράφος. Από το 1910 άρχισε να ασχολείται με τη λογοτεχνική μετάφραση και ως το 1916 ολοκλήρωσε τους Ηρακλείδες του Ευριπίδη, τον Αίαντα του Σοφοκλή, τα Απομνημονεύματα του Ξενοφώντα και τον Πειρασμό του Αγίου Αντωνίου του Φλωμπέρ. Μετά το δεύτερο Βαλκανικό Πόλεμο, στον οποίο πήρε μέρος, φοίτησε στο Διδασκαλείο Μέσης Εκπαίδευσης του Γληνού.
Το 1919 πήγε στο Παρίσι με υποτροφία και παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίας, φιλολογίας, κοινωνιολογίας και αισθητικής. Τότε προσχώρησε στον μαρξισμό και τον διαλεκτικό υλισμό και αναθεώρησε τις προηγούμενες απόψεις του για την ποίηση, τόσο σε θεωρητικό, όσο και σε πρακτικό επίπεδο. Καρπός αυτής της στροφής στάθηκε το ποίημα Προσκυνητής. Το καλοκαίρι του 1921 έγραψε στην Αίγινα Το Φως που καίει, που εξέδωσε ένα χρόνο αργότερα στην Αλεξάνδρεια με το ψευδώνυμο Δήμος Τανάλιας. Το 1922 δημοσίευσε επίσης τους Μοιραίους στο περιοδικό Νεολαία και τη Λευτεριά στο περιοδικό Μούσα. Το 1924 δίδαξε νεοελληνική λογοτεχνία στην Παιδαγωγική Ακαδημία υπό τη διεύθυνση του Γληνού. Το 1926 παύτηκε από τη θέση του ως καθηγητή της Παιδαγωγικής Ακαδημίας, με αφορμή ένα δημοσίευμα της Εστίας που δημοσίευσε ένα απόσπασμα από Το φως που καίει. Ο Βάρναλης στράφηκε στη δημοσιογραφία και έφυγε για τη Γαλλία ως ανταποκριτής της Προόδου. Το 1927 τύπωσε τους Σκλάβους Πολιορκημένους. Το 1929 παντρεύτηκε την ποιήτρια Δώρα Μοάτσου. Το 1932 εξέδωσε την Αληθινή απολογία του Σωκράτη. Το 1935 πήρε μέρος ως αντιπρόσωπος των Ελλήνων συγγραφέων στο Συνέδριο Σοβιετικών Συγγραφέων στη Μόσχα και μετά εξορίστηκε στη Μυτιλήνη και τον Άγιο Ευστράτιο. Στην Κατοχή έλαβε μέρος στην Εθνική Αντίσταση, ως μέλος του ΕΑΜ[2]. Tο 1956 τιμήθηκε από την Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών και το 1959 τιμήθηκε με το βραβείο Λένιν. Είχαν προηγηθεί μεταξύ άλλων εκδόσεις των έργων του Ζωντανοί άνθρωποι, Το Ημερολόγιο της Πηνελόπης, Ποιητικά, Διχτάτορες, Αισθητικά- Κριτικά (δύο τόμοι). Το 1965 εκδόθηκε η τελευταία ποιητική συλλογή του με τίτλο Ελεύθερος κόσμος και το 1972 το θεατρικό έργο Άτταλος ο Γ΄. Υπήρξε συνεργάτης σε πολλά περιοδικά και εγκυκλοπαίδειες μεταξύ των οποίων και στη Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια. Πέθανε στις 16 Δεκεμβρίου 1974.
Έργο [Επεξεργασία]
Το έργο του είναι γραμμένο στη δημοτική και έχει καλά επιμελημένη μορφή και πλαστικότητα στην έκφραση. Χαρακτηρίζεται από θερμή λυρική φαντασία και σατιρική διάθεση με ενδιαφέρον για τον σύγχρονο άνθρωπο. Η ποίηση του, ιδιαίτερα, χαρακτηρίζεται από έντονο «διονυσιασμό», παιχνιδιάρικη διάθεση και βαθύ μουσικό αίσθημα που συνδυάζεται άριστα με τη σάτιρα, ενώ θεωρείται ένας από τους κυριότερους αριστερούς εργάτες της γλώσσας στην Ελλάδα. Ο Βάρναλης διατήρησε την ποιητική αλλά και την ανθρώπινη εγρήγορσή του μέχρι τα βαθιά του γεράματα.
Ποίηση
§ Ποιητικές συνθέσεις
§ Ο Προσκυνητής (1919)
§ Το Φώς που καίει (Αλεξάνδρεια 1922 με το ψευδώνυμο Δήμος Τανάλιας). Το 1933 επανατυπώθηκε στην Αθήνα με αναθεωρήσεις.
§ Σκλάβοι Πολιορκημένοι (1927)
§ Ποιητικές συλλογές
§ Κηρήθρες (1905)
§ Ποιητικά (1956)
§ Ελεύθερος κόσμος (1965)
§ Οργή λαού (1975)
§ Πεζά και κριτικά έργα
§ Ο λαός των μουνούχων (Φιλ.ψευδ. Δήμος Τανάλιας) (1923)
§ Ο Σολωμός χωρίς μεταφυσική (1925)
§ Η Αληθινή απολογία του Σωκράτη (1931)
§ Αληθινοί άνθρωποι (1938)
§ Το ημερολόγιο της Πηνελόπης (1947)
§ Πεζός λόγος (1957)
§ Σολωμικά (1957)
§ Αισθητικά Κριτικά Α και Β (1958)
§ Ανθρωποι. Ζωντανοί - Αληθινοί (1958)
§ Οι δικτάτορες (1965)
§ Φιλολογικά Απομνημονεύματα (1980)
§ Θέατρο
§ Άτταλος ο Τρίτος (1972)
§ Μεταφράσεις
§ Αριστοφάνης - Βάτραχοι
§ Αριστοφάνης - Εκκλησιάζουσες
§ Αριστοφάνης - Ιππείς
§ Αριστοφάνης - Λυσιστράτη
§ Αριστοφάνης - Πλούτος
§ Ευριπίδης - Ιππόλυτος
§ Ευριπίδης - Τρωαδίτισσες
§ Κινέζικα τραγούδια
§ Μολιέρος - Μισάνθρωπος
§ Ευγένιος Ποτιέ - Η Διεθνής
BIKIΠΑΙΔΕΙΑ
Ο ποιητής απαγγέλλει από το ΦΩΣ ΠΟΥ ΚΑΙΕΙ τον Πρόλογο, "Να σ΄αγναντεύω θάλασσα"
http://www.youtube.com/watch?feature=pl ... rPI4gVUFWw
Nα σ’αγναντεύω ,θάλασσα
να μη χορταίνω απ’ το βουνό ψηλά
στρωτή και καταγάλανη και μέσα να πλουταίνω
απ’ τα μαλαματά σου τα πολλά
Νάναι χινοπωριάτικον απομεσήμερο
όντας μετ’ άξαφνη νεροποντή
χυμάει μέσ απ’ τα σύνεφα θαμπωτικά γελώντας
ήλιος χωρίς μαντύ .
Να ταξιδεύουν στόν αγέρα τα νησάκια ,
οι κάβοι ,τ’ ακρόγιαλα σά μεταξένιοι αχνοί
και με τούς γλάρους συνοδιά κάποτ’ ένα καράβι
ν’ανοίγουν να το παίρνουν οι ουρανοί
Ξανανιωμένα απ’ το λουτρό να ροβολάνε κάτου
τήν κόκκινη πλαγιά χορευτικά τα πεύκα,
τα χρυσόπευκα ,κι ανθός του μαλαμάτου
να στάζουν τα μαλλιά τους τα μυριστικά.
Κι ‘αντάμα τους να σέρνουνε στο φωτεινό χορό τους
ως μέσα στο νερό τα ερημικά χιονόσπιτα -
κι αυτά μες στ’ όνειρο τους να τραγουδάνε ,αξύπνητα καιρό
Έτσι να στέκω θάλασσα ,παντοτεινέ έρωτά μου
με μάτια να σε χαίρομαι θολά
και νά ναι τα μελλούμενα στην άπλα σου μπροστά μου,
πίσω κι ‘αλάργα βάσανα πολλά,
Ώς να με πάρεις ,κάποτε ,μαργιόλα συ,
στούς κόρφους σου αψηλά τους ανθισμένους
και να με πας πολύ μακρυά απ’ τη μαύρη τούτη Κόλαση ,
μακρυά πολύ κι ‘από τους μαύρους κολασμένους
ΕΙΠΑΝ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ:
«Ἢ ποίηση τοῦ Βάρναλη, γράφει ὁ Μενέλαος Λουντέμης, δὲ μύριζε ποτὲ γάλα. Μύριζε ἀπὸ τὴν ἀρχὴ μπαροῦτι· κατέβηκε δηλαδὴ στὸ στίβο χωρὶς πάρα πολλὰ γυμνάσματα καὶ δοκιμὲς καὶ περιπλανήσεις στοὺς λειμῶνες τῶν ἀσφόδελων. Μ᾿ ἄλλα λόγια, χωρὶς αὐτὲς τὶς πεισιθάνατες κραυγὲς ποὺ ἔβγαζαν ὅλοι οἱ λυρικοί του καιροῦ του. Ὄχι. Ἡ Ποίηση τοῦ Βάρναλη ἦταν ἀπὸ τὴν ἀρχὴ ἀρσενική, λάσια, μιὰ βολίδα ποὔπεσε μὲς στὰ στεκούμενα νερὰ τοῦ μελίπηχτου λυρισμοῦ».
«Ἡ πεῖρα τῆς κοινωνικῆς θεωρίας, γράφει ὁ Μιχαὴλ Περάνθης, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ ἀγωγή, μαζὶ μὲ μία ἐκτάκτως λεπτὴ ἕλξη πρὸς τὸ αἰσθητικὸ καὶ τὸ ὡραῖο, τὸ καλλιτεχνικὸ ὡραῖο, ποὺ ρέει στὸ αἷμα του, διαμόρφωσαν ἕνα προσωπικὸ καὶ φιλοσοφημένο λογοτεχνικὸ χαρακτῆρα, -ποὺ συγκέντρωσε τὶς ἐλπίδες γιὰ τὴ
καλλιέργεια καὶ στὸν τόπο μας τῆς ἀριστερῆς τέχνης».
ο ποιητής Νικηφόρος Βρεττάκος για τον Βάρναλη:
«Ο Βάρναλης συντάχθηκε με τις νέες ιδέες που υπόσχονταν έναν αταξικό καλύτερο κόσμο παίρνοντας με την τέχνη του θέση μάχης απέναντι στο κοινωνικό κατεστημένο, το γιομάτο από αδικίες και αθλιότητες». Ο Βρεττάκος έκανε ευρεία αναφορά στη ζωή και στο έργο του Βάρναλη και κατέληξε λέγοντας: «Ο ποιητής σεβάστηκε τα εμπόδια που του έβαζε η συνείδησή του κι έμεινε στο χώρο του χρέους του, όπως έμειναν όλοι οι έντιμοι “προπηλακισθέντες και εμπτυσθέντες” και όχι μόνο τα σύμβολά του, ο Προμηθέας, ο Ιησούς και ο Σωκράτης».
Μελοποιήσεις ποιημάτων του
Η ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΤΟΥ ΚΥΡ ΜΕΝΤΙΟΥ
Συγκλονιστική ερμηνεία από τον Νίκο Ξυλούρη, σε μουσική Λουκά Θάνου . Το τραγούδι της μοίρας του Ελληνικού λαού και όλων των λαών που συνθλίβονται από τ΄αφεντικά, "δεξιά" και "αριστερά".
http://www.youtube.com/watch?feature=pl ... U4h3pMNXfA
Δὲ λυγᾶνε τὰ ξεράδια
καὶ πονᾶνε τὰ ρημάδια!
Κούτσα μία καὶ κούτσα δυὸ
τῆς ζωῆς τὸ ρημαδιό!
Μεροδούλι, ξενοδούλι!
Δέρναν οὗλοι: ἀφέντες, δοῦλοι,
οὗλοι: δοῦλοι, ἀφεντικὸ
καὶ μ᾿ ἀφήναν νηστικό.
Τὰ παιδιά, τὰ καλοπαίδια,
παραβγαίνανε στὴν παίδεια
μὲ κοτρόνια στὰ ψαχνά,
φοῦχτες μῦγα στ᾿ ἀχαμνά!
Ἀνωχώρι, Κατωχώρι,
ἀνηφόρι, κατηφόρι,
καὶ μὲ κάμα καὶ βροχή,
ὥσπου μοῦ ῾βγαινε ἡ ψυχή.
Εἴκοσι χρονῶ γομάρι
σήκωσα ὅλο τὸ νταμάρι
κι᾿ ἔχτισα, στὴν ἐμπασιὰ
τοῦ χωριοῦ, τὴν ἐκκλησιά.
Καὶ ζευγάρι μὲ τὸ βόδι
(ἄλλο μπόι κι᾿ ἄλλο πόδι)
ὄργωνα στὰ ρέματα
τ᾿ ἀφεντὸς τὰ στρέμματα.
Καὶ στὸν πόλεμ᾿ «ὅλα γιὰ ὅλα»
κουβαλοῦσα πολυβόλα
νὰ σκοτώνωνται οἱ λαοὶ
γιὰ τ᾿ ἀφέντη τὸ φαΐ.
Καὶ γι᾿ αὐτόνε τὸν ἐρίφη
ἐκουβάλησα τὴ νύφη
καὶ τὴν προῖκα της βουνό,
τὴν τιμή της οὐρανό!
Ἀλλὰ ἐμένα σὲ μία σφήνα
μ᾿ ἔδεναν τὸ Μάη τὸ μήνα
στὸ χωράφι τὸ γυμνὸ
νὰ γκαρίζω, νὰ θρηνῶ.
Κι᾿ ὁ παπὰς μὲ τὴν κοιλιά του
μ᾿ ἔπαιρνε γιὰ τὴ δουλειά του
καὶ μοῦ μίλαε κουνιστός:
«Σὲ καβάλησε ὁ Χριστός!
Δούλευε γιὰ νὰ στουμπώσει
ὅλ᾿ ἡ Χώρα κι᾿ οἱ καμπόσοι.
Μὴ ρωτᾷς τὸ πῶς καὶ τί,
νὰ ζητᾷς τὴν ἀρετή!-
Δὲ βαστάω! Θὰ πέσω κάπου!-
Ντράπου! Τὶς προγόνοι ντράπου!
-Ἀντραλίζομαι!... Πεινῶ!...
-Σούτ! θὰ φᾶς στὸν οὐρανό!»
Κι᾿ ἔλεα: ὅταν μίαν ἡμέρα
παρασφίξουνε τὰ γέρα,
θὰ ξεκουραστῶ κι᾿ ἐγώ,
τοῦ θεοῦ τ᾿ ἀβασταγό!
Κι᾿ ὅταν ἕνα καλὸ βράδυ
θὰ τελειώσει μου τὸ λάδι
κι᾿ ἀμολήσω τὴν πνοὴ
(ἕνα ποὺφ εἶν᾿ ἡ ζωή),
Ἡ ψυχή μου θὲ νὰ δράμῃ
στὴ ζεστὴ ἀγκαλιὰ τ᾿ Ἀβράμη,
τ᾿ ἄσπρα, τ᾿ ἀχερένια του
νὰ φιλάει τὰ γένια του!
Γέρασα κι᾿ ὡς δὲ φελοῦσα
κι᾿ ἀχαΐρευτος κυλοῦσα,
μὲ πετάξανε μακριὰνὰ
μὲ φᾶνε τὰ θεριά
.Κωλοσούρθηκα καὶ βρίσκω
στὴ σπηλιὰ τὸν Ἅη-Φραγκίσκο:
«Χαῖρε φῶς ἀληθινὸν
καὶ προστάτη τῶν κτηνῶν!
Σῶσε τὸ γέρο κυρ Μέντη
ἀπ᾿ τὴν ἀδικιὰ τ᾿ ἀφέντη,
σὺ ποὺ δίδαξες ἀρνὶ
τὸν κυρ λύκο νὰ γενῇ!
Τὸ σκληρὸν ἀφέντη κᾶνε
ἀπὸ λύκο ἄνθρωπο κᾶνε!...»
Μὰ μὲ τὴν κουβέντα αὐτὴ
πόρτα μοῦ ῾κλεισε κι᾿ αὐτί.
Τότενες τὸ μαῦρο φίδι
τὸ διπλό του τὸ γλωσσίδι
πίσω ἀπὸ τὴν ἀστοιβιὰ
βγάζει καὶ κουνάει μὲ βιά:
«Φῶς ζητᾶνε τὰ χαϊβάνια
κι᾿ οἱ ραγιάδες ἀπ᾿ τὰ οὐράνια,
μὰ θεοὶ κι᾿ ὀξαποδῶ
κεῖ δὲν εἶναι παρὰ δῶ.
Ἂν τὸ δίκιο θές, καλέ μου,
μὲ τὸ δίκιο τοῦ πολέμου
θὰ τὸ βρῇς.
Ὅπου ποθεῖλευτεριά,
παίρνει σπαθί.
Μὴ χτυπᾷς τὸν ἀδερφό σου
-τὸν ἀφέντη τὸν κουφό σου!
Καὶ στὸν ἵδρο τὸ δικὸ
γίνε σὺ τ᾿ ἀφεντικό.
Χάιντε θῦμα, χάιντε ψώνιο
χάιντε Σύμβολον αἰώνιο!
Ἂν ξυπνήσεις, μονομιᾶς
θά ῾ρτη ἀνάποδα ὁ ντουνιᾶς.
Κοίτα! Οἱ ἄλλοι ἔχουν κινήσει
κι᾿ ἔχ᾿ ἡ πλάση κοκκινήσει
κι᾿ ἄλλος ἥλιος ἔχει βγῇ
σ᾿ ἄλλη θάλασσ᾿, ἄλλη γῆς».
ΟΙ ΜΟΙΡΑΙΟΙ
Μουσική Μίκης Θεοδωράκης,ερμηνεία Γρηγόρης Μπιθικώτσης
http://www.youtube.com/watch?feature=pl ... 0C5OYwEL28
Μες στην υπόγεια την ταβέρνα,
μες σε καπνούς και σε βρισιές,
(απάνου εστρίγγλιζε η λατέρνα)
όλη η παρέα πίναμε εψές,
εψές, σαν όλα τα βραδάκια,
να πάνε κάτου τα φαρμάκια.
Σφιγγόταν ο ένας πλάι στον άλλο
και κάπου εφτυούσε καταγής,
ω! πόσο βάσανο μεγάλο
το βάσανο είναι της ζωής!
Οσο κι ο νους αν τυραννιέται
άσπρην ημέρα δε θυμιέται!
(Ηλιε και θάλασσα γαλάζα
και βάθος του άσωτου ουρανού,
ω! της αυγής κροκάτη γάζα
γαρούφαλλα του δειλινού,
λάμπετε-σβήνετε μακριά μας,
χωρίς να μπείτε στην καρδιά μας!)
Του ενού ο πατέρας χρόνια δέκα
παράλυτος - ίδιο στοιχιό
του άλλου κοντόμερη η γυναίκα
στο σπίτι λιώνει από χτικιό,
στο Παλαμίδι ο γυιός του Μάζη
κ' η κόρη του γιαβή στο Γκάζι.
-Φταίει το ζαβό το ριζικό μας!
-Φταίει ο θεός που μας μισεί!
-Φταίει το κεφάλι το κακό μας!
-Φταίει πρώτ' απ' όλα το κρασί!
"ποιος φταίει; Ποιος φταίει;... κανένα στόμα
δεν τόβρε και δεν τόπε ακόμα.
Ετσι, στην σκοτεινή ταβέρνα
πίνουμε πάντα μας σκυφτοί,
σαν τα σκουλήκια κάθε φτέρνα
όπου μας εύρει, μας πατεί:
δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα!
προσμένουμε, ίσως, κάποιο θάμα!
(συνεχίζεται)
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ
ΚΩΣΤΑΣ ΒΑΡΝΑΛΗΣ Β΄ΜΕΡΟΣ
(από το “Κ. Βάρναλης, Οι διχτάτορες, εκδ. Κέδρος ”)
Η τοκογλυφία στα ρωμαϊκά χρόνια…
«…Δύο ειδών οικονομικοί κύκλοι υπήρχανε στην (αρχαία) Ρώμη: πρώτα οι τραπεζίτες, που δανείζανε με υπέρογκο τόκο χρήματα σε ιδιώτες ή στο κράτος, κι ύστερα οι εργολάβοι και οι “δημοσιώναι”. Οι εργολάβοι αναλαβαίνανε την κατασκευή δημόσιων έργων ή μεγάλες κρατικές προμήθειες με δημοπρασίες. Οι “δημοσιώναι” νοικιάζανε τις δημόσιες πρόσοδες. Όλοι αυτοί: τραπεζίτες, εργολάβοι και “δημοσιώναι” φτιάχναν εταιρείες κι εκδίδανε μετοχές, ώστε να κινδυνεύουνε λιγότερο. Γιατί όλες αυτές οι δουλειές που κάνανε, δίνανε μεγάλα κέρδη, αλλ’ είχανε και πολλούς κινδύνους. Το κράτος άρχισε να δανείζεται χρήματα κυρίως μετά το 2ο Καρχηδονιακό πόλεμο, όταν η εισβολή του Αννίβα στην Ιταλία ανάγκασε τη Ρώμη να ξοδέψει και την τελευταία δεκάρα για τη σωτηρία της. Αυτοί οι τραπεζίτες που δανείζανε χρήματα στο κράτος, δεν ήσαν από την αρχή τραπεζίτες, αλλά σαράφηδες. Αλλάζανε τα ξένα νομίσματα με ρωμαϊκά….Φυσικά οι τέτοιοι αργυραμοιβοί κερδοσκοπούσανε πάνω σ’ αυτή την υπόθεση.
Όλες οι “τράπεζες” (σαράφικα) αυτού του είδους κι όλες οι “εταιρείες” των κρατικών επιχειρήσεων είχανε τα γραφεία τους στην Αγορά.
Στην “Αγορά” λοιπόν ήσαν όλες οι “Τράπεζες” κι όλα τα “Γραφεία επιχειρήσεων”. Έτσι, με τον καιρό η λέξη “Αγορά” (Forum) κατάντησε να σημαίνει χρηματιστήριο…
Όλοι αυτοί κάνανε μεγάλες δουλειές με το κράτος. Όλες αυτές οι δουλειές είχανε πολύ “ζουμί” και βρομούσανε πολύ. Τις παίρνανε οι πιο καπάτσοι. Όσοι είχανε τα “μέσα” κι όσοι λαδώνανε τους άρχοντες περισσότερο…»
Κικέρων και Σενέκας: δυο φιλόσοφοι μέγιστοι φιλάργυροι και τοκογλύφοι…
-Κικέρων: «…Όταν ο Κικέρων έγινε διοικητής της Κιλικίας, έγραψε στον αντιπραίτωρα της Βιθυνίας Πόπλιο Σίλιο Νέρβα, ένα συστατικό γράμμα για μια φιλική του “εταιρεία”, που είχε αγοράσει τους φόρους των δημοσίων γαιών: “αυτή η εταιρεία, έγραφε, δεν είναι μονάχα πελάτισσά μου (ο Κικέρωνας ήταν μέγας δικηγόρος του καιρού εκείνου), αλλ’ κι εγώ είμαι στενότατα συνδεδεμένος με τους περισσότερους μετόχους”.
Σ’ ένα άλλο του γράμμα προς τον γαμπρό του Φούριο Κράσσιπο, ταμίαν της Βιθυνίας, έγραψε για την ίδια εταιρεία: “Κάνε ό,τι μπορείς… Ξέρω πόση είναι η επιρροή ενός ταμία… Θα μου κάνεις μεγάλη προσωπική εκδούλευση και σου εγγυώμαι, πως η βιθυνιακή εταιρεία δεν ξεχνά τις ευκολίες που της κάνουνε και ξέρει να δείχνει την ευγνωμοσύνη της”! Νομίζεις πως είναι γράμμα σημερινό. Τα πολιτικά ήθη όλων των εποχών παρακμής μοιάζουνε καταπληκτικά. Και να συλλογιέται κανείς, πως ο Κικέρωνας περηφανευότανε και το πίστευε κι ο ίδιος, πως ήτανε πατριώτης, χρηστός και ηθικός φιλόσοφος!».
Κώστας Βάρναλης-Γαλάτεια Καζαντζάκη στην Αίγινα 1932
Πῶς μᾶς θέλει ἡ «ἀληθὴς δημοκρατία
»Νὰ μὴν ἀκούω
καὶ νὰ μὴ βλέπω νὰ πατῶ.
Νὰ μὴ νογάω
καὶ νά ῾χω τὸ στόμα βουλωτό.
Νὰ μὴ μὲ φαρμακών᾿
ἡ μπόχα τοῦ καιροῦ μου.
Χωρὶς αὐτιὰ καὶ μάτια,
μύτη καὶ μυαλό,
μουγκὸς νὰ πηαίνω,
ὅποτε μοῦ ῾ρθει,
πρὸς νεροῦ μου,
κι ἅμα τσινάει ὁ Γάϊδαρος
νὰ μὴ γελῶ.
Καὶ σὰ μὲ καρυδώνουνε
μουνοῦχο σκλάβο οἱ Ἀμερικάνοι,
ἐγὼ νὰ βλαστημάω τὸ Σλάβο.
ΒΑΣΤΑ ΚΑΡΔΙΑ
http://www.youtube.com/watch?feature=pl ... Ys9p8ZpnIQ
Μουσική: Σπύρος Σαμοΐλης
Πρώτη εκτέλεση: Πέτρος Πανδής
Να με ξεριζώσεις χάρε,
σ’ αντιστέκομαι σαν δρυ,
όση φόρα θέλεις πάρε,
να με πάρει δεν μπορεί.
Να με ξεριζώσεις, όχι,
δεν το θέλω και βαστώ,
όσο η καρδιά μου το ’χει,
το κουράγιο της σωστό.
.Στ’ αγιασμένο τούτο χώμα,
που ’πιεν αίμα ποταμό
μας κρατάει το χρέος ακόμα,
για το μέγα λυτρωμό.
Δεν το θέλω άλλοι να φτάσουν,
δίχως μου, στην κορυφή,
στ’ άκρον ύψος να γιορτάσουν
οι γενναίοι μου σύντροφοι.
Θα γιορτάσουμε σαν ένας
τη μεγάλη Ανατολή,
κάθε τόπου, κάθε γέννας,
κάθε γλώσσας οι καλοί.
.Να με ξεριζώσεις τώρα
μην σε τρώει αποθυμιά,
όλη η γη είναι μια χώρα,
ένα δρυ και ρίζα μια.
ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΤΡΕΛΛΟΥ
http://www.youtube.com/watch?feature=pl ... KS4NiuCdJY
Μουσική: Νίκος Μαμαγκάκης
Πρώτη εκτέλεση: Μαρία Δημητριάδη
Άϊ! με το γύφτικο ζουρνά,
με νταγερέ, που κουδουνά,
σύρε σκοπόν αντάμικο.
Εστράβωσα τη φέσα μου,
έρωτας που 'ναι μέσα μου
για να χορέψω τσάμικο.
Χίλια χέρια κι άρματα
να 'χα να σας φράξω,
να 'χα και δυο κέρατα
τον οχτρό να σκιάξω!
Για να βαστάξει όσο μπορεί,
το μακελειό, να 'στε γεροί,
της πένας αντρειωμένοι!
Κανοναρχάτε τ’ όνομά μας,
όντας η δόξα μελετά μας
τα σκελετά, γερμένη.
Να χαμ’ ένα βασιλιά,
για να μας θαμπώνει,
με λειρί στο κούτελο,
και φωνή τρομπόνι!
Όλα εδώ χάμου ψεύτικα.
Δε σ’ έζησα, ονειρεύτηκα,
μαύρη ζωή, όλη πίκρα.
Μα θα χαρώ σε, λευτεριά,
αιώνια αλήθεια κι ομορφιά,
σαν θα περάσω αντίκρα.
Να χαμ’ ένα βασιλιά,
δράκο με χοντρό λαιμό,
σέρτικο κι αράθυμο,
για να κάνει πόλεμο!
Άμποτε λίγο να δυνόμουν
για μια στιγμή να τρελαινόμουν,
ο σαλεμένος νους
και τα κλεισμένα τσίνορα
να μην ξαμώνουν σύνορα
και χώριους ουρανούς!
Να ιδώ τον κόσμο ανάποδα
τον αδερφό μου ξένο
και τον οχτρόν αδέρφι μου
αδικοσκοτωμένο.
Ἀρχὴ σοφίας
«Φρόνιμα καὶ ταχτικὰπάω μὲ κεῖνον ποὺ νικᾷ».
Ὁ ἕνας
Λίγη δροσιά, οὐρανέ μου,
καὶ χάηδεμα τ᾿ ἀνέμου,
κελάηδημα πουλιοῦ,
ξανάνιωμ᾿ Ἀπριλιοῦ!
Ἀνάσ᾿, ἀνάσα λίγη!
Χρόνια ἡ θελιὰ μᾶς πνίγει.
Λίγη χαρὰ σ᾿ ἀφτὰ
τὰ σκοτεινὰ γραφτά!
Σοῦ πήρανε, λαέ μου,
τὸ δίκιο τοῦ πολέμου
πατριδοκαταλύτες,
ξένοι καὶ ντόπιοι ἀλῆτες!
Ὁ ἄλλος
Ἂν θέλεις νὰ χαρεῖς
τὴ λεφτεριά, νωρὶς
γίνε προδότης, γίνε!
Τιμή, ντροπὴ δὲν εἶναι.
Θά ῾ναι μαζί σου οἱ νόμοι
κι ἡ πλερωμένη γνώμη!
Πέτα τὴν ἀνθρωπιά σου
κι ἀπ᾿ τὸν ἀφέντη πιάσου!
Κι ἅμα σὲ φτύνει ἀφτός,
νὰ κάθεσαι σκυφτὸς
καὶ θά ῾χεις τὰ πρωτεῖα
στὴ σάπια πολιτεία.
Ὁ λαός
Ἔξω τοῦ ἀφέντη ἁρμάδα
φυλάει, μὲ μπούκα ὀρθή,
τὸ λείψανό σου, Ἑλλάδα,
μὴν ξάφνου ἀναστηθεῖ!
οι πόνοι της παναγιάς
http://www.youtube.com/watch?feature=pl ... yeEq7VYv1Y
Μουσική: Λουκάς Θάνος
Ερμηνεία: Νίκος Ξυλούρης
Πού να σε κρύψω γιόκα μου
να μη σε φτάνουν οι κακοί
σε ποιο νησί του ωκεανού
σε πια κορφή ερημική.
Δε θα σε μάθω να μιλάς
και τ' άδικο φωνάξεις
ξέρω πως θα χεις την καρδιά
τόσο καλή τόσο γλυκή
που μες τα βρόχια της οργής
ταχειά, ταχειά θε να σπαράξεις.
Συ θα'χεις μάτια γαλανά
θα 'χεις κορμάκι τρυφερό
θα σε φυλάω από ματιά κακή
και από κακό καιρό
Από το πρώτο ξάφνιασμα
της ξυπνημένης νιότης
δεν είσαι συ για μάχητες
δεν είσαι συ για το σταυρό
εσύ νοικοκερόπουλο
όχι σκλάβος, όχι σκλάβος ή προδότης
Κι αν κάποτε τα φρένα σου
το δίκιο φως της αστραπής
κι αν η αλήθεια σου χτυπήσουνε
παιδάκι μου να μην τα πεις
Θεριά οι ανθρώποι δεν μπορούν
το φως να το σηκώσουν
δεν είναι η αλήθεια πιο χρυσή
σαν την αλήθεια της σιωπής
χίλιες φορές να γεννηθείς
τόσες, τόσες θα σε σταυρώσουν.
Τυχερός
Ἀνεμοδέρνουν μέρα νύχτα ἀπάνου
σὲ στύλους σταυροσήμαδα φτερά σου,
νὰ γελιέσαι πὼς εἶν᾿ Ἑλλάδα ὁ τόπος.
Μὰ δίπλα τ᾿ ἀγκαλιάζει νὰ τὰ σπάσει
τοῦ ξένου ἡ ἀστερομάτισσα κατάρα.
Ἂν φαρμάκωνε μόνη τὸν ἀέρα,
ἴσως, ραγιᾶ νὰ ξύπναες κάποιαν ὥρα:
«Στὴ χώρ᾿ αὐτὴ ποὺ τήνε λέω δικιά μου
ξένος εἶμαι καὶ τυχερὸς ποὺ ζῶ!»
"...Τα έργα, που αφήνουν οι ποιητές μετά το θάνατον - έργα ή ατέλειωτα ή ανέκδοτα ή τυπωμένα μεν κάπου και κάποτε, αλλ' όχι και στις οριστικές συλλογές των δημιουργών τους - κατά κανόνα προσθέτουνε τίποτα στη δόξα τους... Οι "καταλοιποθήραι" όμως τυμβωρύχοι του πνεύματος (αν όχι έμποροι του πνεύματος) τρέχουνε και ψάχνουνε τα... οστεοφυλάκια των ποιητών για να βρούνε ότι να 'ναι για να το δημοσιέψουνε. Πρέπει να γίνεται αυτό; Δυστυχώς είναι αναπόφευχτο, αλλά μονάχα για λόγους "ιστορικούς" έγραφε ο Κώστας Βάρναλης σε χρονογράφημά του το 1942 για τη σχέση αρχείου και ερευνητών του. Το δικό του αρχείο παραδόθηκε από την κόρη του Ευγενία στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη τον Σεπτέμβριο του 2001. Η φιλόλογος Θεανώ Μιχαηλίδη ανέλαβε την ταξινόμηση και την επιμέλειά του. Ο εκτενής κατάλογός του ο οποίος με τον τίτλο "Αρχείο Κώστα Βάρναλη: Το εργαστήρι του ποιητή και η ιστορία" καταλαμβάνει το περιεχόμενο του 11ου τεύχους της περιοδικής έκδοσης της Γενναδείου Βιβλιοθήκης "Τhe New Griffon" που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις "Παπαδήμα"
(από το “Κ. Βάρναλης, Οι διχτάτορες, εκδ. Κέδρος ”)
Η τοκογλυφία στα ρωμαϊκά χρόνια…
«…Δύο ειδών οικονομικοί κύκλοι υπήρχανε στην (αρχαία) Ρώμη: πρώτα οι τραπεζίτες, που δανείζανε με υπέρογκο τόκο χρήματα σε ιδιώτες ή στο κράτος, κι ύστερα οι εργολάβοι και οι “δημοσιώναι”. Οι εργολάβοι αναλαβαίνανε την κατασκευή δημόσιων έργων ή μεγάλες κρατικές προμήθειες με δημοπρασίες. Οι “δημοσιώναι” νοικιάζανε τις δημόσιες πρόσοδες. Όλοι αυτοί: τραπεζίτες, εργολάβοι και “δημοσιώναι” φτιάχναν εταιρείες κι εκδίδανε μετοχές, ώστε να κινδυνεύουνε λιγότερο. Γιατί όλες αυτές οι δουλειές που κάνανε, δίνανε μεγάλα κέρδη, αλλ’ είχανε και πολλούς κινδύνους. Το κράτος άρχισε να δανείζεται χρήματα κυρίως μετά το 2ο Καρχηδονιακό πόλεμο, όταν η εισβολή του Αννίβα στην Ιταλία ανάγκασε τη Ρώμη να ξοδέψει και την τελευταία δεκάρα για τη σωτηρία της. Αυτοί οι τραπεζίτες που δανείζανε χρήματα στο κράτος, δεν ήσαν από την αρχή τραπεζίτες, αλλά σαράφηδες. Αλλάζανε τα ξένα νομίσματα με ρωμαϊκά….Φυσικά οι τέτοιοι αργυραμοιβοί κερδοσκοπούσανε πάνω σ’ αυτή την υπόθεση.
Όλες οι “τράπεζες” (σαράφικα) αυτού του είδους κι όλες οι “εταιρείες” των κρατικών επιχειρήσεων είχανε τα γραφεία τους στην Αγορά.
Στην “Αγορά” λοιπόν ήσαν όλες οι “Τράπεζες” κι όλα τα “Γραφεία επιχειρήσεων”. Έτσι, με τον καιρό η λέξη “Αγορά” (Forum) κατάντησε να σημαίνει χρηματιστήριο…
Όλοι αυτοί κάνανε μεγάλες δουλειές με το κράτος. Όλες αυτές οι δουλειές είχανε πολύ “ζουμί” και βρομούσανε πολύ. Τις παίρνανε οι πιο καπάτσοι. Όσοι είχανε τα “μέσα” κι όσοι λαδώνανε τους άρχοντες περισσότερο…»
Κικέρων και Σενέκας: δυο φιλόσοφοι μέγιστοι φιλάργυροι και τοκογλύφοι…
-Κικέρων: «…Όταν ο Κικέρων έγινε διοικητής της Κιλικίας, έγραψε στον αντιπραίτωρα της Βιθυνίας Πόπλιο Σίλιο Νέρβα, ένα συστατικό γράμμα για μια φιλική του “εταιρεία”, που είχε αγοράσει τους φόρους των δημοσίων γαιών: “αυτή η εταιρεία, έγραφε, δεν είναι μονάχα πελάτισσά μου (ο Κικέρωνας ήταν μέγας δικηγόρος του καιρού εκείνου), αλλ’ κι εγώ είμαι στενότατα συνδεδεμένος με τους περισσότερους μετόχους”.
Σ’ ένα άλλο του γράμμα προς τον γαμπρό του Φούριο Κράσσιπο, ταμίαν της Βιθυνίας, έγραψε για την ίδια εταιρεία: “Κάνε ό,τι μπορείς… Ξέρω πόση είναι η επιρροή ενός ταμία… Θα μου κάνεις μεγάλη προσωπική εκδούλευση και σου εγγυώμαι, πως η βιθυνιακή εταιρεία δεν ξεχνά τις ευκολίες που της κάνουνε και ξέρει να δείχνει την ευγνωμοσύνη της”! Νομίζεις πως είναι γράμμα σημερινό. Τα πολιτικά ήθη όλων των εποχών παρακμής μοιάζουνε καταπληκτικά. Και να συλλογιέται κανείς, πως ο Κικέρωνας περηφανευότανε και το πίστευε κι ο ίδιος, πως ήτανε πατριώτης, χρηστός και ηθικός φιλόσοφος!».
Κώστας Βάρναλης-Γαλάτεια Καζαντζάκη στην Αίγινα 1932
Πῶς μᾶς θέλει ἡ «ἀληθὴς δημοκρατία
»Νὰ μὴν ἀκούω
καὶ νὰ μὴ βλέπω νὰ πατῶ.
Νὰ μὴ νογάω
καὶ νά ῾χω τὸ στόμα βουλωτό.
Νὰ μὴ μὲ φαρμακών᾿
ἡ μπόχα τοῦ καιροῦ μου.
Χωρὶς αὐτιὰ καὶ μάτια,
μύτη καὶ μυαλό,
μουγκὸς νὰ πηαίνω,
ὅποτε μοῦ ῾ρθει,
πρὸς νεροῦ μου,
κι ἅμα τσινάει ὁ Γάϊδαρος
νὰ μὴ γελῶ.
Καὶ σὰ μὲ καρυδώνουνε
μουνοῦχο σκλάβο οἱ Ἀμερικάνοι,
ἐγὼ νὰ βλαστημάω τὸ Σλάβο.
ΒΑΣΤΑ ΚΑΡΔΙΑ
http://www.youtube.com/watch?feature=pl ... Ys9p8ZpnIQ
Μουσική: Σπύρος Σαμοΐλης
Πρώτη εκτέλεση: Πέτρος Πανδής
Να με ξεριζώσεις χάρε,
σ’ αντιστέκομαι σαν δρυ,
όση φόρα θέλεις πάρε,
να με πάρει δεν μπορεί.
Να με ξεριζώσεις, όχι,
δεν το θέλω και βαστώ,
όσο η καρδιά μου το ’χει,
το κουράγιο της σωστό.
.Στ’ αγιασμένο τούτο χώμα,
που ’πιεν αίμα ποταμό
μας κρατάει το χρέος ακόμα,
για το μέγα λυτρωμό.
Δεν το θέλω άλλοι να φτάσουν,
δίχως μου, στην κορυφή,
στ’ άκρον ύψος να γιορτάσουν
οι γενναίοι μου σύντροφοι.
Θα γιορτάσουμε σαν ένας
τη μεγάλη Ανατολή,
κάθε τόπου, κάθε γέννας,
κάθε γλώσσας οι καλοί.
.Να με ξεριζώσεις τώρα
μην σε τρώει αποθυμιά,
όλη η γη είναι μια χώρα,
ένα δρυ και ρίζα μια.
ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΤΡΕΛΛΟΥ
http://www.youtube.com/watch?feature=pl ... KS4NiuCdJY
Μουσική: Νίκος Μαμαγκάκης
Πρώτη εκτέλεση: Μαρία Δημητριάδη
Άϊ! με το γύφτικο ζουρνά,
με νταγερέ, που κουδουνά,
σύρε σκοπόν αντάμικο.
Εστράβωσα τη φέσα μου,
έρωτας που 'ναι μέσα μου
για να χορέψω τσάμικο.
Χίλια χέρια κι άρματα
να 'χα να σας φράξω,
να 'χα και δυο κέρατα
τον οχτρό να σκιάξω!
Για να βαστάξει όσο μπορεί,
το μακελειό, να 'στε γεροί,
της πένας αντρειωμένοι!
Κανοναρχάτε τ’ όνομά μας,
όντας η δόξα μελετά μας
τα σκελετά, γερμένη.
Να χαμ’ ένα βασιλιά,
για να μας θαμπώνει,
με λειρί στο κούτελο,
και φωνή τρομπόνι!
Όλα εδώ χάμου ψεύτικα.
Δε σ’ έζησα, ονειρεύτηκα,
μαύρη ζωή, όλη πίκρα.
Μα θα χαρώ σε, λευτεριά,
αιώνια αλήθεια κι ομορφιά,
σαν θα περάσω αντίκρα.
Να χαμ’ ένα βασιλιά,
δράκο με χοντρό λαιμό,
σέρτικο κι αράθυμο,
για να κάνει πόλεμο!
Άμποτε λίγο να δυνόμουν
για μια στιγμή να τρελαινόμουν,
ο σαλεμένος νους
και τα κλεισμένα τσίνορα
να μην ξαμώνουν σύνορα
και χώριους ουρανούς!
Να ιδώ τον κόσμο ανάποδα
τον αδερφό μου ξένο
και τον οχτρόν αδέρφι μου
αδικοσκοτωμένο.
Ἀρχὴ σοφίας
«Φρόνιμα καὶ ταχτικὰπάω μὲ κεῖνον ποὺ νικᾷ».
Ὁ ἕνας
Λίγη δροσιά, οὐρανέ μου,
καὶ χάηδεμα τ᾿ ἀνέμου,
κελάηδημα πουλιοῦ,
ξανάνιωμ᾿ Ἀπριλιοῦ!
Ἀνάσ᾿, ἀνάσα λίγη!
Χρόνια ἡ θελιὰ μᾶς πνίγει.
Λίγη χαρὰ σ᾿ ἀφτὰ
τὰ σκοτεινὰ γραφτά!
Σοῦ πήρανε, λαέ μου,
τὸ δίκιο τοῦ πολέμου
πατριδοκαταλύτες,
ξένοι καὶ ντόπιοι ἀλῆτες!
Ὁ ἄλλος
Ἂν θέλεις νὰ χαρεῖς
τὴ λεφτεριά, νωρὶς
γίνε προδότης, γίνε!
Τιμή, ντροπὴ δὲν εἶναι.
Θά ῾ναι μαζί σου οἱ νόμοι
κι ἡ πλερωμένη γνώμη!
Πέτα τὴν ἀνθρωπιά σου
κι ἀπ᾿ τὸν ἀφέντη πιάσου!
Κι ἅμα σὲ φτύνει ἀφτός,
νὰ κάθεσαι σκυφτὸς
καὶ θά ῾χεις τὰ πρωτεῖα
στὴ σάπια πολιτεία.
Ὁ λαός
Ἔξω τοῦ ἀφέντη ἁρμάδα
φυλάει, μὲ μπούκα ὀρθή,
τὸ λείψανό σου, Ἑλλάδα,
μὴν ξάφνου ἀναστηθεῖ!
οι πόνοι της παναγιάς
http://www.youtube.com/watch?feature=pl ... yeEq7VYv1Y
Μουσική: Λουκάς Θάνος
Ερμηνεία: Νίκος Ξυλούρης
Πού να σε κρύψω γιόκα μου
να μη σε φτάνουν οι κακοί
σε ποιο νησί του ωκεανού
σε πια κορφή ερημική.
Δε θα σε μάθω να μιλάς
και τ' άδικο φωνάξεις
ξέρω πως θα χεις την καρδιά
τόσο καλή τόσο γλυκή
που μες τα βρόχια της οργής
ταχειά, ταχειά θε να σπαράξεις.
Συ θα'χεις μάτια γαλανά
θα 'χεις κορμάκι τρυφερό
θα σε φυλάω από ματιά κακή
και από κακό καιρό
Από το πρώτο ξάφνιασμα
της ξυπνημένης νιότης
δεν είσαι συ για μάχητες
δεν είσαι συ για το σταυρό
εσύ νοικοκερόπουλο
όχι σκλάβος, όχι σκλάβος ή προδότης
Κι αν κάποτε τα φρένα σου
το δίκιο φως της αστραπής
κι αν η αλήθεια σου χτυπήσουνε
παιδάκι μου να μην τα πεις
Θεριά οι ανθρώποι δεν μπορούν
το φως να το σηκώσουν
δεν είναι η αλήθεια πιο χρυσή
σαν την αλήθεια της σιωπής
χίλιες φορές να γεννηθείς
τόσες, τόσες θα σε σταυρώσουν.
Τυχερός
Ἀνεμοδέρνουν μέρα νύχτα ἀπάνου
σὲ στύλους σταυροσήμαδα φτερά σου,
νὰ γελιέσαι πὼς εἶν᾿ Ἑλλάδα ὁ τόπος.
Μὰ δίπλα τ᾿ ἀγκαλιάζει νὰ τὰ σπάσει
τοῦ ξένου ἡ ἀστερομάτισσα κατάρα.
Ἂν φαρμάκωνε μόνη τὸν ἀέρα,
ἴσως, ραγιᾶ νὰ ξύπναες κάποιαν ὥρα:
«Στὴ χώρ᾿ αὐτὴ ποὺ τήνε λέω δικιά μου
ξένος εἶμαι καὶ τυχερὸς ποὺ ζῶ!»
"...Τα έργα, που αφήνουν οι ποιητές μετά το θάνατον - έργα ή ατέλειωτα ή ανέκδοτα ή τυπωμένα μεν κάπου και κάποτε, αλλ' όχι και στις οριστικές συλλογές των δημιουργών τους - κατά κανόνα προσθέτουνε τίποτα στη δόξα τους... Οι "καταλοιποθήραι" όμως τυμβωρύχοι του πνεύματος (αν όχι έμποροι του πνεύματος) τρέχουνε και ψάχνουνε τα... οστεοφυλάκια των ποιητών για να βρούνε ότι να 'ναι για να το δημοσιέψουνε. Πρέπει να γίνεται αυτό; Δυστυχώς είναι αναπόφευχτο, αλλά μονάχα για λόγους "ιστορικούς" έγραφε ο Κώστας Βάρναλης σε χρονογράφημά του το 1942 για τη σχέση αρχείου και ερευνητών του. Το δικό του αρχείο παραδόθηκε από την κόρη του Ευγενία στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη τον Σεπτέμβριο του 2001. Η φιλόλογος Θεανώ Μιχαηλίδη ανέλαβε την ταξινόμηση και την επιμέλειά του. Ο εκτενής κατάλογός του ο οποίος με τον τίτλο "Αρχείο Κώστα Βάρναλη: Το εργαστήρι του ποιητή και η ιστορία" καταλαμβάνει το περιεχόμενο του 11ου τεύχους της περιοδικής έκδοσης της Γενναδείου Βιβλιοθήκης "Τhe New Griffon" που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις "Παπαδήμα"
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ
ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ (Α' ΜΕΡΟΣ)
Μὰ ἐδῶ στὴν ὄχτη τὴν ὑγρὴ μόνο ἕνας δρόμος ὑπάρχει
Μόνο ἕνας δρόμος ἀπατηλὸς καὶ πρέπει νὰ τὸν περάσεις
Πρέπει στὸ αἷμα νὰ βουτηχτεῖς πρὶν ὁ καιρὸς σὲ προφτάσει
Καὶ νὰ διαβεῖς ἀντίπερα νὰ ξαναβρεῖς τοὺς συντρόφους σου
ΑΜΟΡΓΟΣ
Νομίζω πως ήρθε η στιγμή , να φιλοξενηθεί στο «ΛΟΓΟΣ και ΜΕΛΟΣ», ένας ποιητής του οποίου ο Λόγος θα έμενε μισός, χωρίς το Μέλος, τη μελωδία .΄Όχι γιατί δεν ήταν μέγας ποιητής , αντιθέτως. Με μία μόνο ποιητική συλλογή , ανέβηκε στο πάνθεον των αθανάτων, ωστόσο, οι δέκα κύκλοι μουσικής δημιουργίας του Μάνου Χατζιδάκη πάνω στην ποίησή του και εκατοντάδες στίχοι του σε μουσικά έργα του Ξαρχάκου, του Χάλαρη, του Μούτση , του Θεοδωράκη, δημιούργησαν μια ξεχωριστή σχολή μουσικής τέχνης. Αυτή του Νίκου Γκάτσου. Ο ποιητής με το στίχο του απογείωσε το μουσικό δημιουργό κι η μουσική ανέδειξε τον ζυγισμένο και ακριβή ποιητικό λόγο ,του στιχουργού. Το ένα χωρίς το άλλο μοιάζει μισό. Και τα δυό μαζί δίνουν ονειρικό αποτέλεσμα, ειδικά στις μαγικές συναντήσεις του Γκάτσου με τον Χατζιδάκη. Ανήκοντας σε μια γενιά που κυριολεκτικά μεγάλωσε με τα τραγούδια αυτά, μπορώ να πω -χωρίς υπερβολή- πως υπήρξαν για κάποιους από εμάς ωφελιμότερα των σχολικών μας εγχειριδίων. Καλλιέργησαν την αισθητική μας, λείαναν τα ήθη μας, έδωσαν χρώμα κι ευωδιά στα όνειρά μας, εμπλούτισαν τις σκέψεις μας, εναρμόνισαν την ψυχή μας. Και ευγνωμονούμε τους δημιουργούς που άφησαν φεύγοντας το έργο ζωντανό και παλλόμενο, πηγή ενέργειας και κάθαρσης , για να μετέχουμε ακόμη και σήμερα ,στο « μυστικό δείπνο των λέξεων και των αισθημάτων, απ όπου κοινωνούμε «νυν και αεί» το σώμα και το αίμα του μυστηρίου της δωρεάς τους»1
1.φράση του Μ.Χατζιδάκη για τις συναντήσεις του με τον Γκάτσο.
Αμαλία Κατσούλα
Ο Νίκος Γκάτσος γεννήθηκε το 1911 (ή το 1914) στην Ασέα της Αρκαδίας, όπου και τελείωσε το Δημοτικό Σχολείο. Τις γυμνασιακές του σπουδές έκανε στην Τρίπολη, όπου γνώρισε τα λογοτεχνικά βιβλία, αλλά και τις μεθόδους αυτοδιδασκαλίας ξένων γλωσσών. Έτσι, όταν πήγε στην Αθήνα για να εγγραφεί στη Φιλοσοφική Σχολή, ήξερε, αρκετά καλά, αγγλικά και γαλλικά. Ήξερε, επίσης αρκετά καλά, τον Παλαμά, τον Σολωμό και το δημοτικό τραγούδι, αλλά και τις νεωτεριστικές τάσεις στην ποίηση της Ευρώπης. Στην Αθήνα, όπου εγκαταταστάθηκε με την οικογένειά του, άρχισε να έρχεται σε επαφή με τους λογοτεχνικούς κύκλους της εποχής και να δημιουργεί -συγχρόνως- τα δικά του μυθικά στέκια.
Τα πρώτα του ποιήματα,μικρά σε έκταση και με κλασικό ύφος, τα δημοσίευσε στα περιοδικά "Νέα Εστία" το 1931 και "Ρυθμός" το 1933. Την ίδια περίοδο έγραψε κριτικά σημειώματα στα περιοδικά "Μακεδονικές Ημέρες", "Καλλιτεχνικά Νέα", "Φιλολογικά Χρονικά", "Ρυθμός" και "Νέα Γράμματα". Το 1943 εξέδωσε από τις εκδόσεις "Αετός" (σε 308 αντίτυπα) το βιβλίο του "Αμοργός" με το ομώνυμο ποίημα, που έμελε να σημαδέψει τη σύγχρονη ελληνική ποίηση. Η "Αμοργός" επανεκδόθηκε το 1963, το 1969 και το 1987. Από τότε ο ποιητής εδημοσίευσε μόνον τρία ακόμη ποιήματα: το "Ελεγείο" (1946, "Φιλολογικά Χρονικά"), το "Ο Ιππότης και ο Θάνατος" (1947, "Μικρό Τετράδιο") και το "Τραγούδι του παλιού καιρού" (1963, "Ο Ταχυδρόμος"), αφιερωμένο στο Γ. Σεφέρη. Έγραψε επίσης πολλές μελέτες και σχόλια πάνω στην ποίηση.
Με το τέλος του πολέμου ο Ν. Γκάτσος συνεργάστηκε με την "Αγγλοελληνική Επιθεώρηση" ως μεταφραστής και με το Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας ως ραδιοσκηνοθέτης, για καθαρά βιοποριστικούς λόγους. Για τους ίδιους λόγους ξεκίνησε να γράφει στίχους, πάνω στις μουσικές του Μάνου Χατζιδάκι, προσδιορίζοντας, έτσι και καθορίζοντας το σύγχρονο ελληνικό τραγούδι. Αργότερα συνεργάστηκε με τον Θεοδωράκη και με τον Ξαρχάκο, αλλά και με άλλους αξιόλογους συνθέτες (Δ. Μούτσης, Λ. Κελαηδόνης, Χ. Χάλαρης κ.α.).
Η ικανότητά του να χειρίζεται το λόγο με ακρίβεια, έκανε το Θέατρο Τέχνης, το Εθνικό Θέατρο και το Λαϊκό Θέατρο να του εμπιστευθούν τις μεταφράσεις πολλών θεατρικών έργων - μεταφράσεις που παραμένουν "κλασικές", με πρώτη, βέβαια, εκείνη του "Ματωμένου Γάμου". Είναι δε τα έργα που μετάφρασε, από τα ισπανικά, του Λόρκα, του Λόπε δε Βέγα και του Ραμόν δελ Βαλιέ-Ινκλάν, από τα γαλλικά, του Ζενέ και από τα αγγλικά, του Τ. Ουίλιαμς, του Ε. Ο' Νηλ, του Α. Μακ Λης, του Σων Ο' Κέιζυ, του Αυγούστου Στρίνμπεργκ, του Κρίστοφερ Φράυ και άλλων.
Απεβίωσε στις 12 Μαΐου 1992, πλήρης ημερών και τάφηκε στην Ασέα.
Πηγή ΑΡΚΑΔΕΣ ΕΣΜΕΝ
‘ Ένα μικρό (10 λεπτο) αλλά πολύ περιεκτικό αφιέρωμα στον ποιητή, από τον ΄Αρη Τσιμόγιαννη, για τη ζωή και το έργο του.
http://www.youtube.com/watch?v=NbO_6eoo ... detailpage
ΤΣΑΜΙΚΟΣ
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Ποίηση: Νίκος Γκάτσος
Τραγούδι: Μανώλης Μητσιάς
http://youtu.be/8oUHeQkn_34
Στα κακοτράχαλα τα βουνά
με το σουράβλι και το ζουρνά
πάνω στην πέτρα την αγιασμένη
χορεύουν τώρα τρεις αντρειωμένοι.
Ο Νικηφόρος κι ο Διγενής
κι ο γιος της Άννας της Κομνηνής.
Δική τους είναι μια φλούδα γης
μα εσύ Χριστέ μου τους ευλογείς
για να γλυτώσουν αυτή τη φλούδα
απ' το τσακάλι και την αρκούδα.
Δες πώς χορεύει ο Νικηταράς
κι αηδόνι γίνεται ο ταμπουράς.
Από την Ήπειρο στο Μοριά
κι απ' το σκοτάδι στη λευτεριά
το πανηγύρι κρατάει χρόνια
στα μαρμαρένια του χάρου αλώνια.
Κριτής κι αφέντης είν' ο Θεός
και δραγουμάνος του ο λαός.
Ο ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ
http://www.youtube.com/watch?v=lImBKj9K ... detailpage
Στίχοι: Νίκος ΓκάτσοςΜουσική: Μάνος ΧατζιδάκιςΠρώτη εκτέλεση: Μαρία Φαραντούρη
Άλλες ερμηνείες: Νένα Βενετσάνου Λαυρέντης Μαχαιρίτσας
Εκεί που φύτρωνε φλισκούνι κι άγρια μέντα
κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο
τώρα χωριάτες παζαρεύουν τα τσιμέντα
και τα πουλιά πέφτουν νεκρά στην υψικάμινο.
Κοιμήσου Περσεφόνη
στην αγκαλιά της γης
στου κόσμου το μπαλκόνι
ποτέ μην ξαναβγείς.
Εκεί που σμίγανε τα χέρια τους οι μύστες
ευλαβικά πριν μπουν στο θυσιαστήριο
τώρα πετάνε αποτσίγαρα οι τουρίστες
και το καινούργιο πάν να δουν διυλιστήριο.
Κοιμήσου Περσεφόνη
στην αγκαλιά της γης
στου κόσμου το μπαλκόνι
ποτέ μην ξαναβγείς.
Εκεί που η θάλασσα γινόταν ευλογία
κι ήταν ευχή του κάμπου τα βελάσματα
τώρα καμιόνια κουβαλάν στα ναυπηγεία
άδεια κορμιά σιδερικά παιδιά κι ελάσματα
Κοιμήσου Περσεφόνη
στην αγκαλιά της γης
στου κόσμου το μπαλκόνι
ποτέ μην ξαναβγείς
Χρησμοί της Σίβυλλας
από τον κύκλο "Τα παράλογα" (μουσική και τραγούδια της φθοράς και του ονείρου) - 1976
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Μαρία Φαραντούρη
(σκηνές από την ταινία του Παύλου Τάσσιου "παραγγελιά")
http://www.youtube.com/watch?v=Z9JuCmOu ... detailpage
Βέγιαλα λαλά λεγιά
βάλαλα λεγιά λαλά!
Απ' της μάνας μου τη μήτρα
έχω μάθει ν' αγρυπνώ
καίω θειάφι μες στη χύτρα
και διαβάζω τον καπνό.
Όποιος ψηλά δεν πέταξε δεν ξέρει τί 'ναι κάστρο
κι όποιος το φως δεν άγγιξε ποτέ δεν γίνεται άστρο.
Βέγιαλα λαλά λεγιά
βάλαλα λεγιά λαλά!
Την πιστή μου κουκουβάγια
κάθε νύχτα τη ρωτώ
και μασώντας άγια βάγια
σ' άλλα σύνορα πετώ.
Όποιος τον πόνο γνώρισε θά 'χει αδερφό τον πόνο
κι όποιος φοβάται το θάνατο θα τον σηκώνει στον ώμο.
Βέγιαλα λαλά λεγιά
βάλαλα λεγιά λαλά!
Το παλιό μου το κιτάπι
έχει ξεθωριάσει πια
ποιός θυμάται την αγάπη
ποιός πιστεύει σ' ανθρωπιά;
Μα η αγάπη
θα ξαναζήσει πάλι με τον πόνο της
το γκρέμισμά της πάλι θ' αντικρύσει
θα δει να χάνονται όλα κι όμως πάντα
με το σκοτάδι μπρος σκοτάδι πίσω της
πάντα και πάλι και ξανά
πάντα θα ζει και πάντα θά 'ναι αγάπη.
ΣΤΟ ΣΕΙΡΙΟ ΥΠΑΡΧΟΥΝΕ ΠΑΙΔΙΑ
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Γιώργος Νταλάρας
http://youtu.be/cVq_F4H2vqE
Στο Σείριο υπάρχουνε παιδιά
ποτέ δε βάλαν έγνοια στην καρδιά
δεν είδανε πολέμους και θανάτους
και πάνω απ' τη γαλάζια τους ποδιά
φοράν τις Κυριακές τα γιορτινά τους
Τις νύχτες που κοιτάν τον ουρανό
ένα άστρο σαν φτερό θαλασσινό
παράξενα παιδεύει το μυαλό τους
τους φαίνεται καράβι μακρινό
και πάνε και ρωτάν το δάσκαλό τους
Αυτή τους λέει παιδιά μου είναι η γη
του σύμπαντος αρρώστια και πληγή
εκεί τραγούδια λένε γράφουν στίχους
κι ακούραστοι του ονείρου κυνηγοί
κεντάνε με συνθήματα τους τοίχους
Στο Σείριο δακρύσαν τα παιδιά
και βάλαν από κείνη τη βραδιά
μιαν έγνοια στη μικρούλα τους καρδιά
ΝΥΝ ΚΑΙ ΑΕΙ
http://www.youtube.com/watch?v=JXfQTytT ... detailpage
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Πρώτη εκτέλεση: Βίκυ Μοσχολιού
Πρωτομαγιά
με το σουγιά
χαράξαν το φεγγίτη
και μια βραδιά
σαν τα θεριά
σε πήραν απ' το σπίτι.
Κι ένα πρωί σε μια γωνιά στην Κοκκινιά
είδα το μπόγια να περνά και το φονιά
γύρευα χρόνια μες στον κόσμο να τον βρω
μα περπατούσε με το χάρο στο πλευρό.
Νυν και αεί
μες στη ζωή
σε είχα αραξοβόλι
μα μιαν αυγή
στη μαύρη γη
σε σώριασε το βόλι.
Κι ένα πρωί σε μια γωνιά στην Κοκκινιά
είδα το μπόγια το ληστή και το φονιά
του 'χανε δέσει στο λαιμό του μια τριχιά
και του πατάγαν το κεφάλι σαν οχιά.
Ο ΓΙΑΝΝΗΣ Ο ΦΟΝΙΑΣ
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Μανώλης Μητσιάς
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Μανώλης Μητσιάς
http://youtu.be/3AxA1FLv7FY
Ο Γιάννης ο φονιάς, παιδί μιας Πατρινιάς
κι ενός Μεσολογγίτη
Προχτές την Κυριακή μετά απ' τη φυλακή
επέρασ' απ' το σπίτι
Του βγάλαμε γλυκό, τού βγάλαμε και μέντα |
μα για το φονικό δεν είπαμε κουβέντα |
Μονάχα το Φροσί με δάκρυ θαλασσί
στα μάτια τα μεγάλα
Τού φίλησε βουβά τα χέρια τ' ακριβά
και βγήκε από τη σάλα
Δεν μπόρεσε κανείς τον πόνο της ν' αντέξει |
Κι ούτε ένας συγγενής να πει δεν βρήκε λέξη |
Κι ο Γιάννης ο φονιάς στην άκρη της γωνιάς
με του καημού τ' αγκάθι
Θυμήθηκε ξανά φεγγάρια μακρινά και τ' όνειρο που εχάθη
Χελιδόνι σε κλουβί
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Γρηγόρης Μπιθικώτσης
http://www.youtube.com/watch?v=VwEq9iBy ... detailpage
Πού το πάνε το παιδί
χελιδόνι σε κλουβί
πού το πάνε το παιδί
και κανείς δεν το 'χει δει
πού το παν το παλληκάρι
κάθε νύχτα με φεγγάρι
πού το πάνε τι του λένε
και τ' αδέρφια του το κλαίνε
Στης ψυχής μου τον καθρέφτη
ίσκιος άρχισε να πέφτει
ίδια η μοίρα που με φέρνει
ίδια η μοίρα που με παίρνει
Με κοιτάνε κάθε αυγή
και τα μάτια τους πληγή
με κοιτάνε κάθε αυγή
και τα λόγια τους κραυγή
με κοιτάνε με κοιτάνε
και τα μαύρα τους φοράνε
κι ένας παραπέρα στέκει
και κρατάει αστροπελέκι
Στης ψυχής μου τον καθρέφτη
ίσκιος άρχισε να πέφτει
ίδια η μοίρα που με φέρνει
ίδια η μοίρα που με παίρνει
Πού το πάνε το παιδί
χελιδόνι σε κλουβί
πού το πάνε το παιδί
και κανείς δεν το 'χει δει
ΜΑΝΑ ΜΟΥ ΕΛΛΑΣ
"ΡΕΜΠΕΤΙΚΟ" 1983
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
και η αξεπέραστη ερμηνεία του Νίκου Δημητράτου
http://youtu.be/0FYBKeUfrJA
Δεν έχω σπίτι πίσω για να 'ρθώ
ούτε κρεβάτι για να κοιμηθώ
δεν έχω δρόμο ούτε γειτονιά
να περπατήσω μια Πρωτομαγιά.
Τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα
μου τα ‘πες με το πρώτο σου το γάλα.
Μα τώρα που ξυπνήσανε τα φίδια
εσύ φοράς τα αρχαία σου στολίδια
και δε δακρύζεις ποτέ σου μάνα μου Ελλάς
που τα παιδιά σου σκλάβους ξεπουλάς.
Τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα
μου τα ‘πες με το πρώτο σου το γάλα.
Μα τότε που στη μοίρα μου μιλούσα
είχες ντυθεί τα αρχαία σου τα λούσα
και στο παζάρι με πήρες γύφτισσα μαϊμού
Ελλάδα Ελλάδα μάνα του καημού.
Τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα
μου τα ‘πες με το πρώτο σου το γάλα.
Μα τώρα που η φωτιά φουντώνει πάλι
εσύ κοιτάς τα αρχαία σου τα κάλλη
και στις αρένες του κόσμου μάνα μου Ελλάς
το ίδιο ψέμα πάντα κουβαλάς.
Το αγαπημένο μου "Τ¨ΑΣΤΕΡΙ ΤΟΥ ΒΟΡΙΑ" που ακούστηκε στην ταινία του Ε.Καζάν ΑΜΕΡΙΚΑ-ΑΜΕΡΙΚΑ
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Λάκης Παππάς
Άλλες ερμηνείες:
Βασίλης Ριζιώτης & Γιώργος Ρωμανός ( Ντουέτο )
Γιάννης Πουλόπουλος
Ηλίας Λιούγκος & Βασίλης Λέκκας ( Ντουέτο )
Μαρινέλλα & Γιώργος Νταλάρας ( Ντουέτο )
Εδώ με τον Ηλία Λιούγκο και το Βασίλη Λέκκα
http://youtu.be/w3FAYBypVdY
Τ' αστέρι του βοριά
θα φέρει η ξαστεριά
μα πριν φανεί μέσα από το πέλαγο πανί
θα γίνω κύμα και φωτιά
να σ' αγκαλιάσω ξενιτιά
Κι εσύ χαμένη μου Πατρίδα μακρινή
θα γίνεις χάδι και πληγή
σαν ξημερώσει σ' άλλη γη
Τώρα πετώ για της ζωής το πανηγύρι,
Τώρα πετώ για της χαράς μου τη γιορτή
Φεγγάρια μου παλιά
καινούρια μου πουλιά
διώχτε τον ήλιο και τη μέρα απ' το βουνό
για να με δείτε να περνώ
σαν αστραπή στον ουρανό.
αλλά και μια ευτυχισμένη στιγμή του Χατζιδάκη και της μούσας του Φλέρυς Νταντωνάκη πάνω στο στίχο του Γκάτσου
ΣΤΟΥ ΔΙΓΕΝΗ ΤΑ ΚΑΣΤΡΑ
http://youtu.be/13nyN4DLldU
Ψηλά στου Διγενή τ' αλώνια
τις νύχτες του καλοκαιριού
του κάτω κόσμου τα τελώνια
με λεν τρελή του φεγγαριού.
Μα εγώ χρυσόβουλο κρατάω
από καιρούς βυζαντινούς
και τ' άγρια βάθη που κοιτάω
δεν τα χωράει ανθρώπου νους.
Ψηλά στου Διγενή τα κάστρα
στον τάφο του νεκρού παλικαριού
τα νυχτοπούλια κάτω απ' τ' άστρα
με λεν τρελή του φεγγαριού.
Τριακόσια εξήντα τραγούδια γράφτηκαν από τον ποιητή και- πράγμα σπάνιο- ήταν όλα ασύγκριτα .Δεν περισσεύει ούτε ένα. ΄Ολα σχεδόν τα τραγουδήσαμε και πολλά μας συντροφεύουν ακόμα, όταν ανοιγόμαστε στη "θάλασσα του νού" και " στο περβόλι τ΄ουρανού" , αναζητώντας ένα "ΧΑΡΤΙΝΟ ΦΕΓΓΑΡΑΚΙ¨" ή μια "ΜΥΡΤΙΑ" που μας " χαμογελά" στα "παραθύρια τα πλατιά"
"...Η ποίηση του Νίκου Γκάτσου περιέχει βαθύτατα την ελληνική παράδοση, δεν την εκμεταλλεύεται, ενώ συγχρόνως περιέχει όλη την ευρωπαϊκή θητεία του μεσοπολέμου. Είναι ποίηση ενός ανθρώπου που ζει βαθιά τον καιρό του, ενώ συγχρόνως περιέχει βαθιά την παράδοσή του.
Πολλοί συγκαταλέγουν τον Γκάτσο ανάμεσα σ’ όλους εκείνους που γράφουν στίχους. Όμως αυτός δεν έχει σχέση με τους άλλους. Ο ένας ξεκινάει από την ποίηση, οι άλλοι ξεκινάνε από τους στίχους και προσπαθούν να πλησιάσουν την ποίηση αλλά παραμένουν στιχουργοί. Ενώ ο Γκάτσος παρ’ όλο που στιχουργεί για να κάνει ένα τραγούδι, παραμένει πάντα ποιητής. Για όλα αυτά, νομίζω ότι η περίπτωση του Γκάτσου είναι μοναδική στα νεοελληνικά γράμματα και δε μειώνεται καθόλου από την ολιγογραφία του.
Ο Γκάτσος μεταχειρίστηκε υπερρεαλιστικά στοιχεία, όπως και κάθε σύγχρονος τότε ποιητής, αλλά στο βάθος παραμένει ένας έλληνας ποιητής, γνώστης βαθύς της παραδόσεως, διαθέτοντας την αντίληψη ότι και στην παράδοση μέσα υπάρχουν τολμηρά υπερρεαλιστικά στοιχεία. Η «Αμοργός» δεν είναι ένα υπερρεαλιστικό ποίημα• είναι ένα ελληνικό ποίημα, με χρήση κάποιων υπερρεαλιστικών στοιχείων, τα οποία όμως υπάρχουν στην ίδια την ελληνική παράδοση.
Είχα την ευκαιρία να μιλήσω πολλές φορές μαζί του για χιλιάδες θέματα και να μου μάθει να σκέπτομαι ακριβά κι όχι εύκολα. Διότι έπρεπε να ανταποκριθώ στη σκέψη του.
Οι αληθινοί ποιητές δεν επιβάλλονται, ανακαλύπτονται κάθε φορά και διαφορετικά. Γιατί ανήκουν στο κοσμικό διάστημα και οι καιροί, οι συγκυρίες και οι τροχιές κάθε φορά τους φανερώνουν κι από μια διαφορετική πλευρά, με μια διαφορετική όψη.
Πρέπει να είναι από ατόφιο χρυσάφι αυτές οι είκοσι σελίδες της «Αμοργού», για να συντηρήσουν σαράντα πέντε χρόνια τώρα το κύρος και τη δύναμη του δημιουργού τους.
Άλλα χαρακτηριστικά υψίστης σημασίας:
Δεν έλαβε μέρος στην αποκαλούμενη «φιλολογική ζωή» του τόπου μας. Έτσι, στο πρόσωπό του, δεν αποτυπώθηκαν τα επαρχιακά ψυχοφθόρα συστατικά του εντοπίου λογοτέχνη, του μαχόμενου για ιδέες ή εθνικές προκαταλήψεις. Ιδού λοιπόν ένα «αριστείο ζωής» που του αξίζει. Έγραψε μοναδικά τραγούδια. Όλα τα ακριβά στοιχεία της ποίησής του τα ’κανε στίχους που κινητοποίησαν την ναρκοθετημένη νεοελληνική ευαισθησία, «έτσι καθώς κοιμόταν αναίσθητη» μες στην απέραντη αισθηματολογία των στιχουργών και των επιθεωρησιογράφων.
Τέλος, του αξίζει ξεχωριστό μετάλλιο για το ύψιστον μάθημα που εδίδαξε σ’ όσους από μας υπήρξαμε άξιοι να αποκωδικοποιήσουμε τους λόγους του. Και το ύψιστον μάθημα ήτο μια κληρονομημένη Αττική αδιατάρακτη ραθυμία.
Μην γράφεις άνευ λόγου. Μην εργάζεσαι περισσότερο από ό,τι χρειάζεσαι για να κερδίσεις τα απαραίτητα. Μη χαιρετάς ανθρώπους που δεν έχουν να σου πούνε τίποτα. Μη σπαταλάς τις κινήσεις σου. Να σκέφτεσαι αδιάκοπα και τέλος, να κοιμάσαι κουρασμένος. Ιδού γιατί μόνο γι’ αυτό θα πρέπει ο Νίκος Γκάτσος ξεχωριστά να βραβευτεί. Διότι κατάφερε να ζει γνησίως αττικά, αν και κατάγεται από την Αρκαδία!
Άξιος λοιπόν!..."
Αποσπάσματα από τα κείμενα του Μάνου Χατζιδάκη «Ο Νίκος Γκάτσος – ένας πολύ αυστηρός φίλος» και «Για τον Νίκο Γκάτσο» στην έκδοση Ο καθρέφτης και το μαχαίρι, Ίκαρος, 1988
(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ)
Μὰ ἐδῶ στὴν ὄχτη τὴν ὑγρὴ μόνο ἕνας δρόμος ὑπάρχει
Μόνο ἕνας δρόμος ἀπατηλὸς καὶ πρέπει νὰ τὸν περάσεις
Πρέπει στὸ αἷμα νὰ βουτηχτεῖς πρὶν ὁ καιρὸς σὲ προφτάσει
Καὶ νὰ διαβεῖς ἀντίπερα νὰ ξαναβρεῖς τοὺς συντρόφους σου
ΑΜΟΡΓΟΣ
Νομίζω πως ήρθε η στιγμή , να φιλοξενηθεί στο «ΛΟΓΟΣ και ΜΕΛΟΣ», ένας ποιητής του οποίου ο Λόγος θα έμενε μισός, χωρίς το Μέλος, τη μελωδία .΄Όχι γιατί δεν ήταν μέγας ποιητής , αντιθέτως. Με μία μόνο ποιητική συλλογή , ανέβηκε στο πάνθεον των αθανάτων, ωστόσο, οι δέκα κύκλοι μουσικής δημιουργίας του Μάνου Χατζιδάκη πάνω στην ποίησή του και εκατοντάδες στίχοι του σε μουσικά έργα του Ξαρχάκου, του Χάλαρη, του Μούτση , του Θεοδωράκη, δημιούργησαν μια ξεχωριστή σχολή μουσικής τέχνης. Αυτή του Νίκου Γκάτσου. Ο ποιητής με το στίχο του απογείωσε το μουσικό δημιουργό κι η μουσική ανέδειξε τον ζυγισμένο και ακριβή ποιητικό λόγο ,του στιχουργού. Το ένα χωρίς το άλλο μοιάζει μισό. Και τα δυό μαζί δίνουν ονειρικό αποτέλεσμα, ειδικά στις μαγικές συναντήσεις του Γκάτσου με τον Χατζιδάκη. Ανήκοντας σε μια γενιά που κυριολεκτικά μεγάλωσε με τα τραγούδια αυτά, μπορώ να πω -χωρίς υπερβολή- πως υπήρξαν για κάποιους από εμάς ωφελιμότερα των σχολικών μας εγχειριδίων. Καλλιέργησαν την αισθητική μας, λείαναν τα ήθη μας, έδωσαν χρώμα κι ευωδιά στα όνειρά μας, εμπλούτισαν τις σκέψεις μας, εναρμόνισαν την ψυχή μας. Και ευγνωμονούμε τους δημιουργούς που άφησαν φεύγοντας το έργο ζωντανό και παλλόμενο, πηγή ενέργειας και κάθαρσης , για να μετέχουμε ακόμη και σήμερα ,στο « μυστικό δείπνο των λέξεων και των αισθημάτων, απ όπου κοινωνούμε «νυν και αεί» το σώμα και το αίμα του μυστηρίου της δωρεάς τους»1
1.φράση του Μ.Χατζιδάκη για τις συναντήσεις του με τον Γκάτσο.
Αμαλία Κατσούλα
Ο Νίκος Γκάτσος γεννήθηκε το 1911 (ή το 1914) στην Ασέα της Αρκαδίας, όπου και τελείωσε το Δημοτικό Σχολείο. Τις γυμνασιακές του σπουδές έκανε στην Τρίπολη, όπου γνώρισε τα λογοτεχνικά βιβλία, αλλά και τις μεθόδους αυτοδιδασκαλίας ξένων γλωσσών. Έτσι, όταν πήγε στην Αθήνα για να εγγραφεί στη Φιλοσοφική Σχολή, ήξερε, αρκετά καλά, αγγλικά και γαλλικά. Ήξερε, επίσης αρκετά καλά, τον Παλαμά, τον Σολωμό και το δημοτικό τραγούδι, αλλά και τις νεωτεριστικές τάσεις στην ποίηση της Ευρώπης. Στην Αθήνα, όπου εγκαταταστάθηκε με την οικογένειά του, άρχισε να έρχεται σε επαφή με τους λογοτεχνικούς κύκλους της εποχής και να δημιουργεί -συγχρόνως- τα δικά του μυθικά στέκια.
Τα πρώτα του ποιήματα,μικρά σε έκταση και με κλασικό ύφος, τα δημοσίευσε στα περιοδικά "Νέα Εστία" το 1931 και "Ρυθμός" το 1933. Την ίδια περίοδο έγραψε κριτικά σημειώματα στα περιοδικά "Μακεδονικές Ημέρες", "Καλλιτεχνικά Νέα", "Φιλολογικά Χρονικά", "Ρυθμός" και "Νέα Γράμματα". Το 1943 εξέδωσε από τις εκδόσεις "Αετός" (σε 308 αντίτυπα) το βιβλίο του "Αμοργός" με το ομώνυμο ποίημα, που έμελε να σημαδέψει τη σύγχρονη ελληνική ποίηση. Η "Αμοργός" επανεκδόθηκε το 1963, το 1969 και το 1987. Από τότε ο ποιητής εδημοσίευσε μόνον τρία ακόμη ποιήματα: το "Ελεγείο" (1946, "Φιλολογικά Χρονικά"), το "Ο Ιππότης και ο Θάνατος" (1947, "Μικρό Τετράδιο") και το "Τραγούδι του παλιού καιρού" (1963, "Ο Ταχυδρόμος"), αφιερωμένο στο Γ. Σεφέρη. Έγραψε επίσης πολλές μελέτες και σχόλια πάνω στην ποίηση.
Με το τέλος του πολέμου ο Ν. Γκάτσος συνεργάστηκε με την "Αγγλοελληνική Επιθεώρηση" ως μεταφραστής και με το Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας ως ραδιοσκηνοθέτης, για καθαρά βιοποριστικούς λόγους. Για τους ίδιους λόγους ξεκίνησε να γράφει στίχους, πάνω στις μουσικές του Μάνου Χατζιδάκι, προσδιορίζοντας, έτσι και καθορίζοντας το σύγχρονο ελληνικό τραγούδι. Αργότερα συνεργάστηκε με τον Θεοδωράκη και με τον Ξαρχάκο, αλλά και με άλλους αξιόλογους συνθέτες (Δ. Μούτσης, Λ. Κελαηδόνης, Χ. Χάλαρης κ.α.).
Η ικανότητά του να χειρίζεται το λόγο με ακρίβεια, έκανε το Θέατρο Τέχνης, το Εθνικό Θέατρο και το Λαϊκό Θέατρο να του εμπιστευθούν τις μεταφράσεις πολλών θεατρικών έργων - μεταφράσεις που παραμένουν "κλασικές", με πρώτη, βέβαια, εκείνη του "Ματωμένου Γάμου". Είναι δε τα έργα που μετάφρασε, από τα ισπανικά, του Λόρκα, του Λόπε δε Βέγα και του Ραμόν δελ Βαλιέ-Ινκλάν, από τα γαλλικά, του Ζενέ και από τα αγγλικά, του Τ. Ουίλιαμς, του Ε. Ο' Νηλ, του Α. Μακ Λης, του Σων Ο' Κέιζυ, του Αυγούστου Στρίνμπεργκ, του Κρίστοφερ Φράυ και άλλων.
Απεβίωσε στις 12 Μαΐου 1992, πλήρης ημερών και τάφηκε στην Ασέα.
Πηγή ΑΡΚΑΔΕΣ ΕΣΜΕΝ
‘ Ένα μικρό (10 λεπτο) αλλά πολύ περιεκτικό αφιέρωμα στον ποιητή, από τον ΄Αρη Τσιμόγιαννη, για τη ζωή και το έργο του.
http://www.youtube.com/watch?v=NbO_6eoo ... detailpage
ΤΣΑΜΙΚΟΣ
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Ποίηση: Νίκος Γκάτσος
Τραγούδι: Μανώλης Μητσιάς
http://youtu.be/8oUHeQkn_34
Στα κακοτράχαλα τα βουνά
με το σουράβλι και το ζουρνά
πάνω στην πέτρα την αγιασμένη
χορεύουν τώρα τρεις αντρειωμένοι.
Ο Νικηφόρος κι ο Διγενής
κι ο γιος της Άννας της Κομνηνής.
Δική τους είναι μια φλούδα γης
μα εσύ Χριστέ μου τους ευλογείς
για να γλυτώσουν αυτή τη φλούδα
απ' το τσακάλι και την αρκούδα.
Δες πώς χορεύει ο Νικηταράς
κι αηδόνι γίνεται ο ταμπουράς.
Από την Ήπειρο στο Μοριά
κι απ' το σκοτάδι στη λευτεριά
το πανηγύρι κρατάει χρόνια
στα μαρμαρένια του χάρου αλώνια.
Κριτής κι αφέντης είν' ο Θεός
και δραγουμάνος του ο λαός.
Ο ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ
http://www.youtube.com/watch?v=lImBKj9K ... detailpage
Στίχοι: Νίκος ΓκάτσοςΜουσική: Μάνος ΧατζιδάκιςΠρώτη εκτέλεση: Μαρία Φαραντούρη
Άλλες ερμηνείες: Νένα Βενετσάνου Λαυρέντης Μαχαιρίτσας
Εκεί που φύτρωνε φλισκούνι κι άγρια μέντα
κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο
τώρα χωριάτες παζαρεύουν τα τσιμέντα
και τα πουλιά πέφτουν νεκρά στην υψικάμινο.
Κοιμήσου Περσεφόνη
στην αγκαλιά της γης
στου κόσμου το μπαλκόνι
ποτέ μην ξαναβγείς.
Εκεί που σμίγανε τα χέρια τους οι μύστες
ευλαβικά πριν μπουν στο θυσιαστήριο
τώρα πετάνε αποτσίγαρα οι τουρίστες
και το καινούργιο πάν να δουν διυλιστήριο.
Κοιμήσου Περσεφόνη
στην αγκαλιά της γης
στου κόσμου το μπαλκόνι
ποτέ μην ξαναβγείς.
Εκεί που η θάλασσα γινόταν ευλογία
κι ήταν ευχή του κάμπου τα βελάσματα
τώρα καμιόνια κουβαλάν στα ναυπηγεία
άδεια κορμιά σιδερικά παιδιά κι ελάσματα
Κοιμήσου Περσεφόνη
στην αγκαλιά της γης
στου κόσμου το μπαλκόνι
ποτέ μην ξαναβγείς
Χρησμοί της Σίβυλλας
από τον κύκλο "Τα παράλογα" (μουσική και τραγούδια της φθοράς και του ονείρου) - 1976
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Μαρία Φαραντούρη
(σκηνές από την ταινία του Παύλου Τάσσιου "παραγγελιά")
http://www.youtube.com/watch?v=Z9JuCmOu ... detailpage
Βέγιαλα λαλά λεγιά
βάλαλα λεγιά λαλά!
Απ' της μάνας μου τη μήτρα
έχω μάθει ν' αγρυπνώ
καίω θειάφι μες στη χύτρα
και διαβάζω τον καπνό.
Όποιος ψηλά δεν πέταξε δεν ξέρει τί 'ναι κάστρο
κι όποιος το φως δεν άγγιξε ποτέ δεν γίνεται άστρο.
Βέγιαλα λαλά λεγιά
βάλαλα λεγιά λαλά!
Την πιστή μου κουκουβάγια
κάθε νύχτα τη ρωτώ
και μασώντας άγια βάγια
σ' άλλα σύνορα πετώ.
Όποιος τον πόνο γνώρισε θά 'χει αδερφό τον πόνο
κι όποιος φοβάται το θάνατο θα τον σηκώνει στον ώμο.
Βέγιαλα λαλά λεγιά
βάλαλα λεγιά λαλά!
Το παλιό μου το κιτάπι
έχει ξεθωριάσει πια
ποιός θυμάται την αγάπη
ποιός πιστεύει σ' ανθρωπιά;
Μα η αγάπη
θα ξαναζήσει πάλι με τον πόνο της
το γκρέμισμά της πάλι θ' αντικρύσει
θα δει να χάνονται όλα κι όμως πάντα
με το σκοτάδι μπρος σκοτάδι πίσω της
πάντα και πάλι και ξανά
πάντα θα ζει και πάντα θά 'ναι αγάπη.
ΣΤΟ ΣΕΙΡΙΟ ΥΠΑΡΧΟΥΝΕ ΠΑΙΔΙΑ
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Γιώργος Νταλάρας
http://youtu.be/cVq_F4H2vqE
Στο Σείριο υπάρχουνε παιδιά
ποτέ δε βάλαν έγνοια στην καρδιά
δεν είδανε πολέμους και θανάτους
και πάνω απ' τη γαλάζια τους ποδιά
φοράν τις Κυριακές τα γιορτινά τους
Τις νύχτες που κοιτάν τον ουρανό
ένα άστρο σαν φτερό θαλασσινό
παράξενα παιδεύει το μυαλό τους
τους φαίνεται καράβι μακρινό
και πάνε και ρωτάν το δάσκαλό τους
Αυτή τους λέει παιδιά μου είναι η γη
του σύμπαντος αρρώστια και πληγή
εκεί τραγούδια λένε γράφουν στίχους
κι ακούραστοι του ονείρου κυνηγοί
κεντάνε με συνθήματα τους τοίχους
Στο Σείριο δακρύσαν τα παιδιά
και βάλαν από κείνη τη βραδιά
μιαν έγνοια στη μικρούλα τους καρδιά
ΝΥΝ ΚΑΙ ΑΕΙ
http://www.youtube.com/watch?v=JXfQTytT ... detailpage
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Πρώτη εκτέλεση: Βίκυ Μοσχολιού
Πρωτομαγιά
με το σουγιά
χαράξαν το φεγγίτη
και μια βραδιά
σαν τα θεριά
σε πήραν απ' το σπίτι.
Κι ένα πρωί σε μια γωνιά στην Κοκκινιά
είδα το μπόγια να περνά και το φονιά
γύρευα χρόνια μες στον κόσμο να τον βρω
μα περπατούσε με το χάρο στο πλευρό.
Νυν και αεί
μες στη ζωή
σε είχα αραξοβόλι
μα μιαν αυγή
στη μαύρη γη
σε σώριασε το βόλι.
Κι ένα πρωί σε μια γωνιά στην Κοκκινιά
είδα το μπόγια το ληστή και το φονιά
του 'χανε δέσει στο λαιμό του μια τριχιά
και του πατάγαν το κεφάλι σαν οχιά.
Ο ΓΙΑΝΝΗΣ Ο ΦΟΝΙΑΣ
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Μανώλης Μητσιάς
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Μανώλης Μητσιάς
http://youtu.be/3AxA1FLv7FY
Ο Γιάννης ο φονιάς, παιδί μιας Πατρινιάς
κι ενός Μεσολογγίτη
Προχτές την Κυριακή μετά απ' τη φυλακή
επέρασ' απ' το σπίτι
Του βγάλαμε γλυκό, τού βγάλαμε και μέντα |
μα για το φονικό δεν είπαμε κουβέντα |
Μονάχα το Φροσί με δάκρυ θαλασσί
στα μάτια τα μεγάλα
Τού φίλησε βουβά τα χέρια τ' ακριβά
και βγήκε από τη σάλα
Δεν μπόρεσε κανείς τον πόνο της ν' αντέξει |
Κι ούτε ένας συγγενής να πει δεν βρήκε λέξη |
Κι ο Γιάννης ο φονιάς στην άκρη της γωνιάς
με του καημού τ' αγκάθι
Θυμήθηκε ξανά φεγγάρια μακρινά και τ' όνειρο που εχάθη
Χελιδόνι σε κλουβί
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Γρηγόρης Μπιθικώτσης
http://www.youtube.com/watch?v=VwEq9iBy ... detailpage
Πού το πάνε το παιδί
χελιδόνι σε κλουβί
πού το πάνε το παιδί
και κανείς δεν το 'χει δει
πού το παν το παλληκάρι
κάθε νύχτα με φεγγάρι
πού το πάνε τι του λένε
και τ' αδέρφια του το κλαίνε
Στης ψυχής μου τον καθρέφτη
ίσκιος άρχισε να πέφτει
ίδια η μοίρα που με φέρνει
ίδια η μοίρα που με παίρνει
Με κοιτάνε κάθε αυγή
και τα μάτια τους πληγή
με κοιτάνε κάθε αυγή
και τα λόγια τους κραυγή
με κοιτάνε με κοιτάνε
και τα μαύρα τους φοράνε
κι ένας παραπέρα στέκει
και κρατάει αστροπελέκι
Στης ψυχής μου τον καθρέφτη
ίσκιος άρχισε να πέφτει
ίδια η μοίρα που με φέρνει
ίδια η μοίρα που με παίρνει
Πού το πάνε το παιδί
χελιδόνι σε κλουβί
πού το πάνε το παιδί
και κανείς δεν το 'χει δει
ΜΑΝΑ ΜΟΥ ΕΛΛΑΣ
"ΡΕΜΠΕΤΙΚΟ" 1983
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
και η αξεπέραστη ερμηνεία του Νίκου Δημητράτου
http://youtu.be/0FYBKeUfrJA
Δεν έχω σπίτι πίσω για να 'ρθώ
ούτε κρεβάτι για να κοιμηθώ
δεν έχω δρόμο ούτε γειτονιά
να περπατήσω μια Πρωτομαγιά.
Τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα
μου τα ‘πες με το πρώτο σου το γάλα.
Μα τώρα που ξυπνήσανε τα φίδια
εσύ φοράς τα αρχαία σου στολίδια
και δε δακρύζεις ποτέ σου μάνα μου Ελλάς
που τα παιδιά σου σκλάβους ξεπουλάς.
Τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα
μου τα ‘πες με το πρώτο σου το γάλα.
Μα τότε που στη μοίρα μου μιλούσα
είχες ντυθεί τα αρχαία σου τα λούσα
και στο παζάρι με πήρες γύφτισσα μαϊμού
Ελλάδα Ελλάδα μάνα του καημού.
Τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα
μου τα ‘πες με το πρώτο σου το γάλα.
Μα τώρα που η φωτιά φουντώνει πάλι
εσύ κοιτάς τα αρχαία σου τα κάλλη
και στις αρένες του κόσμου μάνα μου Ελλάς
το ίδιο ψέμα πάντα κουβαλάς.
Το αγαπημένο μου "Τ¨ΑΣΤΕΡΙ ΤΟΥ ΒΟΡΙΑ" που ακούστηκε στην ταινία του Ε.Καζάν ΑΜΕΡΙΚΑ-ΑΜΕΡΙΚΑ
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Λάκης Παππάς
Άλλες ερμηνείες:
Βασίλης Ριζιώτης & Γιώργος Ρωμανός ( Ντουέτο )
Γιάννης Πουλόπουλος
Ηλίας Λιούγκος & Βασίλης Λέκκας ( Ντουέτο )
Μαρινέλλα & Γιώργος Νταλάρας ( Ντουέτο )
Εδώ με τον Ηλία Λιούγκο και το Βασίλη Λέκκα
http://youtu.be/w3FAYBypVdY
Τ' αστέρι του βοριά
θα φέρει η ξαστεριά
μα πριν φανεί μέσα από το πέλαγο πανί
θα γίνω κύμα και φωτιά
να σ' αγκαλιάσω ξενιτιά
Κι εσύ χαμένη μου Πατρίδα μακρινή
θα γίνεις χάδι και πληγή
σαν ξημερώσει σ' άλλη γη
Τώρα πετώ για της ζωής το πανηγύρι,
Τώρα πετώ για της χαράς μου τη γιορτή
Φεγγάρια μου παλιά
καινούρια μου πουλιά
διώχτε τον ήλιο και τη μέρα απ' το βουνό
για να με δείτε να περνώ
σαν αστραπή στον ουρανό.
αλλά και μια ευτυχισμένη στιγμή του Χατζιδάκη και της μούσας του Φλέρυς Νταντωνάκη πάνω στο στίχο του Γκάτσου
ΣΤΟΥ ΔΙΓΕΝΗ ΤΑ ΚΑΣΤΡΑ
http://youtu.be/13nyN4DLldU
Ψηλά στου Διγενή τ' αλώνια
τις νύχτες του καλοκαιριού
του κάτω κόσμου τα τελώνια
με λεν τρελή του φεγγαριού.
Μα εγώ χρυσόβουλο κρατάω
από καιρούς βυζαντινούς
και τ' άγρια βάθη που κοιτάω
δεν τα χωράει ανθρώπου νους.
Ψηλά στου Διγενή τα κάστρα
στον τάφο του νεκρού παλικαριού
τα νυχτοπούλια κάτω απ' τ' άστρα
με λεν τρελή του φεγγαριού.
Τριακόσια εξήντα τραγούδια γράφτηκαν από τον ποιητή και- πράγμα σπάνιο- ήταν όλα ασύγκριτα .Δεν περισσεύει ούτε ένα. ΄Ολα σχεδόν τα τραγουδήσαμε και πολλά μας συντροφεύουν ακόμα, όταν ανοιγόμαστε στη "θάλασσα του νού" και " στο περβόλι τ΄ουρανού" , αναζητώντας ένα "ΧΑΡΤΙΝΟ ΦΕΓΓΑΡΑΚΙ¨" ή μια "ΜΥΡΤΙΑ" που μας " χαμογελά" στα "παραθύρια τα πλατιά"
"...Η ποίηση του Νίκου Γκάτσου περιέχει βαθύτατα την ελληνική παράδοση, δεν την εκμεταλλεύεται, ενώ συγχρόνως περιέχει όλη την ευρωπαϊκή θητεία του μεσοπολέμου. Είναι ποίηση ενός ανθρώπου που ζει βαθιά τον καιρό του, ενώ συγχρόνως περιέχει βαθιά την παράδοσή του.
Πολλοί συγκαταλέγουν τον Γκάτσο ανάμεσα σ’ όλους εκείνους που γράφουν στίχους. Όμως αυτός δεν έχει σχέση με τους άλλους. Ο ένας ξεκινάει από την ποίηση, οι άλλοι ξεκινάνε από τους στίχους και προσπαθούν να πλησιάσουν την ποίηση αλλά παραμένουν στιχουργοί. Ενώ ο Γκάτσος παρ’ όλο που στιχουργεί για να κάνει ένα τραγούδι, παραμένει πάντα ποιητής. Για όλα αυτά, νομίζω ότι η περίπτωση του Γκάτσου είναι μοναδική στα νεοελληνικά γράμματα και δε μειώνεται καθόλου από την ολιγογραφία του.
Ο Γκάτσος μεταχειρίστηκε υπερρεαλιστικά στοιχεία, όπως και κάθε σύγχρονος τότε ποιητής, αλλά στο βάθος παραμένει ένας έλληνας ποιητής, γνώστης βαθύς της παραδόσεως, διαθέτοντας την αντίληψη ότι και στην παράδοση μέσα υπάρχουν τολμηρά υπερρεαλιστικά στοιχεία. Η «Αμοργός» δεν είναι ένα υπερρεαλιστικό ποίημα• είναι ένα ελληνικό ποίημα, με χρήση κάποιων υπερρεαλιστικών στοιχείων, τα οποία όμως υπάρχουν στην ίδια την ελληνική παράδοση.
Είχα την ευκαιρία να μιλήσω πολλές φορές μαζί του για χιλιάδες θέματα και να μου μάθει να σκέπτομαι ακριβά κι όχι εύκολα. Διότι έπρεπε να ανταποκριθώ στη σκέψη του.
Οι αληθινοί ποιητές δεν επιβάλλονται, ανακαλύπτονται κάθε φορά και διαφορετικά. Γιατί ανήκουν στο κοσμικό διάστημα και οι καιροί, οι συγκυρίες και οι τροχιές κάθε φορά τους φανερώνουν κι από μια διαφορετική πλευρά, με μια διαφορετική όψη.
Πρέπει να είναι από ατόφιο χρυσάφι αυτές οι είκοσι σελίδες της «Αμοργού», για να συντηρήσουν σαράντα πέντε χρόνια τώρα το κύρος και τη δύναμη του δημιουργού τους.
Άλλα χαρακτηριστικά υψίστης σημασίας:
Δεν έλαβε μέρος στην αποκαλούμενη «φιλολογική ζωή» του τόπου μας. Έτσι, στο πρόσωπό του, δεν αποτυπώθηκαν τα επαρχιακά ψυχοφθόρα συστατικά του εντοπίου λογοτέχνη, του μαχόμενου για ιδέες ή εθνικές προκαταλήψεις. Ιδού λοιπόν ένα «αριστείο ζωής» που του αξίζει. Έγραψε μοναδικά τραγούδια. Όλα τα ακριβά στοιχεία της ποίησής του τα ’κανε στίχους που κινητοποίησαν την ναρκοθετημένη νεοελληνική ευαισθησία, «έτσι καθώς κοιμόταν αναίσθητη» μες στην απέραντη αισθηματολογία των στιχουργών και των επιθεωρησιογράφων.
Τέλος, του αξίζει ξεχωριστό μετάλλιο για το ύψιστον μάθημα που εδίδαξε σ’ όσους από μας υπήρξαμε άξιοι να αποκωδικοποιήσουμε τους λόγους του. Και το ύψιστον μάθημα ήτο μια κληρονομημένη Αττική αδιατάρακτη ραθυμία.
Μην γράφεις άνευ λόγου. Μην εργάζεσαι περισσότερο από ό,τι χρειάζεσαι για να κερδίσεις τα απαραίτητα. Μη χαιρετάς ανθρώπους που δεν έχουν να σου πούνε τίποτα. Μη σπαταλάς τις κινήσεις σου. Να σκέφτεσαι αδιάκοπα και τέλος, να κοιμάσαι κουρασμένος. Ιδού γιατί μόνο γι’ αυτό θα πρέπει ο Νίκος Γκάτσος ξεχωριστά να βραβευτεί. Διότι κατάφερε να ζει γνησίως αττικά, αν και κατάγεται από την Αρκαδία!
Άξιος λοιπόν!..."
Αποσπάσματα από τα κείμενα του Μάνου Χατζιδάκη «Ο Νίκος Γκάτσος – ένας πολύ αυστηρός φίλος» και «Για τον Νίκο Γκάτσο» στην έκδοση Ο καθρέφτης και το μαχαίρι, Ίκαρος, 1988
(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ)
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ
Β' ΜΕΡΟΣ
Ο ΕΡΩΤΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ
Αν μ' αγαπάς αγάπη μου
θα βγω ψηλά στα κάστρα
με της καρδιάς το σύννεφο
να χαιρετήσω τ'άστρα
ΜΗ ΜΟΥ ΧΤΥΠΑΣ ΤΑ ΜΕΣΑΝΥΧΤΑ ΤΗΝ ΠΟΡΤΑ
ΜΟΥΣΙΚΗ : ΔΗΜΟΣ ΜΟΥΤΣΗΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ : ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΚΟΚΟΤΑΣ
http://youtu.be/lUo6A46vglY
Μη μου χτυπάς
τα μεσάνυχτα την πόρτα
μη μου μιλάς
να σ' ακούσω δεν μπορώ
Αν μ' αγαπάς
μην γυρίζεις πίσω
άσε να κρατήσω
τον πόνο συντροφιά
Όπου κι αν πας
την αγάπη παίρνεις
το σκοτάδι φέρνεις
και τη συννεφιά
ΑΝ ΘΥΜΗΘΕΙΣ Τ΄ΟΝΕΙΡΟ ΜΟΥ
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Πρώτη εκτέλεση: Γιοβάνα
Άλλες ερμηνείες:
Μαίρη Λίντα
Δημήτρης Ψαριανός
Ελένη Δήμου & Γιώργος Νταλάρας ( Ντουέτο )
Γιώργος Δημητριάδης
Βασίλης Λέκκας
http://www.youtube.com/watch?v=yGeuhmBe ... detailpage
Στην αγκαλιά μου κι απόψε σαν άστρο κοιμήσου
δεν απομένει στον κόσμο ελπίδα καμιά
τώρα που η νύχτα κεντά με φιλιά το κορμί σου
μέτρα τον πόνο κι άσε με μόνο στην ερημιά
Αν θυμηθείς τ' όνειρό μου
σε περιμένω να 'ρθεις
μ' ένα τραγούδι του δρόμου να ρθεις όνειρό μου
το καλοκαίρι που λάμπει τ' αστέρι με φως να ντυθείς
ΑΕΡΙΚΟ
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Γιώργος Ρωμανός
Άλλες ερμηνείες:
Γιώργος Νταλάρας
Νανά Μούσχουρη
Κώστας Θωμαΐδης
Γιώργος Μούτσιος
http://www.youtube.com/watch?v=nKC0vfhA ... detailpage
Αερικό Αερικό λένε την κόρη που αγαπώ
Βγήκα στο δρόμο μια βραδιά
κι είδα να παίζουν τα παιδιά
μα πιο ψηλά στον ουρανό
έπαιζε ένα άστρο μακρινό
Αερικό Αερικό λεν το λουλούδι που αγαπώ
Πήγα και βρήκα χρυσικό
για δαχτυλίδι μαγικό
μα ήταν το δάχτυλο μικρό
και το χαμόγελο πικρό
Αερικό Αερικό λένε τα μάτια που αγαπώ
Τώρα θα ανάψω μια φωτιά
στα κυπαρίσσια του νοτιά
και στην ψηλότερη κορφή
θα σ' έχω μάνα κι αδερφή
Αερικό Αερικό λεν την αγάπη που αγαπώ
ΑΠΟΨΕ ΜΗΝ ΑΡΓΕΙΣ
Μουσική: Δήμος Μούτσης
Πρώτη εκτέλεση: Σταμάτης Κόκοτας
( όταν ο Κόκοτας τηλεφωνούσε στο Γκάτσο και τον ζητούσε, έλεγε « παρακαλώ, είναι εκεί ο Θεός; Θα ήθελα να του μιλήσω »
http://youtu.be/h2r7FU0IaJo
Απόψε μην αργείς
στον ουρανό να βγεις
λουλούδι μου
αγγελούδι μου χρυσό.
Πάρε το παλιό δρομάκι
πάρε την ανηφοριά
να γλυκάνεις το φαρμάκι
άντε, που 'χω μέσα στην καρδιά.
Απόψε μην αργείς
στην πόρτα σου να βγεις
καρδούλα μου
αγαπούλα μου χρυσή.
ΕΛΑ ΣΕ ΜΕΝΑ
Από την "Πορνογραφία"
Μουσική Χατζιδάκης
Eρμηνεία: Βασίλης Λέκκας
http://www.youtube.com/watch?v=TJ8JPhEI ... detailpage
Άλλες ερμηνείες:
Δήμητρα Γαλάνη
Μάριος Φραγκούλης
Αν κουραστείς απ' τους ανθρώπους
κι ειν' όλα γύρω γκρεμισμένα,
μην πας ταξίδι σ' άλλους τόπους,
έλα σε μένα, έλα σε μένα.
Κι αν πέσει απάνω σου το βράδυ
με τ' άστρα του τ' απελπισμένα,
μη φοβηθείς απ' το σκοτάδι,
έλα σε μένα, έλα σε μένα.
Έλα και γείρε το κεφάλι
στα χέρια μου τ' αγαπημένα,
να ζήσεις τ' όνειρο και πάλι,
έλα σε μένα, έλα σε μένα.
Κι αν δεις καράβια να σαλπάρουν
κι αν δεις να ξεκινάνε τρένα,
μην πεις μαζί τους να σε πάρουν,
έλα σε μένα, έλα σε μένα.
Έχω μια θάλασσα σμαράγδια
μ'αγάπη κι ήλιο κεντημένα
για την καρδιά σου πού 'ναι άδεια
έλα σε μένα έλα σε μένα.
Έλα και κάθισε δεξιά μου
σαν ξεχασμένος αδερφός,
να μοιραστείς την μοναξιά μου
και να σου δώσω λίγο φως.
ΧΑΡΤΙΝΟ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΑΚΙ
Ακούστηκε στην θεατρική παράσταση «ΛΕΩΦΟΡΕΙΟΝ Ο ΠΟΘΟΣ» σε σκηνοθεσία Καρόλου Κουν
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Νανά Μούσχουρη
Άλλες ερμηνείες:
Μελίνα Μερκούρη
Αρλέτα
Κώστας Χατζής
Μαρία Δημητριάδη
Ηλίας Λιούγκος
Ελευθερία Αρβανιτάκη & Δήμητρα Γαλάνη ( Ντουέτο )
Σαββίνα Γιαννάτου
Κώστας Θωμαΐδης
Γιώργος Νταλάρας & Dulce Pontes ( Ντουέτο )
http://www.youtube.com/watch?v=sEDgZEbv ... detailpage
Θα φέρει η θάλασσα πουλιά
κι άστρα χρυσά τ' αγέρι
να σου χαϊδεύουν τα μαλλιά
να σου φιλούν το χέρι.
Χάρτινο το φεγγαράκι
ψεύτικη ακρογιαλιά
αν με πίστευες λιγάκι
θα 'σαν όλα αληθινά.
Δίχως τη δική σου αγάπη
δύσκολα περνά ο καιρός.
Δίχως τη δική σου αγάπη
είναι ο κόσμος πιο μικρός.
Χάρτινο το φεγγαράκι
ψεύτικη ακρογιαλιά
αν με πίστευες λιγάκι
θα 'σαν όλα αληθινά.
Γκάτοος-Χατζιδάκις-Θεοδωράκης
ΑΓΑΠΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Δήμητρα Γαλάνη
http://www.youtube.com/watch?v=b8ilZUhN ... detailpage
Ένα δειλινό, μες στ' ακροθαλάσσι,
σαν το ναυαγό ήρθα κι εγώ.
Μου 'δωσες νερό σ' ασημένιο τάσι,
για να δροσισθώ, σ' ευχαριστώ.
Αγάπη μέσα στην καρδιά
φουρτουνιασμένη λαγκαδιά
κάποια βραδιά πλημμύρισες,
και μας ξεκλήρισες.
Πάψε να ζητάς όλη την αλήθεια,
τι είναι ο έρωτας μη με ρωτάς.
Ψάξε να τη βρεις μες στα παραμύθια,
τώρα δε μπορείς, είναι νωρίς.
Αγάπη μέσα στην καρδιά
φουρτουνιασμένη λαγκαδιά
κάποια βραδιά πλημμύρισες,
και μας ξεκλήρισες.
ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Γιάννης Βογιατζής
Άλλες ερμηνείες:
Νανά Μούσχουρη
http://youtu.be/3XXoQXmzleM
Για σένα την αγάπη μου
τον ουρανό θ' ανοίξω
και με κρασί των αστεριών
τον πόνο μου θα πνίξω.
Για σένα την αγάπη μου
κι άλλες καρδιές θα κλάψουν
και τα ποτάμια του καιρού
μες τ' όνειρο θ' αλλάξουν.
Για σένα την αγάπη μου
μιαν εκκλησιά θα κτίσω
και μ' άγιο δισκοπότηρο
θα 'ρθω να σε ποτίσω.
ΠΑΕΙ ΕΦΥΓΕ ΤΟ ΤΡΕΝΟ
Από το θεατρικό έργο «ΟΔΟΣ ΟΝΕΙΡΩΝ» 1962
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Ζωή Φυτούση
Άλλες ερμηνείες:
Νανά Μούσχουρη
Αλεξάνδρα
Βίκυ Λέανδρος
Εδώ με τη Ζωή Φυτούση, όπως ακουγόταν στη μυθική αυτή παράσταση
http://www.youtube.com/watch?v=-3Osny54 ... detailpage
Σβήνει τ' αστέρι του βοριά
στην ανηφοριά
κι ένα ποτάμι φωτεινό
κυλάει στον ουρανό
Κοιμούνται ακόμα τα παιδιά
κάτω απ΄τη ροδιά
Και μ΄ένα δάκρυ μου θολό
τα μάτια τους φιλώ
Πάει έφυγε το τρένο, έφυγες κι εσύ
σταλαγματιά χρυσή
πάει χάθηκε το τρένο, χάθηκες κι εσύ
σε γαλανό νησί
Πήρες απ' το καλοκαίρι στο μικρό σου χέρι
το λαμπερό τ'αστέρι και πήγες σ'άλλη γη
μ' όνειρα κι εγώ πηγαίνω να σε περιμένω
νερό σταματημένο σε δροσερή πηγή
Πάει έφυγε το τρένο έφυγες κι εσύ
σταλαγματιά χρυσή
ΠΗΡΕΣ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΔΡΟΜΟ
Μουσική: Δήμος Μούτσης
Πρώτη εκτέλεση: Σταμάτης Κόκοτας
Άλλες ερμηνείες:
Κατερίνα Κούκα
http://youtu.be/ir5FUn7OATw
Πήρες τον μεγάλο δρόμο
για να πας στα ξένα
άφησες για μένα
τη λαβωματιά
Πήρες τον μεγάλο δρόμο
δρόμο δίχως άκρη
έγινε το δάκρυ
θάλασσα πλατιά
Τώρα την πόρτα μου χτυπάν
βοριάδες και χειμώνες
μα οι καρδιές που αγαπάν
μένουνε πάντα μόνες
Πήρες τον μεγάλο δρόμο
και το μονοπάτι
Πώς να κλείσω μάτι
πώς να κοιμηθώ
Πήρες τον μεγάλο δρόμο
και μονάχος μένω
τι να περιμένω
τι να καρτερώ.
ΕΙΧΑ ΦΥΤΕΨΕΙ ΜΙΑ ΚΑΡΔΙΑ
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Πρώτη εκτέλεση: Γρηγόρης Μπιθικώτσης
Άλλες ερμηνείες:
Δήμητρα Γαλάνη
Γιώργος Μούτσιος
http://youtu.be/AkZzpuMyxlI
Με τ' αστεράκι της αυγής
στο παραθύρι σου να βγεις
κι αν δεις καράβι του νοτιά
να ΄ρχεται από την ξενιτιά
στείλε με τ' άσπρα σου πουλιά
γλυκά φιλιά.
Είχα φυτέψει μια καρδιά
στου χωρισμού την αμμουδιά
μα τώρα που 'ρθα να σε βρω
με δαχτυλίδι και σταυρό
γίνε το φως μου και του κόσμου η ξαστεριά
κι απ' το παλιό μας το κρασί
δώσ' μου να πιω και πιες κι εσύ
να μείνω αγάπη μου για πάντα στην πικρή στεριά.
Το Kαφενείο Λουμίδη/ Το ιστορικό πατάρι της συντροφιάς του Ν.Γκάτοου, Μ.Χατζιδάκη,Ο.Ελύτη,Γ.Τσαρούχη,Α.Εμπειρίκου κλπ
(συνεχίζεται)
Ο ΕΡΩΤΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ
Αν μ' αγαπάς αγάπη μου
θα βγω ψηλά στα κάστρα
με της καρδιάς το σύννεφο
να χαιρετήσω τ'άστρα
ΜΗ ΜΟΥ ΧΤΥΠΑΣ ΤΑ ΜΕΣΑΝΥΧΤΑ ΤΗΝ ΠΟΡΤΑ
ΜΟΥΣΙΚΗ : ΔΗΜΟΣ ΜΟΥΤΣΗΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ : ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΚΟΚΟΤΑΣ
http://youtu.be/lUo6A46vglY
Μη μου χτυπάς
τα μεσάνυχτα την πόρτα
μη μου μιλάς
να σ' ακούσω δεν μπορώ
Αν μ' αγαπάς
μην γυρίζεις πίσω
άσε να κρατήσω
τον πόνο συντροφιά
Όπου κι αν πας
την αγάπη παίρνεις
το σκοτάδι φέρνεις
και τη συννεφιά
ΑΝ ΘΥΜΗΘΕΙΣ Τ΄ΟΝΕΙΡΟ ΜΟΥ
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Πρώτη εκτέλεση: Γιοβάνα
Άλλες ερμηνείες:
Μαίρη Λίντα
Δημήτρης Ψαριανός
Ελένη Δήμου & Γιώργος Νταλάρας ( Ντουέτο )
Γιώργος Δημητριάδης
Βασίλης Λέκκας
http://www.youtube.com/watch?v=yGeuhmBe ... detailpage
Στην αγκαλιά μου κι απόψε σαν άστρο κοιμήσου
δεν απομένει στον κόσμο ελπίδα καμιά
τώρα που η νύχτα κεντά με φιλιά το κορμί σου
μέτρα τον πόνο κι άσε με μόνο στην ερημιά
Αν θυμηθείς τ' όνειρό μου
σε περιμένω να 'ρθεις
μ' ένα τραγούδι του δρόμου να ρθεις όνειρό μου
το καλοκαίρι που λάμπει τ' αστέρι με φως να ντυθείς
ΑΕΡΙΚΟ
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Γιώργος Ρωμανός
Άλλες ερμηνείες:
Γιώργος Νταλάρας
Νανά Μούσχουρη
Κώστας Θωμαΐδης
Γιώργος Μούτσιος
http://www.youtube.com/watch?v=nKC0vfhA ... detailpage
Αερικό Αερικό λένε την κόρη που αγαπώ
Βγήκα στο δρόμο μια βραδιά
κι είδα να παίζουν τα παιδιά
μα πιο ψηλά στον ουρανό
έπαιζε ένα άστρο μακρινό
Αερικό Αερικό λεν το λουλούδι που αγαπώ
Πήγα και βρήκα χρυσικό
για δαχτυλίδι μαγικό
μα ήταν το δάχτυλο μικρό
και το χαμόγελο πικρό
Αερικό Αερικό λένε τα μάτια που αγαπώ
Τώρα θα ανάψω μια φωτιά
στα κυπαρίσσια του νοτιά
και στην ψηλότερη κορφή
θα σ' έχω μάνα κι αδερφή
Αερικό Αερικό λεν την αγάπη που αγαπώ
ΑΠΟΨΕ ΜΗΝ ΑΡΓΕΙΣ
Μουσική: Δήμος Μούτσης
Πρώτη εκτέλεση: Σταμάτης Κόκοτας
( όταν ο Κόκοτας τηλεφωνούσε στο Γκάτσο και τον ζητούσε, έλεγε « παρακαλώ, είναι εκεί ο Θεός; Θα ήθελα να του μιλήσω »
http://youtu.be/h2r7FU0IaJo
Απόψε μην αργείς
στον ουρανό να βγεις
λουλούδι μου
αγγελούδι μου χρυσό.
Πάρε το παλιό δρομάκι
πάρε την ανηφοριά
να γλυκάνεις το φαρμάκι
άντε, που 'χω μέσα στην καρδιά.
Απόψε μην αργείς
στην πόρτα σου να βγεις
καρδούλα μου
αγαπούλα μου χρυσή.
ΕΛΑ ΣΕ ΜΕΝΑ
Από την "Πορνογραφία"
Μουσική Χατζιδάκης
Eρμηνεία: Βασίλης Λέκκας
http://www.youtube.com/watch?v=TJ8JPhEI ... detailpage
Άλλες ερμηνείες:
Δήμητρα Γαλάνη
Μάριος Φραγκούλης
Αν κουραστείς απ' τους ανθρώπους
κι ειν' όλα γύρω γκρεμισμένα,
μην πας ταξίδι σ' άλλους τόπους,
έλα σε μένα, έλα σε μένα.
Κι αν πέσει απάνω σου το βράδυ
με τ' άστρα του τ' απελπισμένα,
μη φοβηθείς απ' το σκοτάδι,
έλα σε μένα, έλα σε μένα.
Έλα και γείρε το κεφάλι
στα χέρια μου τ' αγαπημένα,
να ζήσεις τ' όνειρο και πάλι,
έλα σε μένα, έλα σε μένα.
Κι αν δεις καράβια να σαλπάρουν
κι αν δεις να ξεκινάνε τρένα,
μην πεις μαζί τους να σε πάρουν,
έλα σε μένα, έλα σε μένα.
Έχω μια θάλασσα σμαράγδια
μ'αγάπη κι ήλιο κεντημένα
για την καρδιά σου πού 'ναι άδεια
έλα σε μένα έλα σε μένα.
Έλα και κάθισε δεξιά μου
σαν ξεχασμένος αδερφός,
να μοιραστείς την μοναξιά μου
και να σου δώσω λίγο φως.
ΧΑΡΤΙΝΟ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΑΚΙ
Ακούστηκε στην θεατρική παράσταση «ΛΕΩΦΟΡΕΙΟΝ Ο ΠΟΘΟΣ» σε σκηνοθεσία Καρόλου Κουν
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Νανά Μούσχουρη
Άλλες ερμηνείες:
Μελίνα Μερκούρη
Αρλέτα
Κώστας Χατζής
Μαρία Δημητριάδη
Ηλίας Λιούγκος
Ελευθερία Αρβανιτάκη & Δήμητρα Γαλάνη ( Ντουέτο )
Σαββίνα Γιαννάτου
Κώστας Θωμαΐδης
Γιώργος Νταλάρας & Dulce Pontes ( Ντουέτο )
http://www.youtube.com/watch?v=sEDgZEbv ... detailpage
Θα φέρει η θάλασσα πουλιά
κι άστρα χρυσά τ' αγέρι
να σου χαϊδεύουν τα μαλλιά
να σου φιλούν το χέρι.
Χάρτινο το φεγγαράκι
ψεύτικη ακρογιαλιά
αν με πίστευες λιγάκι
θα 'σαν όλα αληθινά.
Δίχως τη δική σου αγάπη
δύσκολα περνά ο καιρός.
Δίχως τη δική σου αγάπη
είναι ο κόσμος πιο μικρός.
Χάρτινο το φεγγαράκι
ψεύτικη ακρογιαλιά
αν με πίστευες λιγάκι
θα 'σαν όλα αληθινά.
Γκάτοος-Χατζιδάκις-Θεοδωράκης
ΑΓΑΠΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Δήμητρα Γαλάνη
http://www.youtube.com/watch?v=b8ilZUhN ... detailpage
Ένα δειλινό, μες στ' ακροθαλάσσι,
σαν το ναυαγό ήρθα κι εγώ.
Μου 'δωσες νερό σ' ασημένιο τάσι,
για να δροσισθώ, σ' ευχαριστώ.
Αγάπη μέσα στην καρδιά
φουρτουνιασμένη λαγκαδιά
κάποια βραδιά πλημμύρισες,
και μας ξεκλήρισες.
Πάψε να ζητάς όλη την αλήθεια,
τι είναι ο έρωτας μη με ρωτάς.
Ψάξε να τη βρεις μες στα παραμύθια,
τώρα δε μπορείς, είναι νωρίς.
Αγάπη μέσα στην καρδιά
φουρτουνιασμένη λαγκαδιά
κάποια βραδιά πλημμύρισες,
και μας ξεκλήρισες.
ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Γιάννης Βογιατζής
Άλλες ερμηνείες:
Νανά Μούσχουρη
http://youtu.be/3XXoQXmzleM
Για σένα την αγάπη μου
τον ουρανό θ' ανοίξω
και με κρασί των αστεριών
τον πόνο μου θα πνίξω.
Για σένα την αγάπη μου
κι άλλες καρδιές θα κλάψουν
και τα ποτάμια του καιρού
μες τ' όνειρο θ' αλλάξουν.
Για σένα την αγάπη μου
μιαν εκκλησιά θα κτίσω
και μ' άγιο δισκοπότηρο
θα 'ρθω να σε ποτίσω.
ΠΑΕΙ ΕΦΥΓΕ ΤΟ ΤΡΕΝΟ
Από το θεατρικό έργο «ΟΔΟΣ ΟΝΕΙΡΩΝ» 1962
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Ζωή Φυτούση
Άλλες ερμηνείες:
Νανά Μούσχουρη
Αλεξάνδρα
Βίκυ Λέανδρος
Εδώ με τη Ζωή Φυτούση, όπως ακουγόταν στη μυθική αυτή παράσταση
http://www.youtube.com/watch?v=-3Osny54 ... detailpage
Σβήνει τ' αστέρι του βοριά
στην ανηφοριά
κι ένα ποτάμι φωτεινό
κυλάει στον ουρανό
Κοιμούνται ακόμα τα παιδιά
κάτω απ΄τη ροδιά
Και μ΄ένα δάκρυ μου θολό
τα μάτια τους φιλώ
Πάει έφυγε το τρένο, έφυγες κι εσύ
σταλαγματιά χρυσή
πάει χάθηκε το τρένο, χάθηκες κι εσύ
σε γαλανό νησί
Πήρες απ' το καλοκαίρι στο μικρό σου χέρι
το λαμπερό τ'αστέρι και πήγες σ'άλλη γη
μ' όνειρα κι εγώ πηγαίνω να σε περιμένω
νερό σταματημένο σε δροσερή πηγή
Πάει έφυγε το τρένο έφυγες κι εσύ
σταλαγματιά χρυσή
ΠΗΡΕΣ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΔΡΟΜΟ
Μουσική: Δήμος Μούτσης
Πρώτη εκτέλεση: Σταμάτης Κόκοτας
Άλλες ερμηνείες:
Κατερίνα Κούκα
http://youtu.be/ir5FUn7OATw
Πήρες τον μεγάλο δρόμο
για να πας στα ξένα
άφησες για μένα
τη λαβωματιά
Πήρες τον μεγάλο δρόμο
δρόμο δίχως άκρη
έγινε το δάκρυ
θάλασσα πλατιά
Τώρα την πόρτα μου χτυπάν
βοριάδες και χειμώνες
μα οι καρδιές που αγαπάν
μένουνε πάντα μόνες
Πήρες τον μεγάλο δρόμο
και το μονοπάτι
Πώς να κλείσω μάτι
πώς να κοιμηθώ
Πήρες τον μεγάλο δρόμο
και μονάχος μένω
τι να περιμένω
τι να καρτερώ.
ΕΙΧΑ ΦΥΤΕΨΕΙ ΜΙΑ ΚΑΡΔΙΑ
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Πρώτη εκτέλεση: Γρηγόρης Μπιθικώτσης
Άλλες ερμηνείες:
Δήμητρα Γαλάνη
Γιώργος Μούτσιος
http://youtu.be/AkZzpuMyxlI
Με τ' αστεράκι της αυγής
στο παραθύρι σου να βγεις
κι αν δεις καράβι του νοτιά
να ΄ρχεται από την ξενιτιά
στείλε με τ' άσπρα σου πουλιά
γλυκά φιλιά.
Είχα φυτέψει μια καρδιά
στου χωρισμού την αμμουδιά
μα τώρα που 'ρθα να σε βρω
με δαχτυλίδι και σταυρό
γίνε το φως μου και του κόσμου η ξαστεριά
κι απ' το παλιό μας το κρασί
δώσ' μου να πιω και πιες κι εσύ
να μείνω αγάπη μου για πάντα στην πικρή στεριά.
Το Kαφενείο Λουμίδη/ Το ιστορικό πατάρι της συντροφιάς του Ν.Γκάτοου, Μ.Χατζιδάκη,Ο.Ελύτη,Γ.Τσαρούχη,Α.Εμπειρίκου κλπ
(συνεχίζεται)
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ
Γ΄ΜΕΡΟΣ ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ
Χρόνια καὶ χρόνια πάλεψα μὲ τὸ μελάνι καὶ τὸ σφυρὶ βασανισμένη καρδιά μου
Το 1943 κυκλοφόρησε την ποιητική του σύνθεση «Αμοργός», που προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον και του χάρισε περίοπτη θέση στο Πάνθεον των ελλήνων ποιητών. Λέγεται ότι το μακρύ αυτό ποίημα γράφτηκε μέσα σε μια νύχτα με το σύστημα της «αυτόματης γραφής», που χρησιμοποιούν οι σουρεαλιστές δημιουργοί. «Μνημειώδες έργο του νεοελληνικού ποιητικού λόγου» χαρακτήρισε την «Αμοργό» ο στενός φίλος του Μάνος Χατζιδάκις, «επειδή περιέχει βαθύτατα την ελληνική παράδοση, δεν την εκμεταλλεύεται, ενώ συγχρόνως περιέχει όλη την ευρωπαϊκή θητεία του Μεσοπολέμου». Με την «Αμοργό» κλείνει και ολοκληρώνεται ο πρώτος κύκλος του ελληνικού υπερρεαλισμού, που είχε ανοίξει με τον Νικήτα Ράντο, τον πρώιμο Ελύτη, τον Εμπειρίκο και τον Εγγονόπουλο.
ΑΜΟΡΓΟΣ
Μὲ τὴν πατρίδα τους δεμένη στὰ πανιὰ καὶ τὰ κουπιὰ στὸν ἄνεμο κρεμασμένα
Οἱ ναυαγοὶ κοιμήθηκαν ἥμεροι σὰν ἀγρίμια νεκρὰ μέσα στῶν σφουγγαριῶν τὰ σεντόνια
Ἀλλὰ τὰ μάτια τῶν φυκιῶν εἶναι στραμένα στὴ θάλασσα
Μήπως τοὺς ξαναφέρει ὁ νοτιᾶς μὲ τὰ φρεσκοβαμένα λατίνια
Κι ἕνας χαμένος ἐλέφαντας ἀξίζει πάντοτε πιὸ πολὺ ἀπὸ δυὸ στήθια κοριτσιοῦ ποὺ σαλεύουν
Μόνο ν᾿ ἀνάψουνε στὰ βουνὰ οἱ στέγες τῶν ἐρημοκκλησιῶν μὲ τὸ μεράκι τοῦ ἀποσπερίτη
Νὰ κυματίσουνε τὰ πουλιὰ στῆς λεμονιᾶς τὰ κατάρτια
Μὲ τῆς καινούργιας περπατησιᾶς τὸ σταθερὸ ἄσπρο φύσημα
Καὶ τότε θά ῾ρθουν ἀέρηδες σώματα κύκνων ποὺ μείνανε ἄσπιλοι τρυφεροὶ καὶ ἀκίνητοι
Μὲς στοὺς ὁδοστρωτῆρες τῶν μαγαζιῶν μέσα στῶν λαχανόκηπων τοὺς κυκλῶνες
Ὅταν τὰ μάτια τῶν γυναικῶν γίναν κάρβουνα κι ἔσπασαν οἱ καρδιὲς τῶν καστανάδων
Ὅταν ὁ θερισμὸς ἐσταμάτησε κι ἄρχισαν οἱ ἐλπίδες τῶν γρύλων
Γι᾿ αὐτὸ λοιπὸν κι ἐσεῖς παλληκάρια μου μὲ τὸ κρασὶ τὰ φιλιὰ καὶ τὰ φύλλα στὸ στόμα σας
Θέλω νὰ βγεῖτε γυμνοὶ στὰ ποτάμια
Νὰ τραγουδῆστε τὴ Μπαρμπαριὰ ὅπως ὁ ξυλουργὸς κυνηγάει τοὺς σκίνους
Ὅπως περνάει ἡ ὄχεντρα μὲς ἀπ᾿ τὰ περιβόλια τῶν κριθαριῶν
Μὲ τὰ περήφανα μάτια της ὀργισμένα
Κι ὅπως οἱ ἀστραπὲς ἁλωνίζουν τὰ νιάτα.
Καὶ μὴ γελᾶς καὶ μὴν κλαῖς καὶ μὴ χαίρεσαι
Μὴ σφίγγεις ἄδικα τὰ παπούτσια σου σὰ νὰ φυτεύεις πλατάνια
Μὴ γίνεσαι ΠEΠPΩMENON
Γιατί δὲν εἶναι ὁ σταυραητὸς ἕνα κλεισμένο συρτάρι
Δὲν εἶναι δάκρυ κορομηλιᾶς οὔτε χαμόγελο νούφαρου
Οὔτε φανέλα περιστεριοῦ καὶ μαντολίνο Σουλτάνου
Οὔτε μεταξωτὴ φορεσιὰ γιὰ τὸ κεφάλι τῆς φάλαινας.
Εἶναι πριόνι θαλασσινὸ ποὺ πετσοκόβει τοὺς γλάρους
Εἶναι προσκέφαλο μαραγκοῦ εἶναι ρολόι ζητιάνου
Εἶναι φωτιὰ σ᾿ ἕνα γύφτικο ποὺ κοροϊδεύει τὶς παπαδιὲς καὶ νανουρίζει τὰ κρίνα
Εἶναι τῶν Τούρκων συμπεθεριὸ τῶν Αὐστραλῶν πανηγύρι
Εἶναι λημέρι τῶν Οὔγγρων
Ποὺ τὸ χινόπωρο οἱ φουντουκιὲς πᾶνε κρυφὰ κι ἀνταμώνουνται
Βλέπουν τοὺς φρόνιμους πελαργοὺς νὰ βάφουν μαῦρα τ᾿ αὐγά τους
Καὶ τόνε κλαῖνε κι αὐτὲς
Καῖνε τὰ νυχτικά τους καὶ φοροῦν τὸ μισοφόρι τῆς πάπιας
Στρώνουν ἀστέρια καταγῆς γιὰ νὰ πατήσουν οἱ βασιλιάδες
Μὲ τ᾿ ἀσημένια τους χαϊμαλιὰ μὲ τὴν κορώνα καὶ τὴν πορφύρα
Σκορπᾶνε δεντρολίβανο στὶς βραγιὲς
Γιὰ νὰ περάσουν οἱ ποντικοὶ νὰ πᾶνε σ᾿ ἄλλο κελλάρι
Νὰ μποῦνε σ᾿ ἄλλες ἐκκλησιὲς νὰ φᾶν τὶς Ἅγιες Τράπεζες
Κι οἱ κουκουβάγιες παιδιά μου
Οἱ κουκουβάγιες οὐρλιάζουνε
Κι οἱ πεθαμένες καλογριὲς σηκώνουνται νὰ χορέψουν
Μὲ ντέφια τούμπανα καὶ βιολιὰ μὲ πίπιζες καὶ λαγοῦτα
Μὲ φλάμπουρα καὶ μὲ θυμιατὰ μὲ βότανα καὶ μαγνάδια
Μὲ τῆς ἀρκούδας τὸ βρακὶ στὴν παγωμένη κοιλάδα
Τρῶνε τὰ μανιτάρια τῶν κουναβιῶν
Παίζουν κορῶνα-γράμματα τὸ δαχτυλίδι τ᾿ Ἅη-Γιαννιοῦ καὶ τὰ φλουριὰ τοῦ Ἀράπη
Περιγελᾶνε τὶς μάγισσες
Κόβουν τὰ γένια ἑνὸς παπᾶ μὲ τοῦ Κολοκοτρώνη τὸ γιαταγάνι
Λούζονται μὲς στὴν ἄχνη τοῦ λιβανιοῦ
Κι ὕστερα ψέλνοντας ἀργὰ μπαίνουν ξανὰ στὴ γῆ καὶ σωπαίνουν
Ὅπως σωπαίνουν τὰ κύματα ὅπως ὁ κοῦκος τὴ χαραυγὴ ὅπως ὁ λύχνος τὸ βράδυ.
Ἔτσι σ᾿ ἕνα πιθάρι βαθὺ τὸ σταφύλι ξεραίνεται καὶ στὸ καμπαναριὸ μιᾶς συκιᾶς κιτρινίζει τὸ μῆλο
Ἔτσι μὲ μιὰ γραβάτα φανταχτερὴ
Στὴν τέντα τῆς κληματαριᾶς τὸ καλοκαίρι ἀνασαίνει
Ἔτσι κοιμᾶται ὁλόγυμνη μέσα στὶς ἄσπρες κερασιὲς μία τρυφερή μου ἀγάπη
Ἕνα κορίτσι ἀμάραντο σὰ μυγδαλιᾶς κλωνάρι
Μὲ τὸ κεφάλι στὸν ἀγκώνα της γερτὸ καὶ τὴν παλάμη πάνω στὸ φλουρί της
Πάνω στὴν πρωινή του θαλπωρὴ ὅταν σιγὰ σιγὰ σὰν τὸν κλέφτη
Ἀπὸ τὸ παραθύρι τῆς ἄνοιξης μπαίνει ὁ αὐγερινὸς νὰ τὴν ξυπνήσει!
Λένε πὼς τρέμουν τὰ βουνὰ καὶ πὼς θυμώνουν τὰ ἔλατα
Ὅταν ἡ νύχτα ροκανάει τὶς πρόκες τῶν κεραμιδιῶν νὰ μποῦν οἱ καλικάντζαροι μέσα
Ὅταν ρουφάει ἡ κόλαση τὸν ἀφρισμένο μόχθο τῶν χειμάῤῥων
Ἢ ὅταν ἡ χωρίστρα τῆς πιπεριᾶς γίνεται τοῦ βοριᾶ κλωτσοσκούφι.
Μόνο τὰ βόδια τῶν Ἀχαιῶν μὲς στὰ παχιὰ λιβάδια τῆς Θεσσαλίας
Βόσκουν ἀκμαῖα καὶ δυνατὰ μὲ τὸν αἰώνιο ἥλιο ποὺ τὰ κοιτάζει
Τρῶνε χορτάρι πράσινο φύλλα τῆς λεύκας σέλινα πίνουνε καθαρὸ νερὸ μὲς στ᾿ αὐλάκια
Μυρίζουν τὸν ἱδρώτα τῆς γῆς κι ὕστερα πέφτουνε βαριὰ κάτω ἀπ᾿ τὸν ἴσκιο τῆς ἰτιᾶς νὰ κοιμηθοῦνε.
Πετᾶτε τοὺς νεκροὺς εἶπ᾿ ὁ Ἡράκλειτος κι εἶδε τὸν οὐρανὸ νὰ χλωμιάζει
Κι εἶδε στὴ λάσπη δυὸ μικρὰ κυκλάμινα νὰ φιλιοῦνται
Κι ἔπεσε νὰ φιλήσει κι αὐτὸς τὸ πεθαμένο σῶμα του μὲς στὸ φιλόξενο χῶμα
Ὅπως ὁ λύκος κατεβαίνει ἀπ᾿ τοὺς δρυμοὺς νὰ δεῖ τὸ ψόφιο σκυλὶ καὶ νὰ κλάψει.
Τί νὰ μοῦ κάμει ἡ σταλαγματιὰ ποὺ λάμπει στὸ μέτωπό σου;
Τὸ ξέρω πάνω στὰ χείλια σου ἔγραψε ὁ κεραυνὸς τ᾿ ὄνομά του
Τὸ ξέρω μέσα στὰ μάτια σου ἔχτισε ἕνας ἀητὸς τὴ φωλιά του
Μὰ ἐδῶ στὴν ὄχτη τὴν ὑγρὴ μόνο ἕνας δρόμος ὑπάρχει
Μόνο ἕνας δρόμος ἀπατηλὸς καὶ πρέπει νὰ τὸν περάσεις
Πρέπει στὸ αἷμα νὰ βουτηχτεῖς πρὶν ὁ καιρὸς σὲ προφτάσει
Καὶ νὰ διαβεῖς ἀντίπερα νὰ ξαναβρεῖς τοὺς συντρόφους σου
Ἄνθη πουλιὰ ἐλάφια
Νὰ βρεῖς μίαν ἄλλη θάλασσα μίαν ἄλλη ἁπαλοσύνη
Νὰ πιάσεις ἀπὸ τὰ λουριὰ τοῦ Ἀχιλλέα τ᾿ ἄλογα
Ἀντὶ νὰ κάθεσαι βουβὴ τὸν ποταμὸ νὰ μαλώνεις
Τὸν ποταμὸ νὰ λιθοβολεῖς ὅπως ἡ μάνα τοῦ Κίτσου.
Γιατί κι ἐσὺ θά ῾χεις χαθεῖ κι ἡ ὀμορφιά σου θά ῾χει γεράσει.
Μέσα στοὺς κλώνους μιᾶς λυγαριᾶς βλέπω τὸ παιδικό σου πουκάμισο νὰ στεγνώνει
Πάρ᾿ το σημαία τῆς ζωῆς νὰ σαβανώσεις τὸ θάνατο
Κι ἂς μὴ λυγίσει ἡ καρδιά σου
Κι ἂς μὴν κυλήσει τὸ δάκρυ σου πάνω στὴν ἀδυσώπητη τούτη γῆ
Ὅπως ἐκύλησε μιὰ φορὰ στὴν παγωμένη ἐρημιὰ τὸ δάκρυ τοῦ πιγκουίνου
Δὲν ὠφελεῖ τὸ παράπονο
Ἴδια παντοῦ θά ῾ναι ἡ ζωὴ μὲ τὸ σουραύλι τῶν φιδιῶν στὴ χώρα τῶν φαντασμάτων
Μὲ τὸ τραγούδι τῶν ληστῶν στὰ δάση τῶν ἀρωμάτων
Μὲ τὸ μαχαίρι ἑνὸς καημοῦ στὰ μάγουλα τῆς ἐλπίδας
Μὲ τὸ μαράζι μιᾶς ἄνοιξης στὰ φυλλοκάρδια τοῦ γκιώνη
Φτάνει ἕνα ἀλέτρι νὰ βρεθεῖ κι ἕνα δρεπάνι κοφτερὸ σ᾿ ἕνα χαρούμενο χέρι
Φτάνει ν᾿ ἀνθίσει μόνο
Λίγο στάρι γιὰ τὶς γιορτὲς λίγο κρασὶ γιὰ τὴ θύμηση λίγο νερὸ γιὰ τὴ σκόνη...
Στοῦ πικραμένου τὴν αὐλὴ ἥλιος δὲν ἀνατέλλει
Μόνο σκουλήκια βγαίνουνε νὰ κοροϊδέψουν τ᾿ ἄστρα
Μόνο φυτρώνουν ἄλογα στὶς μυρμηγκοφωλιὲς
Καὶ νυχτερίδες τρῶν πουλιὰ καὶ κατουρᾶνε σπέρμα.
Στοῦ πικραμένου τὴν αὐλὴ δὲ βασιλεύει ἡ νύχτα
Μόνο ξερνᾶν οἱ φυλλωσιὲς ἕνα ποτάμι δάκρυα
Ὅταν περνάει ὁ διάβολος νὰ καβαλήσει τὰ σκυλιὰ
Καὶ τὰ κοράκια κολυμπᾶν σ᾿ ἕνα πηγάδι μ᾿ αἷμα.
Στοῦ πικραμένου τὴν αὐλὴ τὸ μάτι ἔχει στερέψει
Ἔχει παγώσει τὸ μυαλὸ κι ἔχει ἡ καρδιὰ πετρώσει
Κρέμονται σάρκες βατραχιῶν στὰ δόντια τῆς ἀράχνης
Σκούζουν ἀκρίδες νηστικὲς σὲ βρυκολάκων πόδια.
Στοῦ πικραμένου τὴν αὐλὴ βγαίνει χορτάρι μαῦρο
Μόνο ἕνα βράδυ τοῦ Μαγιοῦ πέρασε ἕνας ἀγέρας
Ἕνα περπάτημα ἐλαφρὺ σὰ σκίρτημα τοῦ κάμπου
Ἕνα φιλὶ τῆς θάλασσας τῆς ἀφροστολισμένης.
Κι ἂν θὰ διψάσεις γιὰ νερὸ θὰ στίψουμε ἕνα σύννεφο
Κι ἂν θὰ πεινάσεις γιὰ ψωμὶ θὰ σφάξουμε ἕνα ἀηδόνι
Μόνο καρτέρει μία στιγμὴ ν᾿ ἀνοίξει ὁ πικραπήγανος
N᾿ ἀστράψει ὁ μαῦρος οὐρανὸς νὰ λουλουδίσει ὁ φλόμος.
Μὰ εἶταν ἀγέρας κι ἔφυγε κορυδαλλὸς κι ἐχάθη
Εἶταν τοῦ Μάη τὸ πρόσωπο τοῦ φεγγαριοῦ ἡ ἀσπράδα
Ἕνα περπάτημα ἐλαφρὺ σὰ σκίρτημα τοῦ κάμπου
Ἕνα φιλὶ τῆς θάλασσας τῆς ἀφροστολισμένης.
Ξύπνησε γάργαρο νερὸ ἀπὸ τὴ ρίζα τοῦ πεύκου νὰ βρεῖς τὰ μάτια τῶν σπουργιτιῶν καὶ νὰ τὰ ζωντανέψεις ποτίζοντας τὸ χῶμα μὲ μυρωδιὰ βασιλικοῦ καὶ μὲ σφυρίγματα σαύρας. Τὸ ξέρω εἶσαι μία φλέβα γυμνὴ κάτω ἀπὸ τὸ φοβερὸ βλέμμα τοῦ ἀνέμου εἶσαι μία σπίθα βουβὴ μέσα στὸ λαμπερὸ πλῆθος τῶν ἄστρων. Δὲ σὲ προσέχει κανεὶς κανεὶς δὲ σταματᾶ ν᾿ ἀκούσει τὴν ἀνάσα σου μὰ σὺ μὲ τὸ βαρύ σου περπάτημα μὲς στὴν ἀγέρωχη φύση θὰ φτάσεις μία μέρα στὰ φύλλα τῆς βερυκοκιᾶς θ᾿ ἀνέβεις στὰ λυγερὰ κορμιὰ τῶν μικρῶν σπάρτων καὶ θὰ κυλήσεις ἀπὸ τὰ μάτια μιᾶς ἀγαπητικιᾶς σὰν ἐφηβικὸ φεγγάρι. Ὑπάρχει μία πέτρα ἀθάνατη ποὺ κάποτε περαστικὸς ἕνας ἀνθρώπινος ἄγγελος ἔγραψε τ᾿ ὄνομά του ἐπάνω της κι ἕνα τραγούδι ποὺ δὲν τὸ ξέρει ἀκόμα κανεὶς οὔτε τὰ πιὸ τρελὰ παιδιὰ οὔτε τὰ πιὸ σοφὰ τ᾿ ἀηδόνια. Εἶναι κλεισμένη τώρα σὲ μιὰ σπηλιὰ τοῦ βουνοῦ Ντέβι μέσα στὶς λαγκαδιὲς καὶ στὰ φαράγγια τῆς πατρικῆς μου γῆς μὰ ὅταν ἀνοίξει κάποτε καὶ τιναχτεῖ ἐνάντια στὴ φθορὰ καὶ στὸ χρόνο αὐτὸ τὸ ἀγγελικὸ τραγούδι θὰ πάψει ξαφνικὰ ἡ βροχὴ καὶ θὰ στεγνώσουν οἱ λάσπες τὰ χιόνια θὰ λιώσουν στὰ βουνὰ θὰ κελαηδήσει ὁ ἄνεμος τὰ χελιδόνια θ᾿ ἀναστηθοῦν οἱ λυγαριὲς θὰ ριγήσουν κι οἱ ἄνθρωποι μὲ τὰ κρύα μάτια καὶ τὰ χλωμὰ πρόσωπα ὅταν ἀκούσουν τὶς καμπάνες νὰ χτυπᾶν μέσα στὰ ραγισμένα καμπαναριὰ μοναχές τους θὰ βροῦν καπέλα γιορτινὰ νὰ φορέσουν καὶ φιόγκους φανταχτεροὺς νὰ δέσουν στὰ παπούτσια τους. Γιατὶ τότε κανεὶς δὲ θ᾿ ἀστιεύεται πιὰ τὸ αἷμα τῶν ρυακιῶν θὰ ξεχειλίσει τὰ ζῷα θὰ κόψουν τὰ χαλινάρια τους στὰ παχνιὰ τὸ χόρτο θὰ πρασινίσει στοὺς στάβλους στὰ κεραμίδια θὰ πεταχτοῦν ὁλόχλωρες παπαροῦνες καὶ μάηδες καὶ σ᾿ ὅλα τὰ σταυροδρόμια θ᾿ ἀνάψουν κόκκινες φωτιὲς τὰ μεσάνυχτα. Τότε θὰ ῾ρθοῦν σιγὰ-σιγὰ τὰ φοβισμένα κορίτσια γιὰ νὰ πετάξουν τὸ τελευταῖο τους ροῦχο στὴ φωτιὰ κι ὁλόγυμνα θὰ χορέψουν τριγύρω της ὅπως τὴν ἐποχὴ ἀκριβῶς ποὺ εἴμασταν κι ἐμεῖς νέοι κι ἄνοιγε ἕνα παράθυρο τὴν αὐγὴ γιὰ νὰ φυτρώσει στὸ στῆθος τους ἕνα φλογάτο γαρύφαλο. Παιδιὰ ἴσως ἡ μνήμη τῶν προγόνων νὰ εἶναι βαθύτερη παρηγοριὰ καὶ πιὸ πολύτιμη συντροφιὰ ἀπὸ μία χούφτα ροδόσταμο καὶ τὸ μεθύσι τῆς ὀμορφιᾶς τίποτε διαφορετικὸ ἀπὸ τὴν κοιμισμένη τριανταφυλλιά του Εὐρώτα. Καληνύχτα λοιπὸν βλέπω σωροὺς πεφτάστερα νὰ σᾶς λικνίζουν τὰ ὄνειρα μὰ ἐγὼ κρατῶ στὰ δάχτυλά μου τὴ μουσικὴ γιὰ μία καλύτερη μέρα. Οἱ ταξιδιῶτες τῶν Ἰνδιῶν ξέρουνε περισσότερα νὰ σᾶς ποῦν ἀπ᾿ τοὺς Βυζαντινοὺς χρονογράφους.
O ἄνθρωπος κατὰ τὸν ροῦν τῆς μυστηριώδους ζωῆς του
Κατέλιπεν εἰς τοὺς ἀπογόνους του δείγματα πολλαπλᾶ καὶ ἀντάξια τῆς ἀθανάτου καταγωγῆς του
Ὅπως ἐπίσης κατέλιπεν ἴχνη τῶν ἐρειπίων τοῦ λυκαυγοῦς χιονοστιβάδας οὐρανίων ἑρπετῶν χαρταετοὺς ἀδάμαντας καὶ βλέμματα ὑακίνθων
Ἐν μέσῳ ἀναστεναγμῶν δακρύων πείνης οἰμωγῶν καὶ τέφρας ὑπογείων φρεάτων.
Πόσο πολὺ σὲ ἀγάπησα ἐγὼ μονάχα τὸ ξέρω
Ἐγὼ ποὺ κάποτε σ᾿ ἄγγιξα μὲ τὰ μάτια τῆς πούλιας
Καὶ μὲ τὴ χαίτη τοῦ φεγγαριοῦ σ᾿ ἀγκάλιασα καὶ χορέψαμε μὲς στοὺς καλοκαιριάτικους κάμπους
Πάνω στὴ θερισμένη καλαμιὰ καὶ φάγαμε μαζὶ τὸ κομένο τριφύλλι
Μαύρη μεγάλη θάλασσα μὲ τόσα βότσαλα τριγύρω στὸ λαιμὸ τόσα χρωματιστὰ πετράδια στὰ μαλλιά σου.
Ἕνα καράβι μπαίνει στὸ γιαλὸ ἕνα μαγγανοπήγαδο σκουριασμένο βογγάει
Μιὰ τούφα γαλανὸς καπνὸς μὲς στὸ τριανταφυλλὶ τοῦ ὁρίζοντα
Ἴδιος μὲ τὴ φτερούγα τοῦ γερανοῦ ποὺ σπαράζει
Στρατιὲς χελιδονιῶν περιμένουνε νὰ ποῦν στοὺς ἀντρειωμένους τὸ καλωσόρισες
Μπράτσα σηκώνουνται γυμνὰ μὲ χαραγμένες ἄγκυρες στὴ μασχάλη
Μπερδεύουνται κραυγὲς παιδιῶν μὲ τὸ κελάδημα τοῦ πουνέντε
Μέλισσες μπαινοβγαίνουνε μὲς στὰ ρουθούνια τῶν ἀγελάδων
Μαντήλια καλαματιανὰ κυματίζουνε
Καὶ μία καμπάνα μακρινὴ βάφει τὸν οὐρανὸ μὲ λουλάκι
Σὰν τὴ φωνὴ κάποιου σήμαντρου ποὺ ταξιδεύει μέσα στ᾿ ἀστέρια
Τόσους αἰῶνες φευγάτο
Ἀπὸ τῶν Γότθων τὴν ψυχὴ κι ἀπὸ τοὺς τρούλλους τῆς Βαλτιμόρης
Κι ἀπ᾿ τὴ χαμένη Ἁγια-Σοφιὰ τὸ μέγα μοναστήρι.
Μὰ πάνω στ᾿ ἀψηλὰ βουνὰ ποιοὶ νά ῾ναι αὐτοὶ ποὺ κοιτᾶνε
Μὲ τὴν ἀκύμαντη ματιὰ καὶ τὸ γαλήνιο πρόσωπο;
Ποιᾶς πυρκαγιᾶς νά ῾ναι ἀντίλαλος αὐτὸς ὁ κουρνιαχτὸς στὸν ἀγέρα;
Μήνα ὁ Καλύβας πολεμάει μήνα ὁ Λεβεντογιάννης;
Μήπως ἀμάχη ἐπιάσανεν οἱ Γερμανοὶ μὲ τοὺς Μανιάτες;
Οὐδ᾿ ὁ Καλύβας πολεμάει κι οὐδ᾿ ὁ Λεβεντογιάννης
Οὔτε κι ἀμάχη ἐπιάσανεν οἱ Γερμανοὶ μὲ τοὺς Μανιάτες.
Πύργοι φυλᾶνε σιωπηλοὶ μία στοιχειωμένη πριγκίπισσα
Κορφὲς κυπαρισσιῶν συντροφεύουνε μία πεθαμένη ἀνεμώνη
Τσοπαναρέοι ἀτάραχοι μ᾿ ἕνα καλάμι φλαμουριᾶς λένε τὸ πρωινό τους τραγούδι
Ἕνας ἀνόητος κυνηγὸς ρίχνει μία ντουφεκιὰ στὰ τρυγόνια
Κι ἕνας παλιὸς ἀνεμόμυλος λησμονημένος ἀπ᾿ ὅλους
Μὲ μία βελόνα δελφινιοῦ ράβει τὰ σάπια του πανιὰ μοναχός του
Καὶ κατεβαίνει ἀπ᾿ τὶς πλαγιὲς μὲ τὸν καράγιαλη πρίμα
Ὅπως κατέβαινε ὁ Ἄδωνις στὰ μονοπάτια τοῦ Χελμοῦ νὰ πεῖ μία καλησπέρα τῆς Γκόλφως.
Χρόνια καὶ χρόνια πάλεψα μὲ τὸ μελάνι καὶ τὸ σφυρὶ βασανισμένη καρδιά μου
Μὲ τὸ χρυσάφι καὶ τὴ φωτιὰ γιὰ νὰ σοῦ κάμω ἕνα κέντημα
Ἕνα ζουμπούλι πορτοκαλιᾶς
Μίαν ἀνθισμένη κυδωνιὰ νὰ σὲ παρηγορήσω
Ἐγὼ ποὺ κάποτε σ᾿ ἄγγιξα μὲ τὰ μάτια τῆς πούλιας
Καὶ μὲ τὴ χαίτη τοῦ φεγγαριοῦ σ᾿ ἀγκάλιασα καὶ χορέψαμε μὲς στοὺς καλοκαιριάτικους κάμπους
Πάνω στὴ θερισμένη καλαμιὰ καὶ φάγαμε μαζὶ τὸ κομένο τριφύλλι
Μαύρη μεγάλη μοναξιὰ μὲ τόσα βότσαλα τριγύρω στὸ λαιμὸ τόσα χρωματιστὰ πετράδια στὰ μαλλιά σου.
Ο Μάνος Χατζιδάκις αποπειράθηκε να μελοποιήσει την ΑΜΟΡΓΟ. Το έργο έμεινε ημιτελές. Μετά το θάνατό του ο Ν.Κυπουργός στον οποίο είχε εμπιστευθεί την ενορχήστρωση παρουσίασε το έργο καντάτα για μέτζο-σοπράνο, τενόρο, βαρύτονο, ηθοποιό, μικτή χορωδία και συμφωνική ορχήστρα. Στο βίντεο που ακολουθεί , ακούγεται στο τέλος και ο ίδιος ο Χατζιδάκις να τραγουδά με το πιάνο του "Τι να μου κάνει μια σταλαγματιά"
http://youtu.be/ltRrVml87wU
Τραγουδούν: Μαρία Φαραντούρη, Tάσης Χριστογιαννόπουλος, Δώρος Δημοσθένους
Ενορχήστρωση - Αναπροσαρμογή: Νίκος Κυπουργός
Μουσική Διεύθυνση: Λουκάς Καρυτινός
Διεύθυνση χορωδίας: Αντώνης Κοντογεωργίου
Χρόνια καὶ χρόνια πάλεψα μὲ τὸ μελάνι καὶ τὸ σφυρὶ βασανισμένη καρδιά μου
Το 1943 κυκλοφόρησε την ποιητική του σύνθεση «Αμοργός», που προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον και του χάρισε περίοπτη θέση στο Πάνθεον των ελλήνων ποιητών. Λέγεται ότι το μακρύ αυτό ποίημα γράφτηκε μέσα σε μια νύχτα με το σύστημα της «αυτόματης γραφής», που χρησιμοποιούν οι σουρεαλιστές δημιουργοί. «Μνημειώδες έργο του νεοελληνικού ποιητικού λόγου» χαρακτήρισε την «Αμοργό» ο στενός φίλος του Μάνος Χατζιδάκις, «επειδή περιέχει βαθύτατα την ελληνική παράδοση, δεν την εκμεταλλεύεται, ενώ συγχρόνως περιέχει όλη την ευρωπαϊκή θητεία του Μεσοπολέμου». Με την «Αμοργό» κλείνει και ολοκληρώνεται ο πρώτος κύκλος του ελληνικού υπερρεαλισμού, που είχε ανοίξει με τον Νικήτα Ράντο, τον πρώιμο Ελύτη, τον Εμπειρίκο και τον Εγγονόπουλο.
ΑΜΟΡΓΟΣ
Μὲ τὴν πατρίδα τους δεμένη στὰ πανιὰ καὶ τὰ κουπιὰ στὸν ἄνεμο κρεμασμένα
Οἱ ναυαγοὶ κοιμήθηκαν ἥμεροι σὰν ἀγρίμια νεκρὰ μέσα στῶν σφουγγαριῶν τὰ σεντόνια
Ἀλλὰ τὰ μάτια τῶν φυκιῶν εἶναι στραμένα στὴ θάλασσα
Μήπως τοὺς ξαναφέρει ὁ νοτιᾶς μὲ τὰ φρεσκοβαμένα λατίνια
Κι ἕνας χαμένος ἐλέφαντας ἀξίζει πάντοτε πιὸ πολὺ ἀπὸ δυὸ στήθια κοριτσιοῦ ποὺ σαλεύουν
Μόνο ν᾿ ἀνάψουνε στὰ βουνὰ οἱ στέγες τῶν ἐρημοκκλησιῶν μὲ τὸ μεράκι τοῦ ἀποσπερίτη
Νὰ κυματίσουνε τὰ πουλιὰ στῆς λεμονιᾶς τὰ κατάρτια
Μὲ τῆς καινούργιας περπατησιᾶς τὸ σταθερὸ ἄσπρο φύσημα
Καὶ τότε θά ῾ρθουν ἀέρηδες σώματα κύκνων ποὺ μείνανε ἄσπιλοι τρυφεροὶ καὶ ἀκίνητοι
Μὲς στοὺς ὁδοστρωτῆρες τῶν μαγαζιῶν μέσα στῶν λαχανόκηπων τοὺς κυκλῶνες
Ὅταν τὰ μάτια τῶν γυναικῶν γίναν κάρβουνα κι ἔσπασαν οἱ καρδιὲς τῶν καστανάδων
Ὅταν ὁ θερισμὸς ἐσταμάτησε κι ἄρχισαν οἱ ἐλπίδες τῶν γρύλων
Γι᾿ αὐτὸ λοιπὸν κι ἐσεῖς παλληκάρια μου μὲ τὸ κρασὶ τὰ φιλιὰ καὶ τὰ φύλλα στὸ στόμα σας
Θέλω νὰ βγεῖτε γυμνοὶ στὰ ποτάμια
Νὰ τραγουδῆστε τὴ Μπαρμπαριὰ ὅπως ὁ ξυλουργὸς κυνηγάει τοὺς σκίνους
Ὅπως περνάει ἡ ὄχεντρα μὲς ἀπ᾿ τὰ περιβόλια τῶν κριθαριῶν
Μὲ τὰ περήφανα μάτια της ὀργισμένα
Κι ὅπως οἱ ἀστραπὲς ἁλωνίζουν τὰ νιάτα.
Καὶ μὴ γελᾶς καὶ μὴν κλαῖς καὶ μὴ χαίρεσαι
Μὴ σφίγγεις ἄδικα τὰ παπούτσια σου σὰ νὰ φυτεύεις πλατάνια
Μὴ γίνεσαι ΠEΠPΩMENON
Γιατί δὲν εἶναι ὁ σταυραητὸς ἕνα κλεισμένο συρτάρι
Δὲν εἶναι δάκρυ κορομηλιᾶς οὔτε χαμόγελο νούφαρου
Οὔτε φανέλα περιστεριοῦ καὶ μαντολίνο Σουλτάνου
Οὔτε μεταξωτὴ φορεσιὰ γιὰ τὸ κεφάλι τῆς φάλαινας.
Εἶναι πριόνι θαλασσινὸ ποὺ πετσοκόβει τοὺς γλάρους
Εἶναι προσκέφαλο μαραγκοῦ εἶναι ρολόι ζητιάνου
Εἶναι φωτιὰ σ᾿ ἕνα γύφτικο ποὺ κοροϊδεύει τὶς παπαδιὲς καὶ νανουρίζει τὰ κρίνα
Εἶναι τῶν Τούρκων συμπεθεριὸ τῶν Αὐστραλῶν πανηγύρι
Εἶναι λημέρι τῶν Οὔγγρων
Ποὺ τὸ χινόπωρο οἱ φουντουκιὲς πᾶνε κρυφὰ κι ἀνταμώνουνται
Βλέπουν τοὺς φρόνιμους πελαργοὺς νὰ βάφουν μαῦρα τ᾿ αὐγά τους
Καὶ τόνε κλαῖνε κι αὐτὲς
Καῖνε τὰ νυχτικά τους καὶ φοροῦν τὸ μισοφόρι τῆς πάπιας
Στρώνουν ἀστέρια καταγῆς γιὰ νὰ πατήσουν οἱ βασιλιάδες
Μὲ τ᾿ ἀσημένια τους χαϊμαλιὰ μὲ τὴν κορώνα καὶ τὴν πορφύρα
Σκορπᾶνε δεντρολίβανο στὶς βραγιὲς
Γιὰ νὰ περάσουν οἱ ποντικοὶ νὰ πᾶνε σ᾿ ἄλλο κελλάρι
Νὰ μποῦνε σ᾿ ἄλλες ἐκκλησιὲς νὰ φᾶν τὶς Ἅγιες Τράπεζες
Κι οἱ κουκουβάγιες παιδιά μου
Οἱ κουκουβάγιες οὐρλιάζουνε
Κι οἱ πεθαμένες καλογριὲς σηκώνουνται νὰ χορέψουν
Μὲ ντέφια τούμπανα καὶ βιολιὰ μὲ πίπιζες καὶ λαγοῦτα
Μὲ φλάμπουρα καὶ μὲ θυμιατὰ μὲ βότανα καὶ μαγνάδια
Μὲ τῆς ἀρκούδας τὸ βρακὶ στὴν παγωμένη κοιλάδα
Τρῶνε τὰ μανιτάρια τῶν κουναβιῶν
Παίζουν κορῶνα-γράμματα τὸ δαχτυλίδι τ᾿ Ἅη-Γιαννιοῦ καὶ τὰ φλουριὰ τοῦ Ἀράπη
Περιγελᾶνε τὶς μάγισσες
Κόβουν τὰ γένια ἑνὸς παπᾶ μὲ τοῦ Κολοκοτρώνη τὸ γιαταγάνι
Λούζονται μὲς στὴν ἄχνη τοῦ λιβανιοῦ
Κι ὕστερα ψέλνοντας ἀργὰ μπαίνουν ξανὰ στὴ γῆ καὶ σωπαίνουν
Ὅπως σωπαίνουν τὰ κύματα ὅπως ὁ κοῦκος τὴ χαραυγὴ ὅπως ὁ λύχνος τὸ βράδυ.
Ἔτσι σ᾿ ἕνα πιθάρι βαθὺ τὸ σταφύλι ξεραίνεται καὶ στὸ καμπαναριὸ μιᾶς συκιᾶς κιτρινίζει τὸ μῆλο
Ἔτσι μὲ μιὰ γραβάτα φανταχτερὴ
Στὴν τέντα τῆς κληματαριᾶς τὸ καλοκαίρι ἀνασαίνει
Ἔτσι κοιμᾶται ὁλόγυμνη μέσα στὶς ἄσπρες κερασιὲς μία τρυφερή μου ἀγάπη
Ἕνα κορίτσι ἀμάραντο σὰ μυγδαλιᾶς κλωνάρι
Μὲ τὸ κεφάλι στὸν ἀγκώνα της γερτὸ καὶ τὴν παλάμη πάνω στὸ φλουρί της
Πάνω στὴν πρωινή του θαλπωρὴ ὅταν σιγὰ σιγὰ σὰν τὸν κλέφτη
Ἀπὸ τὸ παραθύρι τῆς ἄνοιξης μπαίνει ὁ αὐγερινὸς νὰ τὴν ξυπνήσει!
Λένε πὼς τρέμουν τὰ βουνὰ καὶ πὼς θυμώνουν τὰ ἔλατα
Ὅταν ἡ νύχτα ροκανάει τὶς πρόκες τῶν κεραμιδιῶν νὰ μποῦν οἱ καλικάντζαροι μέσα
Ὅταν ρουφάει ἡ κόλαση τὸν ἀφρισμένο μόχθο τῶν χειμάῤῥων
Ἢ ὅταν ἡ χωρίστρα τῆς πιπεριᾶς γίνεται τοῦ βοριᾶ κλωτσοσκούφι.
Μόνο τὰ βόδια τῶν Ἀχαιῶν μὲς στὰ παχιὰ λιβάδια τῆς Θεσσαλίας
Βόσκουν ἀκμαῖα καὶ δυνατὰ μὲ τὸν αἰώνιο ἥλιο ποὺ τὰ κοιτάζει
Τρῶνε χορτάρι πράσινο φύλλα τῆς λεύκας σέλινα πίνουνε καθαρὸ νερὸ μὲς στ᾿ αὐλάκια
Μυρίζουν τὸν ἱδρώτα τῆς γῆς κι ὕστερα πέφτουνε βαριὰ κάτω ἀπ᾿ τὸν ἴσκιο τῆς ἰτιᾶς νὰ κοιμηθοῦνε.
Πετᾶτε τοὺς νεκροὺς εἶπ᾿ ὁ Ἡράκλειτος κι εἶδε τὸν οὐρανὸ νὰ χλωμιάζει
Κι εἶδε στὴ λάσπη δυὸ μικρὰ κυκλάμινα νὰ φιλιοῦνται
Κι ἔπεσε νὰ φιλήσει κι αὐτὸς τὸ πεθαμένο σῶμα του μὲς στὸ φιλόξενο χῶμα
Ὅπως ὁ λύκος κατεβαίνει ἀπ᾿ τοὺς δρυμοὺς νὰ δεῖ τὸ ψόφιο σκυλὶ καὶ νὰ κλάψει.
Τί νὰ μοῦ κάμει ἡ σταλαγματιὰ ποὺ λάμπει στὸ μέτωπό σου;
Τὸ ξέρω πάνω στὰ χείλια σου ἔγραψε ὁ κεραυνὸς τ᾿ ὄνομά του
Τὸ ξέρω μέσα στὰ μάτια σου ἔχτισε ἕνας ἀητὸς τὴ φωλιά του
Μὰ ἐδῶ στὴν ὄχτη τὴν ὑγρὴ μόνο ἕνας δρόμος ὑπάρχει
Μόνο ἕνας δρόμος ἀπατηλὸς καὶ πρέπει νὰ τὸν περάσεις
Πρέπει στὸ αἷμα νὰ βουτηχτεῖς πρὶν ὁ καιρὸς σὲ προφτάσει
Καὶ νὰ διαβεῖς ἀντίπερα νὰ ξαναβρεῖς τοὺς συντρόφους σου
Ἄνθη πουλιὰ ἐλάφια
Νὰ βρεῖς μίαν ἄλλη θάλασσα μίαν ἄλλη ἁπαλοσύνη
Νὰ πιάσεις ἀπὸ τὰ λουριὰ τοῦ Ἀχιλλέα τ᾿ ἄλογα
Ἀντὶ νὰ κάθεσαι βουβὴ τὸν ποταμὸ νὰ μαλώνεις
Τὸν ποταμὸ νὰ λιθοβολεῖς ὅπως ἡ μάνα τοῦ Κίτσου.
Γιατί κι ἐσὺ θά ῾χεις χαθεῖ κι ἡ ὀμορφιά σου θά ῾χει γεράσει.
Μέσα στοὺς κλώνους μιᾶς λυγαριᾶς βλέπω τὸ παιδικό σου πουκάμισο νὰ στεγνώνει
Πάρ᾿ το σημαία τῆς ζωῆς νὰ σαβανώσεις τὸ θάνατο
Κι ἂς μὴ λυγίσει ἡ καρδιά σου
Κι ἂς μὴν κυλήσει τὸ δάκρυ σου πάνω στὴν ἀδυσώπητη τούτη γῆ
Ὅπως ἐκύλησε μιὰ φορὰ στὴν παγωμένη ἐρημιὰ τὸ δάκρυ τοῦ πιγκουίνου
Δὲν ὠφελεῖ τὸ παράπονο
Ἴδια παντοῦ θά ῾ναι ἡ ζωὴ μὲ τὸ σουραύλι τῶν φιδιῶν στὴ χώρα τῶν φαντασμάτων
Μὲ τὸ τραγούδι τῶν ληστῶν στὰ δάση τῶν ἀρωμάτων
Μὲ τὸ μαχαίρι ἑνὸς καημοῦ στὰ μάγουλα τῆς ἐλπίδας
Μὲ τὸ μαράζι μιᾶς ἄνοιξης στὰ φυλλοκάρδια τοῦ γκιώνη
Φτάνει ἕνα ἀλέτρι νὰ βρεθεῖ κι ἕνα δρεπάνι κοφτερὸ σ᾿ ἕνα χαρούμενο χέρι
Φτάνει ν᾿ ἀνθίσει μόνο
Λίγο στάρι γιὰ τὶς γιορτὲς λίγο κρασὶ γιὰ τὴ θύμηση λίγο νερὸ γιὰ τὴ σκόνη...
Στοῦ πικραμένου τὴν αὐλὴ ἥλιος δὲν ἀνατέλλει
Μόνο σκουλήκια βγαίνουνε νὰ κοροϊδέψουν τ᾿ ἄστρα
Μόνο φυτρώνουν ἄλογα στὶς μυρμηγκοφωλιὲς
Καὶ νυχτερίδες τρῶν πουλιὰ καὶ κατουρᾶνε σπέρμα.
Στοῦ πικραμένου τὴν αὐλὴ δὲ βασιλεύει ἡ νύχτα
Μόνο ξερνᾶν οἱ φυλλωσιὲς ἕνα ποτάμι δάκρυα
Ὅταν περνάει ὁ διάβολος νὰ καβαλήσει τὰ σκυλιὰ
Καὶ τὰ κοράκια κολυμπᾶν σ᾿ ἕνα πηγάδι μ᾿ αἷμα.
Στοῦ πικραμένου τὴν αὐλὴ τὸ μάτι ἔχει στερέψει
Ἔχει παγώσει τὸ μυαλὸ κι ἔχει ἡ καρδιὰ πετρώσει
Κρέμονται σάρκες βατραχιῶν στὰ δόντια τῆς ἀράχνης
Σκούζουν ἀκρίδες νηστικὲς σὲ βρυκολάκων πόδια.
Στοῦ πικραμένου τὴν αὐλὴ βγαίνει χορτάρι μαῦρο
Μόνο ἕνα βράδυ τοῦ Μαγιοῦ πέρασε ἕνας ἀγέρας
Ἕνα περπάτημα ἐλαφρὺ σὰ σκίρτημα τοῦ κάμπου
Ἕνα φιλὶ τῆς θάλασσας τῆς ἀφροστολισμένης.
Κι ἂν θὰ διψάσεις γιὰ νερὸ θὰ στίψουμε ἕνα σύννεφο
Κι ἂν θὰ πεινάσεις γιὰ ψωμὶ θὰ σφάξουμε ἕνα ἀηδόνι
Μόνο καρτέρει μία στιγμὴ ν᾿ ἀνοίξει ὁ πικραπήγανος
N᾿ ἀστράψει ὁ μαῦρος οὐρανὸς νὰ λουλουδίσει ὁ φλόμος.
Μὰ εἶταν ἀγέρας κι ἔφυγε κορυδαλλὸς κι ἐχάθη
Εἶταν τοῦ Μάη τὸ πρόσωπο τοῦ φεγγαριοῦ ἡ ἀσπράδα
Ἕνα περπάτημα ἐλαφρὺ σὰ σκίρτημα τοῦ κάμπου
Ἕνα φιλὶ τῆς θάλασσας τῆς ἀφροστολισμένης.
Ξύπνησε γάργαρο νερὸ ἀπὸ τὴ ρίζα τοῦ πεύκου νὰ βρεῖς τὰ μάτια τῶν σπουργιτιῶν καὶ νὰ τὰ ζωντανέψεις ποτίζοντας τὸ χῶμα μὲ μυρωδιὰ βασιλικοῦ καὶ μὲ σφυρίγματα σαύρας. Τὸ ξέρω εἶσαι μία φλέβα γυμνὴ κάτω ἀπὸ τὸ φοβερὸ βλέμμα τοῦ ἀνέμου εἶσαι μία σπίθα βουβὴ μέσα στὸ λαμπερὸ πλῆθος τῶν ἄστρων. Δὲ σὲ προσέχει κανεὶς κανεὶς δὲ σταματᾶ ν᾿ ἀκούσει τὴν ἀνάσα σου μὰ σὺ μὲ τὸ βαρύ σου περπάτημα μὲς στὴν ἀγέρωχη φύση θὰ φτάσεις μία μέρα στὰ φύλλα τῆς βερυκοκιᾶς θ᾿ ἀνέβεις στὰ λυγερὰ κορμιὰ τῶν μικρῶν σπάρτων καὶ θὰ κυλήσεις ἀπὸ τὰ μάτια μιᾶς ἀγαπητικιᾶς σὰν ἐφηβικὸ φεγγάρι. Ὑπάρχει μία πέτρα ἀθάνατη ποὺ κάποτε περαστικὸς ἕνας ἀνθρώπινος ἄγγελος ἔγραψε τ᾿ ὄνομά του ἐπάνω της κι ἕνα τραγούδι ποὺ δὲν τὸ ξέρει ἀκόμα κανεὶς οὔτε τὰ πιὸ τρελὰ παιδιὰ οὔτε τὰ πιὸ σοφὰ τ᾿ ἀηδόνια. Εἶναι κλεισμένη τώρα σὲ μιὰ σπηλιὰ τοῦ βουνοῦ Ντέβι μέσα στὶς λαγκαδιὲς καὶ στὰ φαράγγια τῆς πατρικῆς μου γῆς μὰ ὅταν ἀνοίξει κάποτε καὶ τιναχτεῖ ἐνάντια στὴ φθορὰ καὶ στὸ χρόνο αὐτὸ τὸ ἀγγελικὸ τραγούδι θὰ πάψει ξαφνικὰ ἡ βροχὴ καὶ θὰ στεγνώσουν οἱ λάσπες τὰ χιόνια θὰ λιώσουν στὰ βουνὰ θὰ κελαηδήσει ὁ ἄνεμος τὰ χελιδόνια θ᾿ ἀναστηθοῦν οἱ λυγαριὲς θὰ ριγήσουν κι οἱ ἄνθρωποι μὲ τὰ κρύα μάτια καὶ τὰ χλωμὰ πρόσωπα ὅταν ἀκούσουν τὶς καμπάνες νὰ χτυπᾶν μέσα στὰ ραγισμένα καμπαναριὰ μοναχές τους θὰ βροῦν καπέλα γιορτινὰ νὰ φορέσουν καὶ φιόγκους φανταχτεροὺς νὰ δέσουν στὰ παπούτσια τους. Γιατὶ τότε κανεὶς δὲ θ᾿ ἀστιεύεται πιὰ τὸ αἷμα τῶν ρυακιῶν θὰ ξεχειλίσει τὰ ζῷα θὰ κόψουν τὰ χαλινάρια τους στὰ παχνιὰ τὸ χόρτο θὰ πρασινίσει στοὺς στάβλους στὰ κεραμίδια θὰ πεταχτοῦν ὁλόχλωρες παπαροῦνες καὶ μάηδες καὶ σ᾿ ὅλα τὰ σταυροδρόμια θ᾿ ἀνάψουν κόκκινες φωτιὲς τὰ μεσάνυχτα. Τότε θὰ ῾ρθοῦν σιγὰ-σιγὰ τὰ φοβισμένα κορίτσια γιὰ νὰ πετάξουν τὸ τελευταῖο τους ροῦχο στὴ φωτιὰ κι ὁλόγυμνα θὰ χορέψουν τριγύρω της ὅπως τὴν ἐποχὴ ἀκριβῶς ποὺ εἴμασταν κι ἐμεῖς νέοι κι ἄνοιγε ἕνα παράθυρο τὴν αὐγὴ γιὰ νὰ φυτρώσει στὸ στῆθος τους ἕνα φλογάτο γαρύφαλο. Παιδιὰ ἴσως ἡ μνήμη τῶν προγόνων νὰ εἶναι βαθύτερη παρηγοριὰ καὶ πιὸ πολύτιμη συντροφιὰ ἀπὸ μία χούφτα ροδόσταμο καὶ τὸ μεθύσι τῆς ὀμορφιᾶς τίποτε διαφορετικὸ ἀπὸ τὴν κοιμισμένη τριανταφυλλιά του Εὐρώτα. Καληνύχτα λοιπὸν βλέπω σωροὺς πεφτάστερα νὰ σᾶς λικνίζουν τὰ ὄνειρα μὰ ἐγὼ κρατῶ στὰ δάχτυλά μου τὴ μουσικὴ γιὰ μία καλύτερη μέρα. Οἱ ταξιδιῶτες τῶν Ἰνδιῶν ξέρουνε περισσότερα νὰ σᾶς ποῦν ἀπ᾿ τοὺς Βυζαντινοὺς χρονογράφους.
O ἄνθρωπος κατὰ τὸν ροῦν τῆς μυστηριώδους ζωῆς του
Κατέλιπεν εἰς τοὺς ἀπογόνους του δείγματα πολλαπλᾶ καὶ ἀντάξια τῆς ἀθανάτου καταγωγῆς του
Ὅπως ἐπίσης κατέλιπεν ἴχνη τῶν ἐρειπίων τοῦ λυκαυγοῦς χιονοστιβάδας οὐρανίων ἑρπετῶν χαρταετοὺς ἀδάμαντας καὶ βλέμματα ὑακίνθων
Ἐν μέσῳ ἀναστεναγμῶν δακρύων πείνης οἰμωγῶν καὶ τέφρας ὑπογείων φρεάτων.
Πόσο πολὺ σὲ ἀγάπησα ἐγὼ μονάχα τὸ ξέρω
Ἐγὼ ποὺ κάποτε σ᾿ ἄγγιξα μὲ τὰ μάτια τῆς πούλιας
Καὶ μὲ τὴ χαίτη τοῦ φεγγαριοῦ σ᾿ ἀγκάλιασα καὶ χορέψαμε μὲς στοὺς καλοκαιριάτικους κάμπους
Πάνω στὴ θερισμένη καλαμιὰ καὶ φάγαμε μαζὶ τὸ κομένο τριφύλλι
Μαύρη μεγάλη θάλασσα μὲ τόσα βότσαλα τριγύρω στὸ λαιμὸ τόσα χρωματιστὰ πετράδια στὰ μαλλιά σου.
Ἕνα καράβι μπαίνει στὸ γιαλὸ ἕνα μαγγανοπήγαδο σκουριασμένο βογγάει
Μιὰ τούφα γαλανὸς καπνὸς μὲς στὸ τριανταφυλλὶ τοῦ ὁρίζοντα
Ἴδιος μὲ τὴ φτερούγα τοῦ γερανοῦ ποὺ σπαράζει
Στρατιὲς χελιδονιῶν περιμένουνε νὰ ποῦν στοὺς ἀντρειωμένους τὸ καλωσόρισες
Μπράτσα σηκώνουνται γυμνὰ μὲ χαραγμένες ἄγκυρες στὴ μασχάλη
Μπερδεύουνται κραυγὲς παιδιῶν μὲ τὸ κελάδημα τοῦ πουνέντε
Μέλισσες μπαινοβγαίνουνε μὲς στὰ ρουθούνια τῶν ἀγελάδων
Μαντήλια καλαματιανὰ κυματίζουνε
Καὶ μία καμπάνα μακρινὴ βάφει τὸν οὐρανὸ μὲ λουλάκι
Σὰν τὴ φωνὴ κάποιου σήμαντρου ποὺ ταξιδεύει μέσα στ᾿ ἀστέρια
Τόσους αἰῶνες φευγάτο
Ἀπὸ τῶν Γότθων τὴν ψυχὴ κι ἀπὸ τοὺς τρούλλους τῆς Βαλτιμόρης
Κι ἀπ᾿ τὴ χαμένη Ἁγια-Σοφιὰ τὸ μέγα μοναστήρι.
Μὰ πάνω στ᾿ ἀψηλὰ βουνὰ ποιοὶ νά ῾ναι αὐτοὶ ποὺ κοιτᾶνε
Μὲ τὴν ἀκύμαντη ματιὰ καὶ τὸ γαλήνιο πρόσωπο;
Ποιᾶς πυρκαγιᾶς νά ῾ναι ἀντίλαλος αὐτὸς ὁ κουρνιαχτὸς στὸν ἀγέρα;
Μήνα ὁ Καλύβας πολεμάει μήνα ὁ Λεβεντογιάννης;
Μήπως ἀμάχη ἐπιάσανεν οἱ Γερμανοὶ μὲ τοὺς Μανιάτες;
Οὐδ᾿ ὁ Καλύβας πολεμάει κι οὐδ᾿ ὁ Λεβεντογιάννης
Οὔτε κι ἀμάχη ἐπιάσανεν οἱ Γερμανοὶ μὲ τοὺς Μανιάτες.
Πύργοι φυλᾶνε σιωπηλοὶ μία στοιχειωμένη πριγκίπισσα
Κορφὲς κυπαρισσιῶν συντροφεύουνε μία πεθαμένη ἀνεμώνη
Τσοπαναρέοι ἀτάραχοι μ᾿ ἕνα καλάμι φλαμουριᾶς λένε τὸ πρωινό τους τραγούδι
Ἕνας ἀνόητος κυνηγὸς ρίχνει μία ντουφεκιὰ στὰ τρυγόνια
Κι ἕνας παλιὸς ἀνεμόμυλος λησμονημένος ἀπ᾿ ὅλους
Μὲ μία βελόνα δελφινιοῦ ράβει τὰ σάπια του πανιὰ μοναχός του
Καὶ κατεβαίνει ἀπ᾿ τὶς πλαγιὲς μὲ τὸν καράγιαλη πρίμα
Ὅπως κατέβαινε ὁ Ἄδωνις στὰ μονοπάτια τοῦ Χελμοῦ νὰ πεῖ μία καλησπέρα τῆς Γκόλφως.
Χρόνια καὶ χρόνια πάλεψα μὲ τὸ μελάνι καὶ τὸ σφυρὶ βασανισμένη καρδιά μου
Μὲ τὸ χρυσάφι καὶ τὴ φωτιὰ γιὰ νὰ σοῦ κάμω ἕνα κέντημα
Ἕνα ζουμπούλι πορτοκαλιᾶς
Μίαν ἀνθισμένη κυδωνιὰ νὰ σὲ παρηγορήσω
Ἐγὼ ποὺ κάποτε σ᾿ ἄγγιξα μὲ τὰ μάτια τῆς πούλιας
Καὶ μὲ τὴ χαίτη τοῦ φεγγαριοῦ σ᾿ ἀγκάλιασα καὶ χορέψαμε μὲς στοὺς καλοκαιριάτικους κάμπους
Πάνω στὴ θερισμένη καλαμιὰ καὶ φάγαμε μαζὶ τὸ κομένο τριφύλλι
Μαύρη μεγάλη μοναξιὰ μὲ τόσα βότσαλα τριγύρω στὸ λαιμὸ τόσα χρωματιστὰ πετράδια στὰ μαλλιά σου.
Ο Μάνος Χατζιδάκις αποπειράθηκε να μελοποιήσει την ΑΜΟΡΓΟ. Το έργο έμεινε ημιτελές. Μετά το θάνατό του ο Ν.Κυπουργός στον οποίο είχε εμπιστευθεί την ενορχήστρωση παρουσίασε το έργο καντάτα για μέτζο-σοπράνο, τενόρο, βαρύτονο, ηθοποιό, μικτή χορωδία και συμφωνική ορχήστρα. Στο βίντεο που ακολουθεί , ακούγεται στο τέλος και ο ίδιος ο Χατζιδάκις να τραγουδά με το πιάνο του "Τι να μου κάνει μια σταλαγματιά"
http://youtu.be/ltRrVml87wU
Τραγουδούν: Μαρία Φαραντούρη, Tάσης Χριστογιαννόπουλος, Δώρος Δημοσθένους
Ενορχήστρωση - Αναπροσαρμογή: Νίκος Κυπουργός
Μουσική Διεύθυνση: Λουκάς Καρυτινός
Διεύθυνση χορωδίας: Αντώνης Κοντογεωργίου
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ
ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΙΤΑΚΟΣ
Όταν κάποτε φύγω από τούτο το φως θα ελιχθώ προς τα πάνω όπως ένα ρυάκι που μουρμουρίζει.
Κι αν τυχόν κάπου ανάμεσα στους γαλάζιους διαδρόμους συναντήσω αγγέλους, θα τους μιλήσω ελληνικά,
επειδή δεν ξέρουνε γλώσσες. Μιλάνε μεταξύ τους με μουσική.
Βίος
Ο Νικηφόρος Βρεττάκος γεννήθηκε στις Κροκεές Λακωνίας την 1η Ιανουαρίου 1912. Έζησε τα παιδικά του χρόνια στο πατρικό του κτήμα στην Πλούμιτσα, κοντά στον Ταΰγετο και τα μαθητικά του στις Κροκεές και το Γύθειο, από το Γυμνάσιο του οποίου αποφοίτησε.
Νέος εγκαταστάθηκε στην Αθήνα για σπουδές -που δεν πραγματοποίησε- και άσκησε διάφορα επαγγέλματα ως ιδιωτικός υπάλληλος (1930-1938) και έπειτα ως δημόσιος υπάλληλος (1938-1947) και ως φιλολογικός συντάκτης περιοδικών και εφημερίδων.
Πήρε μέρος στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940-41 και ύστερα στην Εθνική Αντίσταση από τις γραμμές του ΕΑΜ[1].
Το 1954 εξελέγη δημοτικός σύμβουλος στον Πειραιά. Την περίοδο της δικτατορίας (1967-74) έζησε αυτοεξόριστος σε χώρες τηςΕυρώπης.
Ο Νικηφόρος Βρεττάκος είναι ενας σημαντικός σύγχρονος Έλληνας ποιητής, που διακρίνεται για τον βαθύτατο ανθρωπισμό της ποίησής του και την ιδιομορφία των εμπνεύσεών του. Ποιήματά του μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες. Υπήρξε μέλος της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών. Πήρε μέρος σε πολλά ποιητικά συνέδρια και φεστιβάλ στο Λονδίνο, στην Αχρίδα της τότε Γιουγκοσλαβίας κ.α. Τιμήθηκε με δύο Πρώτα Κρατικά Βραβεία (1940 και 1956), το Βραβείο Εθνικής Αντίστασης (1945), το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών (1976), με το βραβείο Ουράνη κ.ά. Το 1980 πραγματοποίησε τα αποκαλυπτήρια του μνημείου του «αγνώστου ναυτικού» στο λιμάνι του Γυθείου.
Το 1987 εξελέγη μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Ήταν κάτοικος Αθηνών (οδός Φιλολάου) και ομιλούσε Γαλλικά και Ιταλικά. Ο Νικηφόρος Βρεττάκος απεβίωσε στις 4 Αυγούστου του 1991. Ο Δήμος Αθηναίων απονέμει ένα λογοτεχνικό βραβείο στη μνήμη του. Το Αρχείο του έχει δωρηθεί και σώζεται στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σπάρτης.
Έργο
Το κύριο έργο του Βρεττάκου είναι ποιητικό. Σε ξεχωριστούς τόμους εκδόθηκαν οι ποιητικές του συλλογές:
§ ' 'Κάτω από σκιές και φώτα (1929),
§ Κατεβαίνοντας στη σιγή των αιώνων (1933),
§ Ο πόλεμος (1935),
§ Οι γκριμάτσες του ανθρώπου (1935),
§ Η επιστολή του Κύκνου (1937),
§ Το ταξίδι του Αρχάγγελου (1938),
§ Μαργαρίτα, εικόνες από το ηλιοβασίλεμα (1939),
§ Το μεσουράνημα της φωτιάς (1940),
§ Ηρωική Συμφωνία (1944),
§ 33 Ημέρες (1945),
§ Η παραμυθένια πολιτεία (1947),
§ Το βιβλίο της Μαργαρίτας (1949),
§ Ο Ταΰγετος και η σιωπή (1949),
§ Τα θολά ποτάμια (1950),
§ Πλούμιτσα (1951),
§ Έξοδος με το άλογο (1952),
§ Γράμμα στον Ρ. Οππενχάιμερ (1954),
§ Τα ποιήματα 1929-1951 (1956),
§ Ο χρόνος και το ποτάμι (1957),
§ Η μητέρα μου στην εκκλησία (1957),
§ Βασιλική Δρυς (1958),
§ Το βάθος του κόσμου (1961),
§ Αυτοβιογραφία (1961),
§ Εκλογή (επιλογή από τις προηγούμενες συλλογές (1965),
§ Οδοιπορία (συνολική έκδοση του ποιητικού του έργου σε 3 τόμους, 1972),
§ Διαμαρτυρία (1974),
§ Ωδή στον ήλιο (1974),
§ Το ποτάμι Μπόες και τα εφτά ελεγεία (1975),
§ Απογευματινό ηλιοτρόπιο (1976),
§ Ανάριθμα (1979),
§ Λειτουργία κάτω από την Ακρόπολη (1981) κ.ά.
§ Τα μυστικα ονειρα του Φαμπιου(2009)
Παράλληλα ασχολήθηκε με την πεζογραφία και την κριτική.
Σε ξεχωριστούς τόμους εκδόθηκαν τα πεζά έργα του:
§ Το γυμνό παιδί (1939),
§ Το αγρίμι (αυτοβιογραφία, 1945),
§ Δύο άνθρωποι μιλούν για την ειρήνη του κόσμου (1949),
§ Ο ένας από τους δύο κόσμους (1958),
§ Νίκος Καζαντζάκης, η αγωνία του και το έργο του (1959),
§ Οδύνη (μυθιστόρημα στα αγγλικά, Νέα Υόρκη, 1969),
§ Μπροστά στο ίδιο ποτάμι (1972),
§ Μαρτυρίες μιας κρίσιμης εποχής (1979) κ.ά.
Έγραψε επίσης μία τραγωδία με τον τίτλο Ο Προμηθέας (1978).
ΠΗΓΗ: BIKIΠAΙΔΕΙΑ
Ὁ Νικηφόρος Βρεττάκος (1912-1991), γράφει ὁ Μιχαὴλ Περάνθης, εἶναι «Ποιητὴς τῆς ἐλεύθερης φαντασίας, ἀφήνεται σὲ λυρικὲς ὀνειροπολήσεις, ἄλλοτε στοὺς κανόνες τῆς μετρικῆς καί, συχνότερα, σὲ ρυθμικὴ διαδοχὴ στίχων. Ἰδιοσυγκρασία εὐαίσθητη, φύση συναισθηματικὴ καὶ γνησίως λυρική, τυλίγει τὰ γραπτά του μὲ μιὰ διάχυση τρυφερότητας, δινοντὰς τοὺς τὸ ἅπλωμα, τὸ γύρισμα καὶ τὴν ἐλαστικότητα τῆς φαντασίας του».
Η ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΜΕ Τ΄ΑΓΑΛΜΑΤΑ
Η ψυχή μου έχει αμέτρητα χέρια.
Αν τ΄απλώσει παντού θα γιομίσουν τον κόσμο.
Κι οι πέτρες που μούφερες κι αυτές που μου δίνει
το σύμπαν ολόκληρο, μπορεί και να φτάνουν.
Δεν είναι περσότερες ούτε λιγότερες
απ΄όσες μπορώ. Κι αν μούφερνες ένα
βουνό, θα μπορούσα να το κόψω καθώς
η μητέρα μου το ψωμί: σε κομμάτια,
σε φέτες, σε αντίδωρα. Να το κάμω κολώνες,
στα κράσπεδα μιας λεωφόρου “Ειρήνης”
στις πλάτες της γης.
Κι ακόμη, ώρες – ώρες,
θαρρώ θα μπορούσα να σκαλίσω το φως
του ήλιου σε αγάλματα.
Το 3ο επεισόδιο της σειράς «ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΠΟΙ» παρακολουθεί τον ποιητικό λόγο του ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΒΡΕΤΤΑΚΟΥ και τα φυσιολατρικά σύμβολα της ποίησής του, με κυρίαρχο το βουνό του Ταΰγετου με το οποίο ο ποιητής συνδέεται ιδιαίτερα. Τονίζεται επίσης η εναργής σχέση του με τον γενέθλιο τόπο του, την Πλούμιτσα Λακωνίας, από όπου προέρχονται τα παιδικά του βιώματα και οι εικόνες που διατρέχουν τις ποιητικές του συλλογές.
Η φιλόλογος και διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΑΚΟΥΡΟΥ-ΧΡΟΝΗ αναλύει την έννοια της εντοπιότητας στο ποιητικό έργο του Ν. ΒΡΕΤΤΑΚΟΥ, το σημαντικό ρόλο της φύσης στην αισθητική αγωγή του ποιητή, τις συμβολικές προεκτάσεις του Ταΰγετου και τη λειτουργία του ως αισθητικού και ηθικού δείκτη για τον ποιητικό του προσανατολισμό. Ο φιλόλογος και θεολόγος ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ εξετάζει τη θρησκευτικότητα στην ποίηση του ΒΡΕΤΤΑΚΟΥ, τις μορφές με τις οποίες συναντάται και τη σχέση της με τις έννοιες του χριστιανισμού. Γίνεται επίσης αναφορά στις ουμανιστικές αξίες που συνδέονται με το ποιητικό του όραμα, όπως την ελευθερία, τον άνθρωπο και την αγάπη. Τέλος, για την ποίηση του Ν. ΒΡΕΤΤΑΚΟΥ μιλάει ο φίλος του φιλέλληνας Γάλλος διανοούμενος ΡΟΖΕ ΜΙΛΛΙΕΞ και μεταξύ άλλων αφηγείται την ανάβαση που έκαναν μαζί σε κορυφή του Ταΰγετου περιγράφοντας τη βιωματική σχέση του ποιητή με το βουνό.
Κατά τη διάρκεια της εκπομπής ακούγεται η φωνή του ίδιου του ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΒΡΕΤΤΑΚΟΥ να απαγγέλλει ποιήματά του.
http://youtu.be/Fg33zO5iWHs
Το αναστηλωμένο σπίτικαταφύγιο του ποιητή Νικηφόρου Βρεττάκου (στην ένθετη φωτογραφία) στον Αγιο Γεώργιο Πλούμιτσας
Ἀφῆστε αὐτὸν τὸν ὄμορφο κόσμο νὰ διαιωνίζεται
ἀνακυκλώνοντας τὸ αὔριο μὲς στὶς πηγές του ὅπως
τὸν καιρὸ ποὺ γεννήθηκα ὡς ν᾿ ἀναδύεται,
κάθε πρωί, γιὰ πρώτη φορά, μὲς
ἀπ᾿ τὶς ρόδινες γάζες τῆς γέννας του.
Σβῆστε στὸν ἥλιο τὴν κακὴ φωτιά.
Μὴ μᾶς σκοτώνετε!
Τ ΌΝΟΜΑ ΣΟΥ(ΜΕΓΑΛΥΝΑΡΙ)_
Από τη χορωδία Τρικάλων σε μουσική Τερψιχόρης Παπαστεφάνου
http://youtu.be/X094iczxK3w
Τ' όνομά σου : ψωμί στο τραπέζι
Τ' όνομά σου : νερό στην πηγή.
Τ' όνομά σου : αγιόκλημα αναρριχόμενων άστρων.
Τ' όνομά σου : παράθυρο ανοιγμένο τη νύχτα στην πρώτη του Μάη.
Τ' όνομά σου : ρινίσματα ήλιου
Τ' όνομά σου : στροφή από φλάουτο τη νύχτα.
Τ' όνομά σου : στα χείλη των αγγέλων τριαντάφυλλο.
Τ' όνομά σου : κουδούνισμα αλόγων που σέρνουν την 'άνοιξη πίσω τους
Τ' όνομά σου : βροχούλα στου σπορέα το μέτωπο
Τ' όνομά σου : περίσσευμα στου βοσκού την καλύβα
Τ' όνομά σου : τοπίο χωρισμένο με χρώματα
Τ' όνομά σου : δυο δρυς που το ουράνιο τόξο στηρίζει τις άκρες του.
Τ' όνομά σου : ένας ψίθυρος απ' αστέρι σε αστέρι
Τ' όνομά σου : ομιλία δύο ρυακιών μεταξύ τους
Τ' όνομά σου : μονόλογος ενός πεύκου στο Σούνιο
Τ' όνομά σου : ένα ελάφι βουτηγμένο ως το γόνατο σε μιαν άμπωτη ήλιου.
Τ' όνομά σου : ροδόφυλλο σ' ενός βρέφους το το μάγουλο
Τ' όνομά σου : πεντάγραμμο στις κεραίες των γρύλων
Τ' όνομά σου : ο Ηνίοχος στην άμαξα του ήλιου.
Τ' όνομά σου : πορεία πέντε κύκνων που σέρνουν την πούλια στα μεσούρανα
Τ' όνομά σου : Ειρήνη στα κλωνάρια του δάσους.
Τ' όνομά σου : Ειρήνη στους δρόμους των πόλεων
Τ' όνομά σου : Ειρήνη στις ρότες των πλοίων
Τ' όνομά σου : ένας άρτος, βαλμένος στην άκρη της γης που περίσσεψε
Τ' όνομά σου : αέτωμα περιστεριών στον ορίζοντα.
Τ' όνομά σου : αλληλούια πάνω στο Έβερεστ
"ΠΙΚΡΑΜΕΝΟΣ ΑΝΑΧΩΡΗΤΗΣ"
Στίχοι: Νικηφόρος Βρεττάκος
Μουσική: Παναγιώτης Κωνσταντακόπουλος
Πρώτη εκτέλεση: Μαρία Δημητριάδη
http://www.youtube.com/watch?v=Cv4EMMYb ... detailpage
Όλα τα χρόνια που έλειπα
ξέρεις για σένα γύριζα
έψαχνα να βρω το τριαντάφυλλο
που άλλος κανένας
δεν θα μπορούσε να σου δώσει
τι βουνά τι ερήμους
και τι θάλασσες επέρασα
τι βροχές μου αυλάκωσαν το μέτωπο
τι αρμύρες με παιδέψαν
πότε κανείς δεν θα το μάθει..
Έστυψα την καρδιά μου
σε άγιο δισκοπότηρο
και μέσα εκεί φύτρωσε
ωραίο τριαντάφυλλο το καθαρό
σαν της Λαμπρής το λυκαυγές
βάλτο στη ζώνη στο στήθος σου
ή στα μαλλιά σου θα σου παγαίνει
όπως πηγαίνει κάθε πρωί
στον κόσμο ο ήλιος θα σου πηγαίνει.
ερμηνεία Βασίλης Σκουλάς
Μουσική Παναγιώτης Κωνσταντακόπουλος
http://www.youtube.com/watch?v=fXj_n71e ... detailpage
Θα φύγω σε ψηλό βουνό, σε ριζιμιό λιθάρι
να στήσω το κρεβάτι μου κοντά στη νερομάνα
του κόσμου που βροντοχτυπούν οι χοντρές φλέβες του ήλιου,
ν' απλώσω εκεί την πίκρα μου, να λιώσει όπως το χιόνι.
Μην πιάνεσαι απ' τους ώμους μου και στριφογυρίζεις
άνεμε!
φεγγαράκι μου!
Καλέ μου!
Αυγερινέ μου!
Φέξε το ποροφάραγκο! Βοήθα ν' ανηφορίσω!
Φέρνω ζαλιά στις πλάτες μου τα χέρια των νεκρών!
Στη μια μεριά έχω τα όνειρα, στην άλλη τις ελπίδες!
Κι ανάμεσα στις δυο ζαλιές το ματωμένο στέφανο!
Μη με ρωτάς καλέ μου αϊτέ, μη με ξετάζεις ήλιε μου!
Ρίχτε στο δρόμο συννεφιά να μη γυρίσω πίσω!
Κοιτάχτηκα μες στο νερό, έκατσα και λογάριασα,
ζύγιασα το καλό και το κακό του κόσμου. Κι αποφάσισα,
να γίνω το μικρότερο αδερφάκι των πουλιών!
Γράμμα στὸν ἄνθρωπο τῆς πατρίδας μου
...Μὴν μὲ μαρτυρήσεις!
Καὶ προπαντὸς νὰ μὴν τοῦ πεῖς πὼς μ᾿ ἐγκατέλειψεν ἡ ἐλπίδα!
Καθὼς κοιτᾷς τὸν Ταΰγετο, σημείωσε τὰ φαράγγια
ποὺ πέρασα. Καὶ τὶς κορφὲς ποὺ πάτησα. Καὶ τὰ ἄστρα
ποὺ εἶδα. Πές τους ἀπὸ μένα, πές τους ἀπὸ τὰ δακρυά μου,
ὅτι ἐπιμένω ἀκόμη πὼς ὁ κόσμος
εἶναι ὄμορφος!
Όταν κάποτε φύγω από τούτο το φως θα ελιχθώ προς τα πάνω όπως ένα ρυάκι που μουρμουρίζει.
Κι αν τυχόν κάπου ανάμεσα στους γαλάζιους διαδρόμους συναντήσω αγγέλους, θα τους μιλήσω ελληνικά,
επειδή δεν ξέρουνε γλώσσες. Μιλάνε μεταξύ τους με μουσική.
Βίος
Ο Νικηφόρος Βρεττάκος γεννήθηκε στις Κροκεές Λακωνίας την 1η Ιανουαρίου 1912. Έζησε τα παιδικά του χρόνια στο πατρικό του κτήμα στην Πλούμιτσα, κοντά στον Ταΰγετο και τα μαθητικά του στις Κροκεές και το Γύθειο, από το Γυμνάσιο του οποίου αποφοίτησε.
Νέος εγκαταστάθηκε στην Αθήνα για σπουδές -που δεν πραγματοποίησε- και άσκησε διάφορα επαγγέλματα ως ιδιωτικός υπάλληλος (1930-1938) και έπειτα ως δημόσιος υπάλληλος (1938-1947) και ως φιλολογικός συντάκτης περιοδικών και εφημερίδων.
Πήρε μέρος στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940-41 και ύστερα στην Εθνική Αντίσταση από τις γραμμές του ΕΑΜ[1].
Το 1954 εξελέγη δημοτικός σύμβουλος στον Πειραιά. Την περίοδο της δικτατορίας (1967-74) έζησε αυτοεξόριστος σε χώρες τηςΕυρώπης.
Ο Νικηφόρος Βρεττάκος είναι ενας σημαντικός σύγχρονος Έλληνας ποιητής, που διακρίνεται για τον βαθύτατο ανθρωπισμό της ποίησής του και την ιδιομορφία των εμπνεύσεών του. Ποιήματά του μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες. Υπήρξε μέλος της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών. Πήρε μέρος σε πολλά ποιητικά συνέδρια και φεστιβάλ στο Λονδίνο, στην Αχρίδα της τότε Γιουγκοσλαβίας κ.α. Τιμήθηκε με δύο Πρώτα Κρατικά Βραβεία (1940 και 1956), το Βραβείο Εθνικής Αντίστασης (1945), το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών (1976), με το βραβείο Ουράνη κ.ά. Το 1980 πραγματοποίησε τα αποκαλυπτήρια του μνημείου του «αγνώστου ναυτικού» στο λιμάνι του Γυθείου.
Το 1987 εξελέγη μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Ήταν κάτοικος Αθηνών (οδός Φιλολάου) και ομιλούσε Γαλλικά και Ιταλικά. Ο Νικηφόρος Βρεττάκος απεβίωσε στις 4 Αυγούστου του 1991. Ο Δήμος Αθηναίων απονέμει ένα λογοτεχνικό βραβείο στη μνήμη του. Το Αρχείο του έχει δωρηθεί και σώζεται στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σπάρτης.
Έργο
Το κύριο έργο του Βρεττάκου είναι ποιητικό. Σε ξεχωριστούς τόμους εκδόθηκαν οι ποιητικές του συλλογές:
§ ' 'Κάτω από σκιές και φώτα (1929),
§ Κατεβαίνοντας στη σιγή των αιώνων (1933),
§ Ο πόλεμος (1935),
§ Οι γκριμάτσες του ανθρώπου (1935),
§ Η επιστολή του Κύκνου (1937),
§ Το ταξίδι του Αρχάγγελου (1938),
§ Μαργαρίτα, εικόνες από το ηλιοβασίλεμα (1939),
§ Το μεσουράνημα της φωτιάς (1940),
§ Ηρωική Συμφωνία (1944),
§ 33 Ημέρες (1945),
§ Η παραμυθένια πολιτεία (1947),
§ Το βιβλίο της Μαργαρίτας (1949),
§ Ο Ταΰγετος και η σιωπή (1949),
§ Τα θολά ποτάμια (1950),
§ Πλούμιτσα (1951),
§ Έξοδος με το άλογο (1952),
§ Γράμμα στον Ρ. Οππενχάιμερ (1954),
§ Τα ποιήματα 1929-1951 (1956),
§ Ο χρόνος και το ποτάμι (1957),
§ Η μητέρα μου στην εκκλησία (1957),
§ Βασιλική Δρυς (1958),
§ Το βάθος του κόσμου (1961),
§ Αυτοβιογραφία (1961),
§ Εκλογή (επιλογή από τις προηγούμενες συλλογές (1965),
§ Οδοιπορία (συνολική έκδοση του ποιητικού του έργου σε 3 τόμους, 1972),
§ Διαμαρτυρία (1974),
§ Ωδή στον ήλιο (1974),
§ Το ποτάμι Μπόες και τα εφτά ελεγεία (1975),
§ Απογευματινό ηλιοτρόπιο (1976),
§ Ανάριθμα (1979),
§ Λειτουργία κάτω από την Ακρόπολη (1981) κ.ά.
§ Τα μυστικα ονειρα του Φαμπιου(2009)
Παράλληλα ασχολήθηκε με την πεζογραφία και την κριτική.
Σε ξεχωριστούς τόμους εκδόθηκαν τα πεζά έργα του:
§ Το γυμνό παιδί (1939),
§ Το αγρίμι (αυτοβιογραφία, 1945),
§ Δύο άνθρωποι μιλούν για την ειρήνη του κόσμου (1949),
§ Ο ένας από τους δύο κόσμους (1958),
§ Νίκος Καζαντζάκης, η αγωνία του και το έργο του (1959),
§ Οδύνη (μυθιστόρημα στα αγγλικά, Νέα Υόρκη, 1969),
§ Μπροστά στο ίδιο ποτάμι (1972),
§ Μαρτυρίες μιας κρίσιμης εποχής (1979) κ.ά.
Έγραψε επίσης μία τραγωδία με τον τίτλο Ο Προμηθέας (1978).
ΠΗΓΗ: BIKIΠAΙΔΕΙΑ
Ὁ Νικηφόρος Βρεττάκος (1912-1991), γράφει ὁ Μιχαὴλ Περάνθης, εἶναι «Ποιητὴς τῆς ἐλεύθερης φαντασίας, ἀφήνεται σὲ λυρικὲς ὀνειροπολήσεις, ἄλλοτε στοὺς κανόνες τῆς μετρικῆς καί, συχνότερα, σὲ ρυθμικὴ διαδοχὴ στίχων. Ἰδιοσυγκρασία εὐαίσθητη, φύση συναισθηματικὴ καὶ γνησίως λυρική, τυλίγει τὰ γραπτά του μὲ μιὰ διάχυση τρυφερότητας, δινοντὰς τοὺς τὸ ἅπλωμα, τὸ γύρισμα καὶ τὴν ἐλαστικότητα τῆς φαντασίας του».
Η ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΜΕ Τ΄ΑΓΑΛΜΑΤΑ
Η ψυχή μου έχει αμέτρητα χέρια.
Αν τ΄απλώσει παντού θα γιομίσουν τον κόσμο.
Κι οι πέτρες που μούφερες κι αυτές που μου δίνει
το σύμπαν ολόκληρο, μπορεί και να φτάνουν.
Δεν είναι περσότερες ούτε λιγότερες
απ΄όσες μπορώ. Κι αν μούφερνες ένα
βουνό, θα μπορούσα να το κόψω καθώς
η μητέρα μου το ψωμί: σε κομμάτια,
σε φέτες, σε αντίδωρα. Να το κάμω κολώνες,
στα κράσπεδα μιας λεωφόρου “Ειρήνης”
στις πλάτες της γης.
Κι ακόμη, ώρες – ώρες,
θαρρώ θα μπορούσα να σκαλίσω το φως
του ήλιου σε αγάλματα.
Το 3ο επεισόδιο της σειράς «ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΠΟΙ» παρακολουθεί τον ποιητικό λόγο του ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΒΡΕΤΤΑΚΟΥ και τα φυσιολατρικά σύμβολα της ποίησής του, με κυρίαρχο το βουνό του Ταΰγετου με το οποίο ο ποιητής συνδέεται ιδιαίτερα. Τονίζεται επίσης η εναργής σχέση του με τον γενέθλιο τόπο του, την Πλούμιτσα Λακωνίας, από όπου προέρχονται τα παιδικά του βιώματα και οι εικόνες που διατρέχουν τις ποιητικές του συλλογές.
Η φιλόλογος και διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΑΚΟΥΡΟΥ-ΧΡΟΝΗ αναλύει την έννοια της εντοπιότητας στο ποιητικό έργο του Ν. ΒΡΕΤΤΑΚΟΥ, το σημαντικό ρόλο της φύσης στην αισθητική αγωγή του ποιητή, τις συμβολικές προεκτάσεις του Ταΰγετου και τη λειτουργία του ως αισθητικού και ηθικού δείκτη για τον ποιητικό του προσανατολισμό. Ο φιλόλογος και θεολόγος ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ εξετάζει τη θρησκευτικότητα στην ποίηση του ΒΡΕΤΤΑΚΟΥ, τις μορφές με τις οποίες συναντάται και τη σχέση της με τις έννοιες του χριστιανισμού. Γίνεται επίσης αναφορά στις ουμανιστικές αξίες που συνδέονται με το ποιητικό του όραμα, όπως την ελευθερία, τον άνθρωπο και την αγάπη. Τέλος, για την ποίηση του Ν. ΒΡΕΤΤΑΚΟΥ μιλάει ο φίλος του φιλέλληνας Γάλλος διανοούμενος ΡΟΖΕ ΜΙΛΛΙΕΞ και μεταξύ άλλων αφηγείται την ανάβαση που έκαναν μαζί σε κορυφή του Ταΰγετου περιγράφοντας τη βιωματική σχέση του ποιητή με το βουνό.
Κατά τη διάρκεια της εκπομπής ακούγεται η φωνή του ίδιου του ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΒΡΕΤΤΑΚΟΥ να απαγγέλλει ποιήματά του.
http://youtu.be/Fg33zO5iWHs
Το αναστηλωμένο σπίτικαταφύγιο του ποιητή Νικηφόρου Βρεττάκου (στην ένθετη φωτογραφία) στον Αγιο Γεώργιο Πλούμιτσας
Ἀφῆστε αὐτὸν τὸν ὄμορφο κόσμο νὰ διαιωνίζεται
ἀνακυκλώνοντας τὸ αὔριο μὲς στὶς πηγές του ὅπως
τὸν καιρὸ ποὺ γεννήθηκα ὡς ν᾿ ἀναδύεται,
κάθε πρωί, γιὰ πρώτη φορά, μὲς
ἀπ᾿ τὶς ρόδινες γάζες τῆς γέννας του.
Σβῆστε στὸν ἥλιο τὴν κακὴ φωτιά.
Μὴ μᾶς σκοτώνετε!
Τ ΌΝΟΜΑ ΣΟΥ(ΜΕΓΑΛΥΝΑΡΙ)_
Από τη χορωδία Τρικάλων σε μουσική Τερψιχόρης Παπαστεφάνου
http://youtu.be/X094iczxK3w
Τ' όνομά σου : ψωμί στο τραπέζι
Τ' όνομά σου : νερό στην πηγή.
Τ' όνομά σου : αγιόκλημα αναρριχόμενων άστρων.
Τ' όνομά σου : παράθυρο ανοιγμένο τη νύχτα στην πρώτη του Μάη.
Τ' όνομά σου : ρινίσματα ήλιου
Τ' όνομά σου : στροφή από φλάουτο τη νύχτα.
Τ' όνομά σου : στα χείλη των αγγέλων τριαντάφυλλο.
Τ' όνομά σου : κουδούνισμα αλόγων που σέρνουν την 'άνοιξη πίσω τους
Τ' όνομά σου : βροχούλα στου σπορέα το μέτωπο
Τ' όνομά σου : περίσσευμα στου βοσκού την καλύβα
Τ' όνομά σου : τοπίο χωρισμένο με χρώματα
Τ' όνομά σου : δυο δρυς που το ουράνιο τόξο στηρίζει τις άκρες του.
Τ' όνομά σου : ένας ψίθυρος απ' αστέρι σε αστέρι
Τ' όνομά σου : ομιλία δύο ρυακιών μεταξύ τους
Τ' όνομά σου : μονόλογος ενός πεύκου στο Σούνιο
Τ' όνομά σου : ένα ελάφι βουτηγμένο ως το γόνατο σε μιαν άμπωτη ήλιου.
Τ' όνομά σου : ροδόφυλλο σ' ενός βρέφους το το μάγουλο
Τ' όνομά σου : πεντάγραμμο στις κεραίες των γρύλων
Τ' όνομά σου : ο Ηνίοχος στην άμαξα του ήλιου.
Τ' όνομά σου : πορεία πέντε κύκνων που σέρνουν την πούλια στα μεσούρανα
Τ' όνομά σου : Ειρήνη στα κλωνάρια του δάσους.
Τ' όνομά σου : Ειρήνη στους δρόμους των πόλεων
Τ' όνομά σου : Ειρήνη στις ρότες των πλοίων
Τ' όνομά σου : ένας άρτος, βαλμένος στην άκρη της γης που περίσσεψε
Τ' όνομά σου : αέτωμα περιστεριών στον ορίζοντα.
Τ' όνομά σου : αλληλούια πάνω στο Έβερεστ
"ΠΙΚΡΑΜΕΝΟΣ ΑΝΑΧΩΡΗΤΗΣ"
Στίχοι: Νικηφόρος Βρεττάκος
Μουσική: Παναγιώτης Κωνσταντακόπουλος
Πρώτη εκτέλεση: Μαρία Δημητριάδη
http://www.youtube.com/watch?v=Cv4EMMYb ... detailpage
Όλα τα χρόνια που έλειπα
ξέρεις για σένα γύριζα
έψαχνα να βρω το τριαντάφυλλο
που άλλος κανένας
δεν θα μπορούσε να σου δώσει
τι βουνά τι ερήμους
και τι θάλασσες επέρασα
τι βροχές μου αυλάκωσαν το μέτωπο
τι αρμύρες με παιδέψαν
πότε κανείς δεν θα το μάθει..
Έστυψα την καρδιά μου
σε άγιο δισκοπότηρο
και μέσα εκεί φύτρωσε
ωραίο τριαντάφυλλο το καθαρό
σαν της Λαμπρής το λυκαυγές
βάλτο στη ζώνη στο στήθος σου
ή στα μαλλιά σου θα σου παγαίνει
όπως πηγαίνει κάθε πρωί
στον κόσμο ο ήλιος θα σου πηγαίνει.
ερμηνεία Βασίλης Σκουλάς
Μουσική Παναγιώτης Κωνσταντακόπουλος
http://www.youtube.com/watch?v=fXj_n71e ... detailpage
Θα φύγω σε ψηλό βουνό, σε ριζιμιό λιθάρι
να στήσω το κρεβάτι μου κοντά στη νερομάνα
του κόσμου που βροντοχτυπούν οι χοντρές φλέβες του ήλιου,
ν' απλώσω εκεί την πίκρα μου, να λιώσει όπως το χιόνι.
Μην πιάνεσαι απ' τους ώμους μου και στριφογυρίζεις
άνεμε!
φεγγαράκι μου!
Καλέ μου!
Αυγερινέ μου!
Φέξε το ποροφάραγκο! Βοήθα ν' ανηφορίσω!
Φέρνω ζαλιά στις πλάτες μου τα χέρια των νεκρών!
Στη μια μεριά έχω τα όνειρα, στην άλλη τις ελπίδες!
Κι ανάμεσα στις δυο ζαλιές το ματωμένο στέφανο!
Μη με ρωτάς καλέ μου αϊτέ, μη με ξετάζεις ήλιε μου!
Ρίχτε στο δρόμο συννεφιά να μη γυρίσω πίσω!
Κοιτάχτηκα μες στο νερό, έκατσα και λογάριασα,
ζύγιασα το καλό και το κακό του κόσμου. Κι αποφάσισα,
να γίνω το μικρότερο αδερφάκι των πουλιών!
Γράμμα στὸν ἄνθρωπο τῆς πατρίδας μου
...Μὴν μὲ μαρτυρήσεις!
Καὶ προπαντὸς νὰ μὴν τοῦ πεῖς πὼς μ᾿ ἐγκατέλειψεν ἡ ἐλπίδα!
Καθὼς κοιτᾷς τὸν Ταΰγετο, σημείωσε τὰ φαράγγια
ποὺ πέρασα. Καὶ τὶς κορφὲς ποὺ πάτησα. Καὶ τὰ ἄστρα
ποὺ εἶδα. Πές τους ἀπὸ μένα, πές τους ἀπὸ τὰ δακρυά μου,
ὅτι ἐπιμένω ἀκόμη πὼς ὁ κόσμος
εἶναι ὄμορφος!
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ
ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΑΣ ΓΝΗΣΙΩΣ ΛΑΪΚΟΣ ΠΟΙΗΤΗΣ
ΜΕΡΟΣ Α΄'
Φωτιά θ' ανάψω να σε κάψω ουρανέ
στάχτη να γίνεις μες στα στήθια μου καημέ
φλόγα και φωτιά σωρό να κάψω τα φιλιά
να φουντώσει τ' όνομά σου και να καεί
κάθε αχνάρι απ' τη σκιά σου και να μην ξαναβρεθεί.
Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 14 Νοεμβρίου 1935. Οι γονείς του ήταν πρόσφυγες, από την Προύσσα ο πατέρας του και από τη Ρωσία, Νοβοροσίσκι η μητέρα του. Πέρασε πολύ δύσκολα παιδικά χρόνια. Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ξεκίνησε την σταδιοδρομία του ως δημοσιογράφος και από το 1959 συνεργάζεται ανελλιπώς με την εφημερίδα «Τα Νέα».Έχει γράψει τα βιβλία: «Επαρχίες της Αθήνας», «Η Τουρκία χωρίς φερετζέ»,« Οι παλιοί συμμαθητές»,«Ζω από περιέργεια», «Όλα είναι ένα ψέμα», « Μάνος Λοΐζος», «Εν αρχή είν' ο Καζαντζίδης», «Είναι γλεντζές, πίνει γάλα», «Δώδεκα πόντους και μισό», «Να συλληφθεί το ντουμάνι», « Μάγκες πιάστε τα γιοφύρια» καθώς και την μεταγραφή «Άσμα ασμάτων». Είναι παντρεμένος με την σκηνοθέτιδα Ράια Μουζενίδου και έχει γράψει μαζί της τα θεατρικά έργα «Εν βρασμώ ψυχής» και «Ο γολγοθάς μιας ορφανής ανύπαντρης μητέρας» (σάτιρα). Έχει γράψει και παρουσιάσει αναρίθμητες τηλεοπτικές εκπομπές και συνεργάστηκε ως στιχουργός σε δεκάδες ταινίες και musical. Ανάμεσά τους : «Γλυκιά Ίρμα» με την Έλλη Λαμπέτη, « Εύθυμη χήρα» με την Αλίκη Βουγιουκλάκη, «Άννυ», «Ο Δρόμος» και πολλά άλλα. Κυκλοφορούν τρία βιβλία με τραγούδια του: «Τα τραγούδια γράφουν την ιστορία τους», «Εκατό ανέκδοτα τραγούδια» και «Τα τραγούδια μου».Είναι μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ), της Εταιρείας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων και διατέλεσε πρόεδρος της Εταιρείας Μουσικοσυνθετών Ελλάδος. Ανέλαβε δημοσιογραφικές αποστολές στην Αμερική, Ρωσία, Ευρώπη, Ασία και Αφρική.Έχει τιμηθεί με βραβείο δημοσιογραφικού διαγωνισμού ΕΣΑΤ (1965), το βραβείο Μπότση (1995),το βραβείο Παυσανία (2009). Η ΕΣΗΕΑ τον τίμησε επίσης για την προσφορά του, απονέμοντάς του το ανώτατο βραβείο της "ΞΕΝΟΦΩΝ" (2009).Έχει βραβευθεί από τον δήμο Αθηναίων δύο φορές και είναι επίτιμος δημότης του δήμου Πατρέων και Μήθυμνας. Έχει γράψει περί τα 1200 τραγούδια με τους πιο σημαντικούς Έλληνες συνθέτες και τραγουδιστές. Έχει μεταφράσει ποίηση του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, του Πάμπλο Νερούδα και του Ναζίμ Χικμέτ. Ο δίσκος του «Ο Δρόμος», με αντίτυπα άνω του 1.000.000, κατέχει το ελληνικό ρεκόρ πωλήσεων. Έχει δύο παιδιά, τον Νότη (δημοσιογράφο) και την Υακίνθη (ηθοποιό) και δύο εγγόνια, την Μαρία-Νεφέλη και τον Λευτέρη. Είναι γνωστός οπαδός της ΑΕΚ.
ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ
Υπάρχει κάποιος που δεν έχει σιγοψιθυρίσει ένα από τα χίλια και πλέον τραγούδια του "Προέδρου" όπως τον αποκαλούν οι φίλοι του ,Λευτέρη Παπαδόπουλου; Aς θυμηθούμε μερικά...
Σαββατόβραδο Στη Καισαριανή
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Πρώτη εκτέλεση: Γρηγόρης Μπιθικώτσης
Άλλες ερμηνείες: Γιώργος Νταλάρας , Κώστας Μακεδόνας
http://www.youtube.com/watch?v=A9e2doaD ... C72C77C3E3
Το απομεσήμερο έμοιαζε να στέκει
σαν αμάξι γέρικο στην ανηφοριά
κάθε απομεσήμερο στο παλιό μας στέκι
πίσω απ' το μαγέρικο του Ντελη-βοριά
Κι όλα μοιάζαν ουρανός και ψωμί σπιτίσιο
κι όλα μοιάζαν ουρανός και γλυκό γλυκό ψωμί
Γνώριζες τα βήματα ξέκρινα τους ήχους
και φωτιές ανάβαμε με σβηστή φωνή
τις βραδιές συνθήματα γράφαμε στους τοίχους
πέφταμε φωνάζοντας κάτω οι Γερμανοί
Κι όλα μοιάζαν ουρανός και ψωμί σπιτίσιο
κι όλα μοιάζαν ουρανός και πικρό πικρό ψωμί
Τάχα τι να ζήλεψαν στα χλωμά σου μάτια
που γιομαν τ' απόβραδο γλύκα πρωινή
ήρθαν και βασίλεψαν τα βαθιά σου μάτια
κάποιο Σαββατόβραδο στην Καισαριανή
Κι όλα γίναν κεραυνός πελαγίσια αρμύρα
κι όλα γίναν κεραυνός και πικρό πικρό ψωμί
ΜΑΝΑ ΔΕΝ ΦΥΤΕΨΑΜΕ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Μάνος Λοΐζος
Πρώτη εκτέλεση: Γιώργος Νταλάρας
ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΙΣΚΟ " Ο ΜΕΤΟΙΚΟΣ " ΠΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ ΤΟ 1971. ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΒΡΙΣΚΟΤΑΝ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΔΙΣΚΟ ΤΩΝ Μ. ΛΟΙΖΟΥ Λ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ " ΘΑΛΑΣΣΟΓΡΑΦΙΕΣ " ΠΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ ΤΟ 1970
http://youtu.be/u13PkOIbSzo
Έσπασε το κομπολόι σκόρπισαν οι χάντρες
πιάσανε το μοιρολόι ένα τσούρμο άντρες
Μάνα δε φυτέψαμε ούτε ένα λουλούδι
κι ακριβοπληρώσαμε δυο σπυριά ζωή
μάνα δεν τελειώσαμε ούτε ένα τραγούδι
ήλιο ζητιανέψαμε κι έχουμε καεί
Έσβησε η ασετυλίνη χίμηξε σκοτάδι
βούλιαξε στη Μυτιλήνη το στερνό καράβι
Μάνα δε φυτέψαμε ούτε ένα λουλούδι
κι ακριβοπληρώσαμε δυο σπυριά ζωή
μάνα δεν τελειώσαμε ούτε ένα τραγούδι
ήλιο ζητιανέψαμε κι έχουμε καεί
Θα κλείσω το παράθυρο
Μουσική: Μάνος Λοΐζος
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Ερμηνεία: Αλέκα Αλιμπέρτη
Άλμπουμ: Τραγούδια του δρόμου
Ηχογράφηση: Νοέμβρης 1974
http://youtu.be/V269gEgut1w
Θα κλείσω το παράθυρο
την πόρτα θα καρφώσω
τη νύχτα αυτή που ο θάνατος
γωνιά γωνιά σε ψάχνει.
Δε θα σε δώσω του φονιά
πουλί κυνηγημένο
θα βρω μαχαίρι και γωνιά
και θα τον περιμένω.
Χτυπάνε δυο, χτυπάνε τρεις
ραγίζουν τα ρολόγια
χτυπάν την πόρτα δεκατρείς
ακούει η νύχτα, τρέμει.
Δε θα σε δώσω του φονιά
πουλί κυνηγημένο
θα βρω μαχαίρι και γωνιά
και θα τον περιμένω.
Το αίμα σου γαρούφαλλο
το δάκρυ μου ποτάμι...
ΚΑΠΟΤΕ ΘΑΡΘΟΥΝ ΝΑ ΣΟΥ ΠΟΥΝ
με τη φωνή του "πρίγκιπα" της ελληνικής ρόκ σκηνής,Παύλου Σιδηρόπουλου
που έφυγε νωρίς μια ¨λευκή νύχτα"
http://youtu.be/2skR-SqNXjk
Μ.Θεοδωρακης,Στιχουργος Λ.Παπαδοπουλος,Ερμηνευτης Π.Σιδηροπουλος
.
.
Κάποτε θα 'ρθουν να σου πουν
πως σε πιστεύουν, σ' αγαπούν
και πώς σε θένε
Έχε τον νου σου στο παιδί
κλείσε την πόρτα με κλειδί
ψέματα λένε
Κάποτε θα 'ρθουν γνωστικοί
λογάδες και γραμματικοί
για να σε πείσουν
Έχε τον νου σου στο παιδί
κλείσε την πόρτα με κλειδί
θα σε πουλήσουν
Και όταν θα 'ρθουν οι καιροί
που θα 'χει σβήσει το κερί
στην καταιγίδα
Υπερασπίσου το παιδί
γιατί αν γλιτώσει το παιδί
υπάρχει ελπίδα
Σαν τον μετανάστη
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Zulfi Livaneli
Πρώτη εκτέλεση: Μαρία Φαραντούρη
Άλλες ερμηνείες:
Γιώργος Νταλάρας
Άλκηστις Πρωτοψάλτη
Γιώργος Νταλάρας & Halil Moustafa ( Ντουέτο )
http://youtu.be/5ydtlZ3zH3g
Σαν τον μετανάστη στη δική σου γη
μέρα νύχτα λύνεις δένεις την πληγή
κι όλα γύρω ξένα κι όλα πετρωμένα
και δεν ξημερώνει να 'ρθει χαραυγή
Στράγγισε η ζωή σου που αιμορραγεί
κάθε ώρα τρόμος πόνος και κραυγή
και σ' ακούν οι ξένοι κι ο αδερφός σωπαίνει
αχ δεν είναι άλλη πιο βαθιά πληγή
Σύρμα κι άλλο σύρμα και χοντρό γυαλί
μάτωσε ο ήλιος την ανατολή
κλαις κι αναστενάζεις αχ ξενιτιά φωνάζεις
μα η ελπίδα μαύρο κι άπιαστο πουλί
Ανακηρυξη Λευτέρη Παπαδόπουλου, ως επίτιμου Δημότη Δήμου Πατρέων, από τον Δήμαρχο Πατρέων, Ανδρέα Φούρα
Κλάψτε ουρανοί κι αστέρια
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος.
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος.
Πρώτη εκτέλεση: Γρηγόρης Μπιθικώτσης, «ΧΡΩΜΑΤΑ», 1968.
Άλλες ερμηνείες: Γιώργος Νταλάρας.
http://www.youtube.com/watch?feature=pl ... NoWbbUPI3Y
Κλάψτε ουρανοί κι αστέρια
κι ορφανά πουλιά της ερημιάς
χίλια χέρια με μαχαίρια
την καρδιά ξεσκίζουν της καρδιάς.
Πόνε γίνε μαξιλάρι να κοιμηθώ
να 'ρθει η νύχτα να με πάρει
και να μην ξημερωθώ.
Φωτιά θ' ανάψω να σε κάψω ουρανέ
στάχτη να γίνεις μες στα στήθια μου καημέ
φλόγα και φωτιά σωρό να κάψω τα φιλιά
να φουντώσει τ' όνομά σου και να καεί
κάθε αχνάρι απ' τη σκιά σου και να μην ξαναβρεθεί.
ΑΧ ΧΕΛΙΔΟΝΙ ΜΟΥ
Αυτό το τραγούδι γράφτηκε κατά τη διάρκεια των 7 χρόνων δικτατορίας στην Ελλάδα.Ο στιχουργος προκειμένου να αποφυγει την λογοκρισια έγραψε το τραγούδι σαν να ήταν ένα τραγούδι αγάπης
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Μάνος Λοΐζος
Πρώτη εκτέλεση: Γιώργος Νταλάρας
Άλλες ερμηνείες: Χαρούλα Αλεξίου
http://youtu.be/8eeW5MatRWQ
Αχ χελιδόνι μου πώς να πετάξεις
σ' αυτόν το μαύρο τον ουρανό
αίμα σταλάζει το δειλινό
και πώς να κλάψεις
αχ χελιδόνι μου
Αχ παλικάρι μου τα τρένα φύγαν
δεν έχει δρόμο για μισεμό
κι όσοι μιλούσαν για λυτρωμό
πες μου πού πήγαν
αχ παλικάρι μου
Άχου καρδούλα μου φυλακισμένη
δε βγαίνει ο ήλιος που καρτεράς
μόνο ο ντελάλης της αγοράς
σε ξεκουφαίνει
άχου καρδούλα μου
Τα βουρκωμένα μάτια μου
ακούστηκε στην ταινία του Θ.Αγγελόπουλου,
Ο ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΟΣ
Μουσική: Ελένη Καραΐνδρου
Ερμηνεία: Γιώργος Νταλάρας
Δίσκος: «Ο μελισσοκόμος» (1986)
http://youtu.be/hUTFZThlhVM
Μπορεί και να 'ναι απ' τον καπνό
μπορεί κι απ' τον αγέρα
τα βουρκωμένα μάτια μου
και τούτη η παγωνιά
Μπορεί και να 'ναι απ' τον καπνό
που θάμπωσε τη μέρα
κι όχι από σένα μάτια μου
που άνοιξες πανιά
Μπορεί και να 'ναι απ' τον καπνό
μπορεί κι απ' τον αγέρα
μπορεί κι από τ' απόδειπνο
το μελαγχολικό
Μπορεί και να 'ναι απ' τη φωτιά
μπορεί κι από το χιόνι
το δάσος που ρημάχτηκε
και διώχνει τα πουλιά
Μπορεί και να 'ναι απ' τη φωτιά
που τη ζωή μου ζώνει
κι όχι από σένα μάτια μου
που άλλαξες φωλιά
Μπορεί και να 'ναι απ' τον καπνό
μπορεί κι απ' τον αγέρα
μπορεί κι από τ' απόδειπνο
το μελαγχολικό
ΒΡΕΧΕΙ ΦΩΤΙΑ ΣΤΗ ΣΤΡΑΤΑ ΜΟΥ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Μίμης Πλέσσας
Πρώτη εκτέλεση: Στράτος Διονυσίου
Άλλες ερμηνείες:
Γιώργος Νταλάρας
''ενα ζεϊμπέκικο που ''έκαψε σανίδια" και ακούστηκε πρώτη φορά,στην ταινία " Ορατότης μηδέν",
με πρωταγωνιστή τον ωραίο της εποχής Ν.Κούρκουλο.
http://youtu.be/GQSYqh1eMF4
Βρέχει φωτιά στη στράτα μου
φωτιά που μ' έχει κάψει
για τα φτωχά τα νιάτα μου
κανένας δε θα κλάψει
Η ζωή, εδώ τελειώνει
σβήνει το καντήλι μου
κι η ψυχή, σαν χελιδόνι
φεύγει απ' τα χείλη μου
Κύμα πικρό στην πλώρη μου
και τα πανιά σκισμένα
ούτε αδελφός αγόρι μου
δε νοιάστηκε για σένα
Η ζωή, εδώ τελειώνει
σβήνει το καντήλι μου
κι η ψυχή, σαν χελιδόνι
φεύγει απ' τα χείλη μου
ΕΝΑΣ ΓΝΗΣΙΩΣ ΛΑΪΚΟΣ ΠΟΙΗΤΗΣ
ΜΕΡΟΣ Α΄'
Φωτιά θ' ανάψω να σε κάψω ουρανέ
στάχτη να γίνεις μες στα στήθια μου καημέ
φλόγα και φωτιά σωρό να κάψω τα φιλιά
να φουντώσει τ' όνομά σου και να καεί
κάθε αχνάρι απ' τη σκιά σου και να μην ξαναβρεθεί.
Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 14 Νοεμβρίου 1935. Οι γονείς του ήταν πρόσφυγες, από την Προύσσα ο πατέρας του και από τη Ρωσία, Νοβοροσίσκι η μητέρα του. Πέρασε πολύ δύσκολα παιδικά χρόνια. Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ξεκίνησε την σταδιοδρομία του ως δημοσιογράφος και από το 1959 συνεργάζεται ανελλιπώς με την εφημερίδα «Τα Νέα».Έχει γράψει τα βιβλία: «Επαρχίες της Αθήνας», «Η Τουρκία χωρίς φερετζέ»,« Οι παλιοί συμμαθητές»,«Ζω από περιέργεια», «Όλα είναι ένα ψέμα», « Μάνος Λοΐζος», «Εν αρχή είν' ο Καζαντζίδης», «Είναι γλεντζές, πίνει γάλα», «Δώδεκα πόντους και μισό», «Να συλληφθεί το ντουμάνι», « Μάγκες πιάστε τα γιοφύρια» καθώς και την μεταγραφή «Άσμα ασμάτων». Είναι παντρεμένος με την σκηνοθέτιδα Ράια Μουζενίδου και έχει γράψει μαζί της τα θεατρικά έργα «Εν βρασμώ ψυχής» και «Ο γολγοθάς μιας ορφανής ανύπαντρης μητέρας» (σάτιρα). Έχει γράψει και παρουσιάσει αναρίθμητες τηλεοπτικές εκπομπές και συνεργάστηκε ως στιχουργός σε δεκάδες ταινίες και musical. Ανάμεσά τους : «Γλυκιά Ίρμα» με την Έλλη Λαμπέτη, « Εύθυμη χήρα» με την Αλίκη Βουγιουκλάκη, «Άννυ», «Ο Δρόμος» και πολλά άλλα. Κυκλοφορούν τρία βιβλία με τραγούδια του: «Τα τραγούδια γράφουν την ιστορία τους», «Εκατό ανέκδοτα τραγούδια» και «Τα τραγούδια μου».Είναι μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ), της Εταιρείας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων και διατέλεσε πρόεδρος της Εταιρείας Μουσικοσυνθετών Ελλάδος. Ανέλαβε δημοσιογραφικές αποστολές στην Αμερική, Ρωσία, Ευρώπη, Ασία και Αφρική.Έχει τιμηθεί με βραβείο δημοσιογραφικού διαγωνισμού ΕΣΑΤ (1965), το βραβείο Μπότση (1995),το βραβείο Παυσανία (2009). Η ΕΣΗΕΑ τον τίμησε επίσης για την προσφορά του, απονέμοντάς του το ανώτατο βραβείο της "ΞΕΝΟΦΩΝ" (2009).Έχει βραβευθεί από τον δήμο Αθηναίων δύο φορές και είναι επίτιμος δημότης του δήμου Πατρέων και Μήθυμνας. Έχει γράψει περί τα 1200 τραγούδια με τους πιο σημαντικούς Έλληνες συνθέτες και τραγουδιστές. Έχει μεταφράσει ποίηση του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, του Πάμπλο Νερούδα και του Ναζίμ Χικμέτ. Ο δίσκος του «Ο Δρόμος», με αντίτυπα άνω του 1.000.000, κατέχει το ελληνικό ρεκόρ πωλήσεων. Έχει δύο παιδιά, τον Νότη (δημοσιογράφο) και την Υακίνθη (ηθοποιό) και δύο εγγόνια, την Μαρία-Νεφέλη και τον Λευτέρη. Είναι γνωστός οπαδός της ΑΕΚ.
ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ
Υπάρχει κάποιος που δεν έχει σιγοψιθυρίσει ένα από τα χίλια και πλέον τραγούδια του "Προέδρου" όπως τον αποκαλούν οι φίλοι του ,Λευτέρη Παπαδόπουλου; Aς θυμηθούμε μερικά...
Σαββατόβραδο Στη Καισαριανή
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Πρώτη εκτέλεση: Γρηγόρης Μπιθικώτσης
Άλλες ερμηνείες: Γιώργος Νταλάρας , Κώστας Μακεδόνας
http://www.youtube.com/watch?v=A9e2doaD ... C72C77C3E3
Το απομεσήμερο έμοιαζε να στέκει
σαν αμάξι γέρικο στην ανηφοριά
κάθε απομεσήμερο στο παλιό μας στέκι
πίσω απ' το μαγέρικο του Ντελη-βοριά
Κι όλα μοιάζαν ουρανός και ψωμί σπιτίσιο
κι όλα μοιάζαν ουρανός και γλυκό γλυκό ψωμί
Γνώριζες τα βήματα ξέκρινα τους ήχους
και φωτιές ανάβαμε με σβηστή φωνή
τις βραδιές συνθήματα γράφαμε στους τοίχους
πέφταμε φωνάζοντας κάτω οι Γερμανοί
Κι όλα μοιάζαν ουρανός και ψωμί σπιτίσιο
κι όλα μοιάζαν ουρανός και πικρό πικρό ψωμί
Τάχα τι να ζήλεψαν στα χλωμά σου μάτια
που γιομαν τ' απόβραδο γλύκα πρωινή
ήρθαν και βασίλεψαν τα βαθιά σου μάτια
κάποιο Σαββατόβραδο στην Καισαριανή
Κι όλα γίναν κεραυνός πελαγίσια αρμύρα
κι όλα γίναν κεραυνός και πικρό πικρό ψωμί
ΜΑΝΑ ΔΕΝ ΦΥΤΕΨΑΜΕ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Μάνος Λοΐζος
Πρώτη εκτέλεση: Γιώργος Νταλάρας
ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΙΣΚΟ " Ο ΜΕΤΟΙΚΟΣ " ΠΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ ΤΟ 1971. ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΒΡΙΣΚΟΤΑΝ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΔΙΣΚΟ ΤΩΝ Μ. ΛΟΙΖΟΥ Λ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ " ΘΑΛΑΣΣΟΓΡΑΦΙΕΣ " ΠΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ ΤΟ 1970
http://youtu.be/u13PkOIbSzo
Έσπασε το κομπολόι σκόρπισαν οι χάντρες
πιάσανε το μοιρολόι ένα τσούρμο άντρες
Μάνα δε φυτέψαμε ούτε ένα λουλούδι
κι ακριβοπληρώσαμε δυο σπυριά ζωή
μάνα δεν τελειώσαμε ούτε ένα τραγούδι
ήλιο ζητιανέψαμε κι έχουμε καεί
Έσβησε η ασετυλίνη χίμηξε σκοτάδι
βούλιαξε στη Μυτιλήνη το στερνό καράβι
Μάνα δε φυτέψαμε ούτε ένα λουλούδι
κι ακριβοπληρώσαμε δυο σπυριά ζωή
μάνα δεν τελειώσαμε ούτε ένα τραγούδι
ήλιο ζητιανέψαμε κι έχουμε καεί
Θα κλείσω το παράθυρο
Μουσική: Μάνος Λοΐζος
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Ερμηνεία: Αλέκα Αλιμπέρτη
Άλμπουμ: Τραγούδια του δρόμου
Ηχογράφηση: Νοέμβρης 1974
http://youtu.be/V269gEgut1w
Θα κλείσω το παράθυρο
την πόρτα θα καρφώσω
τη νύχτα αυτή που ο θάνατος
γωνιά γωνιά σε ψάχνει.
Δε θα σε δώσω του φονιά
πουλί κυνηγημένο
θα βρω μαχαίρι και γωνιά
και θα τον περιμένω.
Χτυπάνε δυο, χτυπάνε τρεις
ραγίζουν τα ρολόγια
χτυπάν την πόρτα δεκατρείς
ακούει η νύχτα, τρέμει.
Δε θα σε δώσω του φονιά
πουλί κυνηγημένο
θα βρω μαχαίρι και γωνιά
και θα τον περιμένω.
Το αίμα σου γαρούφαλλο
το δάκρυ μου ποτάμι...
ΚΑΠΟΤΕ ΘΑΡΘΟΥΝ ΝΑ ΣΟΥ ΠΟΥΝ
με τη φωνή του "πρίγκιπα" της ελληνικής ρόκ σκηνής,Παύλου Σιδηρόπουλου
που έφυγε νωρίς μια ¨λευκή νύχτα"
http://youtu.be/2skR-SqNXjk
Μ.Θεοδωρακης,Στιχουργος Λ.Παπαδοπουλος,Ερμηνευτης Π.Σιδηροπουλος
.
.
Κάποτε θα 'ρθουν να σου πουν
πως σε πιστεύουν, σ' αγαπούν
και πώς σε θένε
Έχε τον νου σου στο παιδί
κλείσε την πόρτα με κλειδί
ψέματα λένε
Κάποτε θα 'ρθουν γνωστικοί
λογάδες και γραμματικοί
για να σε πείσουν
Έχε τον νου σου στο παιδί
κλείσε την πόρτα με κλειδί
θα σε πουλήσουν
Και όταν θα 'ρθουν οι καιροί
που θα 'χει σβήσει το κερί
στην καταιγίδα
Υπερασπίσου το παιδί
γιατί αν γλιτώσει το παιδί
υπάρχει ελπίδα
Σαν τον μετανάστη
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Zulfi Livaneli
Πρώτη εκτέλεση: Μαρία Φαραντούρη
Άλλες ερμηνείες:
Γιώργος Νταλάρας
Άλκηστις Πρωτοψάλτη
Γιώργος Νταλάρας & Halil Moustafa ( Ντουέτο )
http://youtu.be/5ydtlZ3zH3g
Σαν τον μετανάστη στη δική σου γη
μέρα νύχτα λύνεις δένεις την πληγή
κι όλα γύρω ξένα κι όλα πετρωμένα
και δεν ξημερώνει να 'ρθει χαραυγή
Στράγγισε η ζωή σου που αιμορραγεί
κάθε ώρα τρόμος πόνος και κραυγή
και σ' ακούν οι ξένοι κι ο αδερφός σωπαίνει
αχ δεν είναι άλλη πιο βαθιά πληγή
Σύρμα κι άλλο σύρμα και χοντρό γυαλί
μάτωσε ο ήλιος την ανατολή
κλαις κι αναστενάζεις αχ ξενιτιά φωνάζεις
μα η ελπίδα μαύρο κι άπιαστο πουλί
Ανακηρυξη Λευτέρη Παπαδόπουλου, ως επίτιμου Δημότη Δήμου Πατρέων, από τον Δήμαρχο Πατρέων, Ανδρέα Φούρα
Κλάψτε ουρανοί κι αστέρια
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος.
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος.
Πρώτη εκτέλεση: Γρηγόρης Μπιθικώτσης, «ΧΡΩΜΑΤΑ», 1968.
Άλλες ερμηνείες: Γιώργος Νταλάρας.
http://www.youtube.com/watch?feature=pl ... NoWbbUPI3Y
Κλάψτε ουρανοί κι αστέρια
κι ορφανά πουλιά της ερημιάς
χίλια χέρια με μαχαίρια
την καρδιά ξεσκίζουν της καρδιάς.
Πόνε γίνε μαξιλάρι να κοιμηθώ
να 'ρθει η νύχτα να με πάρει
και να μην ξημερωθώ.
Φωτιά θ' ανάψω να σε κάψω ουρανέ
στάχτη να γίνεις μες στα στήθια μου καημέ
φλόγα και φωτιά σωρό να κάψω τα φιλιά
να φουντώσει τ' όνομά σου και να καεί
κάθε αχνάρι απ' τη σκιά σου και να μην ξαναβρεθεί.
ΑΧ ΧΕΛΙΔΟΝΙ ΜΟΥ
Αυτό το τραγούδι γράφτηκε κατά τη διάρκεια των 7 χρόνων δικτατορίας στην Ελλάδα.Ο στιχουργος προκειμένου να αποφυγει την λογοκρισια έγραψε το τραγούδι σαν να ήταν ένα τραγούδι αγάπης
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Μάνος Λοΐζος
Πρώτη εκτέλεση: Γιώργος Νταλάρας
Άλλες ερμηνείες: Χαρούλα Αλεξίου
http://youtu.be/8eeW5MatRWQ
Αχ χελιδόνι μου πώς να πετάξεις
σ' αυτόν το μαύρο τον ουρανό
αίμα σταλάζει το δειλινό
και πώς να κλάψεις
αχ χελιδόνι μου
Αχ παλικάρι μου τα τρένα φύγαν
δεν έχει δρόμο για μισεμό
κι όσοι μιλούσαν για λυτρωμό
πες μου πού πήγαν
αχ παλικάρι μου
Άχου καρδούλα μου φυλακισμένη
δε βγαίνει ο ήλιος που καρτεράς
μόνο ο ντελάλης της αγοράς
σε ξεκουφαίνει
άχου καρδούλα μου
Τα βουρκωμένα μάτια μου
ακούστηκε στην ταινία του Θ.Αγγελόπουλου,
Ο ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΟΣ
Μουσική: Ελένη Καραΐνδρου
Ερμηνεία: Γιώργος Νταλάρας
Δίσκος: «Ο μελισσοκόμος» (1986)
http://youtu.be/hUTFZThlhVM
Μπορεί και να 'ναι απ' τον καπνό
μπορεί κι απ' τον αγέρα
τα βουρκωμένα μάτια μου
και τούτη η παγωνιά
Μπορεί και να 'ναι απ' τον καπνό
που θάμπωσε τη μέρα
κι όχι από σένα μάτια μου
που άνοιξες πανιά
Μπορεί και να 'ναι απ' τον καπνό
μπορεί κι απ' τον αγέρα
μπορεί κι από τ' απόδειπνο
το μελαγχολικό
Μπορεί και να 'ναι απ' τη φωτιά
μπορεί κι από το χιόνι
το δάσος που ρημάχτηκε
και διώχνει τα πουλιά
Μπορεί και να 'ναι απ' τη φωτιά
που τη ζωή μου ζώνει
κι όχι από σένα μάτια μου
που άλλαξες φωλιά
Μπορεί και να 'ναι απ' τον καπνό
μπορεί κι απ' τον αγέρα
μπορεί κι από τ' απόδειπνο
το μελαγχολικό
ΒΡΕΧΕΙ ΦΩΤΙΑ ΣΤΗ ΣΤΡΑΤΑ ΜΟΥ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Μίμης Πλέσσας
Πρώτη εκτέλεση: Στράτος Διονυσίου
Άλλες ερμηνείες:
Γιώργος Νταλάρας
''ενα ζεϊμπέκικο που ''έκαψε σανίδια" και ακούστηκε πρώτη φορά,στην ταινία " Ορατότης μηδέν",
με πρωταγωνιστή τον ωραίο της εποχής Ν.Κούρκουλο.
http://youtu.be/GQSYqh1eMF4
Βρέχει φωτιά στη στράτα μου
φωτιά που μ' έχει κάψει
για τα φτωχά τα νιάτα μου
κανένας δε θα κλάψει
Η ζωή, εδώ τελειώνει
σβήνει το καντήλι μου
κι η ψυχή, σαν χελιδόνι
φεύγει απ' τα χείλη μου
Κύμα πικρό στην πλώρη μου
και τα πανιά σκισμένα
ούτε αδελφός αγόρι μου
δε νοιάστηκε για σένα
Η ζωή, εδώ τελειώνει
σβήνει το καντήλι μου
κι η ψυχή, σαν χελιδόνι
φεύγει απ' τα χείλη μου
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ
ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΑΣ ΓΝΗΣΙΩΣ ΛΑΪΚΟΣ ΠΟΙΗΤΗΣ
ΜΕΡΟΣ Β΄
ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Μάνος Λοΐζος
Πρώτη εκτέλεση: Μαρίζα Κωχ
http://youtu.be/EuYORJAykkc
Το μήνυμα μες στο μπουκάλι
που ‘ριξες στον ωκεανό
το μηνυμά σου το στερνό
το βρήκα χθες στο περιγιάλι
Περιμενέ με παλληκάρι
περιμενέ με στο βυθό
μπροστά σου να φανερωθώ
σαν Αυγουστιάτικο φεγγάρι
Τώρα θα παίζεις με τα φύκια
και με ναυάγια παλιά
και θα μιλάς με τα καίκια
στα πόδια του Καβομαλιά
ΠΟΤΕ ΞΑΝΑ /
Τραγούδι: ΜΑΝΩΛΗΣ ΜΗΤΣΙΑΣ
Μουσική: ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΑΝΟΣ / Στίχοι: ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ
Πιάνο: ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΑΝΟΣ
http://youtu.be/tcgOLVliKQY
Ποτέ ξανά
ποτέ ξανά δε θα σε δω,
ποτέ ξανά δε θα σ' αγγίξω.
και τα στερνά τα λόγια που σου τραγουδώ
μες στην καρδιά μου θα τα πνίξω
Ποτέ ξανά τα μάτια σου τα φωτεινά
δε θα με ντύσουν γιορτινά
ποτέ ξανά οι γειτονιές και τα στενά
δε θα μας βρουν μαζί ξανά
Ποτέ ξανά δε θα σου πω ευχαριστώ
για όσα έκανες για μένα
ποτέ ξανά στα χέρια σου δε θα κλειστώ
να κλάψω για τα προδομένα
Ποτέ ξανά τα μάτια σου τα φωτεινά
δε θα με ντύσουν γιορτινά
ποτέ ξανά οι γειτονιές και τα στενά
δε θα μας βρουν μαζί ξανά
Λευτέρης Παπαδόπουλος-Σταμάτης Κόκοτας
ΠΕΣ ΠΩΣ Μ΄ΑΝΤΑΜΩΣΕΣ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Γιάννης Σπανός
Πρώτη εκτέλεση: Σταμάτης Κόκοτας
Άλλες ερμηνείες:
Μαρινέλλα
Ελένη Δήμου
http://youtu.be/3Jn-Kj-KBh4
Διώξε με, λοιπόν, μην κάνεις πίσω
Σε παρακαλώ μη λυπηθείς
Ήτανε γραφτό να σ' αγαπήσω
Ήτανε γραφτό να μ' αρνηθείς
Πες πως μ' αντάμωσες μια νύχτα σ' ένα όνειρο
Πες πως με ξέχασες σαν ήρθε το πρωί
Και μη σκεφτείς ότι για με δεν ήσουν όνειρο
Και μη νοιαστείς τι θ' απογίνω στη ζωή
Άσε με λοιπόν να σε σκεπάσω
Κάνει απόψε τόση παγωνιά
Και τα μάτια κλείσε να περάσω
σαν σκιά στη μαύρη λησμονιά
ΑΥΤΑ ΤΑ ΧΕΡΙΑ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Δήμος Μούτσης
Πρώτη εκτέλεση: Μανώλης Μητσιάς
http://youtu.be/wTiyUcRetvo
Ποια χέρια , πήραν τα κεριά
Κι ήρθε ξανά, το βράδυ
Και δεν μπορεί η παρηγοριά
Να με βρει στο σκοτάδι
Αυτά τα χέρια είναι δικά σου
Και τα 'χεις στείλει για να με δικάσουν
Είναι μαχαίρια που 'χουν τ' όνομα σου
Αυτά τα χέρια, τα χέρια τα δικά σου
Ποια χέρια , γίνανε σπαθιά
Χριστέ και Παναγιά μου
Κι από το στήθος μου βαθιά
Θα κόψουν την, καρδιά μου
Αυτά τα χέρια είναι δικά σου
Και τα 'χεις στείλει για να με δικάσουν
Είναι μαχαίρια που 'χουν τ' όνομα σου
Αυτά τα χέρια, τα χέρια τα δικά σου
ΟΙ ΚΥΡΙΑΚΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΙΝΗ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Γιάννης Σπανός
Πρώτη εκτέλεση: Χαρούλα Αλεξίου
http://youtu.be/d2ZKm0m5YsI
Οι Κυριακές στην Κατερίνη
φεύγουν μαζί με τη βροχή
και τα μπουλούκια οι θεατρίνοι
παίζουν τη Γκόλφω μοναχοί
Και τα φαντάρια σαν κι εσένα
στριφογυρνάνε στο σταθμό
κι όπου ανταμώνουνε με τραίνα
κάτι τους πνίγει στο λαιμό
Τώρα θα κλαις και θα με ψάχνεις
κι απέ θα γέρνεις στη σκοπιά
σαν τα κλαδιά της πικροδάφνης
που την επνίξαν τα γιαπιά
ΤΟΣΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΑ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Μίμης Πλέσσας
Πρώτη εκτέλεση: Δάκης
Δάκης - Τόσα καλοκαίρια / Από τη ταινία''Γοργόνες και μάγκες (1968)'' σε σκηνοθεσία του Γιάννη Δαλιανίδη
με πρωταγωνιστές, την τότε "μοιραία" Μαίρη Χρονοπούλου και έναν ακόμη "ωραίο" της εποχής ,τον Λάκη Κομνηνό.
http://youtu.be/-CU1zROmHV0
Πέρασες τόσες βροχές για να 'ρθεις σε 'μενα
φέρνοντας χούφτες με φως να νιφτώ
Πέρασα τόσες ζωές για να βρω εσένα
μεσ' τη ζεστή σου αγκαλιά να κρυφτώ.
Τόσα καλοκαίρια
μου 'χαν φύγει από τα χέρια
τόσα καλοκαίρια που δεν σ' αγαπούσα
ρώταγα τι φταίει
για το στόμα μου που καίει
τώρα ξέρω πως τα χείλη σου ζητούσα.
Άπλωσες τα χέρια
και γυρνούν τα καλοκαίρια
και με φέρνουν να βρεθώ κοντά σου
σε θέλω, σε θέλω, σ' αγαπώ
Δε το μπορείς
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Γιάννης Σπανός
Πρώτη εκτέλεση: Σταμάτης Κόκοτας
http://youtu.be/ZT2UwtFm2fY
Άρχιζε για μένα ο κόσμος μπρος στα σκαλοπάτια σου
μέσα στα μάτια σου
η ζωή μου ξαγρυπνούσε μπρος στο παραθύρι σου το σκοτεινό
Ώσπου άρπαξε μια νύχτα η φωτιά το στόμα σου
και τ' άγιο σώμα σου
κάποιος άλλος το φιλούσε και σεργιάνι το 'βγαζε
στον ουρανό
Δεν το μπορείς όσο κι αν θες να με
ξεχάσεις
Δεν το μπορώ ό,τι κι αν πω να σ' αρνηθώ
Δεν το μπορείς να γίνεις χτες και να περάσεις
Δεν το μπορώ με τον καημό να μετρηθώ
Είχα το μικρό σου χέρι άστρο και φεγγάρι μου
προσκυνητάρι μου
μάζευα τα δάκρυά σου και φιλιά σου τα 'στελνα το δειλινό
Ώσπου ήρθε κάποια νύχτα κι όλα αυτά τελειώσανε
κεριά που λιώσανε
κάποιος άλλος σε φιλούσε και σεργιάνι σ' έβγαζε στον ουρανό
ΧΡΟΝΙΑ ΧΕΛΙΔΟΝΙΑ
Μουσική: Χρήστος Νικολόπουλος
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Ερμηνεία Χάρις Αλεξίου
1977 (Δίσκος 24 Τραγούδια)
http://youtu.be/_DbLaCYRDSI
Χωματένιοι δρόμοι κλέφτες κι αστυνόμοι
κι ήσουν πάντα ο κλέφτης μάτια μου
κι όποτε σε πιάναν κλάματα με πιάναν
ράγιζε ο καθρέφτης μάτια μου
Χρόνια χελιδόνια που πετάξατε
πού ναι η ευτυχία που μου τάξατε
Χρόνια από μετάξι σου κόλλαγε όλη η τάξη
και με καρτερούσες μάτια μου
μου κρατούσες πάντα τη σκισμένη τσάντα
κι αστραποβολούσες μάτια μου
Χρόνια χελιδόνια που πετάξατε
πού ναι η ευτυχία που μου τάξατε
ΤΙ ΣΟΥ ΚΑΝΑ ΚΑΙ ΠΙΝΕΙΣ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Μίμης Πλέσσας
Πρώτη εκτέλεση: Πόλυ Πάνου
Άλλες ερμηνείες:
Τα Παιδιά από την Πάτρα
Μελίνα Ασλανίδου
http://youtu.be/1h7c8an-Tbc
Τι σου 'κανα και πίνεις, τσιγάρο στο τσιγάρο
κι είν' τα πικρά σου μάτια στο πάτωμα καρφιά
Πες μου για δε μ' αφήνεις με δυο φιλιά να πάρω
απ' τα θολά σου μάτια τη μαύρη συννεφιά
Οι πόνοι που σε σφάζουν, πόνοι διπλοί για μένα
σταλάζουν στην καρδιά μου τα δάκρυα που κλαις
Να 'ξερες πως σπαράζουν τα μέσα μου για σένα
που στέκεσαι μακρυά μου και λόγο δε μου λες
Αμίλητό μου στόμα, φεγγάρι μου σβησμένο
ανάθεμα την ώρα και τη βαριά στιγμή
Όλα για σε τα δίνω, τα δίνω και πεθαίνω
για να μη σε αγγίξουν ξανά οι στεναγμοί\\
ΤΑ ΧΕΡΙΑ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Γιάννης Σπανός
Πρώτη εκτέλεση: Βίκυ Μοσχολιού
Άλλες ερμηνείες:
Άλκηστις Πρωτοψάλτη
Ελένη Δήμου
http://youtu.be/3_rek2CtBNk
Τα χέρια που άγγιζαν αυτά τα μαλλιά
τα χέρια που φύτεψαν αυτή τη μηλιά
σα φύλλα ξερά που τα παράσυρ' η βροχή
το χώμα αγκαλιάζουνε σπαρμένα στη γη
Τα μάτια που έδιναν στ' αστέρια το φως
τα μάτια που έλαμπαν σαν ήλιος κρυφός
τα μάτια σου αυτά τα γελαστά είναι κλειστά
λυχνάρια που σβήστηκαν στο χιόνι μπροστά
Καινούριο φθινόπωρο κι ακόμα να βγεις
σαν άσπρο χρυσάνθεμο στη φλούδα της γης
να βγεις να μου πεις αν καρτερείς να ξαναρθώ
στα χέρια σου αγάπη μου για να ζεσταθώ
ΕΝΑΣ ΓΝΗΣΙΩΣ ΛΑΪΚΟΣ ΠΟΙΗΤΗΣ
ΜΕΡΟΣ Β΄
ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Μάνος Λοΐζος
Πρώτη εκτέλεση: Μαρίζα Κωχ
http://youtu.be/EuYORJAykkc
Το μήνυμα μες στο μπουκάλι
που ‘ριξες στον ωκεανό
το μηνυμά σου το στερνό
το βρήκα χθες στο περιγιάλι
Περιμενέ με παλληκάρι
περιμενέ με στο βυθό
μπροστά σου να φανερωθώ
σαν Αυγουστιάτικο φεγγάρι
Τώρα θα παίζεις με τα φύκια
και με ναυάγια παλιά
και θα μιλάς με τα καίκια
στα πόδια του Καβομαλιά
ΠΟΤΕ ΞΑΝΑ /
Τραγούδι: ΜΑΝΩΛΗΣ ΜΗΤΣΙΑΣ
Μουσική: ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΑΝΟΣ / Στίχοι: ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ
Πιάνο: ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΑΝΟΣ
http://youtu.be/tcgOLVliKQY
Ποτέ ξανά
ποτέ ξανά δε θα σε δω,
ποτέ ξανά δε θα σ' αγγίξω.
και τα στερνά τα λόγια που σου τραγουδώ
μες στην καρδιά μου θα τα πνίξω
Ποτέ ξανά τα μάτια σου τα φωτεινά
δε θα με ντύσουν γιορτινά
ποτέ ξανά οι γειτονιές και τα στενά
δε θα μας βρουν μαζί ξανά
Ποτέ ξανά δε θα σου πω ευχαριστώ
για όσα έκανες για μένα
ποτέ ξανά στα χέρια σου δε θα κλειστώ
να κλάψω για τα προδομένα
Ποτέ ξανά τα μάτια σου τα φωτεινά
δε θα με ντύσουν γιορτινά
ποτέ ξανά οι γειτονιές και τα στενά
δε θα μας βρουν μαζί ξανά
Λευτέρης Παπαδόπουλος-Σταμάτης Κόκοτας
ΠΕΣ ΠΩΣ Μ΄ΑΝΤΑΜΩΣΕΣ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Γιάννης Σπανός
Πρώτη εκτέλεση: Σταμάτης Κόκοτας
Άλλες ερμηνείες:
Μαρινέλλα
Ελένη Δήμου
http://youtu.be/3Jn-Kj-KBh4
Διώξε με, λοιπόν, μην κάνεις πίσω
Σε παρακαλώ μη λυπηθείς
Ήτανε γραφτό να σ' αγαπήσω
Ήτανε γραφτό να μ' αρνηθείς
Πες πως μ' αντάμωσες μια νύχτα σ' ένα όνειρο
Πες πως με ξέχασες σαν ήρθε το πρωί
Και μη σκεφτείς ότι για με δεν ήσουν όνειρο
Και μη νοιαστείς τι θ' απογίνω στη ζωή
Άσε με λοιπόν να σε σκεπάσω
Κάνει απόψε τόση παγωνιά
Και τα μάτια κλείσε να περάσω
σαν σκιά στη μαύρη λησμονιά
ΑΥΤΑ ΤΑ ΧΕΡΙΑ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Δήμος Μούτσης
Πρώτη εκτέλεση: Μανώλης Μητσιάς
http://youtu.be/wTiyUcRetvo
Ποια χέρια , πήραν τα κεριά
Κι ήρθε ξανά, το βράδυ
Και δεν μπορεί η παρηγοριά
Να με βρει στο σκοτάδι
Αυτά τα χέρια είναι δικά σου
Και τα 'χεις στείλει για να με δικάσουν
Είναι μαχαίρια που 'χουν τ' όνομα σου
Αυτά τα χέρια, τα χέρια τα δικά σου
Ποια χέρια , γίνανε σπαθιά
Χριστέ και Παναγιά μου
Κι από το στήθος μου βαθιά
Θα κόψουν την, καρδιά μου
Αυτά τα χέρια είναι δικά σου
Και τα 'χεις στείλει για να με δικάσουν
Είναι μαχαίρια που 'χουν τ' όνομα σου
Αυτά τα χέρια, τα χέρια τα δικά σου
ΟΙ ΚΥΡΙΑΚΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΙΝΗ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Γιάννης Σπανός
Πρώτη εκτέλεση: Χαρούλα Αλεξίου
http://youtu.be/d2ZKm0m5YsI
Οι Κυριακές στην Κατερίνη
φεύγουν μαζί με τη βροχή
και τα μπουλούκια οι θεατρίνοι
παίζουν τη Γκόλφω μοναχοί
Και τα φαντάρια σαν κι εσένα
στριφογυρνάνε στο σταθμό
κι όπου ανταμώνουνε με τραίνα
κάτι τους πνίγει στο λαιμό
Τώρα θα κλαις και θα με ψάχνεις
κι απέ θα γέρνεις στη σκοπιά
σαν τα κλαδιά της πικροδάφνης
που την επνίξαν τα γιαπιά
ΤΟΣΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΑ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Μίμης Πλέσσας
Πρώτη εκτέλεση: Δάκης
Δάκης - Τόσα καλοκαίρια / Από τη ταινία''Γοργόνες και μάγκες (1968)'' σε σκηνοθεσία του Γιάννη Δαλιανίδη
με πρωταγωνιστές, την τότε "μοιραία" Μαίρη Χρονοπούλου και έναν ακόμη "ωραίο" της εποχής ,τον Λάκη Κομνηνό.
http://youtu.be/-CU1zROmHV0
Πέρασες τόσες βροχές για να 'ρθεις σε 'μενα
φέρνοντας χούφτες με φως να νιφτώ
Πέρασα τόσες ζωές για να βρω εσένα
μεσ' τη ζεστή σου αγκαλιά να κρυφτώ.
Τόσα καλοκαίρια
μου 'χαν φύγει από τα χέρια
τόσα καλοκαίρια που δεν σ' αγαπούσα
ρώταγα τι φταίει
για το στόμα μου που καίει
τώρα ξέρω πως τα χείλη σου ζητούσα.
Άπλωσες τα χέρια
και γυρνούν τα καλοκαίρια
και με φέρνουν να βρεθώ κοντά σου
σε θέλω, σε θέλω, σ' αγαπώ
Δε το μπορείς
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Γιάννης Σπανός
Πρώτη εκτέλεση: Σταμάτης Κόκοτας
http://youtu.be/ZT2UwtFm2fY
Άρχιζε για μένα ο κόσμος μπρος στα σκαλοπάτια σου
μέσα στα μάτια σου
η ζωή μου ξαγρυπνούσε μπρος στο παραθύρι σου το σκοτεινό
Ώσπου άρπαξε μια νύχτα η φωτιά το στόμα σου
και τ' άγιο σώμα σου
κάποιος άλλος το φιλούσε και σεργιάνι το 'βγαζε
στον ουρανό
Δεν το μπορείς όσο κι αν θες να με
ξεχάσεις
Δεν το μπορώ ό,τι κι αν πω να σ' αρνηθώ
Δεν το μπορείς να γίνεις χτες και να περάσεις
Δεν το μπορώ με τον καημό να μετρηθώ
Είχα το μικρό σου χέρι άστρο και φεγγάρι μου
προσκυνητάρι μου
μάζευα τα δάκρυά σου και φιλιά σου τα 'στελνα το δειλινό
Ώσπου ήρθε κάποια νύχτα κι όλα αυτά τελειώσανε
κεριά που λιώσανε
κάποιος άλλος σε φιλούσε και σεργιάνι σ' έβγαζε στον ουρανό
ΧΡΟΝΙΑ ΧΕΛΙΔΟΝΙΑ
Μουσική: Χρήστος Νικολόπουλος
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Ερμηνεία Χάρις Αλεξίου
1977 (Δίσκος 24 Τραγούδια)
http://youtu.be/_DbLaCYRDSI
Χωματένιοι δρόμοι κλέφτες κι αστυνόμοι
κι ήσουν πάντα ο κλέφτης μάτια μου
κι όποτε σε πιάναν κλάματα με πιάναν
ράγιζε ο καθρέφτης μάτια μου
Χρόνια χελιδόνια που πετάξατε
πού ναι η ευτυχία που μου τάξατε
Χρόνια από μετάξι σου κόλλαγε όλη η τάξη
και με καρτερούσες μάτια μου
μου κρατούσες πάντα τη σκισμένη τσάντα
κι αστραποβολούσες μάτια μου
Χρόνια χελιδόνια που πετάξατε
πού ναι η ευτυχία που μου τάξατε
ΤΙ ΣΟΥ ΚΑΝΑ ΚΑΙ ΠΙΝΕΙΣ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Μίμης Πλέσσας
Πρώτη εκτέλεση: Πόλυ Πάνου
Άλλες ερμηνείες:
Τα Παιδιά από την Πάτρα
Μελίνα Ασλανίδου
http://youtu.be/1h7c8an-Tbc
Τι σου 'κανα και πίνεις, τσιγάρο στο τσιγάρο
κι είν' τα πικρά σου μάτια στο πάτωμα καρφιά
Πες μου για δε μ' αφήνεις με δυο φιλιά να πάρω
απ' τα θολά σου μάτια τη μαύρη συννεφιά
Οι πόνοι που σε σφάζουν, πόνοι διπλοί για μένα
σταλάζουν στην καρδιά μου τα δάκρυα που κλαις
Να 'ξερες πως σπαράζουν τα μέσα μου για σένα
που στέκεσαι μακρυά μου και λόγο δε μου λες
Αμίλητό μου στόμα, φεγγάρι μου σβησμένο
ανάθεμα την ώρα και τη βαριά στιγμή
Όλα για σε τα δίνω, τα δίνω και πεθαίνω
για να μη σε αγγίξουν ξανά οι στεναγμοί\\
ΤΑ ΧΕΡΙΑ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Γιάννης Σπανός
Πρώτη εκτέλεση: Βίκυ Μοσχολιού
Άλλες ερμηνείες:
Άλκηστις Πρωτοψάλτη
Ελένη Δήμου
http://youtu.be/3_rek2CtBNk
Τα χέρια που άγγιζαν αυτά τα μαλλιά
τα χέρια που φύτεψαν αυτή τη μηλιά
σα φύλλα ξερά που τα παράσυρ' η βροχή
το χώμα αγκαλιάζουνε σπαρμένα στη γη
Τα μάτια που έδιναν στ' αστέρια το φως
τα μάτια που έλαμπαν σαν ήλιος κρυφός
τα μάτια σου αυτά τα γελαστά είναι κλειστά
λυχνάρια που σβήστηκαν στο χιόνι μπροστά
Καινούριο φθινόπωρο κι ακόμα να βγεις
σαν άσπρο χρυσάνθεμο στη φλούδα της γης
να βγεις να μου πεις αν καρτερείς να ξαναρθώ
στα χέρια σου αγάπη μου για να ζεσταθώ
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ
ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΑΣ ΓΝΗΣΙΩΣ ΛΑΪΚΟΣ ΠΟΙΗΤΗΣ
ΜΕΡΟΣ Γ΄
Ο «Δρόμος» (LYRA / 1969) του Μίμη Πλέσσα και του Λευτέρη Παπαδόπουλου, είναι ο εμπορικότερος δίσκος της ελληνικής δισκογραφίας, αφού έχει κάνει 1.000.000 πωλήσεις! Μάλιστα, λόγω αυτής της μοναδικότητας των υψηλότατων πωλήσεών του, έχει μπει και στα ελληνικά ρεκόρ (βλ. Θοδωρής Καστρινός – Τίνα Κωνσταντάτου, «Το βιβλίο των ελληνικών ρεκόρ», εκδ. διόπτρα, Αθήνα 2008)! Τα τραγούδια του έχουν αγαπηθεί από τη μεγάλη πλειοψηφία των Ελλήνων και κάποια απ’ αυτά έχουν σιγοτραγουδηθεί από όλους μας, σε στιγμές της ζωής μας. Και, βέβαια, είναι ταυτισμένα με τη φωνή του Γιάννη Πουλόπουλου. Και να σκεφτεί κανείς, ότι είναι ιδιαίτερα τραγούδια, αφού τα 10 από τα 12 του δίσκου, δεν έχουν ρεφρέν!
Η μοναδική διαχρονική επιτυχία του «Δρόμου», που το κατέστησε το πιο αναγνωρίσιμο κλασικό έργο της ελληνικής δισκογραφίας, οφείλεται στο ότι οι δυο δημιουργοί του αποτύπωσαν, μουσικά και στιχουργικά, μια συγκεκριμένη, χρονικά, νεοελληνική περίοδο και το κλίμα της, ενώ, η δημοφιλής και πασίγνωστη από τις ελληνικές ταινίες φωνή του Πουλόπουλου, την απέδωσε ιδανικά ερμηνευτικά.
Από το «Δρόμο» ακούστηκαν σχεδόν όλα τα τραγούδια του, με πιο αναγνωρίσιμα τα «Γέλαγε η Μαρία», «Μέθυσ’ απόψε το κορίτσι μου», «Πρώτη φορά»(εξαιρετική η ερμηνεία της Κουμιώτη στο τραγούδι αυτό), «Ξημερώνει Κυριακή» «Η Μυρσίνη τ’ άσπρα βάζει», «Έπεφτε βαθιά σιωπή» και κορυφαίο, φυσικά, όλων το δημοφιλέστατο «Άγαλμα».
"Το άγαλμα"χειρόγραφο του στιχουργού
στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Μίμης Πλέσσας
Πρώτη εκτέλεση: Γιάννης Πουλόπουλος
http://youtu.be/UURLqaG-ndE
Χθες μεσάνυχτα και κάτι κατηφόρισα
στην μικρή την πλατεϊτσα που σε γνώρισα
Κάποιο άγαλμα που μ' είδε με θυμήθηκε
και τον πόνο μου να ακούσει δεν αρνήθηκε
Και του μίλησα για σένα και για μένανε
και τα μάτια του βουρκώναν και όλο κλαίγανε
Του 'πα για το φέρσιμο σου και για τα άλλα σου
τα ασυγχώρητα τα λάθη τα μεγάλα σου
Κι ύστερα με πιάσαν θεέ μου κάτι κλάματα
που με βρήκανε κουρέλι τα χαράματα
Με το άγαλμα ως το δρόμο προχωρήσαμε
μου εσκούπισε τα μάτια και χωρίσαμε.
ΘΑ ΠΙΩ ΑΠΟΨΕ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Μίμης Πλέσσας
Πρώτη εκτέλεση: Γιάννης Πουλόπουλος
Άλλες ερμηνείες: Ελευθερία Αρβανιτάκη || Γιώργος Νταλάρας
http://www.youtube.com/watch?v=BmP2bj6v ... 8LfQIL-CG5
Θα πιω απόψε το φεγγάρι
και θα μεθύσω και θα πω
αφού πονάς για κάποιον άλλο
ρίξε μαχαίρι να κοπώ
Κι όταν με κόψει το μαχαίρι
μετανιωμένη θα μου πεις
πάρε του φεγγαριού το δάκρυ
κι από το αίμα να πλυθείς
Kι εγώ θα κόψω το φεγγάρι
θα σ' το καρφώσω στα μαλλιά
και σαν πλαγιάσουμε θα έχω
τον ουρανό στην αγκαλιά
Κι όταν ξυπνήσουμε και πάμε
ξανά στα στέκια τα παλιά
σκέψου τι όμορφη που θα 'σαι
με το φεγγάρι στα μαλλιά
Ξημερώνει Κυριακή
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Μίμης Πλέσσας
Πρώτη εκτέλεση: Γιάννης Πουλόπουλος
Άλλες ερμηνείες: Γιάννης Κότσιρας
http://youtu.be/2PRgmdNx0eY
Ο παλιός φωνόγραφος
πάνω στο τραπέζι
άρχισε να παίζει
μες στη σιγαλιά
Κι η καρδιά σου έλιωσε
κι έγινε ένα δάκρυ
στων ματιών την άκρη
σα δροσοσταλιά
Ξημερώνει Κυριακή
μη μου λυπάσαι
Είναι όμορφη η ζωή
να το θυμάσαι
Ο παλιός φωνόγραφος
πάνω στο τραπέζι
έπαψε να παίζει
μέσα στη νυχτιά
Το τραγούδι τέλειωσε
μα η λύπη μένει
σαν ναυαγισμένη
στη θολή ματιά
Ο Λευτέρης Παπαδόπουλος απέδωσε στα ελληνικά με ιδιαίτερη ευαισθησία, λυρισμό και χωρίς να προδόσει τον ποιητή αρκετά ποιήματα του Φρεντερίκο Γκαρθία Λόρκα τα οποία έντυσαν μουσικά ο Γιάννης Γλέζος και ο Χρήστος Λεοντής.Κάποια απ΄αυτά......
ΜΠΑΛΛΑΝΤΑ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΠΟΤΑΜΩΝ
ΜΟΥΣΙΚΗ ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΛΕΖΟΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ
Ενα μαγευτικό τραγούδι από το δίσκο του ΓΙΑΝΝΗ ΓΛΕΖΟΥ, 12 ΤΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΛΟΡΚΑ ,σε ποίηση του ΦΕΔΕΡΙΚΟ ΓΚΑΡΘΙΑ ΛΟΡΚΑ και απόδοση στίχων στα Ελληνικά απο το ΛΕΥΤΕΡΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟ. Είναι το τελευταίο του δίσκου και για πολλούς το πιο ωραίο.
Στις φωτογραφίες, φαίνονται εικόνες, απο τον ποταμο Γκουαδαλκιβίρ, απο το πατρικό σπίτι του Λόρκα στο χωριό Φουντεβακέρος - επίσης η κεντρική πλατεία του χωριού- από την Κόρδοβα , τη Σεβίλλη, τη Γρανάδα - τα δύο ποτάμια, σύμφωνα με το στίχο- και από την οροσειρά, όπου στους πρόποδές της είναι η Γρανάδα , τη Σιέρρα Νεβάδα.
http://youtu.be/l6HKM6c0ZPc
Ο ποταμός Γκουαδαλκιβίρ περνάει
από πορτοκαλιές και από λιόδενδρα
τα δυο ποτάμια της Γρανάδας,
τρέχουν από το χιόνι στο σιτάρι
Αχ, η αγάπη που πάει,
πάει με τον αγέρα
αχ, η αγάπη που πάει
πίσω δε γυρνά
Ο ποταμός Γκουαδαλκιβίρ περνάει
με γένεια κόκκινα ροδιάς
τα δυο ποτάμια της Γρανάδας
τό' να με κλάμα, και τ'άλλο αίμα
ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΚΑΒΑΛΛΑΡΗ
ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΔΙΣΚΟΥ 12 ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ Φ.ΓΚ. ΛΟΡΚΑ ΣΕ ΜΟΥΣΙΚΗ ΓΙΑΝΝΗ ΓΛΕΖΟΥ, ΠΑΝΩ ΣΕ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΙΣΠΑΝΟΥ ΠΟΙΗΤΗ. ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΙΟ ΙΔΑΝΙΚΟ ΕΡΜΗΝΕΥΤΗ ΤΟ ΓΙΑΝΝΗ ΠΟΥΛΟΠΟΥΛΟ.
http://youtu.be/E5KrROTji4Q
Στο μαύρο το φεγγάρι
σπιρούνια των ληστών αρχίζουν τραγούδι.
Μαύρο πουλάρι
πού πας τον νεκρό σου καβαλάρη;
Σκληρά είναι τα σπιρούνια
του ακίνητου ληστή
που χάνει τα γκέμια.
Κρύο πουλάρι
τι άρωμα ανθισμένου μαχαιριού!
Στο μαύρο το φεγγάρι
ματώθηκ' η πλαγιά της Σιέρα Μορένα.
Μαύρο πουλάρι
πού πας τον νεκρό σου καβαλάρη;
Η νύχτα σπιρουνίζει
την μαύρη της κοιλιά
κεντώντας αστέρια.
Κρύο πουλάρι
τι άρωμα ανθισμένου μαχαιριού!
Στο μαύρο το φεγγάρι
μαζί με μια κραυγή, φωτιά του θριάμβου
Μαύρο πουλάρι
πού πας τον νεκρό σου καβαλάρη;
ΝΑΝΟΥΡΙΣΜΑ
Ποίηση: Federico Garcia Lorca.
Ποιητική απόδοση: Λευτέρης Παπαδόπουλος.
Μουσική: Χρήστος Λεοντής.
Πρώτη εκτέλεση: Τάνια Τσανακλίδου, , «ΑΧ, ΕΡΩΤΑ», 1974.
http://youtu.be/gSCWAOhE6rM
Ασημιά κουδούνια αντηχούν στον δρόμο
πούθε πας μικρό μου ηλιοχιόνιστο
- Πάω στις μαργαρίτες πέρα στο λιβάδι
πράσινο λιβάδι - σα ζωγραφιστό.
- Πούθε πας μικρό μου διόλου δεν φοβάσαι
πέρα είν' το λιβάδι - ώρες μακριά
- Η δικιά μου αγάπη διόλου δεν φοβάται
τ' ανοιχτό τ' αγέρι την δενδροσκιά.
- Τότε να φοβάσαι γιόκα μου τον ήλιο
ακριβό μου αγόρι ηλιοχιόνιστο
- Τα μαλλιά μου ο ήλιος τακαψε για πάντα
κι είμαι ασπρομάλλης δυο χρονώ μωρό.
΄Ενα ακόμη νανούρισμα του Λευτέρη Παπαδόπουλου σε μουσική Μάνου Λοίζου και με την ερμηνεία της Μαρίζας Κωχ.
http://youtu.be/aySr1WBAZWY
Θα κεντήσω,πάνω στου αλόγου σου τη σέλλα
Με διαμαντόπετρες σωρό
του φεγγαριού το πήγαιν' έλα
στο πελαγίσιο το νερό
Αγόρι μου,αγόρι μου
αγόρι μου να σε χαρώ
Θα κεντήσω στ' ασημοπίστολα σου πλάι
της χελιδόνας το φτερό
κι έναν σταυρό να σε φυλάει
τις νύχτες που σε καρτερώ
Θα κεντήσω πάνω στο δίκοπό σου λάζο
το βλέμμα σου το καθαρό
αυτό το βλέμμα το γαλάζιο
που δε χορταίνω να θωρώ
ΟΙ 6 σταθμοί στη ζωή του
1935:Ο Λευτέρης Παπαδόπουλος γεννιέται στις 14 Νοεμβρίου στην Αθήνα.
1959:Ξεκινά τη δημοσιογραφική του σταδιοδρομία στην εφημερίδα «Τα Νέα».
1961:Γεννιέται ο γιος του Νότης (σήμερα είναι δημοσιογράφος).
1963: Γράφει το πρώτο του τραγούδι,την «Απονη ζωή»,σε μουσική Σταύρου Ξαρχάκου.
1969:Κυκλοφορεί «Ο δρόμος» σε μουσική Μίμη Πλέσσα,ο εμπορικότερος δίσκος στα χρονικά της ελληνικής δισκογραφίας.
1981: Γεννιέται η κόρη του Υακίνθη (σήμερα είναι ηθοποιός).
Το τραγούδι σταθμός της ζωής του όπως το χαρακτηρίζει ο ίδιος ο ποιητής με τη μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου.Η πρώτη επιτυχία που τον καθιερώνει ως στιχουργό.
ΑΠΟΝΗ ΖΩΗ
Πρώτη εκτέλεση: Γρηγόρης Μπιθικώτσης & Ρία Κούρτη ( Ντουέτο )
http://youtu.be/D7P5uLysMMU
Άπονη ζωή
μας πέταξες στου δρόμου την άκρη
μας αδίκησες
ούτε μια στιγμή
δεν ήρθες να μας διώξεις το δάκρυ
μας κυνήγησες
το κρίμα μας βαρύ
μας γέννησες φτωχούς
με την καρδιά πικρή
γεμάτη στεναγμούς
Άπονη ζωή
δεν θέλαμε παλάτια κι αστέρια
να μας χάριζες
μια μπουκιά ψωμί
για μας τα ορφανά περιστέρια
ας χαλάλιζες
μας έδειρε ο βοριάς
μας ήπιε η βροχή
το αίμα της καρδιάς
γιατί είμαστε φτωχοί
Τον Οκτώβρη του 1973 κυκλοφόρησε και ένας σημαντικός δίσκος του Απόστολου Καλδάρα, ο οποίος μετά την τεράστια επιτυχία της «Μικράς Ασίας» σε στίχους Πυθαγόρα, συνεργάζεται με το Λευτέρη Παπαδόπουλο και γράφουν το δίσκο «Βυζαντινός Εσπερινός». Τραγουδούν, όπως και στη «Μικρά Ασία», ο Γιώργος Νταλάρας και η Χάρις Αλεξίου.΄Ενα από τα τραγούδιο του δίσκου είναι και το πολύ ωραίο "ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΣΜΙΓΕΙ Η ΔΥΣΗ ΚΙ Η ΑΝΑΤΟΛΗ"
http://youtu.be/WcIIfb1Lk3Y
Εκεί που σμίγει η δύση κι η ανατολή
σε βρήκα μόνη σαν πεντάρφανο πουλί
κι εγώ που ξέρω απ' ορφανιά
κι από ανθρώπων απονιά
μαζί σου μοίρασα ψωμάκι και γωνιά
Τώρα μόνος μου τα λέω στης ζωής μου το δειλινό
ήσουν όνειρο ωραίο μα δεν ήσουν αληθινό
Εκεί που σμίγει ο κεραυνός με τη βροχή
βρήκα την ανεμοδαρμένη σου ψυχή
κι εγώ που ξέρω από βοριά
από καημό κι ανημποριά
μαζί σου μοίρασα τη δόλια μου καρδιά
Τώρα μόνος μου τα λέω στης ζωής μου το δειλινό
ήσουν όνειρο ωραίο μα δεν ήσουν αληθινό
Θα μπορούσα να συνεχίσω με δεκάδες ακόμη τραγούδια που πραγματικά ξεχωρίζουν ..αλλά θα γράψω τέλος στο μικρό αυτό αφιέρωμα με την προτροπή , σ΄αυτους που δεν έχουν ζήσει τις εποχές αυτών των στίχων , να ψάξουν .....Θ΄ανακαλύψουν πολλά για τη χαμένη αθωότητά μας , ως λαού, όπως αναδύεται μές από στίχους ποιητών σαν τον Λευτέρη Παπαδόπουλο και ίσως αγγίζοντας αυτά τ΄αχνάρια θα δοθούν απαντήσεις στο τί, το πώς και το γιατί .
Υλικό για έρευνα:
Μίμης Πλέσσας - Λευτέρης Παπαδόπουλος - Ο Δρόμος
Lyra 1969
Γιάννης Σπανός, Λευτέρης Παπαδόπουλος - Το Σαββατόβραδο
EMI Columbia 1970
Μίμης Πλέσσας - Λευτέρης Παπαδόπουλος - Μέρες Του Καλοκαιριού
Lyra, Lyra 1970
Μάνoς Λoΐζoς - Λ. Παπαδόπουλος* - Νάχαμε - Τι Νάχαμε...
Minos (2) 1972
Α. Καλδάρας* - Λ. Παπαδόπουλος*, Γιώργος Νταλάρας, Χάρις Αλεξίου - Βυζαντινός Εσπερινός
Minos (2) 1973
Γιάννης Σπανός - Λευτέρης Παπαδόπουλος - Σταμάτης Κόκοτας - Δήμητρα Γαλάνη - Μέρες Αγάπης
EMI Columbia 1973
Μίμης Πλέσσας - Λευτέρης Παπαδόπουλος - Γιάννης Πουλόπουλος - Ρένα Κουμιώτη - Μίλα Μου Για Τη Λευτεριά
Lyra, Lyra 1974
Pablo Neruda, Χρήστος Γκάρτζος, Λευτέρης Παπαδόπουλος, Δημήτρης Ψαριανός - Τα Ερωτικά
Lyra 1980
Μίκης Θεοδωράκης* - Λευτέρης Παπαδόπουλος - Δημήτρης Μητροπάνος - Τα Πικροσάββατα
Philips 1984
Γιάννης Σπανός - Λευτέρης Παπαδόπουλος - Η Γλυκειά Ίρμα "Irma La Deuce"
Minos-EMI 1996
Θεοδωράκης* - Παπαδόπουλος* - Ξαρχάκος* - Φαραντούρη* - Μητσιάς* - Ερημιά (CD, Album, RE)
2010
Μ. Πλέσσας* - Λ. Παπαδόπουλος* - Απόψε Σε Θέλω / Το Βελουδένιο Σου Το Γελεκάκι (7", Single, Mono)
Philips 1969
Μάνoς Λoΐζoς - Λευτ. Παπαδόπουλος* - Δεν Θα Ξαναγαπήσω / Όταν Βλέπετε Να Κλαίω
Minos (2) 1970
Compilations
15 Χρόνια Τραγούδι - Τα Τραγούδια Του Νότη
Minos (2) 1980
Τα Τραγούδια Της Υακίνθης
Lyra 1991
12 Μεγάλα Τραγούδια
(CD, Comp, Promo) EMI Premium 1998
ΕΝΑΣ ΓΝΗΣΙΩΣ ΛΑΪΚΟΣ ΠΟΙΗΤΗΣ
ΜΕΡΟΣ Γ΄
Ο «Δρόμος» (LYRA / 1969) του Μίμη Πλέσσα και του Λευτέρη Παπαδόπουλου, είναι ο εμπορικότερος δίσκος της ελληνικής δισκογραφίας, αφού έχει κάνει 1.000.000 πωλήσεις! Μάλιστα, λόγω αυτής της μοναδικότητας των υψηλότατων πωλήσεών του, έχει μπει και στα ελληνικά ρεκόρ (βλ. Θοδωρής Καστρινός – Τίνα Κωνσταντάτου, «Το βιβλίο των ελληνικών ρεκόρ», εκδ. διόπτρα, Αθήνα 2008)! Τα τραγούδια του έχουν αγαπηθεί από τη μεγάλη πλειοψηφία των Ελλήνων και κάποια απ’ αυτά έχουν σιγοτραγουδηθεί από όλους μας, σε στιγμές της ζωής μας. Και, βέβαια, είναι ταυτισμένα με τη φωνή του Γιάννη Πουλόπουλου. Και να σκεφτεί κανείς, ότι είναι ιδιαίτερα τραγούδια, αφού τα 10 από τα 12 του δίσκου, δεν έχουν ρεφρέν!
Η μοναδική διαχρονική επιτυχία του «Δρόμου», που το κατέστησε το πιο αναγνωρίσιμο κλασικό έργο της ελληνικής δισκογραφίας, οφείλεται στο ότι οι δυο δημιουργοί του αποτύπωσαν, μουσικά και στιχουργικά, μια συγκεκριμένη, χρονικά, νεοελληνική περίοδο και το κλίμα της, ενώ, η δημοφιλής και πασίγνωστη από τις ελληνικές ταινίες φωνή του Πουλόπουλου, την απέδωσε ιδανικά ερμηνευτικά.
Από το «Δρόμο» ακούστηκαν σχεδόν όλα τα τραγούδια του, με πιο αναγνωρίσιμα τα «Γέλαγε η Μαρία», «Μέθυσ’ απόψε το κορίτσι μου», «Πρώτη φορά»(εξαιρετική η ερμηνεία της Κουμιώτη στο τραγούδι αυτό), «Ξημερώνει Κυριακή» «Η Μυρσίνη τ’ άσπρα βάζει», «Έπεφτε βαθιά σιωπή» και κορυφαίο, φυσικά, όλων το δημοφιλέστατο «Άγαλμα».
"Το άγαλμα"χειρόγραφο του στιχουργού
στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Μίμης Πλέσσας
Πρώτη εκτέλεση: Γιάννης Πουλόπουλος
http://youtu.be/UURLqaG-ndE
Χθες μεσάνυχτα και κάτι κατηφόρισα
στην μικρή την πλατεϊτσα που σε γνώρισα
Κάποιο άγαλμα που μ' είδε με θυμήθηκε
και τον πόνο μου να ακούσει δεν αρνήθηκε
Και του μίλησα για σένα και για μένανε
και τα μάτια του βουρκώναν και όλο κλαίγανε
Του 'πα για το φέρσιμο σου και για τα άλλα σου
τα ασυγχώρητα τα λάθη τα μεγάλα σου
Κι ύστερα με πιάσαν θεέ μου κάτι κλάματα
που με βρήκανε κουρέλι τα χαράματα
Με το άγαλμα ως το δρόμο προχωρήσαμε
μου εσκούπισε τα μάτια και χωρίσαμε.
ΘΑ ΠΙΩ ΑΠΟΨΕ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Μίμης Πλέσσας
Πρώτη εκτέλεση: Γιάννης Πουλόπουλος
Άλλες ερμηνείες: Ελευθερία Αρβανιτάκη || Γιώργος Νταλάρας
http://www.youtube.com/watch?v=BmP2bj6v ... 8LfQIL-CG5
Θα πιω απόψε το φεγγάρι
και θα μεθύσω και θα πω
αφού πονάς για κάποιον άλλο
ρίξε μαχαίρι να κοπώ
Κι όταν με κόψει το μαχαίρι
μετανιωμένη θα μου πεις
πάρε του φεγγαριού το δάκρυ
κι από το αίμα να πλυθείς
Kι εγώ θα κόψω το φεγγάρι
θα σ' το καρφώσω στα μαλλιά
και σαν πλαγιάσουμε θα έχω
τον ουρανό στην αγκαλιά
Κι όταν ξυπνήσουμε και πάμε
ξανά στα στέκια τα παλιά
σκέψου τι όμορφη που θα 'σαι
με το φεγγάρι στα μαλλιά
Ξημερώνει Κυριακή
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Μίμης Πλέσσας
Πρώτη εκτέλεση: Γιάννης Πουλόπουλος
Άλλες ερμηνείες: Γιάννης Κότσιρας
http://youtu.be/2PRgmdNx0eY
Ο παλιός φωνόγραφος
πάνω στο τραπέζι
άρχισε να παίζει
μες στη σιγαλιά
Κι η καρδιά σου έλιωσε
κι έγινε ένα δάκρυ
στων ματιών την άκρη
σα δροσοσταλιά
Ξημερώνει Κυριακή
μη μου λυπάσαι
Είναι όμορφη η ζωή
να το θυμάσαι
Ο παλιός φωνόγραφος
πάνω στο τραπέζι
έπαψε να παίζει
μέσα στη νυχτιά
Το τραγούδι τέλειωσε
μα η λύπη μένει
σαν ναυαγισμένη
στη θολή ματιά
Ο Λευτέρης Παπαδόπουλος απέδωσε στα ελληνικά με ιδιαίτερη ευαισθησία, λυρισμό και χωρίς να προδόσει τον ποιητή αρκετά ποιήματα του Φρεντερίκο Γκαρθία Λόρκα τα οποία έντυσαν μουσικά ο Γιάννης Γλέζος και ο Χρήστος Λεοντής.Κάποια απ΄αυτά......
ΜΠΑΛΛΑΝΤΑ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΠΟΤΑΜΩΝ
ΜΟΥΣΙΚΗ ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΛΕΖΟΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ
Ενα μαγευτικό τραγούδι από το δίσκο του ΓΙΑΝΝΗ ΓΛΕΖΟΥ, 12 ΤΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΛΟΡΚΑ ,σε ποίηση του ΦΕΔΕΡΙΚΟ ΓΚΑΡΘΙΑ ΛΟΡΚΑ και απόδοση στίχων στα Ελληνικά απο το ΛΕΥΤΕΡΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟ. Είναι το τελευταίο του δίσκου και για πολλούς το πιο ωραίο.
Στις φωτογραφίες, φαίνονται εικόνες, απο τον ποταμο Γκουαδαλκιβίρ, απο το πατρικό σπίτι του Λόρκα στο χωριό Φουντεβακέρος - επίσης η κεντρική πλατεία του χωριού- από την Κόρδοβα , τη Σεβίλλη, τη Γρανάδα - τα δύο ποτάμια, σύμφωνα με το στίχο- και από την οροσειρά, όπου στους πρόποδές της είναι η Γρανάδα , τη Σιέρρα Νεβάδα.
http://youtu.be/l6HKM6c0ZPc
Ο ποταμός Γκουαδαλκιβίρ περνάει
από πορτοκαλιές και από λιόδενδρα
τα δυο ποτάμια της Γρανάδας,
τρέχουν από το χιόνι στο σιτάρι
Αχ, η αγάπη που πάει,
πάει με τον αγέρα
αχ, η αγάπη που πάει
πίσω δε γυρνά
Ο ποταμός Γκουαδαλκιβίρ περνάει
με γένεια κόκκινα ροδιάς
τα δυο ποτάμια της Γρανάδας
τό' να με κλάμα, και τ'άλλο αίμα
ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΚΑΒΑΛΛΑΡΗ
ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΔΙΣΚΟΥ 12 ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ Φ.ΓΚ. ΛΟΡΚΑ ΣΕ ΜΟΥΣΙΚΗ ΓΙΑΝΝΗ ΓΛΕΖΟΥ, ΠΑΝΩ ΣΕ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΙΣΠΑΝΟΥ ΠΟΙΗΤΗ. ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΙΟ ΙΔΑΝΙΚΟ ΕΡΜΗΝΕΥΤΗ ΤΟ ΓΙΑΝΝΗ ΠΟΥΛΟΠΟΥΛΟ.
http://youtu.be/E5KrROTji4Q
Στο μαύρο το φεγγάρι
σπιρούνια των ληστών αρχίζουν τραγούδι.
Μαύρο πουλάρι
πού πας τον νεκρό σου καβαλάρη;
Σκληρά είναι τα σπιρούνια
του ακίνητου ληστή
που χάνει τα γκέμια.
Κρύο πουλάρι
τι άρωμα ανθισμένου μαχαιριού!
Στο μαύρο το φεγγάρι
ματώθηκ' η πλαγιά της Σιέρα Μορένα.
Μαύρο πουλάρι
πού πας τον νεκρό σου καβαλάρη;
Η νύχτα σπιρουνίζει
την μαύρη της κοιλιά
κεντώντας αστέρια.
Κρύο πουλάρι
τι άρωμα ανθισμένου μαχαιριού!
Στο μαύρο το φεγγάρι
μαζί με μια κραυγή, φωτιά του θριάμβου
Μαύρο πουλάρι
πού πας τον νεκρό σου καβαλάρη;
ΝΑΝΟΥΡΙΣΜΑ
Ποίηση: Federico Garcia Lorca.
Ποιητική απόδοση: Λευτέρης Παπαδόπουλος.
Μουσική: Χρήστος Λεοντής.
Πρώτη εκτέλεση: Τάνια Τσανακλίδου, , «ΑΧ, ΕΡΩΤΑ», 1974.
http://youtu.be/gSCWAOhE6rM
Ασημιά κουδούνια αντηχούν στον δρόμο
πούθε πας μικρό μου ηλιοχιόνιστο
- Πάω στις μαργαρίτες πέρα στο λιβάδι
πράσινο λιβάδι - σα ζωγραφιστό.
- Πούθε πας μικρό μου διόλου δεν φοβάσαι
πέρα είν' το λιβάδι - ώρες μακριά
- Η δικιά μου αγάπη διόλου δεν φοβάται
τ' ανοιχτό τ' αγέρι την δενδροσκιά.
- Τότε να φοβάσαι γιόκα μου τον ήλιο
ακριβό μου αγόρι ηλιοχιόνιστο
- Τα μαλλιά μου ο ήλιος τακαψε για πάντα
κι είμαι ασπρομάλλης δυο χρονώ μωρό.
΄Ενα ακόμη νανούρισμα του Λευτέρη Παπαδόπουλου σε μουσική Μάνου Λοίζου και με την ερμηνεία της Μαρίζας Κωχ.
http://youtu.be/aySr1WBAZWY
Θα κεντήσω,πάνω στου αλόγου σου τη σέλλα
Με διαμαντόπετρες σωρό
του φεγγαριού το πήγαιν' έλα
στο πελαγίσιο το νερό
Αγόρι μου,αγόρι μου
αγόρι μου να σε χαρώ
Θα κεντήσω στ' ασημοπίστολα σου πλάι
της χελιδόνας το φτερό
κι έναν σταυρό να σε φυλάει
τις νύχτες που σε καρτερώ
Θα κεντήσω πάνω στο δίκοπό σου λάζο
το βλέμμα σου το καθαρό
αυτό το βλέμμα το γαλάζιο
που δε χορταίνω να θωρώ
ΟΙ 6 σταθμοί στη ζωή του
1935:Ο Λευτέρης Παπαδόπουλος γεννιέται στις 14 Νοεμβρίου στην Αθήνα.
1959:Ξεκινά τη δημοσιογραφική του σταδιοδρομία στην εφημερίδα «Τα Νέα».
1961:Γεννιέται ο γιος του Νότης (σήμερα είναι δημοσιογράφος).
1963: Γράφει το πρώτο του τραγούδι,την «Απονη ζωή»,σε μουσική Σταύρου Ξαρχάκου.
1969:Κυκλοφορεί «Ο δρόμος» σε μουσική Μίμη Πλέσσα,ο εμπορικότερος δίσκος στα χρονικά της ελληνικής δισκογραφίας.
1981: Γεννιέται η κόρη του Υακίνθη (σήμερα είναι ηθοποιός).
Το τραγούδι σταθμός της ζωής του όπως το χαρακτηρίζει ο ίδιος ο ποιητής με τη μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου.Η πρώτη επιτυχία που τον καθιερώνει ως στιχουργό.
ΑΠΟΝΗ ΖΩΗ
Πρώτη εκτέλεση: Γρηγόρης Μπιθικώτσης & Ρία Κούρτη ( Ντουέτο )
http://youtu.be/D7P5uLysMMU
Άπονη ζωή
μας πέταξες στου δρόμου την άκρη
μας αδίκησες
ούτε μια στιγμή
δεν ήρθες να μας διώξεις το δάκρυ
μας κυνήγησες
το κρίμα μας βαρύ
μας γέννησες φτωχούς
με την καρδιά πικρή
γεμάτη στεναγμούς
Άπονη ζωή
δεν θέλαμε παλάτια κι αστέρια
να μας χάριζες
μια μπουκιά ψωμί
για μας τα ορφανά περιστέρια
ας χαλάλιζες
μας έδειρε ο βοριάς
μας ήπιε η βροχή
το αίμα της καρδιάς
γιατί είμαστε φτωχοί
Τον Οκτώβρη του 1973 κυκλοφόρησε και ένας σημαντικός δίσκος του Απόστολου Καλδάρα, ο οποίος μετά την τεράστια επιτυχία της «Μικράς Ασίας» σε στίχους Πυθαγόρα, συνεργάζεται με το Λευτέρη Παπαδόπουλο και γράφουν το δίσκο «Βυζαντινός Εσπερινός». Τραγουδούν, όπως και στη «Μικρά Ασία», ο Γιώργος Νταλάρας και η Χάρις Αλεξίου.΄Ενα από τα τραγούδιο του δίσκου είναι και το πολύ ωραίο "ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΣΜΙΓΕΙ Η ΔΥΣΗ ΚΙ Η ΑΝΑΤΟΛΗ"
http://youtu.be/WcIIfb1Lk3Y
Εκεί που σμίγει η δύση κι η ανατολή
σε βρήκα μόνη σαν πεντάρφανο πουλί
κι εγώ που ξέρω απ' ορφανιά
κι από ανθρώπων απονιά
μαζί σου μοίρασα ψωμάκι και γωνιά
Τώρα μόνος μου τα λέω στης ζωής μου το δειλινό
ήσουν όνειρο ωραίο μα δεν ήσουν αληθινό
Εκεί που σμίγει ο κεραυνός με τη βροχή
βρήκα την ανεμοδαρμένη σου ψυχή
κι εγώ που ξέρω από βοριά
από καημό κι ανημποριά
μαζί σου μοίρασα τη δόλια μου καρδιά
Τώρα μόνος μου τα λέω στης ζωής μου το δειλινό
ήσουν όνειρο ωραίο μα δεν ήσουν αληθινό
Θα μπορούσα να συνεχίσω με δεκάδες ακόμη τραγούδια που πραγματικά ξεχωρίζουν ..αλλά θα γράψω τέλος στο μικρό αυτό αφιέρωμα με την προτροπή , σ΄αυτους που δεν έχουν ζήσει τις εποχές αυτών των στίχων , να ψάξουν .....Θ΄ανακαλύψουν πολλά για τη χαμένη αθωότητά μας , ως λαού, όπως αναδύεται μές από στίχους ποιητών σαν τον Λευτέρη Παπαδόπουλο και ίσως αγγίζοντας αυτά τ΄αχνάρια θα δοθούν απαντήσεις στο τί, το πώς και το γιατί .
Υλικό για έρευνα:
Μίμης Πλέσσας - Λευτέρης Παπαδόπουλος - Ο Δρόμος
Lyra 1969
Γιάννης Σπανός, Λευτέρης Παπαδόπουλος - Το Σαββατόβραδο
EMI Columbia 1970
Μίμης Πλέσσας - Λευτέρης Παπαδόπουλος - Μέρες Του Καλοκαιριού
Lyra, Lyra 1970
Μάνoς Λoΐζoς - Λ. Παπαδόπουλος* - Νάχαμε - Τι Νάχαμε...
Minos (2) 1972
Α. Καλδάρας* - Λ. Παπαδόπουλος*, Γιώργος Νταλάρας, Χάρις Αλεξίου - Βυζαντινός Εσπερινός
Minos (2) 1973
Γιάννης Σπανός - Λευτέρης Παπαδόπουλος - Σταμάτης Κόκοτας - Δήμητρα Γαλάνη - Μέρες Αγάπης
EMI Columbia 1973
Μίμης Πλέσσας - Λευτέρης Παπαδόπουλος - Γιάννης Πουλόπουλος - Ρένα Κουμιώτη - Μίλα Μου Για Τη Λευτεριά
Lyra, Lyra 1974
Pablo Neruda, Χρήστος Γκάρτζος, Λευτέρης Παπαδόπουλος, Δημήτρης Ψαριανός - Τα Ερωτικά
Lyra 1980
Μίκης Θεοδωράκης* - Λευτέρης Παπαδόπουλος - Δημήτρης Μητροπάνος - Τα Πικροσάββατα
Philips 1984
Γιάννης Σπανός - Λευτέρης Παπαδόπουλος - Η Γλυκειά Ίρμα "Irma La Deuce"
Minos-EMI 1996
Θεοδωράκης* - Παπαδόπουλος* - Ξαρχάκος* - Φαραντούρη* - Μητσιάς* - Ερημιά (CD, Album, RE)
2010
Μ. Πλέσσας* - Λ. Παπαδόπουλος* - Απόψε Σε Θέλω / Το Βελουδένιο Σου Το Γελεκάκι (7", Single, Mono)
Philips 1969
Μάνoς Λoΐζoς - Λευτ. Παπαδόπουλος* - Δεν Θα Ξαναγαπήσω / Όταν Βλέπετε Να Κλαίω
Minos (2) 1970
Compilations
15 Χρόνια Τραγούδι - Τα Τραγούδια Του Νότη
Minos (2) 1980
Τα Τραγούδια Της Υακίνθης
Lyra 1991
12 Μεγάλα Τραγούδια
(CD, Comp, Promo) EMI Premium 1998
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ
ΜΑΝΩΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ (1925-2005)
Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΤΗΣ ΗΤΤΑΣ
«Πάντοτε ὁ καπιταλισμὸς βρίσκει περάσματα
καὶ ξεπερνᾶ τὶς δύσκολες τὶς κρίσεις.
Κι ἕνα πρωί: «Ἀπαγορεύονται τὰ ἄσματα
καὶ κοπιάστε στὸ τμῆμα γιὰ ἀνακρίσεις».
Ένας από τους κορυφαίους ποιητές της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς. Ποιητής με πολιτική συνείδηση, φυλακίστηκε και καταδικάσθηκε σε θάνατο για τις ιδέες του και χαρακτηρίστηκε ως ο «ποιητής της ήττας», καθώς με τους στίχους του εξέφρασε τη διάψευση των οραμάτων της Αριστεράς. Το ποιητικό του έργο καθόρισε την ομάδα των στρατευμένων ποιητών της μεταπολεμικής ποίησης.
Ο Μανώλης Αναγνωστάκης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 9 Μαρτίου του 1925. Σπούδασε Ιατρική και ειδικεύτηκε ως ακτινολόγος στη Βιέννη (1955-1956). Άσκησε το επάγγελμα του ακτινολόγου στη Θεσσαλονίκη και το 1978 μετεγκαταστάθηκε στην Αθήνα.
Πήρε μέρος στην Αντίσταση ως στέλεχος της ΕΠΟΝ στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Για την πολιτική του δράση στο φοιτητικό κίνημα φυλακίστηκε στο διάστημα 1948-1951, ενώ το 1949 καταδικάστηκε σε θάνατο από έκτακτο στρατοδικείο.
Εμφανίστηκε στη λογοτεχνία το 1942 από το περιοδικό «Πειραϊκά Γράμματα». Εκτελώντας χρέη και αρχισυντάκτη, το 1944 συνεργάστηκε με το φοιτητικό περιοδικό «Ξεκίνημα» (1944), πόλο συσπείρωσης των προοδευτικών νέων λογοτεχνών της πόλης, και το 1945 εξέδωσε με δικά του έξοδα την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «Εποχές». Αν και προχώρησε στην έκδοση μιας σειράς ποιητικών συλλογών τις επόμενες δεκαετίες, θα έπρεπε να περιμένει ως το 1979, σχεδόν 35 χρόνια μετά την πρώτη έκδοση του βιβλίου του, ώστε να δει να τυπώνεται η συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του χωρίς δικά του έξοδα.
Δημοσίευσε ποιήματα και κριτικά σημειώματα σε πολλά περιοδικά, ενώ είχε και πυκνή παρουσία στην εφημερίδα «Αυγή», με κείμενα για θέματα λογοτεχνικά και πολιτικά. Εξέδωσε το περιοδικό «Κριτική» (Θεσσαλονίκη, 1959-1961), υπήρξε μέλος της εκδοτικής ομάδας των «Δεκαοκτώ κειμένων» (1970), των «Νέων Κειμένων» και του περιοδικού «Η Συνέχεια» (1973).
Τα ποιήματα που ο Μανώλης Αναγνωστάκης άφησε πίσω του δημοσιευμένα είναι 88 και γράφτηκαν από το 1941 έως το 1971. Από το 1979 που κυκλοφόρησε ο συγκεντρωτικός τόμος των ποιημάτων του, και από το 1983 που κυκλοφόρησε ιδιωτικά το αυτοβιογραφικό σχόλιο «Y.Γ.» δεν υπήρξε καμία δημόσια παρέμβασή του.
«Στο αλλοιωμένο τοπίο της εποχής μας δεν θα ξαναγράψω», είχε ξεκαθαρίσει, γιατί «το έργο μου το ολοκλήρωσα. Επιλέγω τη σιωπή». Ίσως επειδή, όπως είχε πει σε μία από τις σπάνιες συνεντεύξεις του, «η ποίηση είναι έργο της νεότητας. Χρειάζεται ενθουσιασμό, αυταπάτες, ψευδαισθήσεις. Αυτά τα έχουν οι νέοι. Όσο μεγαλώνεις, κατέχεις καλύτερα τα μέσα σου. Γίνεσαι τεχνίτης, αλλά ένα ποίημα δεν χρειάζεται να είναι τέλειο για να είναι καλό».
Ο Αναγνωστάκης είχε προαναγγείλει τη σιωπή του με τους στίχους:
“
Το θέμα είναι τώρα τι λες.
Καλά φάγαμε, καλά ήπιαμε.
Καλά τη φέραμε τη ζωή μας ως εδώ.
Μικροζημίες και μικροκέρδη συμψηφίζοντας.
Το θέμα είναι τώρα τι λες. (Στόχος, 1970)
”
Ποιήματά του μεταφράστηκαν στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά, ενώ μελοποιήθηκαν από συνθέτες, όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Θάνος Μικρούτσικος, ο Μιχάλης Γρηγορίου, ο Γιάννης Μαρκόπουλος και ο Δημήτρης Παπαδημητρίου. Τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1986) και το Μεγάλο Βραβείο Λογοτεχνίας (2002), ενώ αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Η ποίηση του Μανώλη Αναγνωστάκη δεν είναι απαισιόδοξη. Όσο κι αν οι στίχοι του φτάνουν κάποτε στην απελπισία, στο βάθος του ορίζοντα διακρίνεται ένα φως που μοιάζει περισσότερο με την αναλαμπή της αυγής και λιγότερο με το λυκόφως. Η δύναμη του ποιητικού του έργου, υπερβαίνοντα τις κομματικές ταμπέλες, κατάφερε να εκφράσει την αβεβαιότητα, την αποξένωση, αλλά και τις ελπίδες μιας ολόκληρης εποχής.
Έφυγε από τη ζωή τα ξημερώματα της 23ης Ιουνίου 2005, καταβεβλημένος από χρόνια αναπνευστικά και καρδιαγγειακά προβλήματα.
Διαβάστε
• «Ποιήματα 1941-1971» (Εκδόσεις Νεφέλη)
• Αλέξανδρου Αργυρίου: «Μανόλης Αναγνωστάκης: Νοούμενα και υπονοούμενα της ποίησής του» (Εκδόσεις Γαβριηλίδης)
sansimera.gr
Κάθε πρωὶ
Καταργοῦμε τὰ ὄνειρα
Χτίζουμε μὲ περίσκεψη τὰ λόγια
Τὰ ροῦχα μας εἶναι μιὰ φωλιὰ ἀπὸ σίδερο
Κάθε πρωὶ
Χαιρετᾶμε τοὺς χθεσινοὺς φίλους
Οἱ νύχτες μεγαλώνουν σὰν ἁρμόνικες
-Ἦχοι, καημοί, πεθαμένα φιλιά.
(Ἀσήμαντες ἀπαριθμήσεις
-Τίποτα, λέξεις μόνο γιὰ τοὺς ἄλλους.
Μὰ ποῦ τελειώνει ἡ μοναξιά;)
Η Αγάπη Είναι Ο Φόβος...
http://youtu.be/5jmHNyE_RhE
(ΑΠΑΓΓΕΛΛΕΙ Ο ΙΔΙΟΣ Ο ΠΟΙΗΤΗΣ)
Η αγάπη είναι ο φόβος που μας ενώνει με τους άλλους
Όταν υπόταξαν τις μέρες μας και τις κρεμάσανε σα δάκρυα
Όταν μαζί τους πεθάνανε σε μιαν οικτρή παραμόρφωση
Τα τελευταία μας σχήματα των παιδικών αισθημάτων
Και τι κρατά τάχα το χέρι που οι άνθρωποι δίνουν;
Ξέρει να σφίγγει γερά εκεί που ο λογισμός μας ξεγελά
Την ώρα που ο χρόνος σταμάτησε και η μνήμη ξεριζώθηκε
Σα μιαν εκζήτηση παράλογη πέρα από κάθε νόημα;
(κι αυτοί γυρίζουν πίσω μια μέρα χωρίς στο μυαλό μια
ρυτίδα
βρίσκουνε τις γυναίκες τους και τα παιδιά τους μεγάλωσαν
πηγαίνουνε στα μικρομάγαζα και στα καφενεία της συνοικίας
διαβάζουνε κάθε πρωί την εποποιία της καθημερινότητας.)
Πεθαίνουμε τάχα για τους άλλους ή γιατί έτσι νικούμε τη ζωή
Ή γιατί έτσι φτύνουμε ένα-ένα τα τιποτένια ομοιώματα
Και μια στιγμή στο στεγνωμένο νου τους περνά μιαν ηλιαχτίδα
Κάτι σα μια θαμπή ανάμνηση μιας ζωικής προϊστορίας.
Φτάνουμε μέρες που δεν έχεις πια τι να λογαριάσεις
Συμβάντα ερωτικά και χρηματιστηριακές επιχειρήσεις
Δε βρίσκεις καθρέφτες να φωνάξεις τ' όνομά σου
Απλές προθέσεις ζωής διασφαλίζουν μιαν επικαιρότητα
Ανία, πόθοι, όνειρα, συναλλαγές, εξαπατήσεις
Κι αν σκέφτομαι είναι γιατί η συνήθεια είναι πιο προσιτή από την τύψη.
Μα ποιός θα' ρθει να κρατήσει την ορμή μιάς μπόρας που πέφτει;
Κι ήθελε ακόμη
http://youtu.be/OIV7SWMYk_o
Στίχοι: Μανώλης Αναγνωστάκης
Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος
Πρώτη εκτέλεση: Μαρία Δημητριάδη
Κι ήθελε ακόμη πολύ φως να ξημερώσει
όμως εγώ δεν παραδέχτηκα την ήττα,
έβλεπα τώρα πόσα κρυμμένα τιμαλφή έπρεπε να σώσω
πόσες φωλιές νερού να συντηρήσω μέσα στις φλόγες.
Μιλάτε, δείχνετε πληγές, αλλόφρονες στους δρόμους.
Τον πανικό που στραγγαλίζει την καρδιά σας σαν σημαία
καρφώσατε σ' εξώστες, με σπουδή φορτώσατε το εμπόρευμα.
Η πρόγνωσή σας ασφαλής: Θα πέσει η πόλις.
Εκεί, προσεκτικά σε μια γωνιά μαζεύω με τάξη,
φράζω με σύνεση το τελευταίο μου φυλάκιο.
Κρεμώ κομμένα χέρια στους τοίχους, στολίζω
με τα κομμένα κρανία τα παράθυρα, πλέκω
με κομμένα μαλλιά το δίχτυ μου και περιμένω
όρθιος και μόνος σαν και πρώτα περιμένω.
ΤΟ ΣΚΑΚΙ
http://youtu.be/ibxTniYs90g
στίχοι: Μανώλης Αναγνωστάκης
μουσική: Δημήτρης Παπαδημητρίου
τραγούδι: Γεράσιμος Ανδρεάτος
Ἔλα νὰ παίξουμε...
Θὰ σοῦ χαρίσω τὴ βασίλισσά μου
Ἦταν γιὰ μένα μιὰ φορὰ ἡ ἀγαπημένη
Τώρα δὲν ἔχω πιὰ ἀγαπημένη
Θὰ σοῦ χαρίσω τοὺς πύργους μου
Τώρα πιὰ δὲν πυροβολῶ τοὺς φίλους μου
Ἔχουν πεθάνει ἀπὸ καιρὸ
πρὶν ἀπὸ μένα
Ὅλα, ὅλα καὶ τ᾿ ἄλογά μου θὰ στὰ δώσω
Ὅλα, ὅλα καὶ τ᾿ ἄλογά μου θὰ στὰ δώσω
Μονάχα ἐτοῦτο τὸν τρελό μου θὰ κρατήσω
ποὺ ξέρει μόνο σ᾿ ἕνα χρῶμα νὰ πηγαίνει
δρασκελώντας τὴν μίαν ἄκρη ὡς τὴν ἄλλη
γελώντας μπρὸς στὶς τόσες πανοπλίες σου
μπαίνοντας μέσα στὶς γραμμές σου ξαφνικὰ
ἀναστατώνοντας τὶς στέρεες παρατάξεις
Ἔλα νὰ παίξουμε...
Ὁ βασιλιὰς αὐτὸς δὲν ἤτανε ποτὲ δικός μου
Κι ὕστερα τόσους στρατιῶτες τί τοὺς θέλω!
Τραβᾶνε μπρὸς σκυφτοὶ δίχως κἂν ὄνειρα
Ὅλα, ὅλα, καὶ τ᾿ ἄλογά μου θὰ στὰ δώσω
Ὅλα, ὅλα, καὶ τ᾿ ἄλογά μου θὰ στὰ δώσω
Μονάχα ἐτοῦτο τὸν τρελό μου θὰ κρατήσω
ποὺ ξέρει μόνο σ᾿ ἕνα χρῶμα νὰ πηγαίνει
δρασκελώντας τὴν μίαν ἄκρη ὡς τὴν ἄλλη
γελώντας μπρὸς στὶς τόσες πανοπλίες σου
μπαίνοντας μέσα στὶς γραμμές σου ξαφνικὰ
ἀναστατώνοντας τὶς στέρεες παρατάξεις
Ἔλα νὰ παίξουμε...
Κι αὐτὴ δὲν ἔχει τέλος ἡ παρτίδα...
ΜΙΛΩ
http://www.youtube.com/watch?feature=pl ... 1XzTi7iUGg
Στίχοι: Μανώλης Αναγνωστάκης
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Μιλώ για τα τελευταία σαλπίσματα των νικημένων στρατιωτών
Για τα κουρέλια από τα γιορτινά μας φορέματα
Για τα παιδιά μας που πουλάν τσιγάρα στους διαβάτες
Μιλώ για τα λουλούδια που μαραθήκανε σους τάφους και τα σαπίζει η βροχή
Για τα σπίτια που χάσκουνε δίχως παράθυρα σαν κρανία ξεδοντιασμένα
Για τα κορίτσια που ζητιανεύουν δείχνοντας στα στήθια τις πληγές τους
Μιλώ για τις ξυπόλυτες μάνες που σέρνονται στα χαλάσματα
Για τις φλεγόμενες πόλεις τα σωριασμένα κουφάρια σους δρόμους
Τους μαστροπούς ποιητές που τρέμουνε τις νύχτες στα κατώφλια
Μιλώ για τις ατέλειωτες νύχτες όταν το φως λιγοστεύει τα ξημερώματα
Για τα φορτωμένα καμιόνια και τους βηματισμούς στις υγρές πλάκες
Για τα προαύλια των φυλακών και για το δάκρυ των μελλοθανάτων.
Μα πιο πολύ μιλώ για τους ψαράδες
Π' αφήσανε τα δίχτυα τους και πήρανε τα βήματά Του
Κι όταν Αυτός κουράστηκε αυτοί δεν ξαποστάσαν
Κι όταν Αυτός τους πρόδωσε αυτοί δεν αρνηθήκαν
Κι όταν Αυτός δοξάστηκε αυτοί στρέψαν τα μάτια
Κι οι σύντροφοι τους φτύνανε και τους σταυρώναν
Κι αυτοί, γαλήνιοι, το δρόμο παίρνουνε π' άκρη δεν έχει
Χωρίς το βλέμμα τους να σκοτεινιάσει ή να λυγίσει
Όρθιοι και μόνοι μες στη φοβερή ερημία του πλήθους..
Από τη συλλογή Η συνέχεια 2 (1956)
ΔΡΟΜΟΙ ΠΑΛΙΟΙ
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Από το δίσκο "Μπαλάντες" (1975)
http://youtu.be/Za03X1DsGLY
Δρόμοι παλιοί που αγάπησα και μίσησα ατέλειωτα
κάτω απ' τους ίσκιους των σπιτιών να περπατώ
νύχτες των γυρισμών αναπότρεπτες κι η πόλη νεκρή.
Την ασήμαντη παρουσία μου βρίσκω σε κάθε γωνιά
κάμε να σ' ανταμώσω κάποτε φάσμα χαμένο του πόθου μου κι εγώ.
Ξεχασμένος κι ατίθασος να περπατώ
κρατώντας μια σπίθα τρεμόσβηστη στις υγρές μου παλάμες.
Και προχωρούσα μέσα στη νύχτα χωρίς να γνωρίζω κανένα
κι ούτε κανένας κι ούτε κανένας με γνώριζε με γνώριζε.
ΦΙΛΟΙ ΠΟΥ ΦΕΥΓΟΥΝ
Στίχοι: Μανώλης Αναγνωστάκης
Μουσική: Γιάννης Μαρκόπουλος
Ερμηνεία: Κωνσταντίνος Παλιατσάρας
http://youtu.be/T7ibcbrY42M
Φίλοι που φεύγουν
Που χάνονται μια μέρα
Φωνές τη νύχτα
Μακρινές φωνές
Μάνας τρελής στους έρημους δρόμους
Κλάμα παιδιού χωρίς απάντηση
Ερείπια σαν τρυπημένες σάπιες σημαίες.
Εφιάλτες όταν το φως λιγοστεύει τα ξημερώματα.
....μα ποιος με πόνο θα μιλήσει για όλα αυτά;
ΕΦΤΑΣΕΣ ΑΡΓΑ
Της εξοριας... (Minos -1976)
Μουσική/Στίχοι: Θεοδωράκης Μίκης/Αναγνωστάκης Μανώλης
http://youtu.be/9gy_OY_e3pA
Έφτασες αργά, σου πήρε άλλος τη θέση
έφτασες αργά, έφτασες αργά
σε βγάλαν απ' τη μέση
Δε σου φταίει κανείς, επέρασε ο καιρός σου
δε σου φταίει κανείς
λάθος ήτανε δικό σου
Άργησες πολύ και το 'χασες το τραίνο
άργησες πολύ δε σε περιμένω
Δε σου φταίει κανείς, επέρασε ο καιρός σου
δε σου φταίει κανείς λάθος ήτανε δικό σου
ΦΟΒΑΜΑΙ
Φοβάμαι
τους ανθρώπους που εφτά χρόνια
έκαναν πως δεν είχαν πάρει χαμπάρι
και μια ωραία πρωία –μεσούντος κάποιου Ιουλίου–
βγήκαν στις πλατείες με σημαιάκια κραυγάζοντας
«Δώστε τη χούντα στο λαό».
Φοβάμαι τους ανθρώπους
που με καταλερωμένη τη φωλιά
πασχίζουν τώρα να βρουν λεκέδες στη δική σου.
Φοβάμαι τους ανθρώπους
που σου 'κλειναν την πόρτα
μην τυχόν και τους δώσεις κουπόνια
και τώρα τους βλέπεις στο Πολυτεχνείο
να καταθέτουν γαρίφαλα και να δακρύζουν.
Φοβάμαι τους ανθρώπους
που γέμιζαν τις ταβέρνες
και τα 'σπαζαν στα μπουζούκια
κάθε βράδυ
και τώρα τα ξανασπάζουν
όταν τους πιάνει το μεράκι της Φαραντούρη
και έχουν και «απόψεις».
Φοβάμαι τους ανθρώπους
που άλλαζαν πεζοδρόμιο όταν σε συναντούσαν
και τώρα σε λοιδορούν
γιατί, λέει, δεν βαδίζεις στον ίσιο δρόμο.
Φοβάμαι, φοβάμαι πολλούς ανθρώπους.
Φέτος φοβήθηκα ακόμα περισσότερο.
Μανόλης Αναγνωστάκης
(Το ποίημα γράφτηκε τον Νοέμβρη του 1983 και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Αυγή)
Στ᾿ Ἀστεῖα Παίζαμε!
Δὲ χάσαμε μόνο τὸν τιποτένιο μισθό μας
Μέσα στὴ μέθη τοῦ παιχνιδιοῦ σᾶς δώσαμε καὶ τὶς γυναῖκες μας
Τὰ πιὸ ἀκριβὰ ἐνθύμια ποὺ μέσα στὴν κάσα κρύβαμε
Στὸ τέλος τὸ ἴδιο τὸ σπίτι μας μὲ ὅλα τὰ ὑπάρχοντα.
Νύχτες ἀτέλειωτες παίζαμε, μακριὰ ἀπ᾿ τὸ φῶς τῆς ἡμέρας
Μήπως πέρασαν χρόνια; σαπίσαν τὰ φύλλα τοῦ ἡμεροδείχτη
Δὲ βγάλαμε ποτὲ καλὸ χαρτί, χάναμε· χάναμε ὁλοένα
Πῶς θὰ φύγουμε τώρα; ποῦ θὰ πᾶμε; ποιὸς θὰ μᾶς δεχτεῖ;
Δῶστε μας πίσω τὰ χρόνια μας δῶστε μας πίσω τὰ χαρτιά μας
Κλέφτες!
Στὰ ψέματα παίζαμε!
Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΤΗΣ ΗΤΤΑΣ
«Πάντοτε ὁ καπιταλισμὸς βρίσκει περάσματα
καὶ ξεπερνᾶ τὶς δύσκολες τὶς κρίσεις.
Κι ἕνα πρωί: «Ἀπαγορεύονται τὰ ἄσματα
καὶ κοπιάστε στὸ τμῆμα γιὰ ἀνακρίσεις».
Ένας από τους κορυφαίους ποιητές της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς. Ποιητής με πολιτική συνείδηση, φυλακίστηκε και καταδικάσθηκε σε θάνατο για τις ιδέες του και χαρακτηρίστηκε ως ο «ποιητής της ήττας», καθώς με τους στίχους του εξέφρασε τη διάψευση των οραμάτων της Αριστεράς. Το ποιητικό του έργο καθόρισε την ομάδα των στρατευμένων ποιητών της μεταπολεμικής ποίησης.
Ο Μανώλης Αναγνωστάκης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 9 Μαρτίου του 1925. Σπούδασε Ιατρική και ειδικεύτηκε ως ακτινολόγος στη Βιέννη (1955-1956). Άσκησε το επάγγελμα του ακτινολόγου στη Θεσσαλονίκη και το 1978 μετεγκαταστάθηκε στην Αθήνα.
Πήρε μέρος στην Αντίσταση ως στέλεχος της ΕΠΟΝ στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Για την πολιτική του δράση στο φοιτητικό κίνημα φυλακίστηκε στο διάστημα 1948-1951, ενώ το 1949 καταδικάστηκε σε θάνατο από έκτακτο στρατοδικείο.
Εμφανίστηκε στη λογοτεχνία το 1942 από το περιοδικό «Πειραϊκά Γράμματα». Εκτελώντας χρέη και αρχισυντάκτη, το 1944 συνεργάστηκε με το φοιτητικό περιοδικό «Ξεκίνημα» (1944), πόλο συσπείρωσης των προοδευτικών νέων λογοτεχνών της πόλης, και το 1945 εξέδωσε με δικά του έξοδα την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «Εποχές». Αν και προχώρησε στην έκδοση μιας σειράς ποιητικών συλλογών τις επόμενες δεκαετίες, θα έπρεπε να περιμένει ως το 1979, σχεδόν 35 χρόνια μετά την πρώτη έκδοση του βιβλίου του, ώστε να δει να τυπώνεται η συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του χωρίς δικά του έξοδα.
Δημοσίευσε ποιήματα και κριτικά σημειώματα σε πολλά περιοδικά, ενώ είχε και πυκνή παρουσία στην εφημερίδα «Αυγή», με κείμενα για θέματα λογοτεχνικά και πολιτικά. Εξέδωσε το περιοδικό «Κριτική» (Θεσσαλονίκη, 1959-1961), υπήρξε μέλος της εκδοτικής ομάδας των «Δεκαοκτώ κειμένων» (1970), των «Νέων Κειμένων» και του περιοδικού «Η Συνέχεια» (1973).
Τα ποιήματα που ο Μανώλης Αναγνωστάκης άφησε πίσω του δημοσιευμένα είναι 88 και γράφτηκαν από το 1941 έως το 1971. Από το 1979 που κυκλοφόρησε ο συγκεντρωτικός τόμος των ποιημάτων του, και από το 1983 που κυκλοφόρησε ιδιωτικά το αυτοβιογραφικό σχόλιο «Y.Γ.» δεν υπήρξε καμία δημόσια παρέμβασή του.
«Στο αλλοιωμένο τοπίο της εποχής μας δεν θα ξαναγράψω», είχε ξεκαθαρίσει, γιατί «το έργο μου το ολοκλήρωσα. Επιλέγω τη σιωπή». Ίσως επειδή, όπως είχε πει σε μία από τις σπάνιες συνεντεύξεις του, «η ποίηση είναι έργο της νεότητας. Χρειάζεται ενθουσιασμό, αυταπάτες, ψευδαισθήσεις. Αυτά τα έχουν οι νέοι. Όσο μεγαλώνεις, κατέχεις καλύτερα τα μέσα σου. Γίνεσαι τεχνίτης, αλλά ένα ποίημα δεν χρειάζεται να είναι τέλειο για να είναι καλό».
Ο Αναγνωστάκης είχε προαναγγείλει τη σιωπή του με τους στίχους:
“
Το θέμα είναι τώρα τι λες.
Καλά φάγαμε, καλά ήπιαμε.
Καλά τη φέραμε τη ζωή μας ως εδώ.
Μικροζημίες και μικροκέρδη συμψηφίζοντας.
Το θέμα είναι τώρα τι λες. (Στόχος, 1970)
”
Ποιήματά του μεταφράστηκαν στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά, ενώ μελοποιήθηκαν από συνθέτες, όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Θάνος Μικρούτσικος, ο Μιχάλης Γρηγορίου, ο Γιάννης Μαρκόπουλος και ο Δημήτρης Παπαδημητρίου. Τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1986) και το Μεγάλο Βραβείο Λογοτεχνίας (2002), ενώ αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Η ποίηση του Μανώλη Αναγνωστάκη δεν είναι απαισιόδοξη. Όσο κι αν οι στίχοι του φτάνουν κάποτε στην απελπισία, στο βάθος του ορίζοντα διακρίνεται ένα φως που μοιάζει περισσότερο με την αναλαμπή της αυγής και λιγότερο με το λυκόφως. Η δύναμη του ποιητικού του έργου, υπερβαίνοντα τις κομματικές ταμπέλες, κατάφερε να εκφράσει την αβεβαιότητα, την αποξένωση, αλλά και τις ελπίδες μιας ολόκληρης εποχής.
Έφυγε από τη ζωή τα ξημερώματα της 23ης Ιουνίου 2005, καταβεβλημένος από χρόνια αναπνευστικά και καρδιαγγειακά προβλήματα.
Διαβάστε
• «Ποιήματα 1941-1971» (Εκδόσεις Νεφέλη)
• Αλέξανδρου Αργυρίου: «Μανόλης Αναγνωστάκης: Νοούμενα και υπονοούμενα της ποίησής του» (Εκδόσεις Γαβριηλίδης)
sansimera.gr
Κάθε πρωὶ
Καταργοῦμε τὰ ὄνειρα
Χτίζουμε μὲ περίσκεψη τὰ λόγια
Τὰ ροῦχα μας εἶναι μιὰ φωλιὰ ἀπὸ σίδερο
Κάθε πρωὶ
Χαιρετᾶμε τοὺς χθεσινοὺς φίλους
Οἱ νύχτες μεγαλώνουν σὰν ἁρμόνικες
-Ἦχοι, καημοί, πεθαμένα φιλιά.
(Ἀσήμαντες ἀπαριθμήσεις
-Τίποτα, λέξεις μόνο γιὰ τοὺς ἄλλους.
Μὰ ποῦ τελειώνει ἡ μοναξιά;)
Η Αγάπη Είναι Ο Φόβος...
http://youtu.be/5jmHNyE_RhE
(ΑΠΑΓΓΕΛΛΕΙ Ο ΙΔΙΟΣ Ο ΠΟΙΗΤΗΣ)
Η αγάπη είναι ο φόβος που μας ενώνει με τους άλλους
Όταν υπόταξαν τις μέρες μας και τις κρεμάσανε σα δάκρυα
Όταν μαζί τους πεθάνανε σε μιαν οικτρή παραμόρφωση
Τα τελευταία μας σχήματα των παιδικών αισθημάτων
Και τι κρατά τάχα το χέρι που οι άνθρωποι δίνουν;
Ξέρει να σφίγγει γερά εκεί που ο λογισμός μας ξεγελά
Την ώρα που ο χρόνος σταμάτησε και η μνήμη ξεριζώθηκε
Σα μιαν εκζήτηση παράλογη πέρα από κάθε νόημα;
(κι αυτοί γυρίζουν πίσω μια μέρα χωρίς στο μυαλό μια
ρυτίδα
βρίσκουνε τις γυναίκες τους και τα παιδιά τους μεγάλωσαν
πηγαίνουνε στα μικρομάγαζα και στα καφενεία της συνοικίας
διαβάζουνε κάθε πρωί την εποποιία της καθημερινότητας.)
Πεθαίνουμε τάχα για τους άλλους ή γιατί έτσι νικούμε τη ζωή
Ή γιατί έτσι φτύνουμε ένα-ένα τα τιποτένια ομοιώματα
Και μια στιγμή στο στεγνωμένο νου τους περνά μιαν ηλιαχτίδα
Κάτι σα μια θαμπή ανάμνηση μιας ζωικής προϊστορίας.
Φτάνουμε μέρες που δεν έχεις πια τι να λογαριάσεις
Συμβάντα ερωτικά και χρηματιστηριακές επιχειρήσεις
Δε βρίσκεις καθρέφτες να φωνάξεις τ' όνομά σου
Απλές προθέσεις ζωής διασφαλίζουν μιαν επικαιρότητα
Ανία, πόθοι, όνειρα, συναλλαγές, εξαπατήσεις
Κι αν σκέφτομαι είναι γιατί η συνήθεια είναι πιο προσιτή από την τύψη.
Μα ποιός θα' ρθει να κρατήσει την ορμή μιάς μπόρας που πέφτει;
Κι ήθελε ακόμη
http://youtu.be/OIV7SWMYk_o
Στίχοι: Μανώλης Αναγνωστάκης
Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος
Πρώτη εκτέλεση: Μαρία Δημητριάδη
Κι ήθελε ακόμη πολύ φως να ξημερώσει
όμως εγώ δεν παραδέχτηκα την ήττα,
έβλεπα τώρα πόσα κρυμμένα τιμαλφή έπρεπε να σώσω
πόσες φωλιές νερού να συντηρήσω μέσα στις φλόγες.
Μιλάτε, δείχνετε πληγές, αλλόφρονες στους δρόμους.
Τον πανικό που στραγγαλίζει την καρδιά σας σαν σημαία
καρφώσατε σ' εξώστες, με σπουδή φορτώσατε το εμπόρευμα.
Η πρόγνωσή σας ασφαλής: Θα πέσει η πόλις.
Εκεί, προσεκτικά σε μια γωνιά μαζεύω με τάξη,
φράζω με σύνεση το τελευταίο μου φυλάκιο.
Κρεμώ κομμένα χέρια στους τοίχους, στολίζω
με τα κομμένα κρανία τα παράθυρα, πλέκω
με κομμένα μαλλιά το δίχτυ μου και περιμένω
όρθιος και μόνος σαν και πρώτα περιμένω.
ΤΟ ΣΚΑΚΙ
http://youtu.be/ibxTniYs90g
στίχοι: Μανώλης Αναγνωστάκης
μουσική: Δημήτρης Παπαδημητρίου
τραγούδι: Γεράσιμος Ανδρεάτος
Ἔλα νὰ παίξουμε...
Θὰ σοῦ χαρίσω τὴ βασίλισσά μου
Ἦταν γιὰ μένα μιὰ φορὰ ἡ ἀγαπημένη
Τώρα δὲν ἔχω πιὰ ἀγαπημένη
Θὰ σοῦ χαρίσω τοὺς πύργους μου
Τώρα πιὰ δὲν πυροβολῶ τοὺς φίλους μου
Ἔχουν πεθάνει ἀπὸ καιρὸ
πρὶν ἀπὸ μένα
Ὅλα, ὅλα καὶ τ᾿ ἄλογά μου θὰ στὰ δώσω
Ὅλα, ὅλα καὶ τ᾿ ἄλογά μου θὰ στὰ δώσω
Μονάχα ἐτοῦτο τὸν τρελό μου θὰ κρατήσω
ποὺ ξέρει μόνο σ᾿ ἕνα χρῶμα νὰ πηγαίνει
δρασκελώντας τὴν μίαν ἄκρη ὡς τὴν ἄλλη
γελώντας μπρὸς στὶς τόσες πανοπλίες σου
μπαίνοντας μέσα στὶς γραμμές σου ξαφνικὰ
ἀναστατώνοντας τὶς στέρεες παρατάξεις
Ἔλα νὰ παίξουμε...
Ὁ βασιλιὰς αὐτὸς δὲν ἤτανε ποτὲ δικός μου
Κι ὕστερα τόσους στρατιῶτες τί τοὺς θέλω!
Τραβᾶνε μπρὸς σκυφτοὶ δίχως κἂν ὄνειρα
Ὅλα, ὅλα, καὶ τ᾿ ἄλογά μου θὰ στὰ δώσω
Ὅλα, ὅλα, καὶ τ᾿ ἄλογά μου θὰ στὰ δώσω
Μονάχα ἐτοῦτο τὸν τρελό μου θὰ κρατήσω
ποὺ ξέρει μόνο σ᾿ ἕνα χρῶμα νὰ πηγαίνει
δρασκελώντας τὴν μίαν ἄκρη ὡς τὴν ἄλλη
γελώντας μπρὸς στὶς τόσες πανοπλίες σου
μπαίνοντας μέσα στὶς γραμμές σου ξαφνικὰ
ἀναστατώνοντας τὶς στέρεες παρατάξεις
Ἔλα νὰ παίξουμε...
Κι αὐτὴ δὲν ἔχει τέλος ἡ παρτίδα...
ΜΙΛΩ
http://www.youtube.com/watch?feature=pl ... 1XzTi7iUGg
Στίχοι: Μανώλης Αναγνωστάκης
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Μιλώ για τα τελευταία σαλπίσματα των νικημένων στρατιωτών
Για τα κουρέλια από τα γιορτινά μας φορέματα
Για τα παιδιά μας που πουλάν τσιγάρα στους διαβάτες
Μιλώ για τα λουλούδια που μαραθήκανε σους τάφους και τα σαπίζει η βροχή
Για τα σπίτια που χάσκουνε δίχως παράθυρα σαν κρανία ξεδοντιασμένα
Για τα κορίτσια που ζητιανεύουν δείχνοντας στα στήθια τις πληγές τους
Μιλώ για τις ξυπόλυτες μάνες που σέρνονται στα χαλάσματα
Για τις φλεγόμενες πόλεις τα σωριασμένα κουφάρια σους δρόμους
Τους μαστροπούς ποιητές που τρέμουνε τις νύχτες στα κατώφλια
Μιλώ για τις ατέλειωτες νύχτες όταν το φως λιγοστεύει τα ξημερώματα
Για τα φορτωμένα καμιόνια και τους βηματισμούς στις υγρές πλάκες
Για τα προαύλια των φυλακών και για το δάκρυ των μελλοθανάτων.
Μα πιο πολύ μιλώ για τους ψαράδες
Π' αφήσανε τα δίχτυα τους και πήρανε τα βήματά Του
Κι όταν Αυτός κουράστηκε αυτοί δεν ξαποστάσαν
Κι όταν Αυτός τους πρόδωσε αυτοί δεν αρνηθήκαν
Κι όταν Αυτός δοξάστηκε αυτοί στρέψαν τα μάτια
Κι οι σύντροφοι τους φτύνανε και τους σταυρώναν
Κι αυτοί, γαλήνιοι, το δρόμο παίρνουνε π' άκρη δεν έχει
Χωρίς το βλέμμα τους να σκοτεινιάσει ή να λυγίσει
Όρθιοι και μόνοι μες στη φοβερή ερημία του πλήθους..
Από τη συλλογή Η συνέχεια 2 (1956)
ΔΡΟΜΟΙ ΠΑΛΙΟΙ
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Από το δίσκο "Μπαλάντες" (1975)
http://youtu.be/Za03X1DsGLY
Δρόμοι παλιοί που αγάπησα και μίσησα ατέλειωτα
κάτω απ' τους ίσκιους των σπιτιών να περπατώ
νύχτες των γυρισμών αναπότρεπτες κι η πόλη νεκρή.
Την ασήμαντη παρουσία μου βρίσκω σε κάθε γωνιά
κάμε να σ' ανταμώσω κάποτε φάσμα χαμένο του πόθου μου κι εγώ.
Ξεχασμένος κι ατίθασος να περπατώ
κρατώντας μια σπίθα τρεμόσβηστη στις υγρές μου παλάμες.
Και προχωρούσα μέσα στη νύχτα χωρίς να γνωρίζω κανένα
κι ούτε κανένας κι ούτε κανένας με γνώριζε με γνώριζε.
ΦΙΛΟΙ ΠΟΥ ΦΕΥΓΟΥΝ
Στίχοι: Μανώλης Αναγνωστάκης
Μουσική: Γιάννης Μαρκόπουλος
Ερμηνεία: Κωνσταντίνος Παλιατσάρας
http://youtu.be/T7ibcbrY42M
Φίλοι που φεύγουν
Που χάνονται μια μέρα
Φωνές τη νύχτα
Μακρινές φωνές
Μάνας τρελής στους έρημους δρόμους
Κλάμα παιδιού χωρίς απάντηση
Ερείπια σαν τρυπημένες σάπιες σημαίες.
Εφιάλτες όταν το φως λιγοστεύει τα ξημερώματα.
....μα ποιος με πόνο θα μιλήσει για όλα αυτά;
ΕΦΤΑΣΕΣ ΑΡΓΑ
Της εξοριας... (Minos -1976)
Μουσική/Στίχοι: Θεοδωράκης Μίκης/Αναγνωστάκης Μανώλης
http://youtu.be/9gy_OY_e3pA
Έφτασες αργά, σου πήρε άλλος τη θέση
έφτασες αργά, έφτασες αργά
σε βγάλαν απ' τη μέση
Δε σου φταίει κανείς, επέρασε ο καιρός σου
δε σου φταίει κανείς
λάθος ήτανε δικό σου
Άργησες πολύ και το 'χασες το τραίνο
άργησες πολύ δε σε περιμένω
Δε σου φταίει κανείς, επέρασε ο καιρός σου
δε σου φταίει κανείς λάθος ήτανε δικό σου
ΦΟΒΑΜΑΙ
Φοβάμαι
τους ανθρώπους που εφτά χρόνια
έκαναν πως δεν είχαν πάρει χαμπάρι
και μια ωραία πρωία –μεσούντος κάποιου Ιουλίου–
βγήκαν στις πλατείες με σημαιάκια κραυγάζοντας
«Δώστε τη χούντα στο λαό».
Φοβάμαι τους ανθρώπους
που με καταλερωμένη τη φωλιά
πασχίζουν τώρα να βρουν λεκέδες στη δική σου.
Φοβάμαι τους ανθρώπους
που σου 'κλειναν την πόρτα
μην τυχόν και τους δώσεις κουπόνια
και τώρα τους βλέπεις στο Πολυτεχνείο
να καταθέτουν γαρίφαλα και να δακρύζουν.
Φοβάμαι τους ανθρώπους
που γέμιζαν τις ταβέρνες
και τα 'σπαζαν στα μπουζούκια
κάθε βράδυ
και τώρα τα ξανασπάζουν
όταν τους πιάνει το μεράκι της Φαραντούρη
και έχουν και «απόψεις».
Φοβάμαι τους ανθρώπους
που άλλαζαν πεζοδρόμιο όταν σε συναντούσαν
και τώρα σε λοιδορούν
γιατί, λέει, δεν βαδίζεις στον ίσιο δρόμο.
Φοβάμαι, φοβάμαι πολλούς ανθρώπους.
Φέτος φοβήθηκα ακόμα περισσότερο.
Μανόλης Αναγνωστάκης
(Το ποίημα γράφτηκε τον Νοέμβρη του 1983 και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Αυγή)
Στ᾿ Ἀστεῖα Παίζαμε!
Δὲ χάσαμε μόνο τὸν τιποτένιο μισθό μας
Μέσα στὴ μέθη τοῦ παιχνιδιοῦ σᾶς δώσαμε καὶ τὶς γυναῖκες μας
Τὰ πιὸ ἀκριβὰ ἐνθύμια ποὺ μέσα στὴν κάσα κρύβαμε
Στὸ τέλος τὸ ἴδιο τὸ σπίτι μας μὲ ὅλα τὰ ὑπάρχοντα.
Νύχτες ἀτέλειωτες παίζαμε, μακριὰ ἀπ᾿ τὸ φῶς τῆς ἡμέρας
Μήπως πέρασαν χρόνια; σαπίσαν τὰ φύλλα τοῦ ἡμεροδείχτη
Δὲ βγάλαμε ποτὲ καλὸ χαρτί, χάναμε· χάναμε ὁλοένα
Πῶς θὰ φύγουμε τώρα; ποῦ θὰ πᾶμε; ποιὸς θὰ μᾶς δεχτεῖ;
Δῶστε μας πίσω τὰ χρόνια μας δῶστε μας πίσω τὰ χαρτιά μας
Κλέφτες!
Στὰ ψέματα παίζαμε!
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ
θα μείνω πάντα ιδανικός κι ανάξιος εραστής
των μακρυσμένων ταξιδιών και των γαλάζιων πόντων,
και θα πεθάνω μια βραδιά σαν όλες τις βραδιές,
χωρίς να σχίσω τη θολή γραμμή των οριζόντων.
Ο Νίκος Καββαδίας γεννήθηκε το 1910 σε μιά μικρή πόλη της Ματζουρίας κοντά στο Χαρμπίν, από γονείς Κεφαλλονίτες. Πολύ μικρός πρωτοταξίδεψε, όταν οι γονείς του αποφάσισαν να επιστρέψουν στο νησί τους, αν και, η οικογένεια Καββαδία θα ζήσει ελάχιστα εκεί, και τελικός της προορισμός θα είναι το λιμάνι του Πειραιά, στον οποίο μετοικεί το 1921, όταν ο Νίκος είναι μόλις 11 ετών. Στον Πειραιά ο ποιητής τελειώνει Δημοτικό και Γυμνάσιο. Μαθητής ακόμη του δημοτικού, γράφει τα πρώτα του ποιήματα. Το 1929 μπαίνει υπάλληλος σε ένα ναυτικό γραφείο. Αντέχει μόνο λίγους μήνες να βλέπει τους άλλους να ταξιδεύουν. Τα καράβια κι η θάλασσα είναι το όνειρό του.
Μπαρκάρει ναύτης σε φορτηγό, και για μερικά χρόνια συνεχίζει να φεύγει με τα φορτηγά, γυρίζοντας πίσω μονίμως ταλαιπωρημένος και αδέκαρος. Η ανέχεια τον κάνει ν' αποφασίσει να πάρει το δίπλωμα του ασυρματιστή. Στην αρχή σκεφτότανε να γίνει καπετάνιος, αλλά τα χρόνια είχαν περάσει και το δίπλωμα του Ασυρματιστή (Μαρκόνις στη ναυτική γλώσσα) ήταν ο μόνος σύντομος και αξιοπρεπής δρόμος γιά τα καράβια. Παίρνει το δίπλωμα του το 1939, αλλά αντί να μπαρκάρει βρίσκεται στρατιώτης στην Αλβανία και κατόπιν ξέμπαρκος στην Αθήνα με την γερμανική Κατοχή. Μόλις τελείωσε ο πόλεμος , το 1944, ξαναμπαρκάρει, αδιάκοπα πιά, ως ασυρματιστής, γυρίζοντας όλο τον κόσμο, ως το Νοέμβρη του 1974. Τρεις μήνες άντεξε μακρυά από τη θάλασσα. Πεθαίνει από εγκεφαλικό επεισόδειο στις 10 Φεβρουαρίου του 1975.
Ο Νίκος Καββαδίας είναι ίσως ο μόνος που αξίζει τον χαρακτηρισμό του απόλυτα βιωματικού στήν ποίησή του. Μιλάει πάντα γιά τα καράβια που έζησε, τους ναυτικούς που γνώρισε, τους έρωτες, τους καυγάδες και τους θανάτους στα λιμάνια,με την γλώσσα των καραβιών,αλλά και κάποιους ιδιωματισμούς της Κεφαλλονιάς, να μπλέκονται στα γνήσια λαϊκά ελληνικά του. Ο έρωτας του για τα ταξίδια και τη θάλασσα, μια σχέση αγάπης και μίσους, ο ίδιος έρωτας που τον οδήγησε να μπαρκάρει μικρός, μόλις 19 ετών, αφήνοντας την σίγουρη δουλειά του ναυτικού γραφείου, είναι ορατός σε κάθε στίχο του, και τόσο δυνατός που διαπερνά τον αναγνώστη, τον κάνει να ξεχάσει τις άγνωστες λέξεις και τους ναυτικούς όρους , και να συνεπαρθεί απόλυτα από την αλήθεια του λόγου του Ποιητή.
Ο Νίκος Καββαδίας άφησε πολύ λίγα πίσω του, μόλις τρείς ποιητικές συλλογές, ένα μυθιστόρημα και τρία μικρά πεζά. Ταπεινά παρουσιάστηκε στα ελληνικά γράμματα, κι η ταπεινότητά του αυτή, μαζί με την μελοποίηση πολλών ποιημάτων του, τον έφερε κοντά στη μεγάλη πλειοψηφία των Ελλήνων, κάνοντάς τον έναν από τους πιό δημοφιλείς Έλληνες ποιητές.
Τα έργα του
• Μαραμπού, 1933, Ποιήματα
• Πούσι, 1947 , Ποιήματα
• Τραβέρσο, 1975 , Ποιήματα
• Βάρδια, 1954 , Μυθιστόρημα
• Λι, Στο Αλογό Μου , Του Πολέμου, 1987 , μικρά πεζά.
Πηγές: ΑΠΕ (επιμέλεια Νίκος Μαρδάς), Greece literature, Nikoskavadias blogspot, Eθνικό Κέντρο Βιβλίου, Αρχείο INSIDER, You tube
Ο Καββαδίας απαγγέλλει
http://youtu.be/Ohjip6nc1UE
ΦΑΤΑ ΜΟΡΓΚΑΝΑ
Η ονομασία Φάτα Μοργκάνα αποτελεί ιταλική μετάφραση του ονόματος της Μόργκαν λε Φέι, της μάγισσας και ετεροθαλούς αδελφής του Βασιλιά Αρθούρου, και χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει ένα ιδιαίτερο είδος αντικατοπτρισμού, ένα οπτικό φαινόμενο, που οφείλεται σε θερμοκρασιακή αναστροφή. Τα αντικείμενα στον ορίζοντα, όπως νησιά, κρημνοί, πλοία ή παγόβουνα, εμφανίζονται σύνθετα, δηλαδή δύο είδωλα ίδιου αντικειμένου ενωμένα αντίστροφα κατά κορυφή.
Όταν ο καιρός είναι ήπιος, η απρόσκοπτη αλληλεπίδραση μεταξύ του ζεστού υπερκείμενου αέρα και του πυκνότερου ψυχρού αέρα κοντά στην επιφάνεια του εδάφους μπορεί να δράσει ως διαθλαστικός φακός, δημιουργώντας ένα κατακόρυφα αντεστραμμένο είδωλο, επί του οποίου φαίνεται να αιωρείται το απομακρυσμένο ευθύ είδωλο. Η Φάτα Μοργκάνα παρατηρείται συνήθως τις πρωινές ώρες μετά από μια ψυχρή νύχτα που έχει σαν αποτέλεσμα τη διαφυγή θερμότητας δι' ακτινοβολίας στο διάστημα. Η πρώτη αναφορά σε "Φάτα μοργκάνα" στα αγγλικά, το 1818, αφορούσε έναν παρόμοιο αντικατοπτρισμό που παρατηρήθηκε στο Στενό της Μεσσίνας, ανάμεσα στην Καλαβρία και τη Σικελία. Είναι συνηθισμένο φαινόμενο στις κοιλάδες των ψηλών βουνών, όπως η κοιλάδα Σαν Λούις του Κολοράντο όπου το φαινόμενο μεγεθύνεται εξαιτίας της καμπύλωσης του πυθμένα της κοιλάδας που αντισταθμίζει την καμπυλότητα της Γης. Είναι πιθανό να παρατηρηθεί στις Αρκτικές θάλασσες σε πολύ γαλήνια πρωινά, ή συχνά στις καλυμμένες με πάγο κρηπίδες της Ανταρκτικής.
Βασιλική Μουσταφέρη
Στίχοι: Νίκος Καββαδίας
Μουσική: Μαρίζα Κωχ
Πρώτη εκτέλεση: Μαρίζα Κωχ
http://youtu.be/g9iiK7q2RC4
Θα μεταλάβω με νερό θαλασσινό
στάλα τη στάλα συναγμένο απ' το κορμί σου
σε τάσι αρχαίο, μπακιρένιο αλγερινό,
που κοινωνούσαν πειρατές πριν πολεμήσουν.
Πανί δερμάτινο, αλειμμένο με κερί,
οσμή από κέδρο, από λιβάνι, από βερνίκι,
όπως μυρίζει αμπάρι σε παλιό σκαρί
χτισμένο τότε στον Ευφράτη στη Φοινίκη.
Σκουριά πυρόχρωμη στις μίνες του Σινά.
Οι κάβες της Γερακινής και το Στρατόνι.
Το επίχρισμα. Η άγια σκουριά που μας γεννά,
Μας τρέφει, τρέφεται από μας, και μας σκοτώνει.
Πούθ' έρχεσαι; Απ' τη Βαβυλώνα.
Πού πας; Στο μάτι του κυκλώνα.
Ποιαν αγαπάς; Κάποια τσιγγάνα.
Πώς τη λένε; Φάτα Μοργκάνα.
«Ο Καββαδίας είναι ο ταξιδιώτης, ο ποιητής της περιπέτειας, του ονείρου, της φυγής από την πραγματικότητα. Πολλοί, ειδικότερα στην αρχή, τον θεωρούσαν «ναυτικό ποιητή», και αυτό κατά τη γνώμη μου είναι μεγάλο λάθος. Η θάλασσα, τα καράβια, οι ναύτες, μπορεί να ήταν για τον ποιητή καθημερινό βίωμα, αλλά ουσιαστικά ήταν το πεδίο πάνω στο οποίο η φαντασία του οργίαζε.»
Θάνος Μικρούτσικος
Ιδανικός Κι Ανάξιος Εραστής
http://youtu.be/Q7CCflub604
Μουσική :Γιάννης Σπανός
Ερμηνείες:
1. Κώστας Καράλης
2. Λαυρέντης Μαχαιρίτσας
3. Φίλιππος Νικολάου
θα μείνω πάντα ιδανικός κι ανάξιος εραστής
των μακρυσμένων ταξιδιών και των γαλάζιων πόντων,
και θα πεθάνω μια βραδιά σαν όλες τις βραδιές,
χωρίς να σχίσω τη θολή γραμμή των οριζόντων.
Για το Μαδράς τη Σιγκαπούρ τ' Αλγέρι και το Σφαξ
θ' αναχωρούν σαν πάντοτε περήφανα τα πλοία,
κι εγώ σκυφτός σ' ένα γραφείο με χάρτες ναυτικούς,
θα κάνω αθροίσεις σε χοντρά λογιστικά βιβλία.
Θα πάψω πια για μακρινά ταξίδια να μιλώ,
οι φίλοι θα νομίζουνε πως τα 'χω πια ξεχάσει,
κι η μάνα μου χαρούμενη θα λέει σ' όποιον ρωτά:
"Ήταν μια λόξα νεανική, μα τώρα έχει περάσει"
Μα ο εαυτός μου μια βραδιά εμπρός μου θα υψωθεί
και λόγο ως ένας δικαστής στυγνός θα μου ζητήσει,
κι αυτό το ανάξιο χέρι μου που τρέμει θα οπλιστεί,
θα σημαδέψει κι άφοβα το φταίχτη θα χτυπήσει.
Κι εγώ που τόσο επόθησα μια μέρα να ταφώ
σε κάποια θάλασσα βαθειά στις μακρινές Ινδίες,
θα 'χω ένα θάνατο κοινό και θλιβερό πολύ
και μια κηδεία σαν των πολλών ανθρώπων τις κηδείες.
ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΝΟΤΟΥ
Στίχοι: Νίκος Καββαδίας
Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος
Πρώτη εκτέλεση: Αιμιλία Σαρρή
http://youtu.be/VtXHxZHlLxk
Άλλες ερμηνείες:
Γιώργος Νταλάρας
Έβραζε το κύμα του γαρμπή
είμαστε σκυφτοί κι οι δυο στο χάρτη
γύρισες και μου 'πες πως το Μάρτη
σ' άλλους παραλλήλους θα 'χεις μπει
Κούλικο στο στήθος σου τατού
που όσο κι αν το καις δε λέει να σβήσει
είπαν πως την είχες αγαπήσει
σε μια κρίση μαύρου πυρετού
Βάρδια πλάι σε κάβο φαλακρό
κι ο Σταυρός του Νότου με τα στράλια
Κομπολόι κρατάς από κοράλλια
κι άκοπο μασάς καφέ πικρό
Το ʼλφα του Κενταύρου μια νυχτιά
με το παλλινώριο πήρα κάτου
μου 'πες με φωνή ετοιμοθανάτου
να φοβάσαι τ' άστρα του Νοτιά
ʼλλοτε απ' τον ίδιον ουρανό
έπαιρνες τρεις μήνες στην αράδα
με του καπετάνιου τη μιγάδα
μάθημα πορείας νυχτερινό
Σ' ένα μαγαζί του Nossi Be
πήρες το μαχαίρι δυο σελίνια
μέρα μεσημέρι απά στη λίνια
ξάστραψες σαν φάρου αναλαμπή
Κάτω στις ακτές της Αφρικής
πάνε χρόνια τώρα που κοιμάσαι
τα φανάρια πια δεν τα θυμάσαι
και το ωραίο γλυκό της Κυριακής
Λύχνος του Αλαδίνου
Στίχοι: Νίκος Καββαδίας
Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος
Πρώτη εκτέλεση: Χάρης&Πάνος Κατσιμίχας
http://youtu.be/C2g91VHpwEI
Άλλες ερμηνείες:
Χρήστος Θηβαίος
Την ανεξήγητη γραφή να λύσω πολεμώ
που σου χαράξαν πειρατές Κινέζοι στις λαγόνες.
Γυμνοί με ξύλινους φαλλούς τριγύρω απ'το λαιμό
μας σπρώχναν προς την θάλασσα με τόξα οι Παταγόνες.
Κόκαλο ρίξε στο σκυλί το μαύρο που αλυχτά
και στείλε την "φιγούρα" μας στον πειρατή ρεγάλο
Πες μου, που βρέθηκε η στεριά στου πέλαου τ'ανοιχτά
και το δεντρί με το πουλί που κρώζει το μεγάλο;
Για το άστρο της ανατολής κινήσαμε μικροί.
Πουλί, πουλάκι στεριανό, θάλασσα δεν σου πρέπει!
Και σε που σε φυτέψαμε, παιδί στο Κονακρί,
με γράμμα συμβουλευτικό της μάνας σου στην τσέπη.
Του ναύτη δώσ' του στην στεριά κρεβάτι και να πιει.
-όλο τον κόσμο γύρισες, μα τίποτα δεν είδες....-
Μες το μετάξι κρύβονταν της Ίντιας οι σκορπιοί
κι έφερνε ο αγέρας της νοτιάς στην πλώρη άμμο κι ακρίδες.
Σημάδι μαύρο απόμεινε κι ας έσπασε ο χαλκάς.
-στην αγορά του Αλιτζεριού δεμένη να σε σύρω-
Και πήδηξ' ο μικρός θεός μια νύχτα, των Ινκάς,
στου Αιγαίου τα γαλανά νερά, δυο μίλια όξω απ' την Σκύρο
Μεσάνυχτα και ταξιδεύεις δίχως πλευρικά!
Σκιάζεσαι μήπως στο γιαλό τα φώτα σε προδίνουν,
μα πρύμα πλώρα μόνη εσύ πατάς στοχαστικά,
κρατώντας στα χεράκια σου τον λύχνο του Αλαδίνου
ΟΙ ΕΠΤΑ ΝΑΝΟΙ ΣΤΟ S/S CYRENIA
Στην Έλγκα
Θάνος Μικρούτσικος μουσική και ερμηνεία
εδώ από τη Χαρούλα Αλεξίου
http://youtu.be/lsnPbLVlaow
Εφτά. Σε παίρνει αριστερά, μη το ζορίζεις.
Μάτσο χωράνε σε κούφιαν απαλάμη.
Θυμίζεις κάμαρες κλειστές, στεριά μυρίζεις.
Ο πιο μικρός αχολογάει μ' ένα καλάμι.
Γυαλίζει ο Σημ της μηχανής τα δυο ποδάρια.
Ο Ρεκ λαδώνει στην ανάγκη το τιμόνι.
Μ' ένα φτερό ξορκίζει ο Γκόμπυ τη μαλάρια
κι ο στραβοκάνης ο Χαράμ πίττες ζυμώνει.
Απ' το ποδόσταμο πηδάν ως τη γαλέτα.
- Μπορώ ποτέ να σου χαλάσω το χατίρι;
Κόρη ξανθή και γαλανή που όλο εμελέτα
ποιος ρήγας γιος θε να την πιει σ' ένα ποτήρι.
Ραμάν αλλήθωρε, τρελέ, που λύνεις μάγια,
κατάφερε το σταυρωτό του Νότου αστέρι
σωρός να πέσει, να σκορπίσει στα σπιράγια,
και πες του κάτω από ένα δέντρο να με φέρει.
Ο Τοτ, του λείπει το ένα χέρι μα όλο γνέθει,
τούτο το απίθανο σινάφι να βρακώσει.
Εσθήρ, ποια βιβλική σκορπάς περνώντας μέθη;
Ρουθ, δε μιλάς; Γιατί τρεκλίζουν οι διακόσιοι;
Κουφός ο Σάλαχ, το κατάστρωμα σαρώνει.
- Μ' ένα ξυστρί καθάρισέ με από τη μοράβια.
Μα είναι κάτι πιο βαθύ που με λερώνει.
- Γιε μου, που πας; - Μάνα, θα πάω με τα καράβια.
Κι έτσι μαζί με τους εφτά κατηφοράμε.
Με τη βροχή, με τον καιρό που μας ορίζει.
Τα μάτια σου ζούνε μια θάλασσα, θυμάμαι...
Ο πιο στερνός μ’ ένα αυλό με νανουρίζει.
Colombo 1951
KURO SIWO
Η υπέροχη ερμηνεία του Γιάννη Κούτρα
σε μουσική Θάνου Μικρούτσικου
http://youtu.be/qGCspPvN2C0
Πρώτο ταξίδι έτυχε ναύλος για το Νότο,
δύσκολες βάρδιες, κακός ύπνος και μαλάρια.
Είναι παράξενα της Ιντιας τα φανάρια
και δεν τα βλέπεις, καθώς λένε, με το πρώτο.
Περ' απ' τη γέφυρα του Αδάμ, στη Νότιο Κίνα,
χιλιάδες παραλάβαινες τσουβάλια σόγια.
Μα ούτε στιγμή δεν ελησμόνησες τα λόγια
που σού 'πανε μια κούφιαν ώρα στην Αθήνα.
Στα νύχια μπαίνει το κατράμι και τ' ανάβει,
χρόνια στα ρούχα το ψαρόλαδο μυρίζει,
κι ο λόγος της μεσ' στο μυαλό σου να σφυρίζει,
"ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι;"
Νωρίς μπατάρισε ο καιρός κ' έχει χαλάσει.
Σκατζάρισες, μα σε κρατά λύπη μεγάλη.
Απόψε ψόφησαν οι δυό μου παπαγάλοι
κι ο πίθηκος πού 'χα με κούραση γυμνάσει.
Η λαμαρίνα!.. η λαμαρίνα όλα τα σβήνει!
Μας έσφιξε το Kuro Siwo σα μιά ζώνη
κ' εσύ κοιτάς ακόμη πάνω απ' το τιμόνι,
πως παίζει ο μπούσουλας καρτίνι με καρτίνι.
Frederico Garcia Lorca
Στίχοι: Νίκος Καββαδίας
Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος
Εκτέλεση: Γιάννης Κούτρας
http://youtu.be/Ke1GxUDUSrM
Ανέμισες για μια στιγμή το μπολερό
και το βαθύ πορτοκαλί σου μεσοφόρι
Αύγουστος ήτανε δεν ήτανε θαρρώ
τότε που φεύγανε μπουλούκια οι σταυροφόροι
Παντιέρες πάγαιναν του ανέμου συνοδειά
και ξεκινούσαν οι γαλέρες του θανάτου
στο ρογοβύζι ανατριχιάζαν τα παιδιά
κι ο γέρος έλιαζε, ακαμάτης, τ'αχαμνά του
Του ταύρου ο Πικάσο ρουθούνιζε βαριά
και στα κουβέλια τότε σάπιζε το μέλι
τραβέρσο ανάποδο, πορεία προς το βοριά
τράβα μπροστά, ξοπίσω εμείς και μη σε μέλει
Κάτω απ' τον ήλιο αναγαλιάζαν οι ελιές
και φύτρωναν μικροί σταυροί στα περιβόλια
τις νύχτες στέρφες απομέναν οι αγκαλιές
τότες που σ' έφεραν, κατσίβελε, στη μπόλια
Ατσίγγανε κι αφέντη μου με τι να σε στολίσω;
φέρτε το μαυριτάνικο σκουτί το πορφυρό
στον τοίχο της Καισαριανής μας φέραν από πίσω
κι ίσα ένα αντρίκειο ανάστημα ψηλώσαν το σωρό.
Κοπέλες απ' το Δίστομο, φέρτε νερό και ξύδι
κι απάνω στη φοράδα σου δεμένος σταυρωτά
σύρε για κείνο το στερνό στην Κόρδοβα ταξίδι
μέσα απ' τα διψασμένα της χωράφια τα ανοιχτά
Βάρκα του βάλτου ανάστροφη
φτενή δίχως καρένα
σύνεργα που σκουριάζουνε σε γύφτικη σπηλιά
σμάρι κοράκια να πετάν στην έρημην αρένα
και στο χωριό να ουρλιάζουνε τη νύχτα εφτά σκυλιά.
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ
ΤΑΣΟΣ ΛΕΙΒΑΔΙΤΗΣ Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ
Ο ΚΟΣΜΟΣ ΜΟΝΟ ΟΤΑΝ ΤΟΝ ΜΟΙΡΑΖΕΣΑΙ ΥΠΑΡΧΕΙ...
Ο Αναστάσιος-Παντελεήμων Λειβαδίτης (20 Απριλίου 1922 -30 Οκτωβρίου 1988) ήταν σημαντικός Έλληνας ποιητής.
Γιος του Λύσανδρου και της Βασιλικής, γεννήθηκε στην Αθήνα το βράδυ της Αναστάσεως του 1922 είχε τέσσερα μεγαλύτερα αδέρφια, μια αδερφή και τρεις αδερφούς. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, όμως τον κέρδισε η λογοτεχνία και συγκεκριμένα η ποίηση. Ανέπτυξε έντονη πολιτική δραστηριότητα στο χώρο της αριστεράς με συνέπεια να εξοριστεί από το 1947 έως το 1951. Στο Μούδρο, στη Μακρόνησο και μετά στον Αϊ Στράτη κι από κει στις φυλακές Χατζηκώστα στην Αθήνα, απ' όπου αφέθηκε ελεύθερος το 1951. Το «Φυσάει στα σταυροδρόμια του κόσμου» θεωρήθηκε «κήρυγμα ανατρεπτικό» και κατασχέθηκε. Τελικά το δικαστήριο (Πενταμελές Εφετείο Αθηνών, 10 Φεβρουαρίου 1955) τον απάλλαξε λόγω αμφιβολιών.
«Γι’ αυτό σου λέω.
Μην κοιμάσαι: είναι επικίνδυνο.
Μην ξυπνάς: Θα μετανιώσεις.»
Στο ελληνικό κοινό ο Τάσος Λειβαδίτης εμφανίστηκε το 1946, μέσα από τις στήλες του περιοδικού Ελεύθερα Γράμματα (τεύχ. 55,15-11-46) με το ποίημα «Το τραγούδι του Χατζηδημήτρη». Το 1947 συνεργάστηκε στην έκδοση του περιοδικού «Θεμέλιο». Το 1952 εξέδωσε την πρώτη του ποιητική σύνθεση με τίτλο «Μάχη στην άκρη της νύχτας» και εργάστηκε επίσης σαν κριτικός ποίησης στην εφημερίδα Αυγή, από το 1954 - 1980 (με εξαίρεση τα έτη 1967-74 που η εφημερίδα είχε κλείσει λόγω δικτατορίας) και το περιοδικό «Επιθεώρηση Τέχνης» (1962-1966), όπου δημοσίευσε πολιτικά και κριτικά δοκίμια.
Στο διάστημα της Χούντα των Συνταγματαρχών ο ποιητής για βιοποριστικούς λόγους μεταφράζει ή διασκευάζει λογοτεχνικά έργα για λαϊκά περιοδικά ποικίλης ύλης με το ψευδώνυμο Pόκκος. Αδερφός του ήταν ο ηθοποιός Αλέκος Λειβαδίτης και ανιψιός του ο ηθοποιός Θάνος Λειβαδίτης.
Ο Τάσος Λειβαδίτης πέθανε στην Αθήνα 30 Οκτωβρίου 1988, στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο από ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής. Μετά το θάνατό του εκδόθηκαν χειρόγραφα ανέκδοτα ποιήματά του με τον τίτλο «Χειρόγραφα του Φθινοπώρου».
Επιπλέον δράση
Στίχοι του μελοποιήθηκαν από τον Μίκη Θεοδωράκη, στο δίσκο «Πολιτεία» (1961), «Της εξορίας» (1976), «Πολιτεία Γ' - Οκτώβρης '78» (1976), «Τα Λυρικά» (1977), «Λειτουργία Νο2: Για τα παιδιά που σκοτώνονται στον πόλεμο» (1987), τον Μάνο Λοΐζο στο δίσκο «Για μια μέρα ζωής» (1980), τον Γιώργο Τσαγκάρη στο δίσκο «Φυσάει» (1993) με ερμηνευτή το Βασίλη Παπακωνσταντίνου και τη συμμετοχή του ηθοποιού Γιώργου Μιχαλακόπουλου, τον Μιχάλη Γρηγορίου στο δίσκο «Σκοτεινή πράξη, ένα Ορατόριο σε ποίηση Τάσου Λειβαδίτη» (1997) και από το συγκρότημα Όναρ στο δίσκο «Αλαντίν, τελειώσαν οι ευχές σου» (2003).
Συνυπέγραψε ακόμη με τον Κώστα Κοτζιά τα σενάρια των ελληνικών ταινιών «Ο θρίαμβος» και «Συνοικία το όνειρο» σε σκηνοθεσία του Αλέκου Αλεξανδράκη[1].
Τα ποιήματά του μεταφράστηκαν στα Ρωσικά, Σερβικά, Ουγγρικά, Σουηδικά, Ιταλικά, Γαλλικά, Αλβανικά, Βουλγαρικά, Κινέζικα και Αγγλικά.
Τιμές και διακρίσεις
Τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο ποίησης στο Παγκόσμιο Φεστιβάλ Νεολαίας στη Βαρσοβία (1953 για τη συλλογή του «Φυσάει στα σταυροδρόμια του κόσμου»), το πρώτο βραβείο ποίησης του Δήμου Αθηναίων (1957 για τη συλλογή του «Συμφωνία αρ.Ι»), το Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1976 για τη συλλογή «Βιολί για μονόχειρα»), το Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1979 για το «Εγχειρίδιο ευθανασίας»).
Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της «Εταιρείας Συγγραφέων».
Έγραψε επίσης κι ένα μικρό τόμο με τίτλο: «Έλληνες ποιητές», ο οποίος αναφέρεται στις συλλογές που εκδόθηκαν την περίοδο 1978-1981, και αποτελεί μια απογραφή 74 ποιητικών συλλογών.
Όπως σημειώνει ο Τίτος Πατρίκιος, φίλος και συνεργάτης του Λειβαδίτη, ήταν τόσο αφοσιωμένος στην ποίηση ώστε όσα ποιήματα του έστελναν «τα διάβαζε όλα ως το κόκαλο και όσο μεγαλύτερη αξία τους έβρισκε, τόσο την αναγνώριζε και τη διακήρυσσε». Και παρακάτω: «άσκησε την κριτική με διεισδυτική ευαισθησία, με στοχασμό που δεν κατέληγε σε κάποια κανονιστικότητα, με άνοιγμα σε όλους τους τρόπους της ποίησης και αγάπη για όλους τους ποιητές, χωρίς εύνοιες και πατερναλισμούς».
Έργα
Ποίηση:
«Μάχη στην άκρη της νύχτας». Αθήνα, Κέδρος, 1952.
«Αυτό το αστέρι είναι για όλους μας». Αθήνα, Κέδρος, 1952.
«Φυσάει στα σταυροδρόμια του κόσμου». Αθήνα, Κέδρος,1953.
«Ο άνθρωπος με το ταμπούρλο». Αθήνα, Κέδρος, 1956.
«Συμφωνία αρ.Ι». Αθήνα, Κέδρος, 1957.
«Οι γυναίκες με τ’ αλογίσια μάτια». Αθήνα, Κέδρος, 1958.
«Καντάτα». Αθήνα, Κέδρος, 1960.
«25η ραψωδία της Οδύσσειας. Αθήνα, Κέδρος, 1963.
«Ποίηση (1952-1963)». Αθήνα, Κέδρος, 1965.
«Οι τελευταίοι». Αθήνα, Κέδρος, 1966.
«Νυχτερινός επισκέπτης». Αθήνα, Κέδρος, 1972.
«Σκοτεινή πράξη». Αθήνα, Κέδρος, 1974.
«Οι τρεις». Αθήνα, Κέδρος, 1975.
«Ο διάβολος με το κηροπήγιο». Αθήνα, Κέδρος, 1975.
«Βιολί για μονόχειρα». Αθήνα, Κέδρος, 1976.
«Ανακάλυψη». Αθήνα, Κέδρος, 1978.
«Ποιήματα (1958-1963)». Αθήνα, Κέδρος, 1978.
«Εγχειρίδιο ευθανασίας». Αθήνα, Κέδρος, 1979.
«Ο Τυφλός με το λύχνο». Αθήνα, Κέδρος, 1983.
«Βιολέτες για μια εποχή». Αθήνα, Κέδρος, 1985.
«Μικρό βιβλίο για μεγάλα όνειρα». Αθήνα, Κέδρος, 1987.
«Τα χειρόγραφα του Φθινοπώρου». Αθήνα, Κέδρος, 1990.
«Απάνθισμα». Αθήνα, Κέδρος, 1997.
Συγκεντρωτικές εκδόσεις:
«Ποίηση 1» (1952-1966). Αθήνα, Κέδρος, 1985.
«Ποίηση 2» (1972-1977). Αθήνα, Κέδρος, 1987.
«Ποίηση 3» (1979-1987). Αθήνα, Κέδρος, 1988.
Πεζογραφία:
«Το εκκρεμές». Αθήνα, Κέδρος, 1966.[2]
ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ
Ασφαλής κατεύθυνση"
διαβάζει ο Τάσος Λειβαδίτης
Από τη συλλογή Ο τυφλός με τον λύχνο, 1983
http://youtu.be/GUUsX5nDnaM
Στη μνήμη των αδελφών μου
Ντίνου, Μίμη και Αλέκου
Κι επειδή τα οικονομικά μου πήγαιναν όλο και στο χειρότερο, άρχισα να γίνομαι εφευρετικός : κατέβαινα, λόγου χάρη, στο υπόγειο όπου βρισκόταν ένα παλιό χαλασμένο ρολόι, το έβαζα στην πιο κρίσιμη ώρα και περίμενα -- κι ας είναι ευλογημένο τ' όνομα του Θεού, ποτέ δεν έπεσα έξω, ύστερα, υπερήφανος, πήγαινα στο οινομαγειρείο, όπου ο ατμός απ' τις κατσαρόλες με γέμιζε θρησκευτικές σκέψεις, συνωστιζόταν ο φτωχόκοσμος, μέθυσοι με ποδοπατημένα καπέλα, λόγια χιλιοειπωμένα σαν τις εποχές, ώσπου, τέλος, πιωμένος, έπαιρνα από πίσω κάποιον απ' τους νεκρούς μου κι έτσι έβρισκα πάντα το σπίτι μου.
Μια νύχτα θα κάνουμε μία μεγάλη σκέψη αλλά δεν πρέπει να την πούμε πουθενά, είναι η μόνη δικαιοσύνη. Ύστερα θα βγούμε στους δρόμους, θα βρέχει και η βροχή έχει και εκείνη την ιδιωτική της ζωή, ενώ εμείς δεν είχαμε. Θα αργοπορήσουμε μπροστά σε ένα φαρμακείο, μιας και είμαστε θνητοί και αφού οι ουρανοί γνωρίζουν την αθωότητα μας. Τέλος όπως θα ξημερώνει θα χτυπήσουμε την πόρτα του σπιτιού μας, αλλά κανείς δεν θα μας γνωρίζει. Είναι απίστευτο σαν τις μεγάλες μέρες που ζήσαμε. Αντίο λοιπόν, ας ανοίξουμε την ομπρέλα μας και ας προσπεράσουμε βιαστικά το τέλος μίας εποχής.
ΑΝ ΘΕΛΕΙΣ ΝΑ ΛΕΓΕΣΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ
ΑΠΑΓΓΕΛΛΕΙ ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΖΑΚΟΣ
http://youtu.be/JX7guuf-3UU
(ΑΥΤΟ ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ ΑΝ ΔΕΝ ΤΟ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΚΑΛΟΝ ΘΑ
ΕΙΝΑΙ ΟΧΙ ΑΠΛΩΣ ΝΑ ΜΠΕΙ ΣΤΟΝ ΚΟΠΟ ΝΑ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΕΙ
ΑΛΛΑ ΝΑ ΤΟ ΑΠΟΣΤΗΘΙΣΕΙ)
Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
δεν θα πάψεις ούτε στιγμή ν’ αγωνίζεσαι για την ειρήνη και για το δίκιο.
Θα βγεις στους δρόμους, θα φωνάξεις, τα χείλια σου θα ματώσουν απ’ τις φωνές
το πρόσωπό σου θα ματώσει από τις σφαίρες – μα ούτε βήμα πίσω.
Κάθε κραυγή σου μια πετριά στα τζάμια των πολεμοκάπηλων
κάθε χειρονομία σου σα να γκρεμίζεις την αδικία.
Και πρόσεξε: μη ξεχαστείς ούτε στιγμή.
Έτσι λίγο να θυμηθείς τα παιδικά σου χρόνια
αφίνεις χιλιάδες παιδιά να κομματιάζονται την ώρα που παίζουν ανύποπτα στις πολιτείες
μια στιγμή αν κοιτάξεις το ηλιοβασίλεμα
αύριο οι άνθρωποι θα χάνουνται στη νύχτα του πολέμου
έτσι και σταματήσεις μια στιγμή να ονειρευτείς
εκατομμύρια ανθρώπινα όνειρα θα γίνουν στάχτη κάτω απ’ τις οβίδες.
Δεν έχεις καιρό
δεν έχεις καιρό για τον εαυτό σου
αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.
Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
μπορεί να χρειαστεί ν’ αφίσεις τη μάνα σου, την αγαπημένη
ή το παιδί σου.
Δε θα διστάσεις.
Θ’ απαρνηθείς τη λάμπα σου και το ψωμί σου
θ’ απαρνηθείς τη βραδινή ξεκούραση στο σπιτικό κατώφλι
για τον τραχύ δρόμο που πάει στο αύριο.
Μπροστά σε τίποτα δε θα δειλιάσεις κι ούτε θα φοβηθείς.
Το ξέρω, είναι όμορφο ν’ ακούς μια φυσαρμόνικα το βράδι,
να κοιτάς έν’ άστρο, να ονειρεύεσαι
είναι όμορφο σκυμένος πάνω απ’ το κόκκινο στόμα της αγάπης σου
να την ακούς να σου λέει τα όνειρά της για το μέλλον.
Μα εσύ πρέπει να τ’ αποχαιρετήσεις όλ’ αυτά και να ξεκινήσεις
γιατί εσύ είσαι υπεύθυνος για όλες τις φυσαρμόνικες του
κόσμου, για όλα τ’ άστρα, για όλες τις λάμπες και
για όλα τα όνειρα
αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.
Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
μπορεί να χρειαστεί να σε κλείσουν φυλακή για είκοσι ή
και περισσότερα χρόνια
μα εσύ και μές στη φυλακή θα θυμάσαι πάντοτε την άνοιξη,
τη μάνα σου και τον κόσμο.
Εσύ και μές απ’ το τετραγωνικό μέτρο του κελλιού σου
θα συνεχίζεις τον δρόμο σου πάνω στη γη.
Κι όταν μές στην απέραντη σιωπή, τη νύχτα
θα χτυπάς τον τοίχο του κελλιού σου με το δάχτυλο
απ’ τ’ άλλο μέρος του τοίχου θα σου απαντάει η Ισπανία.
Εσύ, κι ας βλέπεις να περνάν τα χρόνια σου και ν’ ασπρίζουν τα μαλλιά σου
δε θα γερνάς.
Εσύ και μές στη φυλακή κάθε πρωί θα ξημερώνεσαι πιο νέος
αφού όλο και νέοι αγώνες θ’ αρχίζουνε στον κόσμο
αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.
Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
θα πρέπει να μπορείς να πεθάνεις ένα οποιοδήποτε πρωινό.
Αποβραδίς στην απομόνωση θα γράψεις ένα μεγάλο τρυφερό
γράμμα στη μάνα σου
θα γράψεις στον τοίχο την ημερομηνία, τ’ αρχικά του ονόματός σου και μια λέξη: Ειρήνη
σα να ’γραφες όλη την ιστορία της ζωής σου.
Να μπορείς να πεθάνεις ένα οποιοδήποτε πρωινό
να μπορείς να σταθείς μπροστά στα έξη ντουφέκια
σα να στεκόσουνα μπροστά σ’ ολάκαιρο το μέλλον.
Να μπορείς, απάνω απ’ την ομοβροντία που σε σκοτώνει
εσύ ν’ ακούς τα εκατομμύρια των απλών ανθρώπων που
τραγουδώντας πολεμάνε για την ειρήνη.
Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.
Φωτο: Με τη γυναίκα του Μαρία και την κόρη τους Βάσω, στον Άη-Στράτη το 1951
ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΣΩΠΑΙΝΕΙ
Ποίηση: Τάσος Λειβαδίτης **
Απαγγελία: Καρυοφυλλιά Καραμπέτη **
Οπτικοποίηση: Στέλλα Δενδηλιάρη **
http://www.youtube.com/watch?v=Oh6gppDg ... detailpage
Το σούρουπο έχει πάντα τη θλίψη
ενός ατέλειωτου χωρισμού
Κι εγώ έζησα σε νοικιασμένα δωμάτια
με τις σκοτεινές σκάλες τους
που οδηγούνε
άγνωστο που...
Με τις μεσόκοπες σπιτονοικοκυρές
που αρνούνται
κλαίνε λίγο
κι ύστερα ενδίδουν
και τ' άλλο πρωί,
αερίζουν το σπίτι
απ' τους μεγάλους στεναγμούς...
Στα παλαιικά κρεβάτια
με τα πόμολα στις τέσσερις άκρες
πλάγιασαν κι ονειρεύτηκαν
πολλοί περαστικοί αυτού του κόσμου
κι ύστερα αποκοιμήθηκαν
γλυκείς κι απληροφόρητοι
σαν τους νεκρούς στα παλιά κοιμητήρια
Όμως εσύ σωπαίνεις...
Γιατί δε μιλάς;
Πες μου!
Γιατί ήρθαμε εδώ;
Από που ήρθαμε;
Κι αυτά τα ιερογλυφικά της βροχής πάνω στο χώμα;
Τι θέλουν να πουν;
Ω, αν μπορούσες να τα διαβάσεις!!!
Όλα θα άλλαζαν...
Όταν τέλος, ύστερα από χρόνια ξαναγύρισα...
δε βρήκα παρά τους ίδιους έρημους δρόμους,
το ίδιο καπνοπωλείο στη γωνιά...
Κι ολόκληρο το άγνωστο
την ώρα που βραδιάζει...
ΜΟΙΡΟΛΟΪ ΤΗΣ ΒΡΟΧΗΣ
Ποίηση: Τάσος Λειβαδίτης **
Μουσική - Ερμηνεία: Μίκης Θεοδωράκης **
Οπτικοποίηση: Στέλλα Δενδηλιάρη **
Άλμπουμ: Τα Λυρικά (1978) **
http://www.youtube.com/watch?v=GmPAy4VH ... detailpage
Μοιρολόι της βροχής
βράδυ Κυριακής,
πού πηγαίνεις μοναχός
ούτε πόρτα να μπεις,
πέτρα να σταθείς
κι όπου πας, χλωμό παιδί,
ο καημός σου στη γωνιά
σε καρτερεί.
Παλληκάρι χλωμό
μες στο καπηλειό
απομείναμε οι δυο μας,
ο καημός σου βραχνάς
πάψε να πονάς
η ζωή γοργά περνά
δυο κρασιά, δυο στεναγμοί
κι έχε γεια.
Παλληκάρι χλωμό
σ' ηύρανε νεκρό
στο παλιό σταυροδρόμι,
μοιρολόι η βροχή
μαύρα π' αντηχεί
στο καλό, χλωμό παιδί,
σαν τη μάγισσα
σε πήρε η Κυριακή.
Μάνα μου και Παναγιά*
Ερμηνεία Γρηγόρης Μπιθικώτσης
Μουσική,Μίκης Θεοδωράκης*
Στίχοι,Τάσος Λειβαδίτης*
http://youtu.be/rILK42vZQoc
Ο ήλιος ήσουν κι η αυγή
της νύχτας το φεγγάρι
της μάνας μου ήσουν η ευχή
της Παναγιάς η χάρη
Έφυγες και κλαίει ο άνεμος το κύμα
κλαίνε τ' άστρα κι η νυχτιά
κλαίει κι η μάνα μου στο μνήμα
κλαίει, κλαίει κι η Παναγιά
Στον πυρετό ήσουνα δροσιά
κερί μες στο σκοτάδι
άστρο στην κοσμοχαλασιά
βασιλικός στον Άδη
ΔΡΟΜΟΙ ΠΟΥ ΧΑΘΗΚΑ
Στίχοι: Τάσος Λειβαδίτης
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Πρώτη εκτέλεση: Μίκης Θεοδωράκης
http://youtu.be/cm6u8dVxXqs
Δρόμοι που χάθηκα
γωνιές που στάθηκα
δάκρυα που πίστεψα
παιχνίδια στο νερό.
Πικρό το βράδυ φτάνει.
Νύχτες που έκλαψα
γέφυρες που έκαψα
άστρα π' αγάπησα
που πάω και τι θα βρω.
Πικρό το βράδυ φτάνει.
Λόγια που ξέχασα
φίλοι που έχασα
καημέ μεγάλε μου
ας πάμε τώρα οι δυο.
Πικρό το βράδυ φτάνει.
ΤΗΝ ΠΟΡΤΑ ΑΝΟΙΓΩ
Στίχοι:
Τάσος Λειβαδίτης
Μουσική:
Μίκης Θεοδωράκης
Ερμηνείες 1. Μίκης Θεοδωράκης
2. Άλκηστις Πρωτοψάλτη
3. Διονύσης Τσακνής
4. Έλενα Μπάση
http://youtu.be/-KM-n4R9OHA
Την πόρτα ανοίγω το βράδυ,
τη λάμπα κρατώ ψηλά,
να δούνε της γης οι θλιμμένοι,
να ’ρθούνε, να βρουν συντροφιά.
Να βρούνε στρωμένο τραπέζι,
σταμνί για να πιει ο καημός
κι ανάμεσά μας θα στέκει
ο πόνος, του κόσμου αδερφός.
Να βρούνε γωνιά ν’ ακουμπήσουν,
σκαμνί για να κάτσει ο τυφλός
κι εκεί καθώς θα μιλάμε
θα ’ρθει συντροφιά κι ο Χριστός.
ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟΒΡΑΔΟ
Στίχοι: Τάσος Λειβαδίτης
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Πρώτη εκτέλεση: Στέλιος Καζαντζίδης
http://youtu.be/UcLiXw3tCVY
Μοσχοβολούν οι γειτονιές
βασιλικό κι ασβέστη,
παίζουν τον έρωτα κρυφά
στις μάντρες τα παιδιά.
Σαββάτο βράδυ μου έμορφο
ίδιο Χριστός Ανέστη,
ένα τραγούδι του Τσιτσάνη
κλαίει κάπου μακριά.
Πάει κι απόψε τ' όμορφο
τ' όμορφο τ' απόβραδο,
από Δευτέρα πάλι
πίκρα και σκοτάδι.
Αχ, να 'ταν η ζωή μας
Σαββατόβραδο
κι ο Χάρος να 'ρχονταν
μια Κυριακή το βράδυ.
Οι άντρες σχολάν' απ' τη δουλειά
και το βαρύ καημό τους
να θάψουν κατεβαίνουνε
στο υπόγειο καπηλειό.
Και το φεγγάρι ντύνει, λες,
με τ' άσπρο νυφικό του
τις κοπελιές που πλένονται
στο φτωχοπλυσταριό.
Πάει κι απόψε τ' όμορφο
τ' όμορφο τ' απόβραδο,
ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑ
Στίχοι:
Τάσος Λειβαδίτης
Μουσική:
Μίκης Θεοδωράκης
εΡΜΗΝΕΙΕΣ 1. Γρηγόρης Μπιθικώτσης
2. Πέτρος Γαϊτάνος
3. Πασχάλης Τερζής
http://youtu.be/X5pzeNCesBk
Μ΄ αίμα χτισμένο, κάθε πέτρα και καημός
κάθε καρφί του πίκρα και λυγμός
Μα όταν γυρίζαμε το βράδυ απ΄ τη δουλειά
εγώ και εκείνη όνειρα, φιλιά
Το `δερνε αγέρας κι η βροχή
μα ήταν λιμάνι κι αγκαλιά και γλυκιά απαντοχή
Αχ, το σπιτάκι μας, κι αυτό είχε ψυχή.
Πάρ΄ το στεφάνι μας, πάρ΄ το γεράνι μας
στη Δραπετσώνα πια δεν έχουμε ζωή
Κράτα το χέρι μου και πάμε αστέρι μου
εμείς θα ζήσουμε κι ας είμαστε φτωχοί
Ένα κρεβάτι και μια κούνια στη γωνιά
στην τρύπια στέγη του άστρα και πουλιά
Κάθε του πόρτα ιδρώτας κι αναστεναγμός
κάθε παράθυρό του κι ουρανός
Κι΄ όταν ερχόταν η βραδιά
μες στο στενό σοκάκι ξεφαντώναν τα παιδιά
Αχ, το σπιτάκι μας, κι αυτό είχε καρδιά
Πάρ΄ το στεφάνι μας, πάρ΄ το γεράνι μας
στη Δραπετσώνα πια δεν έχουμε ζωή
Κράτα το χέρι μου και πάμε αστέρι μου
εμείς θα ζήσουμε κι ας είμαστε φτωχοί
ΒΡΕΧΕΙ ΣΤΗ ΦΤΩΧΟΓΕΙΤΟΝΙΑ
Στίχοι:
Τάσος Λειβαδίτης
Μουσική:
Μίκης Θεοδωράκης
εΡΜΗΝΕΙΕΣ 1. Γρηγόρης Μπιθικώτσης
2. Γιάννης Πουλόπουλος
3. Γιώργος Νταλάρας
4. Γιάννης Κότσιρας
http://youtu.be/ROAvUZKKPWc
Μικρά κι ανήλιαγα στενά
και σπίτια χαμηλά μου
βρέχει στη φτωχογειτονιά
βρέχει και στην καρδιά μου
Αχ ψεύτη κι άδικε ντουνιά
άναψες τον καημό μου
είσαι μικρός και δε χωράς
τον αναστεναγμό μου
Οι συμφορές αμέτρητες
δεν έχει ο κόσμος άλλες
φεύγουν οι μέρες μου βαριά
σαν της βροχής τις στάλες
ΠΗΡΑ ΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ Τ΄ΟΥΡΑΝΟΥ
Στίχοι:
Τάσος Λειβαδίτης
Μουσική:
Μίκης Θεοδωράκης
Ερμηνείες
1. Τζένη Καρέζη
2. Μαρία Φαραντούρη
http://youtu.be/GyY6cwIPaKQ
Να `χα δυο χέρια, δυο σπαθιά
να σε σκεπάσω αγάπη μου
να μη σ΄ αγγίζει ο πόνος.
Να `μουν αητός, να `χα φτερά
για να σε πάρω μακριά
να μη σε βρίσκει ο χρόνος.
Έφυγ΄ η μέρα μας πικρή
κι άρχισε να βραδιάζει,
μες στο τραγούδι το αίμα μου
κόμπο τον κό , κόμπο τον κόμπο στάζει.
Πήρα τους δρόμους τ΄ ουρανού
τα σύννεφα κυνήγησα
μίλησα με τ΄ αστέρια.
Έψαξα νότο και βοριά
για να σου φέρω τη χαρά
μα έμεινα μ΄ άδεια χέρια.
Έφυγ΄ η μέρα μας πικρή
κι άρχισε να βραδιάζει,
μες στο τραγούδι το αίμα μου
κόμπο τον κό , κόμπο τον κόμπο στάζει.
ΕΧΩ ΜΙΑ ΑΓΑΠΗ
Στίχοι:
Τάσος Λειβαδίτης
Μουσική:
Μίκης Θεοδωράκης
1. Στέλιος Καζαντζίδης Φωνητικά: Μαρινέλλα
2. Γλυκερία Φωνητικά: Γιώργος Νταλάρας
http://youtu.be/8CxYg1UyOso
Έχω μια αγάπη ολοδική μου
τριαντάφυλλο, άστρο μου κι αυγή μου
χίλιοι άντρες δε θα το μπορούσαν
όπως εγώ να σ΄ αγαπούσαν.
Μέσα στα μάτια σου γλυκές
τ΄ Αη Γιάννη ανάβουν οι φωτιές.
Στο στόμα σου σαν είμαι απάνω
πια δε φοβάμαι να πεθάνω
στα χέρια σου σαν είμαι μέσα
τότε έγια μόλα έγια λέσα.
Χωρίς καράβι και πανιά
άι ταξιδεύω το ντουνιά.
Έχεις τον ήλιο στα μαλλιά σου
και το φεγγάρι στην ποδιά σου
και ένα τζιτζίκι εκεί στα στήθια
που σου λέει παραμύθια.
Απ΄ τα δικά σου τα φιλιά
μάθαν τραγούδι τα πουλιά.
Ο ΚΟΣΜΟΣ ΜΟΝΟ ΟΤΑΝ ΤΟΝ ΜΟΙΡΑΖΕΣΑΙ ΥΠΑΡΧΕΙ...
Ο Αναστάσιος-Παντελεήμων Λειβαδίτης (20 Απριλίου 1922 -30 Οκτωβρίου 1988) ήταν σημαντικός Έλληνας ποιητής.
Γιος του Λύσανδρου και της Βασιλικής, γεννήθηκε στην Αθήνα το βράδυ της Αναστάσεως του 1922 είχε τέσσερα μεγαλύτερα αδέρφια, μια αδερφή και τρεις αδερφούς. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, όμως τον κέρδισε η λογοτεχνία και συγκεκριμένα η ποίηση. Ανέπτυξε έντονη πολιτική δραστηριότητα στο χώρο της αριστεράς με συνέπεια να εξοριστεί από το 1947 έως το 1951. Στο Μούδρο, στη Μακρόνησο και μετά στον Αϊ Στράτη κι από κει στις φυλακές Χατζηκώστα στην Αθήνα, απ' όπου αφέθηκε ελεύθερος το 1951. Το «Φυσάει στα σταυροδρόμια του κόσμου» θεωρήθηκε «κήρυγμα ανατρεπτικό» και κατασχέθηκε. Τελικά το δικαστήριο (Πενταμελές Εφετείο Αθηνών, 10 Φεβρουαρίου 1955) τον απάλλαξε λόγω αμφιβολιών.
«Γι’ αυτό σου λέω.
Μην κοιμάσαι: είναι επικίνδυνο.
Μην ξυπνάς: Θα μετανιώσεις.»
Στο ελληνικό κοινό ο Τάσος Λειβαδίτης εμφανίστηκε το 1946, μέσα από τις στήλες του περιοδικού Ελεύθερα Γράμματα (τεύχ. 55,15-11-46) με το ποίημα «Το τραγούδι του Χατζηδημήτρη». Το 1947 συνεργάστηκε στην έκδοση του περιοδικού «Θεμέλιο». Το 1952 εξέδωσε την πρώτη του ποιητική σύνθεση με τίτλο «Μάχη στην άκρη της νύχτας» και εργάστηκε επίσης σαν κριτικός ποίησης στην εφημερίδα Αυγή, από το 1954 - 1980 (με εξαίρεση τα έτη 1967-74 που η εφημερίδα είχε κλείσει λόγω δικτατορίας) και το περιοδικό «Επιθεώρηση Τέχνης» (1962-1966), όπου δημοσίευσε πολιτικά και κριτικά δοκίμια.
Στο διάστημα της Χούντα των Συνταγματαρχών ο ποιητής για βιοποριστικούς λόγους μεταφράζει ή διασκευάζει λογοτεχνικά έργα για λαϊκά περιοδικά ποικίλης ύλης με το ψευδώνυμο Pόκκος. Αδερφός του ήταν ο ηθοποιός Αλέκος Λειβαδίτης και ανιψιός του ο ηθοποιός Θάνος Λειβαδίτης.
Ο Τάσος Λειβαδίτης πέθανε στην Αθήνα 30 Οκτωβρίου 1988, στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο από ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής. Μετά το θάνατό του εκδόθηκαν χειρόγραφα ανέκδοτα ποιήματά του με τον τίτλο «Χειρόγραφα του Φθινοπώρου».
Επιπλέον δράση
Στίχοι του μελοποιήθηκαν από τον Μίκη Θεοδωράκη, στο δίσκο «Πολιτεία» (1961), «Της εξορίας» (1976), «Πολιτεία Γ' - Οκτώβρης '78» (1976), «Τα Λυρικά» (1977), «Λειτουργία Νο2: Για τα παιδιά που σκοτώνονται στον πόλεμο» (1987), τον Μάνο Λοΐζο στο δίσκο «Για μια μέρα ζωής» (1980), τον Γιώργο Τσαγκάρη στο δίσκο «Φυσάει» (1993) με ερμηνευτή το Βασίλη Παπακωνσταντίνου και τη συμμετοχή του ηθοποιού Γιώργου Μιχαλακόπουλου, τον Μιχάλη Γρηγορίου στο δίσκο «Σκοτεινή πράξη, ένα Ορατόριο σε ποίηση Τάσου Λειβαδίτη» (1997) και από το συγκρότημα Όναρ στο δίσκο «Αλαντίν, τελειώσαν οι ευχές σου» (2003).
Συνυπέγραψε ακόμη με τον Κώστα Κοτζιά τα σενάρια των ελληνικών ταινιών «Ο θρίαμβος» και «Συνοικία το όνειρο» σε σκηνοθεσία του Αλέκου Αλεξανδράκη[1].
Τα ποιήματά του μεταφράστηκαν στα Ρωσικά, Σερβικά, Ουγγρικά, Σουηδικά, Ιταλικά, Γαλλικά, Αλβανικά, Βουλγαρικά, Κινέζικα και Αγγλικά.
Τιμές και διακρίσεις
Τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο ποίησης στο Παγκόσμιο Φεστιβάλ Νεολαίας στη Βαρσοβία (1953 για τη συλλογή του «Φυσάει στα σταυροδρόμια του κόσμου»), το πρώτο βραβείο ποίησης του Δήμου Αθηναίων (1957 για τη συλλογή του «Συμφωνία αρ.Ι»), το Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1976 για τη συλλογή «Βιολί για μονόχειρα»), το Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1979 για το «Εγχειρίδιο ευθανασίας»).
Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της «Εταιρείας Συγγραφέων».
Έγραψε επίσης κι ένα μικρό τόμο με τίτλο: «Έλληνες ποιητές», ο οποίος αναφέρεται στις συλλογές που εκδόθηκαν την περίοδο 1978-1981, και αποτελεί μια απογραφή 74 ποιητικών συλλογών.
Όπως σημειώνει ο Τίτος Πατρίκιος, φίλος και συνεργάτης του Λειβαδίτη, ήταν τόσο αφοσιωμένος στην ποίηση ώστε όσα ποιήματα του έστελναν «τα διάβαζε όλα ως το κόκαλο και όσο μεγαλύτερη αξία τους έβρισκε, τόσο την αναγνώριζε και τη διακήρυσσε». Και παρακάτω: «άσκησε την κριτική με διεισδυτική ευαισθησία, με στοχασμό που δεν κατέληγε σε κάποια κανονιστικότητα, με άνοιγμα σε όλους τους τρόπους της ποίησης και αγάπη για όλους τους ποιητές, χωρίς εύνοιες και πατερναλισμούς».
Έργα
Ποίηση:
«Μάχη στην άκρη της νύχτας». Αθήνα, Κέδρος, 1952.
«Αυτό το αστέρι είναι για όλους μας». Αθήνα, Κέδρος, 1952.
«Φυσάει στα σταυροδρόμια του κόσμου». Αθήνα, Κέδρος,1953.
«Ο άνθρωπος με το ταμπούρλο». Αθήνα, Κέδρος, 1956.
«Συμφωνία αρ.Ι». Αθήνα, Κέδρος, 1957.
«Οι γυναίκες με τ’ αλογίσια μάτια». Αθήνα, Κέδρος, 1958.
«Καντάτα». Αθήνα, Κέδρος, 1960.
«25η ραψωδία της Οδύσσειας. Αθήνα, Κέδρος, 1963.
«Ποίηση (1952-1963)». Αθήνα, Κέδρος, 1965.
«Οι τελευταίοι». Αθήνα, Κέδρος, 1966.
«Νυχτερινός επισκέπτης». Αθήνα, Κέδρος, 1972.
«Σκοτεινή πράξη». Αθήνα, Κέδρος, 1974.
«Οι τρεις». Αθήνα, Κέδρος, 1975.
«Ο διάβολος με το κηροπήγιο». Αθήνα, Κέδρος, 1975.
«Βιολί για μονόχειρα». Αθήνα, Κέδρος, 1976.
«Ανακάλυψη». Αθήνα, Κέδρος, 1978.
«Ποιήματα (1958-1963)». Αθήνα, Κέδρος, 1978.
«Εγχειρίδιο ευθανασίας». Αθήνα, Κέδρος, 1979.
«Ο Τυφλός με το λύχνο». Αθήνα, Κέδρος, 1983.
«Βιολέτες για μια εποχή». Αθήνα, Κέδρος, 1985.
«Μικρό βιβλίο για μεγάλα όνειρα». Αθήνα, Κέδρος, 1987.
«Τα χειρόγραφα του Φθινοπώρου». Αθήνα, Κέδρος, 1990.
«Απάνθισμα». Αθήνα, Κέδρος, 1997.
Συγκεντρωτικές εκδόσεις:
«Ποίηση 1» (1952-1966). Αθήνα, Κέδρος, 1985.
«Ποίηση 2» (1972-1977). Αθήνα, Κέδρος, 1987.
«Ποίηση 3» (1979-1987). Αθήνα, Κέδρος, 1988.
Πεζογραφία:
«Το εκκρεμές». Αθήνα, Κέδρος, 1966.[2]
ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ
Ασφαλής κατεύθυνση"
διαβάζει ο Τάσος Λειβαδίτης
Από τη συλλογή Ο τυφλός με τον λύχνο, 1983
http://youtu.be/GUUsX5nDnaM
Στη μνήμη των αδελφών μου
Ντίνου, Μίμη και Αλέκου
Κι επειδή τα οικονομικά μου πήγαιναν όλο και στο χειρότερο, άρχισα να γίνομαι εφευρετικός : κατέβαινα, λόγου χάρη, στο υπόγειο όπου βρισκόταν ένα παλιό χαλασμένο ρολόι, το έβαζα στην πιο κρίσιμη ώρα και περίμενα -- κι ας είναι ευλογημένο τ' όνομα του Θεού, ποτέ δεν έπεσα έξω, ύστερα, υπερήφανος, πήγαινα στο οινομαγειρείο, όπου ο ατμός απ' τις κατσαρόλες με γέμιζε θρησκευτικές σκέψεις, συνωστιζόταν ο φτωχόκοσμος, μέθυσοι με ποδοπατημένα καπέλα, λόγια χιλιοειπωμένα σαν τις εποχές, ώσπου, τέλος, πιωμένος, έπαιρνα από πίσω κάποιον απ' τους νεκρούς μου κι έτσι έβρισκα πάντα το σπίτι μου.
Μια νύχτα θα κάνουμε μία μεγάλη σκέψη αλλά δεν πρέπει να την πούμε πουθενά, είναι η μόνη δικαιοσύνη. Ύστερα θα βγούμε στους δρόμους, θα βρέχει και η βροχή έχει και εκείνη την ιδιωτική της ζωή, ενώ εμείς δεν είχαμε. Θα αργοπορήσουμε μπροστά σε ένα φαρμακείο, μιας και είμαστε θνητοί και αφού οι ουρανοί γνωρίζουν την αθωότητα μας. Τέλος όπως θα ξημερώνει θα χτυπήσουμε την πόρτα του σπιτιού μας, αλλά κανείς δεν θα μας γνωρίζει. Είναι απίστευτο σαν τις μεγάλες μέρες που ζήσαμε. Αντίο λοιπόν, ας ανοίξουμε την ομπρέλα μας και ας προσπεράσουμε βιαστικά το τέλος μίας εποχής.
ΑΝ ΘΕΛΕΙΣ ΝΑ ΛΕΓΕΣΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ
ΑΠΑΓΓΕΛΛΕΙ ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΖΑΚΟΣ
http://youtu.be/JX7guuf-3UU
(ΑΥΤΟ ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ ΑΝ ΔΕΝ ΤΟ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΚΑΛΟΝ ΘΑ
ΕΙΝΑΙ ΟΧΙ ΑΠΛΩΣ ΝΑ ΜΠΕΙ ΣΤΟΝ ΚΟΠΟ ΝΑ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΕΙ
ΑΛΛΑ ΝΑ ΤΟ ΑΠΟΣΤΗΘΙΣΕΙ)
Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
δεν θα πάψεις ούτε στιγμή ν’ αγωνίζεσαι για την ειρήνη και για το δίκιο.
Θα βγεις στους δρόμους, θα φωνάξεις, τα χείλια σου θα ματώσουν απ’ τις φωνές
το πρόσωπό σου θα ματώσει από τις σφαίρες – μα ούτε βήμα πίσω.
Κάθε κραυγή σου μια πετριά στα τζάμια των πολεμοκάπηλων
κάθε χειρονομία σου σα να γκρεμίζεις την αδικία.
Και πρόσεξε: μη ξεχαστείς ούτε στιγμή.
Έτσι λίγο να θυμηθείς τα παιδικά σου χρόνια
αφίνεις χιλιάδες παιδιά να κομματιάζονται την ώρα που παίζουν ανύποπτα στις πολιτείες
μια στιγμή αν κοιτάξεις το ηλιοβασίλεμα
αύριο οι άνθρωποι θα χάνουνται στη νύχτα του πολέμου
έτσι και σταματήσεις μια στιγμή να ονειρευτείς
εκατομμύρια ανθρώπινα όνειρα θα γίνουν στάχτη κάτω απ’ τις οβίδες.
Δεν έχεις καιρό
δεν έχεις καιρό για τον εαυτό σου
αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.
Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
μπορεί να χρειαστεί ν’ αφίσεις τη μάνα σου, την αγαπημένη
ή το παιδί σου.
Δε θα διστάσεις.
Θ’ απαρνηθείς τη λάμπα σου και το ψωμί σου
θ’ απαρνηθείς τη βραδινή ξεκούραση στο σπιτικό κατώφλι
για τον τραχύ δρόμο που πάει στο αύριο.
Μπροστά σε τίποτα δε θα δειλιάσεις κι ούτε θα φοβηθείς.
Το ξέρω, είναι όμορφο ν’ ακούς μια φυσαρμόνικα το βράδι,
να κοιτάς έν’ άστρο, να ονειρεύεσαι
είναι όμορφο σκυμένος πάνω απ’ το κόκκινο στόμα της αγάπης σου
να την ακούς να σου λέει τα όνειρά της για το μέλλον.
Μα εσύ πρέπει να τ’ αποχαιρετήσεις όλ’ αυτά και να ξεκινήσεις
γιατί εσύ είσαι υπεύθυνος για όλες τις φυσαρμόνικες του
κόσμου, για όλα τ’ άστρα, για όλες τις λάμπες και
για όλα τα όνειρα
αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.
Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
μπορεί να χρειαστεί να σε κλείσουν φυλακή για είκοσι ή
και περισσότερα χρόνια
μα εσύ και μές στη φυλακή θα θυμάσαι πάντοτε την άνοιξη,
τη μάνα σου και τον κόσμο.
Εσύ και μές απ’ το τετραγωνικό μέτρο του κελλιού σου
θα συνεχίζεις τον δρόμο σου πάνω στη γη.
Κι όταν μές στην απέραντη σιωπή, τη νύχτα
θα χτυπάς τον τοίχο του κελλιού σου με το δάχτυλο
απ’ τ’ άλλο μέρος του τοίχου θα σου απαντάει η Ισπανία.
Εσύ, κι ας βλέπεις να περνάν τα χρόνια σου και ν’ ασπρίζουν τα μαλλιά σου
δε θα γερνάς.
Εσύ και μές στη φυλακή κάθε πρωί θα ξημερώνεσαι πιο νέος
αφού όλο και νέοι αγώνες θ’ αρχίζουνε στον κόσμο
αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.
Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
θα πρέπει να μπορείς να πεθάνεις ένα οποιοδήποτε πρωινό.
Αποβραδίς στην απομόνωση θα γράψεις ένα μεγάλο τρυφερό
γράμμα στη μάνα σου
θα γράψεις στον τοίχο την ημερομηνία, τ’ αρχικά του ονόματός σου και μια λέξη: Ειρήνη
σα να ’γραφες όλη την ιστορία της ζωής σου.
Να μπορείς να πεθάνεις ένα οποιοδήποτε πρωινό
να μπορείς να σταθείς μπροστά στα έξη ντουφέκια
σα να στεκόσουνα μπροστά σ’ ολάκαιρο το μέλλον.
Να μπορείς, απάνω απ’ την ομοβροντία που σε σκοτώνει
εσύ ν’ ακούς τα εκατομμύρια των απλών ανθρώπων που
τραγουδώντας πολεμάνε για την ειρήνη.
Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.
Φωτο: Με τη γυναίκα του Μαρία και την κόρη τους Βάσω, στον Άη-Στράτη το 1951
ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΣΩΠΑΙΝΕΙ
Ποίηση: Τάσος Λειβαδίτης **
Απαγγελία: Καρυοφυλλιά Καραμπέτη **
Οπτικοποίηση: Στέλλα Δενδηλιάρη **
http://www.youtube.com/watch?v=Oh6gppDg ... detailpage
Το σούρουπο έχει πάντα τη θλίψη
ενός ατέλειωτου χωρισμού
Κι εγώ έζησα σε νοικιασμένα δωμάτια
με τις σκοτεινές σκάλες τους
που οδηγούνε
άγνωστο που...
Με τις μεσόκοπες σπιτονοικοκυρές
που αρνούνται
κλαίνε λίγο
κι ύστερα ενδίδουν
και τ' άλλο πρωί,
αερίζουν το σπίτι
απ' τους μεγάλους στεναγμούς...
Στα παλαιικά κρεβάτια
με τα πόμολα στις τέσσερις άκρες
πλάγιασαν κι ονειρεύτηκαν
πολλοί περαστικοί αυτού του κόσμου
κι ύστερα αποκοιμήθηκαν
γλυκείς κι απληροφόρητοι
σαν τους νεκρούς στα παλιά κοιμητήρια
Όμως εσύ σωπαίνεις...
Γιατί δε μιλάς;
Πες μου!
Γιατί ήρθαμε εδώ;
Από που ήρθαμε;
Κι αυτά τα ιερογλυφικά της βροχής πάνω στο χώμα;
Τι θέλουν να πουν;
Ω, αν μπορούσες να τα διαβάσεις!!!
Όλα θα άλλαζαν...
Όταν τέλος, ύστερα από χρόνια ξαναγύρισα...
δε βρήκα παρά τους ίδιους έρημους δρόμους,
το ίδιο καπνοπωλείο στη γωνιά...
Κι ολόκληρο το άγνωστο
την ώρα που βραδιάζει...
ΜΟΙΡΟΛΟΪ ΤΗΣ ΒΡΟΧΗΣ
Ποίηση: Τάσος Λειβαδίτης **
Μουσική - Ερμηνεία: Μίκης Θεοδωράκης **
Οπτικοποίηση: Στέλλα Δενδηλιάρη **
Άλμπουμ: Τα Λυρικά (1978) **
http://www.youtube.com/watch?v=GmPAy4VH ... detailpage
Μοιρολόι της βροχής
βράδυ Κυριακής,
πού πηγαίνεις μοναχός
ούτε πόρτα να μπεις,
πέτρα να σταθείς
κι όπου πας, χλωμό παιδί,
ο καημός σου στη γωνιά
σε καρτερεί.
Παλληκάρι χλωμό
μες στο καπηλειό
απομείναμε οι δυο μας,
ο καημός σου βραχνάς
πάψε να πονάς
η ζωή γοργά περνά
δυο κρασιά, δυο στεναγμοί
κι έχε γεια.
Παλληκάρι χλωμό
σ' ηύρανε νεκρό
στο παλιό σταυροδρόμι,
μοιρολόι η βροχή
μαύρα π' αντηχεί
στο καλό, χλωμό παιδί,
σαν τη μάγισσα
σε πήρε η Κυριακή.
Μάνα μου και Παναγιά*
Ερμηνεία Γρηγόρης Μπιθικώτσης
Μουσική,Μίκης Θεοδωράκης*
Στίχοι,Τάσος Λειβαδίτης*
http://youtu.be/rILK42vZQoc
Ο ήλιος ήσουν κι η αυγή
της νύχτας το φεγγάρι
της μάνας μου ήσουν η ευχή
της Παναγιάς η χάρη
Έφυγες και κλαίει ο άνεμος το κύμα
κλαίνε τ' άστρα κι η νυχτιά
κλαίει κι η μάνα μου στο μνήμα
κλαίει, κλαίει κι η Παναγιά
Στον πυρετό ήσουνα δροσιά
κερί μες στο σκοτάδι
άστρο στην κοσμοχαλασιά
βασιλικός στον Άδη
ΔΡΟΜΟΙ ΠΟΥ ΧΑΘΗΚΑ
Στίχοι: Τάσος Λειβαδίτης
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Πρώτη εκτέλεση: Μίκης Θεοδωράκης
http://youtu.be/cm6u8dVxXqs
Δρόμοι που χάθηκα
γωνιές που στάθηκα
δάκρυα που πίστεψα
παιχνίδια στο νερό.
Πικρό το βράδυ φτάνει.
Νύχτες που έκλαψα
γέφυρες που έκαψα
άστρα π' αγάπησα
που πάω και τι θα βρω.
Πικρό το βράδυ φτάνει.
Λόγια που ξέχασα
φίλοι που έχασα
καημέ μεγάλε μου
ας πάμε τώρα οι δυο.
Πικρό το βράδυ φτάνει.
ΤΗΝ ΠΟΡΤΑ ΑΝΟΙΓΩ
Στίχοι:
Τάσος Λειβαδίτης
Μουσική:
Μίκης Θεοδωράκης
Ερμηνείες 1. Μίκης Θεοδωράκης
2. Άλκηστις Πρωτοψάλτη
3. Διονύσης Τσακνής
4. Έλενα Μπάση
http://youtu.be/-KM-n4R9OHA
Την πόρτα ανοίγω το βράδυ,
τη λάμπα κρατώ ψηλά,
να δούνε της γης οι θλιμμένοι,
να ’ρθούνε, να βρουν συντροφιά.
Να βρούνε στρωμένο τραπέζι,
σταμνί για να πιει ο καημός
κι ανάμεσά μας θα στέκει
ο πόνος, του κόσμου αδερφός.
Να βρούνε γωνιά ν’ ακουμπήσουν,
σκαμνί για να κάτσει ο τυφλός
κι εκεί καθώς θα μιλάμε
θα ’ρθει συντροφιά κι ο Χριστός.
ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟΒΡΑΔΟ
Στίχοι: Τάσος Λειβαδίτης
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Πρώτη εκτέλεση: Στέλιος Καζαντζίδης
http://youtu.be/UcLiXw3tCVY
Μοσχοβολούν οι γειτονιές
βασιλικό κι ασβέστη,
παίζουν τον έρωτα κρυφά
στις μάντρες τα παιδιά.
Σαββάτο βράδυ μου έμορφο
ίδιο Χριστός Ανέστη,
ένα τραγούδι του Τσιτσάνη
κλαίει κάπου μακριά.
Πάει κι απόψε τ' όμορφο
τ' όμορφο τ' απόβραδο,
από Δευτέρα πάλι
πίκρα και σκοτάδι.
Αχ, να 'ταν η ζωή μας
Σαββατόβραδο
κι ο Χάρος να 'ρχονταν
μια Κυριακή το βράδυ.
Οι άντρες σχολάν' απ' τη δουλειά
και το βαρύ καημό τους
να θάψουν κατεβαίνουνε
στο υπόγειο καπηλειό.
Και το φεγγάρι ντύνει, λες,
με τ' άσπρο νυφικό του
τις κοπελιές που πλένονται
στο φτωχοπλυσταριό.
Πάει κι απόψε τ' όμορφο
τ' όμορφο τ' απόβραδο,
ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑ
Στίχοι:
Τάσος Λειβαδίτης
Μουσική:
Μίκης Θεοδωράκης
εΡΜΗΝΕΙΕΣ 1. Γρηγόρης Μπιθικώτσης
2. Πέτρος Γαϊτάνος
3. Πασχάλης Τερζής
http://youtu.be/X5pzeNCesBk
Μ΄ αίμα χτισμένο, κάθε πέτρα και καημός
κάθε καρφί του πίκρα και λυγμός
Μα όταν γυρίζαμε το βράδυ απ΄ τη δουλειά
εγώ και εκείνη όνειρα, φιλιά
Το `δερνε αγέρας κι η βροχή
μα ήταν λιμάνι κι αγκαλιά και γλυκιά απαντοχή
Αχ, το σπιτάκι μας, κι αυτό είχε ψυχή.
Πάρ΄ το στεφάνι μας, πάρ΄ το γεράνι μας
στη Δραπετσώνα πια δεν έχουμε ζωή
Κράτα το χέρι μου και πάμε αστέρι μου
εμείς θα ζήσουμε κι ας είμαστε φτωχοί
Ένα κρεβάτι και μια κούνια στη γωνιά
στην τρύπια στέγη του άστρα και πουλιά
Κάθε του πόρτα ιδρώτας κι αναστεναγμός
κάθε παράθυρό του κι ουρανός
Κι΄ όταν ερχόταν η βραδιά
μες στο στενό σοκάκι ξεφαντώναν τα παιδιά
Αχ, το σπιτάκι μας, κι αυτό είχε καρδιά
Πάρ΄ το στεφάνι μας, πάρ΄ το γεράνι μας
στη Δραπετσώνα πια δεν έχουμε ζωή
Κράτα το χέρι μου και πάμε αστέρι μου
εμείς θα ζήσουμε κι ας είμαστε φτωχοί
ΒΡΕΧΕΙ ΣΤΗ ΦΤΩΧΟΓΕΙΤΟΝΙΑ
Στίχοι:
Τάσος Λειβαδίτης
Μουσική:
Μίκης Θεοδωράκης
εΡΜΗΝΕΙΕΣ 1. Γρηγόρης Μπιθικώτσης
2. Γιάννης Πουλόπουλος
3. Γιώργος Νταλάρας
4. Γιάννης Κότσιρας
http://youtu.be/ROAvUZKKPWc
Μικρά κι ανήλιαγα στενά
και σπίτια χαμηλά μου
βρέχει στη φτωχογειτονιά
βρέχει και στην καρδιά μου
Αχ ψεύτη κι άδικε ντουνιά
άναψες τον καημό μου
είσαι μικρός και δε χωράς
τον αναστεναγμό μου
Οι συμφορές αμέτρητες
δεν έχει ο κόσμος άλλες
φεύγουν οι μέρες μου βαριά
σαν της βροχής τις στάλες
ΠΗΡΑ ΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ Τ΄ΟΥΡΑΝΟΥ
Στίχοι:
Τάσος Λειβαδίτης
Μουσική:
Μίκης Θεοδωράκης
Ερμηνείες
1. Τζένη Καρέζη
2. Μαρία Φαραντούρη
http://youtu.be/GyY6cwIPaKQ
Να `χα δυο χέρια, δυο σπαθιά
να σε σκεπάσω αγάπη μου
να μη σ΄ αγγίζει ο πόνος.
Να `μουν αητός, να `χα φτερά
για να σε πάρω μακριά
να μη σε βρίσκει ο χρόνος.
Έφυγ΄ η μέρα μας πικρή
κι άρχισε να βραδιάζει,
μες στο τραγούδι το αίμα μου
κόμπο τον κό , κόμπο τον κόμπο στάζει.
Πήρα τους δρόμους τ΄ ουρανού
τα σύννεφα κυνήγησα
μίλησα με τ΄ αστέρια.
Έψαξα νότο και βοριά
για να σου φέρω τη χαρά
μα έμεινα μ΄ άδεια χέρια.
Έφυγ΄ η μέρα μας πικρή
κι άρχισε να βραδιάζει,
μες στο τραγούδι το αίμα μου
κόμπο τον κό , κόμπο τον κόμπο στάζει.
ΕΧΩ ΜΙΑ ΑΓΑΠΗ
Στίχοι:
Τάσος Λειβαδίτης
Μουσική:
Μίκης Θεοδωράκης
1. Στέλιος Καζαντζίδης Φωνητικά: Μαρινέλλα
2. Γλυκερία Φωνητικά: Γιώργος Νταλάρας
http://youtu.be/8CxYg1UyOso
Έχω μια αγάπη ολοδική μου
τριαντάφυλλο, άστρο μου κι αυγή μου
χίλιοι άντρες δε θα το μπορούσαν
όπως εγώ να σ΄ αγαπούσαν.
Μέσα στα μάτια σου γλυκές
τ΄ Αη Γιάννη ανάβουν οι φωτιές.
Στο στόμα σου σαν είμαι απάνω
πια δε φοβάμαι να πεθάνω
στα χέρια σου σαν είμαι μέσα
τότε έγια μόλα έγια λέσα.
Χωρίς καράβι και πανιά
άι ταξιδεύω το ντουνιά.
Έχεις τον ήλιο στα μαλλιά σου
και το φεγγάρι στην ποδιά σου
και ένα τζιτζίκι εκεί στα στήθια
που σου λέει παραμύθια.
Απ΄ τα δικά σου τα φιλιά
μάθαν τραγούδι τα πουλιά.
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ
ΣΑΠΦΩ
από http://stinkoiladatonmouson.blogspot.gr ... st_22.html
ΣΑΠΦΩ ΚΑΙ ΑΛΚΑΙΟΣ, Lawrence Alma-Tadema
«Εννέα τινές φασιν τας μούσας είναι. Εγώ δε φημί Λεσβίαν Μούσαν την δεκάτην.» Πλάτων
H Σαπφώ, λυρική ποιήτρια της αρχαιότητος, από τη Λέσβο, σύγχρονη του Αλκαίου,630-570 π.Χ , δεκάτη μούσα κατά τον Πλάτωνα, υπήρξε διάσημη για την ποίησή της στην Αιολική διάλεκτο, σε όλο τον αρχαίο κόσμο και όχι μόνον. Τα λίγα αποσπάσματα που σώζονται από το έργο της, αλλά και δύο ολόκληρα ποιήματά της, ο Ύμνος στην Αφροδίτη («Ποικιλόθρον' αθάνατ' Αφροδίτα») η Ωδή «Ότωι τις έραται» και ένα αναφερόμενο στο μύθο της Ηούς (Αυγής) και του Τιθωνού, έχουν μεταφραστεί σε πάμπολλες γλώσσες και διαβάζονται μέχρι σήμερα.O Ιουλιανός και ο Αντίπατρος την ονόμασαν «θηλυκόν Όμηρο» και «τιμή Λεσβίων γυναικών», ο Στράβων «θαυμαστόν τέρας».Η πατρίδα της σκάλισε τη μορφή της σε νομίσματα και η Πέργαμος και οι Συρακούσες έστησαν το άγαλμα της ποιήτριας στις πόλεις τους. Η ποίησή της ενέπνευσε σύγχρονους ποιητές ν΄αποδώσουν στη νέα ελληνική τον λόγο της και να τον επενδύσουν μουσικά εξαίρετοι συνθέτες.
Περί Σαπφούς και της ποιήσεώς της ενδιαφέρουσες πληροφορίες βρίσκουμε και εδώ:
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CE% ... F%86%CF%8E
http://digitalschool.minedu.gov.gr/modu ... /unit=1875
ΣΑΠΦΩ, ΑΡΧΑΪΚΟΣ ΛΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΟΙΗΣΗ
*πολύ ενδιαφέρον βίντεο για τη ζωή και το έργο της ποιήτριας.
http://youtu.be/qUo9wmWOGQU
Ατθίδα
Μουσική: Σπύρος Βλασσόπουλος
Ποίηση: απόδοση, Σωτήρης Κακίσης
Φωνή:Αλέκα Κανελλίδου
http://youtu.be/7QAa_lNHhbo
Σαν άνεμος μου τίναξε ο έρωτας τη σκέψη,
σαν άνεμος που σε βουνό βελανιδιές λυγάει.
Ήρθες, καλά που έκανες, που τόσο σε ζητούσα,
δρόσισες την ψυχούλα μου, που έκαιγε ο πόθος.
Κι από το γάλα πιο λευκή,
απ' το νερό πιο δροσερή,
κι από το πέπλο το λεπτό πιο απαλή.
Από το ρόδο πιο αγνή,
απ' το χρυσάφι πιο ακριβή,
κι από τη λύρα πιο γλυκειά, πιο μουσική.
Πάει καιρός που κάποτε σ' αγάπησα, Ατθίδα,
μα τότε μου 'μοιαζες μικρό κι αθώο κοριτσάκι.
Συ που μαγεύεις τους θνητούς, παιδί της Αφροδίτης,
απ' όλα το καλύτερο εσύ 'σαι το αστέρι.
Νυχτωδία
Στίχοι: απόδοση, ΄Ακης Δασκαλόπουλος
Μουσική: Μιχάλης Τερζής.
http://youtu.be/sXY4Kzhddx8
Δέδυκε μὲν ἀ Σελάννα καὶ Πληίαδες,
μέσαι δὲ νύκτες, παρὰ δ’ ἔρχεται ὤρα,
ἔγω δὲ μόνα κατεύδω
Να το φεγγάρι έγειρε
βασίλεψε και η Πούλια.
Είναι μεσάνυχτα
Περνά περνά η ώρα
Κι’ εγώ κοιμάμαι μόνη μου
Κέλλομαί σε Γογγύλα
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Φλέρη Νταντωνάκη
http://youtu.be/niQOZVLxTyk
Κέλομαί σε Γογγύλα
πέφανθι λάβοισα μα
γλακτίναν, σέ δηύτε
πόθος τ [έαυτος] αμφιπόταται.
Τάν κάλαν, ά γαρ κατάγωγις
αύτα επτόαισ' ίδοισαν
έγω δέ χαίρω
καί γάρ αύτα δή
τόδε μέμφεταί σοι Κυπρογένηα.
Δισκογραφία:
Ο Μεγάλος Ερωτικός - 1972
απόδοση: Οδυσσέας Ελύτης
Σε φωνάζω Γογγύλα
Φανερώσου πάλι κοντά μου
Το χιτώνα τον άσπρο σαν το γάλα όταν φοράς,
νά 'ξερες τους πόθους που σε τριγυρίζουν
όμορφη, και πώς χαίρομαι που δεν είμαι εγώ,
μα η ίδια η Αφροδίτη που σε μαλώνει.
΄Οσ ΄αστρα γύρω βρίσκονται
Μουσική: Νίκος Ξυδάκης
Απόδοση: Οδυσσέας Ελύτης
http://youtu.be/XcqQVw08Uws
ἄστερες ,ὲν ἀμφὶ κάλαν σελάνναν ἂψ
ἀπυκρύπτοισι φάεννον εἶδος ὄπποτα
πλήθοισα μάλιστα λάμπηι γᾶν ~
ἀργυρία.
Οσ’ άστρα γύρω βρίσκονται
στην έκπαγλη σελήνη.
Το φωτεινό τους πρόσωπο
κρύβουν κάθε φορά
που εκείνη,
ολόγιομη,
καταλάμπει τη γη
ανεβαίνοντας
ασημοκαπνισμένη
Μουσική: Δημήτρης Παπαδημητρίου
http://youtu.be/TFU5aCSURFQ
Ήρθε και τρύπωσε ο Ερμής
στο όνειρό μου μέσα, και του είπα
Αφεντάκο μου, πώς χάθηκε η ζωή μου.
Και δε γελώ, δε χαίρομαι
μήτε τα πλούτη θέλω,
μα κάποιος πόθος με βαστά
ζητάω να πεθάνω.
Τις υγρές να δώ με τους λωτούς
του Αχέροντα τις όχθες.
΄Υμνος στην Αφροδίτη
*αρχαίο κείμενο και απόδοση
ποικιλόθρον' ἀθανάτ' Αφρόδιτα,
παῖ Δίος δολόπλοκε, λίσσομαί σε,
μή μ' ἄσαισι μηδ' ὀνίαισι δάμνα,
πότνια, θῦμον,
ἀλλὰ τυίδ' ἔλθ', αἴ ποτα κἀτέρωτα
τὰς ἔμας αὔδας ἀίοισα πήλοι
ἔκλυες, πάτρος δὲ δόμον λίποισα
χρύσιον ἦλθες
ἄρμ' ὐπασδεύξαισα, κάλοι δέ σ' ἆγον
ὤκεες στροῦθοι περὶ γᾶς μελαίνας
πύπνα δίννεντες πτέρ' ἀπ' ὠράνωἴθε-
ρος διὰ μέσσω.
αἶψα δ' ἐξίκοντο, σὺ δ', ὦ μάκαιρα,
μειδιαίσαισ' ἀθανάτωι προσώπωι
ἤρε' ὄττι δηὖτε πέπονθα κὤττι
δηὖτε κάλημμι
κὤττι μοι μάλιστα θέλω γένεσθαι
μαινόλαι θύμωι. τίνα δηὖτε πείθω
ἄψ σ' ἄγην ἐς σὰν φιλότατα; τίς σ', ὦ
Ψάπφ', ἀδικήει;
καὶ γὰρ αἰ φεύγει, ταχέως διώξει,
αἰ δὲ δῶρα μὴ δέκετ', ἀλλὰ δώσει,
αἰ δὲ μὴ φίλει, ταχέως φιλήσει
κωὐκ ἐθέλοισα.
ἔλθε μοι καὶ νῦν, χαλέπαν δὲ λῦσον
ἐκ μερίμναν, ὄσσα δέ μοι τέλεσσαι
θῦμος ἰμέρρει, τέλεσον, σὺ δ' αὔτα
σύμμαχος ἔσσο
Σε νεοελληνική απόδοση Ι.Κακριδή:
Σε στολισμένο θρόνο εσύ που κάθεσαι
και πλέκεις δόλους, Aφροδίτη αθάνατη,
μη βασανίζεις την ψυχή μου, Δέσποινα,
μ' έγνοιες και βάσανα·
μόν' έλα εδώ, όπως ήρθες κι άλλοτε,
που από μακριά το κάλεσμά μου τ' άκουσες
κι αφήκες το παλάτι του πατέρα σου,
κι έζεψες νά 'ρθεις
το χρυσό σου το αμάξι. Kι όμορφα σου τό 'σερναν
γοργά στρουθιά φτεροκοπώντας σβέλτα
από ψηλά, στη μαύρη γης ολόγυρα,
μες στον αιθέρα.
Σε λίγο φτάσαν. Tότε εσύ, ω μακάρια,
με την αθάνατη όψη χαμογέλασες
και ρώτησες σαν τι έχω πάθει πάλι,
γιατί σε κράζω·
τί λαχταράει η καρδιά μου η ξέφρενη
τόσο πολύ· ποιαν η Πειθώ γυρεύεις,
Ψάπφα, να φέρει πάλι στην αγάπη σου,
σαν ποια σ' αδίκησε;
Φεύγει; Σε λίγο θα σε κυνηγήσει·
δεν παίρνει δώρα; Γρήγορα θα δώσει·
δεν αγαπά; Σε λίγο θ' αγαπήσει,
θέλει δε θέλει!
Έλα, θεά, και τώρα, γλίτωσέ με
απ' τη βαριά την έγνοια, κάνε μού τα
τα όσα ποθεί η καρδιά να γίνουν, έλα ατή σου
διαφέντεψέ με!
από http://stinkoiladatonmouson.blogspot.gr ... st_22.html
ΣΑΠΦΩ ΚΑΙ ΑΛΚΑΙΟΣ, Lawrence Alma-Tadema
«Εννέα τινές φασιν τας μούσας είναι. Εγώ δε φημί Λεσβίαν Μούσαν την δεκάτην.» Πλάτων
H Σαπφώ, λυρική ποιήτρια της αρχαιότητος, από τη Λέσβο, σύγχρονη του Αλκαίου,630-570 π.Χ , δεκάτη μούσα κατά τον Πλάτωνα, υπήρξε διάσημη για την ποίησή της στην Αιολική διάλεκτο, σε όλο τον αρχαίο κόσμο και όχι μόνον. Τα λίγα αποσπάσματα που σώζονται από το έργο της, αλλά και δύο ολόκληρα ποιήματά της, ο Ύμνος στην Αφροδίτη («Ποικιλόθρον' αθάνατ' Αφροδίτα») η Ωδή «Ότωι τις έραται» και ένα αναφερόμενο στο μύθο της Ηούς (Αυγής) και του Τιθωνού, έχουν μεταφραστεί σε πάμπολλες γλώσσες και διαβάζονται μέχρι σήμερα.O Ιουλιανός και ο Αντίπατρος την ονόμασαν «θηλυκόν Όμηρο» και «τιμή Λεσβίων γυναικών», ο Στράβων «θαυμαστόν τέρας».Η πατρίδα της σκάλισε τη μορφή της σε νομίσματα και η Πέργαμος και οι Συρακούσες έστησαν το άγαλμα της ποιήτριας στις πόλεις τους. Η ποίησή της ενέπνευσε σύγχρονους ποιητές ν΄αποδώσουν στη νέα ελληνική τον λόγο της και να τον επενδύσουν μουσικά εξαίρετοι συνθέτες.
Περί Σαπφούς και της ποιήσεώς της ενδιαφέρουσες πληροφορίες βρίσκουμε και εδώ:
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CE% ... F%86%CF%8E
http://digitalschool.minedu.gov.gr/modu ... /unit=1875
ΣΑΠΦΩ, ΑΡΧΑΪΚΟΣ ΛΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΟΙΗΣΗ
*πολύ ενδιαφέρον βίντεο για τη ζωή και το έργο της ποιήτριας.
http://youtu.be/qUo9wmWOGQU
Ατθίδα
Μουσική: Σπύρος Βλασσόπουλος
Ποίηση: απόδοση, Σωτήρης Κακίσης
Φωνή:Αλέκα Κανελλίδου
http://youtu.be/7QAa_lNHhbo
Σαν άνεμος μου τίναξε ο έρωτας τη σκέψη,
σαν άνεμος που σε βουνό βελανιδιές λυγάει.
Ήρθες, καλά που έκανες, που τόσο σε ζητούσα,
δρόσισες την ψυχούλα μου, που έκαιγε ο πόθος.
Κι από το γάλα πιο λευκή,
απ' το νερό πιο δροσερή,
κι από το πέπλο το λεπτό πιο απαλή.
Από το ρόδο πιο αγνή,
απ' το χρυσάφι πιο ακριβή,
κι από τη λύρα πιο γλυκειά, πιο μουσική.
Πάει καιρός που κάποτε σ' αγάπησα, Ατθίδα,
μα τότε μου 'μοιαζες μικρό κι αθώο κοριτσάκι.
Συ που μαγεύεις τους θνητούς, παιδί της Αφροδίτης,
απ' όλα το καλύτερο εσύ 'σαι το αστέρι.
Νυχτωδία
Στίχοι: απόδοση, ΄Ακης Δασκαλόπουλος
Μουσική: Μιχάλης Τερζής.
http://youtu.be/sXY4Kzhddx8
Δέδυκε μὲν ἀ Σελάννα καὶ Πληίαδες,
μέσαι δὲ νύκτες, παρὰ δ’ ἔρχεται ὤρα,
ἔγω δὲ μόνα κατεύδω
Να το φεγγάρι έγειρε
βασίλεψε και η Πούλια.
Είναι μεσάνυχτα
Περνά περνά η ώρα
Κι’ εγώ κοιμάμαι μόνη μου
Κέλλομαί σε Γογγύλα
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Φλέρη Νταντωνάκη
http://youtu.be/niQOZVLxTyk
Κέλομαί σε Γογγύλα
πέφανθι λάβοισα μα
γλακτίναν, σέ δηύτε
πόθος τ [έαυτος] αμφιπόταται.
Τάν κάλαν, ά γαρ κατάγωγις
αύτα επτόαισ' ίδοισαν
έγω δέ χαίρω
καί γάρ αύτα δή
τόδε μέμφεταί σοι Κυπρογένηα.
Δισκογραφία:
Ο Μεγάλος Ερωτικός - 1972
απόδοση: Οδυσσέας Ελύτης
Σε φωνάζω Γογγύλα
Φανερώσου πάλι κοντά μου
Το χιτώνα τον άσπρο σαν το γάλα όταν φοράς,
νά 'ξερες τους πόθους που σε τριγυρίζουν
όμορφη, και πώς χαίρομαι που δεν είμαι εγώ,
μα η ίδια η Αφροδίτη που σε μαλώνει.
΄Οσ ΄αστρα γύρω βρίσκονται
Μουσική: Νίκος Ξυδάκης
Απόδοση: Οδυσσέας Ελύτης
http://youtu.be/XcqQVw08Uws
ἄστερες ,ὲν ἀμφὶ κάλαν σελάνναν ἂψ
ἀπυκρύπτοισι φάεννον εἶδος ὄπποτα
πλήθοισα μάλιστα λάμπηι γᾶν ~
ἀργυρία.
Οσ’ άστρα γύρω βρίσκονται
στην έκπαγλη σελήνη.
Το φωτεινό τους πρόσωπο
κρύβουν κάθε φορά
που εκείνη,
ολόγιομη,
καταλάμπει τη γη
ανεβαίνοντας
ασημοκαπνισμένη
Μουσική: Δημήτρης Παπαδημητρίου
http://youtu.be/TFU5aCSURFQ
Ήρθε και τρύπωσε ο Ερμής
στο όνειρό μου μέσα, και του είπα
Αφεντάκο μου, πώς χάθηκε η ζωή μου.
Και δε γελώ, δε χαίρομαι
μήτε τα πλούτη θέλω,
μα κάποιος πόθος με βαστά
ζητάω να πεθάνω.
Τις υγρές να δώ με τους λωτούς
του Αχέροντα τις όχθες.
΄Υμνος στην Αφροδίτη
*αρχαίο κείμενο και απόδοση
ποικιλόθρον' ἀθανάτ' Αφρόδιτα,
παῖ Δίος δολόπλοκε, λίσσομαί σε,
μή μ' ἄσαισι μηδ' ὀνίαισι δάμνα,
πότνια, θῦμον,
ἀλλὰ τυίδ' ἔλθ', αἴ ποτα κἀτέρωτα
τὰς ἔμας αὔδας ἀίοισα πήλοι
ἔκλυες, πάτρος δὲ δόμον λίποισα
χρύσιον ἦλθες
ἄρμ' ὐπασδεύξαισα, κάλοι δέ σ' ἆγον
ὤκεες στροῦθοι περὶ γᾶς μελαίνας
πύπνα δίννεντες πτέρ' ἀπ' ὠράνωἴθε-
ρος διὰ μέσσω.
αἶψα δ' ἐξίκοντο, σὺ δ', ὦ μάκαιρα,
μειδιαίσαισ' ἀθανάτωι προσώπωι
ἤρε' ὄττι δηὖτε πέπονθα κὤττι
δηὖτε κάλημμι
κὤττι μοι μάλιστα θέλω γένεσθαι
μαινόλαι θύμωι. τίνα δηὖτε πείθω
ἄψ σ' ἄγην ἐς σὰν φιλότατα; τίς σ', ὦ
Ψάπφ', ἀδικήει;
καὶ γὰρ αἰ φεύγει, ταχέως διώξει,
αἰ δὲ δῶρα μὴ δέκετ', ἀλλὰ δώσει,
αἰ δὲ μὴ φίλει, ταχέως φιλήσει
κωὐκ ἐθέλοισα.
ἔλθε μοι καὶ νῦν, χαλέπαν δὲ λῦσον
ἐκ μερίμναν, ὄσσα δέ μοι τέλεσσαι
θῦμος ἰμέρρει, τέλεσον, σὺ δ' αὔτα
σύμμαχος ἔσσο
Σε νεοελληνική απόδοση Ι.Κακριδή:
Σε στολισμένο θρόνο εσύ που κάθεσαι
και πλέκεις δόλους, Aφροδίτη αθάνατη,
μη βασανίζεις την ψυχή μου, Δέσποινα,
μ' έγνοιες και βάσανα·
μόν' έλα εδώ, όπως ήρθες κι άλλοτε,
που από μακριά το κάλεσμά μου τ' άκουσες
κι αφήκες το παλάτι του πατέρα σου,
κι έζεψες νά 'ρθεις
το χρυσό σου το αμάξι. Kι όμορφα σου τό 'σερναν
γοργά στρουθιά φτεροκοπώντας σβέλτα
από ψηλά, στη μαύρη γης ολόγυρα,
μες στον αιθέρα.
Σε λίγο φτάσαν. Tότε εσύ, ω μακάρια,
με την αθάνατη όψη χαμογέλασες
και ρώτησες σαν τι έχω πάθει πάλι,
γιατί σε κράζω·
τί λαχταράει η καρδιά μου η ξέφρενη
τόσο πολύ· ποιαν η Πειθώ γυρεύεις,
Ψάπφα, να φέρει πάλι στην αγάπη σου,
σαν ποια σ' αδίκησε;
Φεύγει; Σε λίγο θα σε κυνηγήσει·
δεν παίρνει δώρα; Γρήγορα θα δώσει·
δεν αγαπά; Σε λίγο θ' αγαπήσει,
θέλει δε θέλει!
Έλα, θεά, και τώρα, γλίτωσέ με
απ' τη βαριά την έγνοια, κάνε μού τα
τα όσα ποθεί η καρδιά να γίνουν, έλα ατή σου
διαφέντεψέ με!
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ
ΜΥΡΤΙΩΤΙΣΣΑ , Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΑΠΦΩ
«Δε βάσταξες, αγάπη μου, στο δύσκολο ανηφόρι / κουράστηκες, παραπατάς, / παλεύεις με την παγωνιά και με το ξεροβόρι, / ωσότου, τέλος, σταματάς. / Γυναίκα εγώ, και σύρθηκα ψηλότερα από σένα, / κι ακόμα βλέπεις, προχωρώ, / σαν τα πουλιά που επίμονα τραβάνε για τα ξένα, / και με σπασμένο το φτερό…»
Η Θεώνη Δρακοπούλου (1885- 4 Αυγούστου 1968) ήταν ηθοποιός και ποιήτρια, γνωστή και με το ψευδώνυμο Μυρτιώτισσα.
Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1885, στο προάστιο Μπεμπέκι. Ο πατέρας της, Αριστομένης Δρακόπουλος, ήταν γιος της Θεώνης Καλαμογδάρτη και εγγονός του Ανδρέα Καλαμογδάρτη , γόνου αρχοντικής Πατρινής οικογένειεας. Υπηρετούσε στην Κωνσταντινούπολη ως πρώτος διερμηνέας της Ελληνικής Πρεσβείας .
Το ποιητικό έργο της Μυρτιώτισσας κυριαρχείται από έντονο λυρισμό, ενώ συχνά θέματά της είναι η φύση και το δίπτυχο έρωτας-θάνατος. Σημαντική για τη ζωή της στάθηκε επίσης η βαθιά φιλία που τη συνέδεε με τον Κωστή Παλαμά, ο οποίος στάθηκε καθοδηγητής της. Εξέδωσε τα ποιητικά έργα «Τραγούδια» (1919), «Κίτρινες φλόγες» (1925) (με πρόλογο του Κ. Παλαμά, 1925), «Δώρα αγάπης» (1932, Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών) και «Κραυγές» (1939, Κρατικό Βραβείο) ενώ το 1953 κυκλοφόρησε ένα συγκεντρωτικό έργο με τίτλο «Ποιήματα». Επίσης, μετά τον πρόωρο χαμό του γιου της, το 1958, έγραψε το χρονικό «Ο Γιώργος Παππάς στα παιδικά του χρόνια» που εκδόθηκε το 1962. Τιμήθηκε με κρατικά βραβεία ποίησης (το 1932 για τα 'Δώρα της αγάπης' και το 1939 για τις 'Κραυγές'). Πηγή: BIKΙΠΑΙΔΕΙΑ
Στο γιο μου
( Ο γιός της ήταν ο Γιώργος Παππάς , διάσημος ηθοποιός της εποχής, ο οποίος απεβίωσε δέκα χρόνια πριν το θάνατό της. ΄Ενα γράμμα προς τη μητέρα του στο τέλος της δημοσίευσής μας )
Ω γιε μου εσύ! μοναχογιέ, που ίσαμε χτες ακόμα
μου ζέσταινες τα γόνατα με μικρό σου σώμα.
τώρα μού ανοίγεις τα φτερά και φεύγεις μακριά μου
κι αφήνεις το σπιτάκι μας κι αφήνεις τα φιλιά μου.
Τι γρήγορα μεγάλωσες! και πως να το πιστέψω
πως ήρθε κιόλας ο καιρός για να σε ξενιτέψω,
εσέ, που λίγο να στραφεί στα πίσω ο λογισμός μου,
σε βλέπω να γοργοπερνάς αδιάκοπα από μπρος μου
με το αναμμένο, απ’ το τρεχιό, γλυκό σου προσωπάκι
και το κοντούλι, ναυτικό, λινό φορεματάκι.
Και τώρ’ ακόμα, ψάχνοντας με δακρυσμένα μάτια,
της παιδικής ζωούλας σου ξεθάβω τα κομμάτια.
Και βρίσκω βόλους με χαρτιά μαζί και με βιβλία,
και βρίσκω από το χέρι σου ζωγραφισμένα πλοία,
τα πλοία που ελαχτάριζες μακριά για να σε φέρουν
στις χώρες που είναι όνειρο, στις χώρες που μαγεύουν
κάθε παιδιού τη νέα καρδιά, που όλο ποθεί και θέλει
να ιδεί, ν’ αγγίξει, να γευτεί της γης όλο το μέλι!
Την άγια θύρα της ζωής τρεμάμενη σου ανοίγω
και κρύβω τη λαχτάρα μου, και τον καημό μου πνίγω.
Μα είναι μεγάλος μου ο καημός, κι είναι πικρή η ψυχή μου…
Ω διάφανο αγριολούλουδο βγαλμένο απ’ την πνοή μου,
μονάχα εσύ, φωτίζοντας βαθιά τη σκοτεινιά μου,
το νεκρωμένο εξύπναγες παλμό μες στην καρδιά μου.
Τώρα σε χάνω, αμίλητη, αδάκρυτη και μόνη, βλέπω τη νύχτα να ’ρχεται βαριά και να με ζώνει…
Σ΄ΑΓΑΠΩ
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Ερμηνεία Φλέρυ Νταντωνάκη
http://youtu.be/I1i-nFBeZ3M
(γραμμένο για τον Λορέντζο Μαβίλη, τον οποίο ερωτεύθηκε με πάθος και του οποίου τον χαμό δεν ξεπέρασε ποτέ)
Σ’ αγαπώ, δεν μπορώ
Τίποτ’ άλλο να πω
Πιο βαθύ, πιο απλό
Πιο μεγάλο!
Μπρος στα πόδια σου εδώ
Με λαχτάρα σκορπώ
Τον πολύφυλλο ανθό
Της ζωής μου
Τα δυο χέρια μου, να...
Στα προσφέρω δετά
Για να γείρεις γλυκά
Το κεφάλι
Κι η καρδιά μου σκιρτά
Κι όλη ζήλια ζητά
Να σου γίνει ως αυτά
Προσκεφάλι
Ω μελίσσι μου, πιες
Απ’ αυτόν τις γλυκές
Τις αγνές ευωδιές
Της ψυχής μου!
Σ’ αγαπώ τι μπορώ
Ακριβέ να σου πω
Πιο βαθύ, πιο απλό
Πιο μεγάλο;
ΕΡΩΤΑΣ ΤΑΧΑ
Μουσική: Γιάννης Σπανός
Ερμηνεία: Πόπη Αστεριάδη
http://youtu.be/-ouJ4sjjYuY
Έρωτας τάχα να ’ν’ αυτό
που έτσι με κάνει να ποθώ
τη συντροφιά σου,
που σαν βραδιάζει, τριγυρνώ
τα φωτισμένα για να δω
παράθυρά σου;
Έρωτας να ’ναι η σιωπή
που όταν σε βλέπω, μου το κλει
σφιχτά το στόμα,
που κι όταν μείνω μοναχή,
στέκω βουβή κι εκστατική
ώρες ακόμα;
Έρωτας να ’ναι ή συμφορά,
με κάποιου αγγέλου τα φτερά
που έχει φορέσει,
κι έρχετ’ ακόμη μια φορά
με τέτοια δώρα τρυφερά
να με πλανέσει;
Μα ό,τι και να ’ναι, το ποθώ,
και καλώς νά ’ρθει το κακό
που είν’ από σένα·
θα γίνει υπέρτατο αγαθό,
στα πόδια σου αν θα σωριαστώ
τ’ αγαπημένα.
Το ίδιο ποίημα σε μουσική Σταμάτη Κραουνάκη
http://youtu.be/cCdCZRXaWlA
ΠΑΘΟΣ
Μουσική: Γιάννης Σπανός
Ερμηνεία : Aλέκα Μαβίλη
http://youtu.be/ckkfHyvCE6I
Ω! τα μάτια, τα μάτια σου
που όλο χρώματ’ αλλάζουν,
με γητεύουν τα μάτια σου
και βαθιά με σπαράζουν.
Μες στα χέρια τα χέρια σου
τα γερά, τ’ ατσαλένια,
τρεμουλιάζουν τα χέρια μου
σαν πουλιά λαβωμένα!
Και το σώμα, το σώμα σου,
νευρικό κι ανδρειωμένο,
πώς το λιώνει το σώμα μου
το βαριά κουρασμένο.
Voluptas
Μουσική -Ερμηνεία: Νένα Βενετσάνου
Δίσκος: Το κουτί της Πανδώρας ~ (1984, Lyra)
http://youtu.be/KzUE9nVFtxk
Ελάτε, ο κόσμος όλος είμαι εγώ!
μες απ' τα χρυσοκόκκινα μαλλιά μου,
απ' τη ματιά κι' από τα δάχτυλά μου
της ηδονής πετιέται το στοιχειό.
Ελάτε ο κόσμος όλος είμαι εγώ.
Όμως αγάπη μη γυρεύετ' από μένα
Δε θα με ιδήτε μπρος σας να λυγίσω
και πάνε τα τραγούδια σας χαμένα
Μέσα μου άγριες νιώθω επιθυμιές!
και τις ερωτευμένες σας καρδιές
πως θα 'θελα να μπόρεια να μασήσω
με τα λευκά μου δόντια τα γερά,
σα φρέσκα μυγδαλάκια τραγανά,
και τον αιμάτινο χυμό τους να ρουφήξω!
Δάκρυα δε θέλω, δάκρυα δε θέλω δε ζητώ
παρά φωτιά για τη φωτιά μου,
τα σαρκικά φιλιά μου,
στόμα που στάζει φλόγα να γευτεί
Ω! τι με νοιάζει τότες κι' αν κοπεί
το νήμα απ' της Μοίρας μου τ' αδράχτι,
αφού θα νοιώθω πως από Ηδονή
θα σκορπιστεί το είναι μου σε στάχτη ....
ENA KAΡΑΒΙ ΠΕΡΑΣΕ
ΜΟΥΣΙΚΗ: Ηλίας Αριώτης (ΞΕΜΠΑΡΚΟΙ)
http://youtu.be/_tCt_0edCqw
Αθόρυβα, σιγά, συρτά
σαν από κούραση βαριά
πάνω απ τ'ακύμαντα νερά
γλιστρά στη νύχτα ένα καράβι
Κάποτε σκίζει τη σιωπή
το μακρυσμένο σφύριγμα του
κι είναι ένα σφύριγμα ξερό
κι είναι σαν ένα μήνυμα θανάτου
Ωραίο καράβι του παραμυθιού
τα πέλαγα τα σπάζεις
πως της φυγής τον πόθο μου ξυπνάς
χιμαιρικό καράβι που μου μοιάζεις
Για να μπορέσω μαζί σου να σμιχτώ
να γίνω ένα κομμάτι απ την ψυχή σου
μπροστά σου εδώ το ανθρώπινο μου βήμα
το κουρελιάζω το πετώ στο κύμα
Πρόβαλε απ τα σύννεφα το ολόγιομο φεγγάρι
και τ'άρπαξε, το τύλιξε μες στα χρυσά του αρπάγια
το καραβίσιο του υλικό, το ξέφτισε, το διάλυσε
και κράτησε το σχήμα του μες στου φωτός τα μάγια
Σέρραι Πέμπτη 4 Νοεμβρ.
Αγαπημένη μου μανούλα,
Έλαβα το γράμμα σου με τα παράπονα σου. Τι ανόητη που είσαι! Νομίζεις πως δεν ξέρω πως είσαι ο μόνος άνθρωπος που έχω στη ζωή; Για ποιον νομίζεις ότι ζω; Αυτά που σου λέω περί Καιτών είναι κωμικά! Μαγκούφης θα μείνω. Το ξέρω. Άλλωστε γέρασα πια. Τα μαλλιά μου ασπρίζουν αλματωδώς και γενικά η διάθεσίς μου είναι αποκλειστικά απαισιόδοξη. Αυτά που κάνω είναι για να ξεγελάω τον εαυτό μου και να αποφεύγω τα άλλα.
Για βελέντζες εδώ στις Σέρρες δεν βρήκα τίποτα της προκοπής. Νομίζω ότι στην Αθήνα βρίσκει κανείς ό,τι θέλει ίσως λίγο ακριβότερα. Θα σου πάρω όταν έλθω.
Θα έλθω την Πέμπτη οκτώ. Δεν ξέρω ακριβώς την ώρα. Ίσως στις 101/2 ίσως στας 21/2. Πάντως να είναι η Φωφώ στο σπίτι. Θα τα πούμε με την ησυχία μας. Μην το πης πουθενά ότι έρχομαι για να μπορώ να ιδώ μόνον όσους θέλω. Δεν θα έχω πολύ καιρό. Πάντως θα μείνω Παρασκευή - Σάββατο - Κυριακή. Θα φύγω Δευτέρα πρωί. Εάν είσαι στην Εκάλη, θα έλθω να κοιμηθώ εκεί ένα βράδυ και να περάσω όλη την ημέρα.
Πάντως κάνε όπως θέλεις.
Δεν μου έγραψες για τα χρήματα. Σου έδωσε ο δικηγόρος;
Σε φιλώ πολύ πολύ
Το παιδί σου που σε λατρεύει
Γιώργος
Η επιστολή και η φωτογραφία είναι από την Οδό Πανός
- τ.131, Ιαν.2006Η φωτογραφία του Γιώργου Παππά είναι από τον Πανδέκτη
ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΌ http://stinkoiladatonmouson.blogspot.gr/ΣΤΗΝ ΚΟΙΛΑΔΑ ΤΩΝ ΜΟΥΣΩΝ
«Δε βάσταξες, αγάπη μου, στο δύσκολο ανηφόρι / κουράστηκες, παραπατάς, / παλεύεις με την παγωνιά και με το ξεροβόρι, / ωσότου, τέλος, σταματάς. / Γυναίκα εγώ, και σύρθηκα ψηλότερα από σένα, / κι ακόμα βλέπεις, προχωρώ, / σαν τα πουλιά που επίμονα τραβάνε για τα ξένα, / και με σπασμένο το φτερό…»
Η Θεώνη Δρακοπούλου (1885- 4 Αυγούστου 1968) ήταν ηθοποιός και ποιήτρια, γνωστή και με το ψευδώνυμο Μυρτιώτισσα.
Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1885, στο προάστιο Μπεμπέκι. Ο πατέρας της, Αριστομένης Δρακόπουλος, ήταν γιος της Θεώνης Καλαμογδάρτη και εγγονός του Ανδρέα Καλαμογδάρτη , γόνου αρχοντικής Πατρινής οικογένειεας. Υπηρετούσε στην Κωνσταντινούπολη ως πρώτος διερμηνέας της Ελληνικής Πρεσβείας .
Το ποιητικό έργο της Μυρτιώτισσας κυριαρχείται από έντονο λυρισμό, ενώ συχνά θέματά της είναι η φύση και το δίπτυχο έρωτας-θάνατος. Σημαντική για τη ζωή της στάθηκε επίσης η βαθιά φιλία που τη συνέδεε με τον Κωστή Παλαμά, ο οποίος στάθηκε καθοδηγητής της. Εξέδωσε τα ποιητικά έργα «Τραγούδια» (1919), «Κίτρινες φλόγες» (1925) (με πρόλογο του Κ. Παλαμά, 1925), «Δώρα αγάπης» (1932, Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών) και «Κραυγές» (1939, Κρατικό Βραβείο) ενώ το 1953 κυκλοφόρησε ένα συγκεντρωτικό έργο με τίτλο «Ποιήματα». Επίσης, μετά τον πρόωρο χαμό του γιου της, το 1958, έγραψε το χρονικό «Ο Γιώργος Παππάς στα παιδικά του χρόνια» που εκδόθηκε το 1962. Τιμήθηκε με κρατικά βραβεία ποίησης (το 1932 για τα 'Δώρα της αγάπης' και το 1939 για τις 'Κραυγές'). Πηγή: BIKΙΠΑΙΔΕΙΑ
Στο γιο μου
( Ο γιός της ήταν ο Γιώργος Παππάς , διάσημος ηθοποιός της εποχής, ο οποίος απεβίωσε δέκα χρόνια πριν το θάνατό της. ΄Ενα γράμμα προς τη μητέρα του στο τέλος της δημοσίευσής μας )
Ω γιε μου εσύ! μοναχογιέ, που ίσαμε χτες ακόμα
μου ζέσταινες τα γόνατα με μικρό σου σώμα.
τώρα μού ανοίγεις τα φτερά και φεύγεις μακριά μου
κι αφήνεις το σπιτάκι μας κι αφήνεις τα φιλιά μου.
Τι γρήγορα μεγάλωσες! και πως να το πιστέψω
πως ήρθε κιόλας ο καιρός για να σε ξενιτέψω,
εσέ, που λίγο να στραφεί στα πίσω ο λογισμός μου,
σε βλέπω να γοργοπερνάς αδιάκοπα από μπρος μου
με το αναμμένο, απ’ το τρεχιό, γλυκό σου προσωπάκι
και το κοντούλι, ναυτικό, λινό φορεματάκι.
Και τώρ’ ακόμα, ψάχνοντας με δακρυσμένα μάτια,
της παιδικής ζωούλας σου ξεθάβω τα κομμάτια.
Και βρίσκω βόλους με χαρτιά μαζί και με βιβλία,
και βρίσκω από το χέρι σου ζωγραφισμένα πλοία,
τα πλοία που ελαχτάριζες μακριά για να σε φέρουν
στις χώρες που είναι όνειρο, στις χώρες που μαγεύουν
κάθε παιδιού τη νέα καρδιά, που όλο ποθεί και θέλει
να ιδεί, ν’ αγγίξει, να γευτεί της γης όλο το μέλι!
Την άγια θύρα της ζωής τρεμάμενη σου ανοίγω
και κρύβω τη λαχτάρα μου, και τον καημό μου πνίγω.
Μα είναι μεγάλος μου ο καημός, κι είναι πικρή η ψυχή μου…
Ω διάφανο αγριολούλουδο βγαλμένο απ’ την πνοή μου,
μονάχα εσύ, φωτίζοντας βαθιά τη σκοτεινιά μου,
το νεκρωμένο εξύπναγες παλμό μες στην καρδιά μου.
Τώρα σε χάνω, αμίλητη, αδάκρυτη και μόνη, βλέπω τη νύχτα να ’ρχεται βαριά και να με ζώνει…
Σ΄ΑΓΑΠΩ
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Ερμηνεία Φλέρυ Νταντωνάκη
http://youtu.be/I1i-nFBeZ3M
(γραμμένο για τον Λορέντζο Μαβίλη, τον οποίο ερωτεύθηκε με πάθος και του οποίου τον χαμό δεν ξεπέρασε ποτέ)
Σ’ αγαπώ, δεν μπορώ
Τίποτ’ άλλο να πω
Πιο βαθύ, πιο απλό
Πιο μεγάλο!
Μπρος στα πόδια σου εδώ
Με λαχτάρα σκορπώ
Τον πολύφυλλο ανθό
Της ζωής μου
Τα δυο χέρια μου, να...
Στα προσφέρω δετά
Για να γείρεις γλυκά
Το κεφάλι
Κι η καρδιά μου σκιρτά
Κι όλη ζήλια ζητά
Να σου γίνει ως αυτά
Προσκεφάλι
Ω μελίσσι μου, πιες
Απ’ αυτόν τις γλυκές
Τις αγνές ευωδιές
Της ψυχής μου!
Σ’ αγαπώ τι μπορώ
Ακριβέ να σου πω
Πιο βαθύ, πιο απλό
Πιο μεγάλο;
ΕΡΩΤΑΣ ΤΑΧΑ
Μουσική: Γιάννης Σπανός
Ερμηνεία: Πόπη Αστεριάδη
http://youtu.be/-ouJ4sjjYuY
Έρωτας τάχα να ’ν’ αυτό
που έτσι με κάνει να ποθώ
τη συντροφιά σου,
που σαν βραδιάζει, τριγυρνώ
τα φωτισμένα για να δω
παράθυρά σου;
Έρωτας να ’ναι η σιωπή
που όταν σε βλέπω, μου το κλει
σφιχτά το στόμα,
που κι όταν μείνω μοναχή,
στέκω βουβή κι εκστατική
ώρες ακόμα;
Έρωτας να ’ναι ή συμφορά,
με κάποιου αγγέλου τα φτερά
που έχει φορέσει,
κι έρχετ’ ακόμη μια φορά
με τέτοια δώρα τρυφερά
να με πλανέσει;
Μα ό,τι και να ’ναι, το ποθώ,
και καλώς νά ’ρθει το κακό
που είν’ από σένα·
θα γίνει υπέρτατο αγαθό,
στα πόδια σου αν θα σωριαστώ
τ’ αγαπημένα.
Το ίδιο ποίημα σε μουσική Σταμάτη Κραουνάκη
http://youtu.be/cCdCZRXaWlA
ΠΑΘΟΣ
Μουσική: Γιάννης Σπανός
Ερμηνεία : Aλέκα Μαβίλη
http://youtu.be/ckkfHyvCE6I
Ω! τα μάτια, τα μάτια σου
που όλο χρώματ’ αλλάζουν,
με γητεύουν τα μάτια σου
και βαθιά με σπαράζουν.
Μες στα χέρια τα χέρια σου
τα γερά, τ’ ατσαλένια,
τρεμουλιάζουν τα χέρια μου
σαν πουλιά λαβωμένα!
Και το σώμα, το σώμα σου,
νευρικό κι ανδρειωμένο,
πώς το λιώνει το σώμα μου
το βαριά κουρασμένο.
Voluptas
Μουσική -Ερμηνεία: Νένα Βενετσάνου
Δίσκος: Το κουτί της Πανδώρας ~ (1984, Lyra)
http://youtu.be/KzUE9nVFtxk
Ελάτε, ο κόσμος όλος είμαι εγώ!
μες απ' τα χρυσοκόκκινα μαλλιά μου,
απ' τη ματιά κι' από τα δάχτυλά μου
της ηδονής πετιέται το στοιχειό.
Ελάτε ο κόσμος όλος είμαι εγώ.
Όμως αγάπη μη γυρεύετ' από μένα
Δε θα με ιδήτε μπρος σας να λυγίσω
και πάνε τα τραγούδια σας χαμένα
Μέσα μου άγριες νιώθω επιθυμιές!
και τις ερωτευμένες σας καρδιές
πως θα 'θελα να μπόρεια να μασήσω
με τα λευκά μου δόντια τα γερά,
σα φρέσκα μυγδαλάκια τραγανά,
και τον αιμάτινο χυμό τους να ρουφήξω!
Δάκρυα δε θέλω, δάκρυα δε θέλω δε ζητώ
παρά φωτιά για τη φωτιά μου,
τα σαρκικά φιλιά μου,
στόμα που στάζει φλόγα να γευτεί
Ω! τι με νοιάζει τότες κι' αν κοπεί
το νήμα απ' της Μοίρας μου τ' αδράχτι,
αφού θα νοιώθω πως από Ηδονή
θα σκορπιστεί το είναι μου σε στάχτη ....
ENA KAΡΑΒΙ ΠΕΡΑΣΕ
ΜΟΥΣΙΚΗ: Ηλίας Αριώτης (ΞΕΜΠΑΡΚΟΙ)
http://youtu.be/_tCt_0edCqw
Αθόρυβα, σιγά, συρτά
σαν από κούραση βαριά
πάνω απ τ'ακύμαντα νερά
γλιστρά στη νύχτα ένα καράβι
Κάποτε σκίζει τη σιωπή
το μακρυσμένο σφύριγμα του
κι είναι ένα σφύριγμα ξερό
κι είναι σαν ένα μήνυμα θανάτου
Ωραίο καράβι του παραμυθιού
τα πέλαγα τα σπάζεις
πως της φυγής τον πόθο μου ξυπνάς
χιμαιρικό καράβι που μου μοιάζεις
Για να μπορέσω μαζί σου να σμιχτώ
να γίνω ένα κομμάτι απ την ψυχή σου
μπροστά σου εδώ το ανθρώπινο μου βήμα
το κουρελιάζω το πετώ στο κύμα
Πρόβαλε απ τα σύννεφα το ολόγιομο φεγγάρι
και τ'άρπαξε, το τύλιξε μες στα χρυσά του αρπάγια
το καραβίσιο του υλικό, το ξέφτισε, το διάλυσε
και κράτησε το σχήμα του μες στου φωτός τα μάγια
Σέρραι Πέμπτη 4 Νοεμβρ.
Αγαπημένη μου μανούλα,
Έλαβα το γράμμα σου με τα παράπονα σου. Τι ανόητη που είσαι! Νομίζεις πως δεν ξέρω πως είσαι ο μόνος άνθρωπος που έχω στη ζωή; Για ποιον νομίζεις ότι ζω; Αυτά που σου λέω περί Καιτών είναι κωμικά! Μαγκούφης θα μείνω. Το ξέρω. Άλλωστε γέρασα πια. Τα μαλλιά μου ασπρίζουν αλματωδώς και γενικά η διάθεσίς μου είναι αποκλειστικά απαισιόδοξη. Αυτά που κάνω είναι για να ξεγελάω τον εαυτό μου και να αποφεύγω τα άλλα.
Για βελέντζες εδώ στις Σέρρες δεν βρήκα τίποτα της προκοπής. Νομίζω ότι στην Αθήνα βρίσκει κανείς ό,τι θέλει ίσως λίγο ακριβότερα. Θα σου πάρω όταν έλθω.
Θα έλθω την Πέμπτη οκτώ. Δεν ξέρω ακριβώς την ώρα. Ίσως στις 101/2 ίσως στας 21/2. Πάντως να είναι η Φωφώ στο σπίτι. Θα τα πούμε με την ησυχία μας. Μην το πης πουθενά ότι έρχομαι για να μπορώ να ιδώ μόνον όσους θέλω. Δεν θα έχω πολύ καιρό. Πάντως θα μείνω Παρασκευή - Σάββατο - Κυριακή. Θα φύγω Δευτέρα πρωί. Εάν είσαι στην Εκάλη, θα έλθω να κοιμηθώ εκεί ένα βράδυ και να περάσω όλη την ημέρα.
Πάντως κάνε όπως θέλεις.
Δεν μου έγραψες για τα χρήματα. Σου έδωσε ο δικηγόρος;
Σε φιλώ πολύ πολύ
Το παιδί σου που σε λατρεύει
Γιώργος
Η επιστολή και η φωτογραφία είναι από την Οδό Πανός
- τ.131, Ιαν.2006Η φωτογραφία του Γιώργου Παππά είναι από τον Πανδέκτη
ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΌ http://stinkoiladatonmouson.blogspot.gr/ΣΤΗΝ ΚΟΙΛΑΔΑ ΤΩΝ ΜΟΥΣΩΝ
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ
ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΣΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ
.................................................
Η δημοσίευση αφιερώνεται στους τότε "πιτσιρίκους" του ΞΥΠΟΛΗΤΟΥ ΤΑΓΜΑΤΟΣ και στον πατέρα μου , που αν και ήταν ένας από αυτούς και μάλιστα απ΄τους πιό "ζωηρούς", δεν διεκδίκησε την σύνταξη της Εθνικής Αντίστασης, έχοντας την άποψη, πως δεν έκανε και κάτι σπουδαίο. Αντιθέτως , αρκετοί "δοσίλογοι" μεταξύ των "τετιμημένων" , εξαργύρωσαν ανερυθρίαστα ,την "αντίστασή " τους στο "έθνος" και τη συνεργασία τους με τον εχθρό,απολαμβάνοντας κάθε προνόμιο.
Αφιερώνεται επίσης, στους "τζάμπα μάγκες , Ελληναράδες" της εικονικής πραγματικότητας του διαδικτύου και στους "Βελουχιώτηδες" του"Γοργοποτάμου" του Συντάγματος. , που , άλλοι οχυρωμένοι στη θέση τους εντός του "βολευτηρίου" και άλλοι εκτός , αγωνίζονται "μέχρις εσχάτων" για τη μείωση της τιμής του "Freddo".
Αμαλία Τρύφωνος Κατσούλα
ΤΟ "ΞΥΠΟΛΗΤΟ ΤΑΓΜΑ" ταινία του 1954
εξαιρετικό δείγμα ελληνικού νεορεαλισμού.
Ο Βιτόριο Ντε Σίκα στον έλληνα σκηνοθέτη της ταινίας τον Γκρέγκ Τάλλας (Γρηγόρη Θαλασσινό ) είχε πει, ' αν την είχες γυρίσει πριν γυρίσω εγώ τον "κλέφτη ποδηλάτων" τώρα θα ήσουν εσύ ο Ντε Σίκα. Εξαιρετική πραγματικά. Αξίζει.
http://youtu.be/7C3HJ-yHchI
Στις 27 του Απρίλη 1941 οι Γερμανοί μπαίνουν στην Αθήνα και υψώνεται ο αγκυλωτός σταυρός, η λεγόμενη σβάστικα, στην Ακρόπολη. Αρχίζει η περίοδος της μαύρης Κατοχής.
Τα γερμανικά στρατόπεδα κατοχής αρχίζουν να τυπώνουν αφειδώς το λεγόμενο «κατοχικό μάρκο», ένα νόμισμα χωρίς αντίκρισμα. Μ’ αυτό ξεκοκκαλίζουν, μέσα σε λίγες εβδομάδες, όλα τα τρόφιμα της χώρας μας. Το φθινόπωρο του 1941 και κυρίως ο χειμώνας 1941 – 42, χαρακτηρίζεται ως η περίοδος της μεγάλης πείνας του δύσμοιρου ελληνικού λαού. Τα τρόφιμα είναι πια δυσεύρετα στην πρωτεύουσα. Ο κόσμος πεθαίνει απ’ την εξάντληση, την ώρα που περπατάει στο δρόμο και οι περαστικοί διαβάτες προσπερνούν βιαστικά σχεδόν αδιάφοροι, συνηθισμένοι πια στο φρικαλέο αυτό καθημερινό θέαμα.
Περισσότερο απ’ όλους, βέβαια, υποφέρουν από την πείνα τα <u>παιδιά</u>. Σκελετωμένα και πρησμένα από την αβιταμίνωση, ψάχνουν απελπισμένα στους σκουπιδότοπους να βρουν κάτι φαγώσιμο. Πολλοί βρίσκουν την ευκαιρία να πλουτίσουν σε βάρος των δυστυχισμένων συνανθρώπων τους και αισχροκερδώντας επιδίδονται σε μαύρη αγορά. Είναι οι λεγόμενοι μαυραγορίτες και λαδάδες.
Τότε εμφανίζονται και οι ριψοκίνδυνοι και θαρραλέοι σαλταδόροι, οι κλεφτες της Κατοχής. Στερημένοι και πεινασμένοι, με τόλμη και γρηγοράδα και οργανωμένοι σε ομάδες, σαλτάρανε στα γερμανικά και ιταλικά καμιόνια και πετούσαν ό,τι πράγματα βρίσκανε στην καρότσα των αυτοκινήτων, σε προκαθορισμένα σημεία της διαδρομής, τα οποία τα μάζευαν οι σύντροφοί τους. Έπαιζαν τη ζωή τους κορώνα – γράμματα από απόλυτη ανάγκη, αρπάζοντας αγαθά από τους κατακτητές, επιδιδόμενοι σε μια μορφή βίαιης, αλλά δικαιότερης ανακατανομής, τροφίμων κυρίως.
- Θα πρέπει να σημειώσουμε πως στη διάρκεια της Κατοχής, το πολιτικό τραγούδι δεν εγγραφόταν σε δίσκους, αλλά απλώς τραγουδιόταν κρυφά και συνωμοτικά, σε μέρη που δεν είχε κατακτητές ή πληροφοριοδότες-προδότες. Γι’ αυτό και εκφραζόταν άμεσα, χωρίς λογοκρισία, χωρίς αλληγορίες και μεταμφίεση. Ένας σοβαρός παράγοντας που ευνοούσε την άμεση έκφρασή του ήταν και η άγνοια της ελληνικής γλώσσας από τους κατακτητές, σε αντίθεση με την εποχή του Εμφυλίου Πολέμου, με την παρουσία της αυστηρότατης λογοκρισίας και τον επιδιωκόμενο σκοπό, άλλωστε, των τραγουδιών -που ήταν να γραμμοφωνηθούν και να κυκλοφορήσουν.
- Αλφαβητική λίστα των θεματικών τραγουδιών της περιόδου της Κατοχής:
1. ΑΙΩΝΕΣ ΠΕΡΑΣΑΝ
2. ΕΛ ΝΤΑΜΠΑ (ΒΑΡΚΑ ΓΙΑΛΟ)
3. ΕΠΙΔΡΟΜΗ ΣΤΟΝ ΠΕΙΡΑΙΑ
4. ΚΑΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΤΡΟΥΜΠΑ
5. ΚΑΤΟΧΗ, 1941
6. ΜΑΣ ΠΗΓΑΝ ΕΞΟΡΙΑ (ΒΑΡΚΑ ΓΙΑΛΟ)
7. ΜΑΤΣΑΚΙΑ ΠΕΝΤΟΧΙΛΙΑΡΑ
8. ΜΠΛΟΚΟΣ (ΒΓΗΚΑΝΕ ΝΩΡΙΣ Τ’ ΑΣΤΕΡΙΑ)
9. Ο ΜΠΛΟΚΟΣ ΤΗΣ ΚΟΚΚΙΝΙΑΣ
10. ΟΙ ΛΑΔΑΔΕΣ
11. ΟΙ ΜΑΥΡΑΓΟΡΙΤΕΣ
12. ΠΕΝΘΟΦΟΡΕΙ Η ΚΟΚΚΙΝΙΑ
13. ΠΟΣΕΣ ΚΑΡΔΟΥΛΕΣ ΚΛΑΨΑΝΕ
14. ΣΑΛΤΑΔΟΡΟΙ
15. ΣΑΛΤΑΔΟΡΟΣ (ΘΑ ΣΑΛΤΑΡΩ)
16. ΣΑΝ ΤΗΣ ΟΡΦΑΝΕΙΑΣ ΤΟΝ ΚΑΫΜΟ
17. ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΡΔΑΡΑΣ
18. ΣΤΗ ΦΥΛΑΚΗ ΘΑ ΛΥΩΣΩ
19. ΣΥΝΝΕΦΙΑΣΜΕΝΗ ΚΥΡΙΑΚΗ
20. ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΤΟ ΓΑΪΔΟΥΡΙ
21. ΧΑΪΔΑΡΙ
22. ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΤΟΝΟΥΣ ΣΙΔΕΡΑ (http://www.24grammata.com/?p=4250)
ΜΠΛΟΚΟΣ
ΜΟΥΣΙΚΗ- ΣΤΙΧΟΙ- ΕΡΜΗΝΕΙΑ : ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ
http://youtu.be/XuqExsqij8M
Βγήκανε νωρίς τ' αστέρια,
βγήκανε και τα μαχαίρια,
για να μας καρφώσουν,
ωχ! μανούλα μου!
'Έφτασαν τα καραβάνια,
με σπαθιά και με γιορντάνια
για να μας σταυρώσουν,
ωχ! καρδούλα μου!
Εμείς το ξέραμε μια μέρα πως θα γίνει
μπλόκος!
Ωχ! μανούλα μου!
Είναι πολλοί αυτοί που χρόνια μας σταυρώνουν, χρόνια!
Ωχ! καρδούλα μου!
Κράτησε σφιχτά τα χέρια,
την καρδιά σου κάνε πέτρα, μην πονάς!
Μία χούφτα παλικάρια
πολεμούν σαν τα λιοντάρια,
μέσα στην αντάρα, μέσα στη σκλαβιά!
Το θεριό στα δυο να κόψουν
και τον τύραννο να διώξουν!
'Όλα θα τα δώσουν για τη λεφτεριά!
Εμείς το ξέραμε μια μέρα πως θα γίνει μπλόκος!
Ωχ! μανούλα μου!
Είναι πολλοί αυτοί που χρόνια μας σταυρώνουν, χρόνια!
Ωχ! καρδούλα μου!
Κράτησε σφιχτά τα χέρια,
την καρδιά σου κάνε πέτρα, μην πονάς!
ΘΑ ΣΑΛΤΑΡΩ
ΜΟΥΣΙΚΗ :ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ-ΜΙΧ.ΓΕΝΙΤΣΑΡΗΣ
ΣΤΙΧΟΙ :ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ -ΜΙΧ.ΓΕΝΙΤΣΑΡΗΣ
http://youtu.be/93MTnUDBS3o
«Δεν τη φοβάμαι τη στενή, το ξύλο, την κουμπούρα, βρε
εκείνο που φοβήθηκα είν' η κομαντατούρα.
Όταν περνούν οι Γερμανοί, περνάνε μ' όλο πόζα,
πηδάω στ' αυτοκίνητο και τους τα κλέβω όλα.
Θα σαλτάρω, θα σαλτάρω, βρε
κι έτσι θα ξαναρεφάρω.
Μπενζίνες και πετρέλαια εμείς τα κυνηγάμε,
γιατ' έχουνε πολλά λεφτά και φίνα την περνάμε.
Θα σαλτάρω, θα σαλτάρω, βρε
και την τσίκα θα φουμάρω.
Ζηλεύουνε, δεν θέλουνε ντυμένο να με δούνε,
μπατίρη θέλουν να με δουν, για να φχαριστηθούνε.
Θα σαλτάρω, θα σαλτάρω, βρε
και την τσίκα θα φουμάρω.
ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ:
ΣΑΛΤΑΔΟΡΟΣ
Στίχοι: ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΕΝΙΤΣΑΡΗΣ( ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ)
Μουσική:
ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΕΝΙΤΣΑΡΗΣ(ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ)
http://youtu.be/SX_z-VSOq5M
Ζηλεύουνε δε θέλουνε ντυμένο να με δούνε
μπατίρη θέλουν να με δούν για να φχαριστηθούνε
Θα σαλτάρω θα σαλτάρω τη ρεζέρβα να τους πάρω
Μα εγώ πάντα βολεύομαι γιατί την εσαλτάρω
σε κανα αμάξι Γερμανού και πάντα τη ρεφάρω
Θα σαλτάρω θα σαλτάρω τη ρεζέρβα να τους πάρω
Βενζίνες και πετρέλαια εμείς τα κυνηγάμε
γιατί έχουνε πολλά λεφτά και μόρτικα γλεντάμε
Σάλτα ρίξε τη ρεζέρβα γίνε ντου και σήκω φεύγα
Οι Γερμανοί μας κυνηγούν μα εμείς δεν τους ακούμε
εμείς θα τη σαλτάρουμε ώσπου να σκοτωθούμε
Θα σαλτάρω θα σαλτάρω τη ρεζέρβα να τους πάρω
OI ΜΑΥΡΑΓΟΡΙΤΕΣ
ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΙΧΟΙ: ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΕΝΙΤΣΑΡΗΣ
http://youtu.be/f2xfO2-14JU
"Μικροί μεγάλοι γίνανε
μαυραγορίτες όλοι
κι αφήσαν όλο τον ντουνιά
με δίχως πορτοφόλι
Ακόμα κι οι γυναίκες τους
τη μαύρη κυνηγάνε
τσάντες τσουβάλια κουβαλούν
κανέναν δε ψηφάνε
Πρωί και βράδυ τρέχουνε
στους δρόμους σαν κοράκια
πελάτες ψάχνουν για να βρουν
να γδάρουνε κορμάκια
Πουλήσαμε τα σπίτια μας
και τα υπάρχοντα μας
για δυο ελιές κι ένα ψωμί
να φάνε τα παιδιά μας"
ΟΙ ΔΥΟ ΛΑΔΑΔΕΣ
ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΙΧΟΙ: ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΕΝΙΤΣΑΡΗΣ
http://youtu.be/O20s3wECT0k
Όσοι πουλάνε μαύρη αγορά
Οι παλιομασκαράδες
Θα τους κρεμάσουνε κι αυτούς
Όπως τους δυο λαδάδες
Που τους κρεμάσαν καί τους δυο
Ψηλά σε μια κολόνα
Οι γερμανοί οι βάρβαροι
Και το θυμούμαι ακόμα
Προσέχτε οι υπόλοιποι
Μην το περνάτε αστεία
Γιατί θα σας κρεμάσουνε
στην ίδια την πλατεία
ΕΠΙΔΡΟΜΗ ΣΤΟΝ ΠΕΙΡΑΙΑ
ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΙΧΟΙ : MIXAΛΗΣ ΓΕΝΙΤΣΑΡΗΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ :ΜΠΑΜΠΗΣ ΤΣΕΡΤΟΣ
http://youtu.be/9k4k7tpJ1Wo
Εμάθατε στον Πειραιά επιδρομή μεγάλη
γκρεμίσανε τα σπίτια μας πω πω ζημιά μεγάλη
Μέρα και νύχτα ρίχνανε μπόμπες τα αρεοπλάνα
και χάνει η μάνα το παιδί και το παιδί τη μάνα
Σκορπούσανε το θάνατο και ρίχνανε αράδα
και το λιμάνι γκρέμισαν και την Αγια Τριάδα
Μπόμπες πολλές ερίξανε μέσα στο τελεωνείο
και τον Περαία κάνανε σωστό νεκροταφείο
ΧΑΪΔΑΡΙ
(Κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής δημιουργήθηκε στο Χαϊδάρι από τα SS ένα από τα σκληρότερα στρατόπεδα συγκέντρωσης)
ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΙΧΟΙ : MAΡΚΟΣ ΒΑΜΒΑΚΑΡΗΣ
http://youtu.be/5sgRS6u3uA4
Τρέξε μανούλα όσο μπορείς
τρέξε για να με σώσεις
κι απ΄ το Χαϊδάρι μάνα μου
να μ΄ απελευθερώσεις
Γιατί είμαι μελλοθάνατος
και καταδικασμένος
δεκαεφτά χρονών παιδί
στα σίδερα κλεισμένος
Απ΄ την οδό του Σέκερη
με πάνε στο Χαϊδάρι
κι ώρα την ώρα καρτερώ
ο Χάρος να με πάρει
ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΑΡΗ
[1942]
Στίχοι: Ναυσικά Φλέγκα - Παπαδάκη
Μουσική: Αλέκος Ξένος).
http://youtu.be/2PPOs74qnmM
Στη διάρκεια της Κατοχής και της Εθνικής Αντίστασης και συγκεκριμένα μετά την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου (25 Νοεμβρίου 1942), οι Ιταλοί του Καρπενησίου σε μια έξοδο προς τα χωριά της Ποταμιάς έπεσαν σε ενέδρα τμήματος του ΕΛΑΣ με επικεφαλής τον Αρη Βελουχιώτη κοντά στο Μικρό Χωριό (18 Δεκεμβρίου 1942). Η μάχη αυτή έχει καταγραφεί στην Ιστορία ως η πρώτη πανευρωπαϊκά μάχη αντίστασης απέναντι στο φασιστικό καθεστώς. Εκεί σκοτώθηκαν πολλοί Ιταλοί, με αποτέλεσμα να κάνουν αντίποινα εναντίον του άμαχου πληθυσμού τόσο του Μικρού όσο και του γειτνιάζοντος Μεγάλου Χωριού και στις 24 Δεκεμβρίου 1942, στη θέση Ανω Λόγγοβες του Μικρού Χωριού, να εκτελέσουν 13 ομήρους. Σ' αυτήν την τοποθεσία υπάρχει σήμερα μνημείο τιμής στους πεσόντες.
Στο Μικρό Χωριό λειτούργησε επίσης, από τις 7 Μαρτίου 1943 μέχρι τις 18 Οκτωβρίου 1944 τυπογραφείο. Το τυπογραφείο εγκαταστάθηκε στο σπίτι του Γιώργου Κυρίτση, το οποίο είναι το πρώτο δεξιά πριν από την πλατεία του χωριού, όπως μας ενημέρωσε ένας από τους κατοίκους μια και δεν υπάρχει σχετική ταμπέλα. Στις 11 Ιουνίου 1944 οι Γερμανοί έκαψαν πολλά σπίτια του χωριού - Από ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
Βαριαναστενάζουν τα βουνά, ο ήλιος σκοτεινιάζει
Το δόλιο το μικρό χωριό και πάλι ανταριάζει
Λαμποκοπούν χρυσά σπαθιά πέφτουν τουφέκια ανάρια
Ο ‘Αρης κάνει πόλεμο με αντάρτες παλικάρια
Ελα βρε άπιστε Ιταλέ, κοροιδο Μουσολίνι
Να μετρηθούμε οι δυο μαζί να δεις το τι θα γένει
Δεν έχεις γέρους και άρρωστους, μικρά παιδιά να σφάξεις
Ούτε κορίτσια ντροπαλά ούτε χωριά να κάψεις
Παπάδες για να τυρρανάς στη μέση στο παζάρι
Εχεις μπροστά σου σήμερα, τον Καπετάνιο ‘Αρη
Που γρήγορος σαν τον άνεμο σαν το γοργό το αγέρι
φασίστες έσφαξε πολλούς με δίκοπο μαχαίρι
ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΤΟ ΓΑΪΔΟΥΡΙ
Στίχοι , Μουσική κι΄Ερμηνεία : Δημήτρης Γκόγκος, Μπαγιαντέρας
http://youtu.be/l-QZIxAxLfw
Του Κυριάκου το γαϊδούρι
το `χαν όλοι τους για γούρι,
σαν γυρνούσε στο παζάρι
το `χαν για κρυφό καμάρι.
Με κουδούνια στολισμένο,
λαχανίδα φορτωμένο,
μες στις γειτονιές γυρνούσε,
ταλαράκια οικονομούσε.
Το είχε σαν μικρό παιδάκι
και γι’ αυτό το `χει μεράκι.
Του το σφάξαν ένα βράδυ
για μοσχάρι στο σκοτάδι.
του το σφάξαν ένα βράδυ
με την πείνα την μεγάλη.
Τώρα μοναχός στους δρόμους
τα καλάθια του στους ώμους
διαρκώς παντού κοιτάζει,
το γαΐδούρι του φωνάζει.
ΑΙΩΝΕΣ ΠΕΡΑΣΑΝ ( 1944)
ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ στίχοι-μουσική. ερμ.Χορωδία Δήμου Μοσχάτου (Παναγιώτης Παπαδημητρίου-Τάσος Παλιούρας-Μπάμπης Αργυρόπουλος) γραφτ. 1944 ηχογρ.2003
http://youtu.be/FcKuvje73j8
Αιώνες πέρασαν και νεκρικά σκοτάδια.Αντισταθείτε δειλοί
Ο λαός να χαρεί την αυγούλα τη χρυσή,που ανατέλλει σ` όλους λέφτερη ζωή (2)
R
Σκλάβοι δεσμώτες αδέρφια, σκελετωμένα κορμιά
Ζωή καινούργια ,τραγούδια, χαρά. Δώσατε σεις λευτεριά ( 2)
σόλο
Πέρασαν, έφυγαν οι χρόνοι της σαπίλας,στραγγαλισταί του λαού
Καταφρόνια και σκλαβιά, μαστιγώματα, κελιά,ξερονήσια του διαβόλου Μεταξά (2)
R
Σίδερα σπάστε κι αφήστε--- το αίμα να ξεχυθεί
Λέφτερα τώρα ας τρέχει στη γη--- κι όλους μας ας οδηγεί ( 4 )
αναδημοσίευση από " ΣΤΗΝ ΚΟΙΛΑΔΑ ΤΩΝ ΜΟΥΣΩΝ " http://stinkoiladatonmouson.blogspot.gr/2013/04/blog-post_30.html
.................................................
Η δημοσίευση αφιερώνεται στους τότε "πιτσιρίκους" του ΞΥΠΟΛΗΤΟΥ ΤΑΓΜΑΤΟΣ και στον πατέρα μου , που αν και ήταν ένας από αυτούς και μάλιστα απ΄τους πιό "ζωηρούς", δεν διεκδίκησε την σύνταξη της Εθνικής Αντίστασης, έχοντας την άποψη, πως δεν έκανε και κάτι σπουδαίο. Αντιθέτως , αρκετοί "δοσίλογοι" μεταξύ των "τετιμημένων" , εξαργύρωσαν ανερυθρίαστα ,την "αντίστασή " τους στο "έθνος" και τη συνεργασία τους με τον εχθρό,απολαμβάνοντας κάθε προνόμιο.
Αφιερώνεται επίσης, στους "τζάμπα μάγκες , Ελληναράδες" της εικονικής πραγματικότητας του διαδικτύου και στους "Βελουχιώτηδες" του"Γοργοποτάμου" του Συντάγματος. , που , άλλοι οχυρωμένοι στη θέση τους εντός του "βολευτηρίου" και άλλοι εκτός , αγωνίζονται "μέχρις εσχάτων" για τη μείωση της τιμής του "Freddo".
Αμαλία Τρύφωνος Κατσούλα
ΤΟ "ΞΥΠΟΛΗΤΟ ΤΑΓΜΑ" ταινία του 1954
εξαιρετικό δείγμα ελληνικού νεορεαλισμού.
Ο Βιτόριο Ντε Σίκα στον έλληνα σκηνοθέτη της ταινίας τον Γκρέγκ Τάλλας (Γρηγόρη Θαλασσινό ) είχε πει, ' αν την είχες γυρίσει πριν γυρίσω εγώ τον "κλέφτη ποδηλάτων" τώρα θα ήσουν εσύ ο Ντε Σίκα. Εξαιρετική πραγματικά. Αξίζει.
http://youtu.be/7C3HJ-yHchI
Στις 27 του Απρίλη 1941 οι Γερμανοί μπαίνουν στην Αθήνα και υψώνεται ο αγκυλωτός σταυρός, η λεγόμενη σβάστικα, στην Ακρόπολη. Αρχίζει η περίοδος της μαύρης Κατοχής.
Τα γερμανικά στρατόπεδα κατοχής αρχίζουν να τυπώνουν αφειδώς το λεγόμενο «κατοχικό μάρκο», ένα νόμισμα χωρίς αντίκρισμα. Μ’ αυτό ξεκοκκαλίζουν, μέσα σε λίγες εβδομάδες, όλα τα τρόφιμα της χώρας μας. Το φθινόπωρο του 1941 και κυρίως ο χειμώνας 1941 – 42, χαρακτηρίζεται ως η περίοδος της μεγάλης πείνας του δύσμοιρου ελληνικού λαού. Τα τρόφιμα είναι πια δυσεύρετα στην πρωτεύουσα. Ο κόσμος πεθαίνει απ’ την εξάντληση, την ώρα που περπατάει στο δρόμο και οι περαστικοί διαβάτες προσπερνούν βιαστικά σχεδόν αδιάφοροι, συνηθισμένοι πια στο φρικαλέο αυτό καθημερινό θέαμα.
Περισσότερο απ’ όλους, βέβαια, υποφέρουν από την πείνα τα <u>παιδιά</u>. Σκελετωμένα και πρησμένα από την αβιταμίνωση, ψάχνουν απελπισμένα στους σκουπιδότοπους να βρουν κάτι φαγώσιμο. Πολλοί βρίσκουν την ευκαιρία να πλουτίσουν σε βάρος των δυστυχισμένων συνανθρώπων τους και αισχροκερδώντας επιδίδονται σε μαύρη αγορά. Είναι οι λεγόμενοι μαυραγορίτες και λαδάδες.
Τότε εμφανίζονται και οι ριψοκίνδυνοι και θαρραλέοι σαλταδόροι, οι κλεφτες της Κατοχής. Στερημένοι και πεινασμένοι, με τόλμη και γρηγοράδα και οργανωμένοι σε ομάδες, σαλτάρανε στα γερμανικά και ιταλικά καμιόνια και πετούσαν ό,τι πράγματα βρίσκανε στην καρότσα των αυτοκινήτων, σε προκαθορισμένα σημεία της διαδρομής, τα οποία τα μάζευαν οι σύντροφοί τους. Έπαιζαν τη ζωή τους κορώνα – γράμματα από απόλυτη ανάγκη, αρπάζοντας αγαθά από τους κατακτητές, επιδιδόμενοι σε μια μορφή βίαιης, αλλά δικαιότερης ανακατανομής, τροφίμων κυρίως.
- Θα πρέπει να σημειώσουμε πως στη διάρκεια της Κατοχής, το πολιτικό τραγούδι δεν εγγραφόταν σε δίσκους, αλλά απλώς τραγουδιόταν κρυφά και συνωμοτικά, σε μέρη που δεν είχε κατακτητές ή πληροφοριοδότες-προδότες. Γι’ αυτό και εκφραζόταν άμεσα, χωρίς λογοκρισία, χωρίς αλληγορίες και μεταμφίεση. Ένας σοβαρός παράγοντας που ευνοούσε την άμεση έκφρασή του ήταν και η άγνοια της ελληνικής γλώσσας από τους κατακτητές, σε αντίθεση με την εποχή του Εμφυλίου Πολέμου, με την παρουσία της αυστηρότατης λογοκρισίας και τον επιδιωκόμενο σκοπό, άλλωστε, των τραγουδιών -που ήταν να γραμμοφωνηθούν και να κυκλοφορήσουν.
- Αλφαβητική λίστα των θεματικών τραγουδιών της περιόδου της Κατοχής:
1. ΑΙΩΝΕΣ ΠΕΡΑΣΑΝ
2. ΕΛ ΝΤΑΜΠΑ (ΒΑΡΚΑ ΓΙΑΛΟ)
3. ΕΠΙΔΡΟΜΗ ΣΤΟΝ ΠΕΙΡΑΙΑ
4. ΚΑΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΤΡΟΥΜΠΑ
5. ΚΑΤΟΧΗ, 1941
6. ΜΑΣ ΠΗΓΑΝ ΕΞΟΡΙΑ (ΒΑΡΚΑ ΓΙΑΛΟ)
7. ΜΑΤΣΑΚΙΑ ΠΕΝΤΟΧΙΛΙΑΡΑ
8. ΜΠΛΟΚΟΣ (ΒΓΗΚΑΝΕ ΝΩΡΙΣ Τ’ ΑΣΤΕΡΙΑ)
9. Ο ΜΠΛΟΚΟΣ ΤΗΣ ΚΟΚΚΙΝΙΑΣ
10. ΟΙ ΛΑΔΑΔΕΣ
11. ΟΙ ΜΑΥΡΑΓΟΡΙΤΕΣ
12. ΠΕΝΘΟΦΟΡΕΙ Η ΚΟΚΚΙΝΙΑ
13. ΠΟΣΕΣ ΚΑΡΔΟΥΛΕΣ ΚΛΑΨΑΝΕ
14. ΣΑΛΤΑΔΟΡΟΙ
15. ΣΑΛΤΑΔΟΡΟΣ (ΘΑ ΣΑΛΤΑΡΩ)
16. ΣΑΝ ΤΗΣ ΟΡΦΑΝΕΙΑΣ ΤΟΝ ΚΑΫΜΟ
17. ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΡΔΑΡΑΣ
18. ΣΤΗ ΦΥΛΑΚΗ ΘΑ ΛΥΩΣΩ
19. ΣΥΝΝΕΦΙΑΣΜΕΝΗ ΚΥΡΙΑΚΗ
20. ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΤΟ ΓΑΪΔΟΥΡΙ
21. ΧΑΪΔΑΡΙ
22. ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΤΟΝΟΥΣ ΣΙΔΕΡΑ (http://www.24grammata.com/?p=4250)
ΜΠΛΟΚΟΣ
ΜΟΥΣΙΚΗ- ΣΤΙΧΟΙ- ΕΡΜΗΝΕΙΑ : ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ
http://youtu.be/XuqExsqij8M
Βγήκανε νωρίς τ' αστέρια,
βγήκανε και τα μαχαίρια,
για να μας καρφώσουν,
ωχ! μανούλα μου!
'Έφτασαν τα καραβάνια,
με σπαθιά και με γιορντάνια
για να μας σταυρώσουν,
ωχ! καρδούλα μου!
Εμείς το ξέραμε μια μέρα πως θα γίνει
μπλόκος!
Ωχ! μανούλα μου!
Είναι πολλοί αυτοί που χρόνια μας σταυρώνουν, χρόνια!
Ωχ! καρδούλα μου!
Κράτησε σφιχτά τα χέρια,
την καρδιά σου κάνε πέτρα, μην πονάς!
Μία χούφτα παλικάρια
πολεμούν σαν τα λιοντάρια,
μέσα στην αντάρα, μέσα στη σκλαβιά!
Το θεριό στα δυο να κόψουν
και τον τύραννο να διώξουν!
'Όλα θα τα δώσουν για τη λεφτεριά!
Εμείς το ξέραμε μια μέρα πως θα γίνει μπλόκος!
Ωχ! μανούλα μου!
Είναι πολλοί αυτοί που χρόνια μας σταυρώνουν, χρόνια!
Ωχ! καρδούλα μου!
Κράτησε σφιχτά τα χέρια,
την καρδιά σου κάνε πέτρα, μην πονάς!
ΘΑ ΣΑΛΤΑΡΩ
ΜΟΥΣΙΚΗ :ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ-ΜΙΧ.ΓΕΝΙΤΣΑΡΗΣ
ΣΤΙΧΟΙ :ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ -ΜΙΧ.ΓΕΝΙΤΣΑΡΗΣ
http://youtu.be/93MTnUDBS3o
«Δεν τη φοβάμαι τη στενή, το ξύλο, την κουμπούρα, βρε
εκείνο που φοβήθηκα είν' η κομαντατούρα.
Όταν περνούν οι Γερμανοί, περνάνε μ' όλο πόζα,
πηδάω στ' αυτοκίνητο και τους τα κλέβω όλα.
Θα σαλτάρω, θα σαλτάρω, βρε
κι έτσι θα ξαναρεφάρω.
Μπενζίνες και πετρέλαια εμείς τα κυνηγάμε,
γιατ' έχουνε πολλά λεφτά και φίνα την περνάμε.
Θα σαλτάρω, θα σαλτάρω, βρε
και την τσίκα θα φουμάρω.
Ζηλεύουνε, δεν θέλουνε ντυμένο να με δούνε,
μπατίρη θέλουν να με δουν, για να φχαριστηθούνε.
Θα σαλτάρω, θα σαλτάρω, βρε
και την τσίκα θα φουμάρω.
ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ:
ΣΑΛΤΑΔΟΡΟΣ
Στίχοι: ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΕΝΙΤΣΑΡΗΣ( ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ)
Μουσική:
ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΕΝΙΤΣΑΡΗΣ(ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ)
http://youtu.be/SX_z-VSOq5M
Ζηλεύουνε δε θέλουνε ντυμένο να με δούνε
μπατίρη θέλουν να με δούν για να φχαριστηθούνε
Θα σαλτάρω θα σαλτάρω τη ρεζέρβα να τους πάρω
Μα εγώ πάντα βολεύομαι γιατί την εσαλτάρω
σε κανα αμάξι Γερμανού και πάντα τη ρεφάρω
Θα σαλτάρω θα σαλτάρω τη ρεζέρβα να τους πάρω
Βενζίνες και πετρέλαια εμείς τα κυνηγάμε
γιατί έχουνε πολλά λεφτά και μόρτικα γλεντάμε
Σάλτα ρίξε τη ρεζέρβα γίνε ντου και σήκω φεύγα
Οι Γερμανοί μας κυνηγούν μα εμείς δεν τους ακούμε
εμείς θα τη σαλτάρουμε ώσπου να σκοτωθούμε
Θα σαλτάρω θα σαλτάρω τη ρεζέρβα να τους πάρω
OI ΜΑΥΡΑΓΟΡΙΤΕΣ
ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΙΧΟΙ: ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΕΝΙΤΣΑΡΗΣ
http://youtu.be/f2xfO2-14JU
"Μικροί μεγάλοι γίνανε
μαυραγορίτες όλοι
κι αφήσαν όλο τον ντουνιά
με δίχως πορτοφόλι
Ακόμα κι οι γυναίκες τους
τη μαύρη κυνηγάνε
τσάντες τσουβάλια κουβαλούν
κανέναν δε ψηφάνε
Πρωί και βράδυ τρέχουνε
στους δρόμους σαν κοράκια
πελάτες ψάχνουν για να βρουν
να γδάρουνε κορμάκια
Πουλήσαμε τα σπίτια μας
και τα υπάρχοντα μας
για δυο ελιές κι ένα ψωμί
να φάνε τα παιδιά μας"
ΟΙ ΔΥΟ ΛΑΔΑΔΕΣ
ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΙΧΟΙ: ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΕΝΙΤΣΑΡΗΣ
http://youtu.be/O20s3wECT0k
Όσοι πουλάνε μαύρη αγορά
Οι παλιομασκαράδες
Θα τους κρεμάσουνε κι αυτούς
Όπως τους δυο λαδάδες
Που τους κρεμάσαν καί τους δυο
Ψηλά σε μια κολόνα
Οι γερμανοί οι βάρβαροι
Και το θυμούμαι ακόμα
Προσέχτε οι υπόλοιποι
Μην το περνάτε αστεία
Γιατί θα σας κρεμάσουνε
στην ίδια την πλατεία
ΕΠΙΔΡΟΜΗ ΣΤΟΝ ΠΕΙΡΑΙΑ
ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΙΧΟΙ : MIXAΛΗΣ ΓΕΝΙΤΣΑΡΗΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ :ΜΠΑΜΠΗΣ ΤΣΕΡΤΟΣ
http://youtu.be/9k4k7tpJ1Wo
Εμάθατε στον Πειραιά επιδρομή μεγάλη
γκρεμίσανε τα σπίτια μας πω πω ζημιά μεγάλη
Μέρα και νύχτα ρίχνανε μπόμπες τα αρεοπλάνα
και χάνει η μάνα το παιδί και το παιδί τη μάνα
Σκορπούσανε το θάνατο και ρίχνανε αράδα
και το λιμάνι γκρέμισαν και την Αγια Τριάδα
Μπόμπες πολλές ερίξανε μέσα στο τελεωνείο
και τον Περαία κάνανε σωστό νεκροταφείο
ΧΑΪΔΑΡΙ
(Κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής δημιουργήθηκε στο Χαϊδάρι από τα SS ένα από τα σκληρότερα στρατόπεδα συγκέντρωσης)
ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΙΧΟΙ : MAΡΚΟΣ ΒΑΜΒΑΚΑΡΗΣ
http://youtu.be/5sgRS6u3uA4
Τρέξε μανούλα όσο μπορείς
τρέξε για να με σώσεις
κι απ΄ το Χαϊδάρι μάνα μου
να μ΄ απελευθερώσεις
Γιατί είμαι μελλοθάνατος
και καταδικασμένος
δεκαεφτά χρονών παιδί
στα σίδερα κλεισμένος
Απ΄ την οδό του Σέκερη
με πάνε στο Χαϊδάρι
κι ώρα την ώρα καρτερώ
ο Χάρος να με πάρει
ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΑΡΗ
[1942]
Στίχοι: Ναυσικά Φλέγκα - Παπαδάκη
Μουσική: Αλέκος Ξένος).
http://youtu.be/2PPOs74qnmM
Στη διάρκεια της Κατοχής και της Εθνικής Αντίστασης και συγκεκριμένα μετά την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου (25 Νοεμβρίου 1942), οι Ιταλοί του Καρπενησίου σε μια έξοδο προς τα χωριά της Ποταμιάς έπεσαν σε ενέδρα τμήματος του ΕΛΑΣ με επικεφαλής τον Αρη Βελουχιώτη κοντά στο Μικρό Χωριό (18 Δεκεμβρίου 1942). Η μάχη αυτή έχει καταγραφεί στην Ιστορία ως η πρώτη πανευρωπαϊκά μάχη αντίστασης απέναντι στο φασιστικό καθεστώς. Εκεί σκοτώθηκαν πολλοί Ιταλοί, με αποτέλεσμα να κάνουν αντίποινα εναντίον του άμαχου πληθυσμού τόσο του Μικρού όσο και του γειτνιάζοντος Μεγάλου Χωριού και στις 24 Δεκεμβρίου 1942, στη θέση Ανω Λόγγοβες του Μικρού Χωριού, να εκτελέσουν 13 ομήρους. Σ' αυτήν την τοποθεσία υπάρχει σήμερα μνημείο τιμής στους πεσόντες.
Στο Μικρό Χωριό λειτούργησε επίσης, από τις 7 Μαρτίου 1943 μέχρι τις 18 Οκτωβρίου 1944 τυπογραφείο. Το τυπογραφείο εγκαταστάθηκε στο σπίτι του Γιώργου Κυρίτση, το οποίο είναι το πρώτο δεξιά πριν από την πλατεία του χωριού, όπως μας ενημέρωσε ένας από τους κατοίκους μια και δεν υπάρχει σχετική ταμπέλα. Στις 11 Ιουνίου 1944 οι Γερμανοί έκαψαν πολλά σπίτια του χωριού - Από ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
Βαριαναστενάζουν τα βουνά, ο ήλιος σκοτεινιάζει
Το δόλιο το μικρό χωριό και πάλι ανταριάζει
Λαμποκοπούν χρυσά σπαθιά πέφτουν τουφέκια ανάρια
Ο ‘Αρης κάνει πόλεμο με αντάρτες παλικάρια
Ελα βρε άπιστε Ιταλέ, κοροιδο Μουσολίνι
Να μετρηθούμε οι δυο μαζί να δεις το τι θα γένει
Δεν έχεις γέρους και άρρωστους, μικρά παιδιά να σφάξεις
Ούτε κορίτσια ντροπαλά ούτε χωριά να κάψεις
Παπάδες για να τυρρανάς στη μέση στο παζάρι
Εχεις μπροστά σου σήμερα, τον Καπετάνιο ‘Αρη
Που γρήγορος σαν τον άνεμο σαν το γοργό το αγέρι
φασίστες έσφαξε πολλούς με δίκοπο μαχαίρι
ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΤΟ ΓΑΪΔΟΥΡΙ
Στίχοι , Μουσική κι΄Ερμηνεία : Δημήτρης Γκόγκος, Μπαγιαντέρας
http://youtu.be/l-QZIxAxLfw
Του Κυριάκου το γαϊδούρι
το `χαν όλοι τους για γούρι,
σαν γυρνούσε στο παζάρι
το `χαν για κρυφό καμάρι.
Με κουδούνια στολισμένο,
λαχανίδα φορτωμένο,
μες στις γειτονιές γυρνούσε,
ταλαράκια οικονομούσε.
Το είχε σαν μικρό παιδάκι
και γι’ αυτό το `χει μεράκι.
Του το σφάξαν ένα βράδυ
για μοσχάρι στο σκοτάδι.
του το σφάξαν ένα βράδυ
με την πείνα την μεγάλη.
Τώρα μοναχός στους δρόμους
τα καλάθια του στους ώμους
διαρκώς παντού κοιτάζει,
το γαΐδούρι του φωνάζει.
ΑΙΩΝΕΣ ΠΕΡΑΣΑΝ ( 1944)
ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ στίχοι-μουσική. ερμ.Χορωδία Δήμου Μοσχάτου (Παναγιώτης Παπαδημητρίου-Τάσος Παλιούρας-Μπάμπης Αργυρόπουλος) γραφτ. 1944 ηχογρ.2003
http://youtu.be/FcKuvje73j8
Αιώνες πέρασαν και νεκρικά σκοτάδια.Αντισταθείτε δειλοί
Ο λαός να χαρεί την αυγούλα τη χρυσή,που ανατέλλει σ` όλους λέφτερη ζωή (2)
R
Σκλάβοι δεσμώτες αδέρφια, σκελετωμένα κορμιά
Ζωή καινούργια ,τραγούδια, χαρά. Δώσατε σεις λευτεριά ( 2)
σόλο
Πέρασαν, έφυγαν οι χρόνοι της σαπίλας,στραγγαλισταί του λαού
Καταφρόνια και σκλαβιά, μαστιγώματα, κελιά,ξερονήσια του διαβόλου Μεταξά (2)
R
Σίδερα σπάστε κι αφήστε--- το αίμα να ξεχυθεί
Λέφτερα τώρα ας τρέχει στη γη--- κι όλους μας ας οδηγεί ( 4 )
αναδημοσίευση από " ΣΤΗΝ ΚΟΙΛΑΔΑ ΤΩΝ ΜΟΥΣΩΝ " http://stinkoiladatonmouson.blogspot.gr/2013/04/blog-post_30.html
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ
ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ
Ο Κώστας Καρυωτάκης (30 Οκτωβρίου 1896- 21 Ιουλίου 1928) ήταν Έλληνας ποιητής και πεζογράφος. Γεννήθηκε στην Τρίπολη στις 30 Οκτωβρίου 1896 και αυτοκτόνησε στην Πρέβεζα το απόγευμα της 21ης Ιουλίου 1928. Θεωρείται ως ο κυριότερος εκφραστής της σύγχρονης λυρικής ποίησης και τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από τριάντα γλώσσες. Η ποίησή του διδάσκεται σε αρκετά Πανεπιστήμια της Ελλάδας αλλά και του εξωτερικού.Για το έργο του έχουν γραφεί εκατοντάδες εργασίες και βιβλία, πραγματοποιήθηκαν δε δεκάδες ειδικά συνέδρια. Σπούδασε νομικά, άσκησε το επάγγελμα του δικηγόρου . Τελικά ελλείψει πελατείας μεταπήδησε στο δημοσιο τομέα ως υπάλληλος. Υπήρξε αγαπημένος της ποιήτριας Μαρίας Πολυδούρη. Αυτοκτόνησε την Πρέβεζα, με περίστροφο το 1928.
Ποιήματα
Ο Πόνος του Ανθρώπου και των Πραμάτων (1919)
Νηπενθή (1921)
Ελεγεία και Σάτιρες (1927)
Τελευταία ποιήματα (1928) [Αισιοδοξία, Όταν κατέβουμε τη σκάλα..., Πρέβεζα]
Ανέκδοτα ποιήματα
Μεταφράσεις
Σαν δέσμη από τριαντάφυλλα
Μεταφράσεις
1. Elegias e Sátiras/Ελεγεία και Σάτιρες, Théo de Borba Mossburger (Trans.), (n.t.) Revista Literária em Tradução, nº 1 (set/2010), Fpolis/Brasil, ISSN 2177-5141
περισσότερα για τον ποιητή http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF% ... E%B7%CF%82
Εκπομπη της ΕΡΤ αφιέρωμα στη σχέση Καρυωτάκη -Πολυδούρη
http://youtu.be/kty7MFGlUvg
Η ποίηση του Καρυωτάκη ευτύχησε να μελοποιηθεί από σημαντικούς συνθέτες και ν' αγαπηθεί από πλήθος κόσμου. Μερικά απ΄αυτά τα ποιήματα ακολουθούν εδώ για να τ΄απολαύσετε όσοι τ΄αγαπήσατε και να τα γνωρίσετε οι υπόλοιποι . Ξεχωρίζουν για μας οι μελοποιήσεις του Λουκά Θάνου και η φωνή του αξέχαστου Νίκου Ξυλούρη:
ΕΣΠΕΡΑ
ΜΟΥΣΙΚΗ :ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ :ΜΑΡΙΑ ΦΑΡΑΝΤΟΥΡΗ
http://youtu.be/5vbmEz9sw_4
Η σκέψη μου νοσταλγικά ενυχτώθη
στον κήπο, στη λιμνούλα ή σέρα,
Που εσβήνανε τριαντάφυλλα σαν πόθοι,
κι επέθαινε στα τζάμια πάνω η μέρα.
Έτσι προχθές ήταν γλυκιά η εσπέρα...
Ένας καημός που ακόμα δεν εδόθη
γινόταν άστρο, σύννεφο από πέρα
Μεγάλωνε ίδιο σάβανο που κλώθει
με μοχθηρή σπουδή μοίρα μητέρα.
Έτσι προχθές ήταν γλυκιά η εσπέρα...
Όταν το δέος μου αξήγητον απλώθη,
το στερνό ρόδο θα `χανεν η σέρα
Και η λίμνη με νεκρόφυλλα εστρώθη.
Τ’ άστρα ζυγώνανε, καημοί από πέρα.
Έτσι προχθές ήταν γλυκιά η εσπέρα...
ΣΤΟ ΑΓΑΛΜΑ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΠΟΥ ΦΩΤΙΖΕΙ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ
ΜΟΥΣΙΚΗ :ΛΟΥΚΑΣ ΘΑΝΟΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ :ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ
http://youtu.be/gCCXy5qkiRk
Λευτεριά, Λευτεριά σχίζει, δαγκάνει
τους ουρανούς το στέμμα σου. Το φως σου,
χωρίς να καίει, τυφλώνει το λαό σου.
Πεταλούδες χρυσές οι Αμερικάνοι,
λογαριάζουν, πόσα δολάρια κάνει
σήμερα το υπερούσιο μέταλλό σου.
Λευτεριά, Λευτεριά, θα σ’ αγοράσουν
έμποροι και κονσόρτια κι Εβραίοι.
Είναι πολλά του αιώνος μας τα χρέη,
πολλές οι αμαρτίες, που θα διαβάσουν
οι γενεές, όταν σε παρομοιάσουν
με το πορτρέτο του Dorian Gray.
Λευτεριά, Λευτεριά, σε νοσταλγούνε,
μακρινά δάση, ρημαγμένοι κήποι,
όσοι άνθρωποι προσδέχονται τη λύπη
σαν έπαθλο του αγώνος, και μοχθούνε,
και τη ζωή τους εξακολουθούνε,
νεκροί που η καθιέρωσις του λείπει.
ΜΟΝΟ
ΜΟΥΣΙΚΗ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΑΝΟΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ :ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ
http://youtu.be/slOE1SZ2cEI
Αχ, όλα έπρεπε να ’ρθούνε καθώς ήρθαν!
Οι ελπίδες και τα ρόδα να μαδήσουν.
Βαρκούλες να μου φύγουνε τα χρόνια,
να φύγουνε, να σβήσουν.
Έτσι, όπως εχωρίζαμε τα βράδια,
για πάντα να χαθούνε τόσοι φίλοι.
Τον τόπο που μεγάλωνα παιδάκι
ν’ αφήσω κάποιο δείλι.
Αχ, όλα έπρεπε να ’ρθούνε καθώς ήρθαν!
Οι ελπίδες και τα ρόδα να μαδήσουν.
Βαρκούλες να μου φύγουνε τα χρόνια,
να φύγουνε, να σβήσουν.
Όλα έπρεπε να γίνουν. Μόνο η νύχτα
δεν έπρεπε γλυκιά έτσι τώρα να ’ναι,
να παίζουνε τ’ αστέρια εκεί σαν μάτια
και σαν να μου γελάνε.
ΜΟΝΑΞΙΑ
ΜΟΥΣΙΚΗ :ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ :ΓΙΩΡΓΟΣ ΦΛΩΡΑΚΗΣ
http://youtu.be/dnkWPPl6Jtw
Μεσάνυχτα και λείπετε, αδερφούλες μου.
Σαλεύει θλιβερό το κυπαρίσσι.
Τις κάμαρες θ’ ανοίξω που στοιχειώσανε,
τ’ αγέρι κι η νυχτιά ναν τις γιομίσει.
Ανε με πάρει ο ύπνος, μέσα στ’ όνειρο
θα `ρθει κάποια από σας να με ξυπνήσει,
θα `ρθει κάποια από σας να με ξυπνήσει.
Πού πήγατε, αδερφούλες μου, κι απόμεινα
μονάχη μες στο σπίτι μας και ξένη;
Στην άρπα, που ενοστάλγησε τα δάχτυλα,
η αράχνη τον καημό μου τον υφαίνει.
Τα χέρια μου, όπως δένω κι όπως θλίβομαι,
με βλέπει αντίκρυ ο σκύλος και σωπαίνει,
με βλέπει αντίκρυ ο σκύλος και σωπαίνει.
Τι να `φταιξα και ασπρίζουν στο τρισκόταδο,
σαν τάφοι, τ’ αδειανά σας τα κρεβάτια;
Ποτέ του γυρισμού το γλυκοτράγουδο,
ποτέ δε θαν το πουν τα σκαλοπάτια;
Πώς ξεχειλά σαν δάκρυον, αδερφούλες μου,
η αγάπη στα μεγάλα μου τα μάτια,
η αγάπη στα μεγάλα μου τα μάτια!
ΚΥΡΙΑΚΗ
ΜΟΥΣΙΚΗ :ΜΙΜΗΣ ΠΛΕΣΣΑΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ ΚΟΥΡΚΟΥΛΟΣ
http://youtu.be/I-7uYXxPDNA
Ο ήλιος ψηλότερα θ’ανέβει
σήμερα που `ναι Κυριακή
φυσάει τ’αγέρι και σαλεύει
μια θυμωνιά στο λόφο εκεί
Τα γιορτινά θα βάλουν όλοι
θά `χουν ανάλαφρη καρδιά
κοίτα στον δρόμο τα παιδιά
κοίταξε τ’ άνθη στο περβόλι
Άκου οι καμπάνες πως χτυπάνε
είν’ ο Θεός αληθινός
πέρα στα σύννεφα σκορπάνε
και μεγαλώνει ο ουρανός
Άσε τον κόσμο στην χαρά του
κι έλα καρδιά μου να σου πω
ένα τραγούδι χαρωπό
ένα τραγούδι του θανάτου
ΚΙ΄ΑΝ ΕΣΒΗΣΕ ΣΑΝ ΙΣΚΙΟΣ Τ΄ΟΝΕΙΡΟ ΜΟΥ
ΜΟΥΣΙΚΗ: ΛΟΥΚΑΣ ΘΑΝΟΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ :ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ
http://youtu.be/vDbOJssgJjQ
Κι αν έσβησε σαν ίσκιος τ’ όνειρό μου,
κι αν έχασα για πάντα τη χαρά,
κι αν σέρνομαι στ’ ακάθαρτα του δρόμου,
πουλάκι με σπασμένα τα φτερά
Κι αν έχει, πριν ανοίξει, το λουλούδι
στον κήπο της καρδιάς μου μαραθεί,
το λεύτερο που εσκέφτηκα τραγούδι
κι αν ξέρω πως ποτέ δε θα ειπωθεί
Κι αν έθαψα την ίδια τη ζωή μου
βαθιά μέσα στον πόνο που πονώ
καθάρια πως ταράζεται η ψυχή μου
σα βλέπω το μεγάλο ουρανό,
Η θάλασσα σαν έρχεται μεγάλη,
και ογραίνοντας την άμμο το πρωί,
μου λέει για κάποιο γνώριμο ακρογιάλι,
μου λέει για κάποια που `ζησα ζωή!
ΔΕΝ Μ΄ΑΓΑΠΑΣ
ΜΟΥΣΙΚΗ: ΛΟΥΚΑΣ ΘΑΝΟΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ
http://youtu.be/FkNfTmG-e2Q
Δεν αγαπάς και δε θυμάσαι, λες.
κι αν φούσκωσαν τα στήθη κι αν δακρύζεις
που δεν μπορείς να κλάψεις όπως πρώτα,
δεν αγαπάς και δεν θυμάσαι, ας κλαις.
Ξάφνου θα δείς δυο μάτια γαλανά
πόσος καιρός! τα χάιδεψες μια νύχτα·
και σαν ν’ ακούς εντός σου να σαλεύει
μια συμφορά παλιά και να ξυπνά.
Θα στήσουνε μακάβριο το χορό
οι θύμησες στα περασμένα γύρω·
και θ’ ανθίσει στο βλέφαρο σαν τότε
και θα πέσει το δάκρυ σου πικρό.
Τα μάτια που κρεμούν ήλιοι χλωμοί
το φως στο χιόνι της καρδιά και λιώνει,
οι αγάπες που σαλεύουν πεθαμένες
οι πρώτοι ξανά που άναψαν καημοί...
ΑΝΔΡΕΙΚΕΛΑ
ΜΟΥΣΙΚΗ -ΕΡΜΗΝΕΙΑ :ΥΠΟΓΕΙΑ ΡΕΥΜΑΤΑ
http://youtu.be/1hNnEK0GX-U
Σαν να μην ήρθαμε ποτέ σ’ αυτήν εδώ τη γη.
Σαν να μένουμε ακόμα στην ανυπαρξία.
Σκοτάδι γύρω κι ούτε μια μαρμαρυγή.
άνθρωποι στων άλλων τη φαντασία.
Από χαρτί πλασμένα κι από δισταγμό
ανδρείκελα στης μοίρας τα τυφλά δυο χέρια,
χορεύουμε, δεχόμαστε τον εμπαιγμό,
άτονα, κοιτώντας παθητικά τ’ αστέρια.
Μακρινή τώρα είναι για μας η κάθε χαρά.
Η ελπίδα και η νιότη έννοια αφηρημένη.
άλλος δεν ξέρει ότι βρισκόμαστε
παρά ο όποιος πατάει επάνω μας καθώς διαβαίνει.
Πέρασαν τόσα χρόνια, πέρασε ο καιρός
κι άμα δεν ήταν η βαθιά λύπη μες στο σώμα
κι άμα δεν ήταν στην ψυχή ο πραγματικός πόνος μας
να λέει ότι υπάρχουμε ακόμα.
ΙΔΑΝΙΚΟΙ ΑΥΤΟΧΕΙΡΕΣ
ΜΟΥΣΙΚΗ: ΛΟΥΚΑΣ ΘΑΝΟΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ
http://youtu.be/acCdUFdnBOs
Γυρίζουν το κλειδί στην πόρτα, παίρνουν
τα παλιά, φυλαγμένα γράμματά τους,
διαβάζουν ήσυχα, κι έπειτα σέρνουν
για τελευταία φορά τα βήματά τους.
Ήταν η ζωή τους, λένε, τραγωδία.
Θεέ μου, το φρικτό γέλιο των ανθρώπων,
τα δάκρυα, ο ίδρως, η νοσταλγία
των ουρανών, η ερημιά των τόπων.
Στέκονται στο παράθυρο, κοιτάνε
τα δέντρα, τα παιδιά, πέρα τη φύση,
τους μαρμαράδες που σφυροκοπάνε,
τον ήλιο που για πάντα θέλει δύσει.
Όλα τελείωσαν. Το σημείωμα να το,
σύντομο, απλό, βαθύ, καθώς ταιριάζει,
αδιαφορία, συγχώρηση γεμάτο
για κείνον που θα κλαίει και θα διαβάζει.
Βλέπουν τον καθρέφτη, βλέπουν την ώρα,
ρωτούν αν είναι τρέλα τάχα ή λάθος,
«όλα τελείωσαν» ψιθυρίζουν «τώρα»,
πως θ’ αναβάλουν βέβαιοι κατά βάθος..
ΠΡΕΒΕΖΑ
ΜΟΥΣΙΚΗ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΛΕΖΟΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ :ΘΑΝΑΣΗΣ ΓΚΑΪΦΥΛΛΙΑΣ
http://youtu.be/_SaaOkBHIdM
Θάνατος είναι οι κάργιες
που χτυπιούνται στους μαύρους τοίχους και τα κεραμίδια,
θάνατος οι γυναίκες που αγαπιούνται
καθώς να καθαρίζανε κρεμμύδια.
Θάνατος οι λεροί κι ασήμαντοι δρόμοι,
με τα λαμπρά μεγάλα ονόματά τους,
ο ελαιώνας πίσω η θάλασσα κι ακόμη
ο ήλιος θάνατος μες στους θανάτους.
Θάνατος ο αστυνόμος που διπλώνει
για να ζυγίσει μια ελλειπή μερίδα,
θάνατος τα ζουμπούλια στο μπαλκόνι
κι ο δάσκαλος με την εφημερίδα.
Βάσις φρουρά εξηκονταρχία Πρεβέζης.
Την Κυριακή θ’ ακούσουμε την μπάντα.
Επήρα ένα βιβλιάριο τραπέζης,
πρώτη κατάθεσης δραχμαί τριάντα.
Περπατώντας αργά στην προκυμαία
"Υπάρχω" λες κι ύστερα "Δεν υπάρχεις".
Φτάνει το πλοίο υψωμένη σημαία.
Ίσως έρχεται ο κύριος νομάρχης.
Αν τουλάχιστον, μέσα στους ανθρώπους
ένας πέθαινε από αηδία...
Σιωπηλοί, θλιμμένοι, με σεμνούς τρόπους,
θα διασκεδάζαμε όλοι στην κηδεία
ΑΓΑΠΗ
ΜΟΥΣΙΚΗ- ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΛΟΥΚΑΣ ΘΑΝΟΣ
http://youtu.be/qF0iIXYcsWE
Κι ήμουν στο σκοτάδι.
Κι ήμουν το σκοτάδι.
Και με είδε μια αχτίδα.
Δροσούλα το ιλαρό το πρόσωπό της
κι εγώ ήμουν το κατάξερο ασφοδίλι.
Πώς μ’ έσεισε το ξύπνημα μιας νιότης,
πώς εγελάσαν τα πικρά μου χείλη!
Σάμπως τα μάτια της να μου είπαν ότι
δεν είμαι πλέον ο ναυαγός κι ο μόνος,
κι ελύγισα σαν από τρυφερότη,
εγώ που μ’ είχε πέτρα κάνει ο πόνος.
ΤΟ ΒΡΑΔΥ
ΜΟΥΣΙΚΗ: ΛΕΝΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΣΑΒΒΙΝΑ ΓΙΑΝΝΑΤΟΥ
http://youtu.be/8eDqkn13Qk0
Τα παιδάκια που παίζουν στ’ ανοιξιάτικο δείλι
μια ιαχή μακρυσμένη
Τ’ αεράκι που λόγια με των ρόδων τα χείλη
ψιθυρίζει και μένει
Τ’ ανοιχτά παραθύρια που ανασαίνουν την ώρα,
η αδειανή κάμαρά μου
Ένα τρένο που θα `ρχεται από μια άγνωστη χώρα,
τα χαμένα όνειρά μου
Οι καμπάνες που σβήνουν, και το βράδυ που πέφτει
ολοένα στην πόλη,
στων ανθρώπων την όψη, στ’ ουρανού τον καθρέφτη,
στη ζωή μου τώρα όλη..
Η τελευταία επιστολή
Στην τσέπη του κουστουμιού του πτώματος του Κώστα Καρυωτάκη βρέθηκε επιστολή που γράφει τα εξής: «Είναι καιρός να φανερώσω την τραγωδία μου. Το μεγαλύτερό μου ελάττωμα στάθηκε η αχαλίνωτη περιέργειά μου, η νοσηρή φαντασία και η προσπάθειά μου να πληροφορηθώ για όλες τις συγκινήσεις, χωρίς τις περισσότερες, να μπορώ να τις αισθανθώ. Τη χυδαία όμως πράξη που μου αποδίδεται τη μισώ. Εζήτησα μόνο την ιδεατή ατμόσφαιρά της, την έσχατη πικρία. Ούτε είμαι ο κατάλληλος άνθρωπος για το επάγγελμα εκείνο. Ολόκληρο το παρελθόν μου πείθει γι' αυτό. Κάθε πραγματικότης μου ήταν αποκρουστική. Είχα τον ίλιγγο του κινδύνου. Και τον κίνδυνο που ήρθε τον δέχομαι με πρόθυμη καρδιά. Πληρώνω για όσους, καθώς εγώ, δεν έβλεπαν κανένα ιδανικό στη ζωή τους, έμειναν πάντα έρμαια των δισταγμών τους, ή εθεώρησαν την ύπαρξή τους παιχνίδι χωρίς ουσία. Τους βλέπω να έρχονται ολοένα περισσότεροι μαζί με τους αιώνες. Σ' αυτούς απευθύνομαι. Αφού εδοκίμασα όλες τις χαρές (!!!), είμαι έτοιμος για έναν ατιμωτικό θάνατο. Λυπούμαι τους δυστυχισμένους γονείς μου, λυπούμαι τα αδέλφια μου. Αλλά φεύγω με το μέτωπο ψηλά. Ήμουν άρρωστος. Σας παρακαλώ να τηλεγραφήσετε, για να προδιαθέση την οικογένειά μου, στο θείο μου Δημοσθένη Καρυωτάκη, οδός Μονής Προδρόμου, πάροδος Αριστοτέλους, Αθήνας» Κ.Γ.Κ. [Υ.Γ.] Και για ν' αλλάξουμε τόνο. Συμβουλεύω όσους ξέρουν κολύμπι να μην επιχειρήσουνε ποτέ να αυτοκτονήσουν δια θαλάσσης. Όλη νύχτα απόψε επί δέκα ώρες, εδερνόμουν με τα κύματα. Ήπια άφθονο νερό, αλλά κάθε τόσο, χωρίς να καταλάβω πώς, το στόμα μου ανέβαινε στην επιφάνεια. Ωρισμένως, κάποτε, όταν μου δοθεί η ευκαιρία, θα γράψω τις εντυπώσεις ενός πνιγμένου». Κ.Γ.Κ. (Κώστας Γ. Καρυωτάκης).
αναδημοσίευση από blog ΣΤΗΝ ΚΟΙΛΑΔΑ ΤΩΝ ΜΟΥΣΩΝ http://stinkoiladatonmouson.blogspot.gr/2013/05/blog-post_5.html
Ο Κώστας Καρυωτάκης (30 Οκτωβρίου 1896- 21 Ιουλίου 1928) ήταν Έλληνας ποιητής και πεζογράφος. Γεννήθηκε στην Τρίπολη στις 30 Οκτωβρίου 1896 και αυτοκτόνησε στην Πρέβεζα το απόγευμα της 21ης Ιουλίου 1928. Θεωρείται ως ο κυριότερος εκφραστής της σύγχρονης λυρικής ποίησης και τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από τριάντα γλώσσες. Η ποίησή του διδάσκεται σε αρκετά Πανεπιστήμια της Ελλάδας αλλά και του εξωτερικού.Για το έργο του έχουν γραφεί εκατοντάδες εργασίες και βιβλία, πραγματοποιήθηκαν δε δεκάδες ειδικά συνέδρια. Σπούδασε νομικά, άσκησε το επάγγελμα του δικηγόρου . Τελικά ελλείψει πελατείας μεταπήδησε στο δημοσιο τομέα ως υπάλληλος. Υπήρξε αγαπημένος της ποιήτριας Μαρίας Πολυδούρη. Αυτοκτόνησε την Πρέβεζα, με περίστροφο το 1928.
Ποιήματα
Ο Πόνος του Ανθρώπου και των Πραμάτων (1919)
Νηπενθή (1921)
Ελεγεία και Σάτιρες (1927)
Τελευταία ποιήματα (1928) [Αισιοδοξία, Όταν κατέβουμε τη σκάλα..., Πρέβεζα]
Ανέκδοτα ποιήματα
Μεταφράσεις
Σαν δέσμη από τριαντάφυλλα
Μεταφράσεις
1. Elegias e Sátiras/Ελεγεία και Σάτιρες, Théo de Borba Mossburger (Trans.), (n.t.) Revista Literária em Tradução, nº 1 (set/2010), Fpolis/Brasil, ISSN 2177-5141
περισσότερα για τον ποιητή http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF% ... E%B7%CF%82
Εκπομπη της ΕΡΤ αφιέρωμα στη σχέση Καρυωτάκη -Πολυδούρη
http://youtu.be/kty7MFGlUvg
Η ποίηση του Καρυωτάκη ευτύχησε να μελοποιηθεί από σημαντικούς συνθέτες και ν' αγαπηθεί από πλήθος κόσμου. Μερικά απ΄αυτά τα ποιήματα ακολουθούν εδώ για να τ΄απολαύσετε όσοι τ΄αγαπήσατε και να τα γνωρίσετε οι υπόλοιποι . Ξεχωρίζουν για μας οι μελοποιήσεις του Λουκά Θάνου και η φωνή του αξέχαστου Νίκου Ξυλούρη:
ΕΣΠΕΡΑ
ΜΟΥΣΙΚΗ :ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ :ΜΑΡΙΑ ΦΑΡΑΝΤΟΥΡΗ
http://youtu.be/5vbmEz9sw_4
Η σκέψη μου νοσταλγικά ενυχτώθη
στον κήπο, στη λιμνούλα ή σέρα,
Που εσβήνανε τριαντάφυλλα σαν πόθοι,
κι επέθαινε στα τζάμια πάνω η μέρα.
Έτσι προχθές ήταν γλυκιά η εσπέρα...
Ένας καημός που ακόμα δεν εδόθη
γινόταν άστρο, σύννεφο από πέρα
Μεγάλωνε ίδιο σάβανο που κλώθει
με μοχθηρή σπουδή μοίρα μητέρα.
Έτσι προχθές ήταν γλυκιά η εσπέρα...
Όταν το δέος μου αξήγητον απλώθη,
το στερνό ρόδο θα `χανεν η σέρα
Και η λίμνη με νεκρόφυλλα εστρώθη.
Τ’ άστρα ζυγώνανε, καημοί από πέρα.
Έτσι προχθές ήταν γλυκιά η εσπέρα...
ΣΤΟ ΑΓΑΛΜΑ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΠΟΥ ΦΩΤΙΖΕΙ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ
ΜΟΥΣΙΚΗ :ΛΟΥΚΑΣ ΘΑΝΟΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ :ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ
http://youtu.be/gCCXy5qkiRk
Λευτεριά, Λευτεριά σχίζει, δαγκάνει
τους ουρανούς το στέμμα σου. Το φως σου,
χωρίς να καίει, τυφλώνει το λαό σου.
Πεταλούδες χρυσές οι Αμερικάνοι,
λογαριάζουν, πόσα δολάρια κάνει
σήμερα το υπερούσιο μέταλλό σου.
Λευτεριά, Λευτεριά, θα σ’ αγοράσουν
έμποροι και κονσόρτια κι Εβραίοι.
Είναι πολλά του αιώνος μας τα χρέη,
πολλές οι αμαρτίες, που θα διαβάσουν
οι γενεές, όταν σε παρομοιάσουν
με το πορτρέτο του Dorian Gray.
Λευτεριά, Λευτεριά, σε νοσταλγούνε,
μακρινά δάση, ρημαγμένοι κήποι,
όσοι άνθρωποι προσδέχονται τη λύπη
σαν έπαθλο του αγώνος, και μοχθούνε,
και τη ζωή τους εξακολουθούνε,
νεκροί που η καθιέρωσις του λείπει.
ΜΟΝΟ
ΜΟΥΣΙΚΗ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΑΝΟΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ :ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ
http://youtu.be/slOE1SZ2cEI
Αχ, όλα έπρεπε να ’ρθούνε καθώς ήρθαν!
Οι ελπίδες και τα ρόδα να μαδήσουν.
Βαρκούλες να μου φύγουνε τα χρόνια,
να φύγουνε, να σβήσουν.
Έτσι, όπως εχωρίζαμε τα βράδια,
για πάντα να χαθούνε τόσοι φίλοι.
Τον τόπο που μεγάλωνα παιδάκι
ν’ αφήσω κάποιο δείλι.
Αχ, όλα έπρεπε να ’ρθούνε καθώς ήρθαν!
Οι ελπίδες και τα ρόδα να μαδήσουν.
Βαρκούλες να μου φύγουνε τα χρόνια,
να φύγουνε, να σβήσουν.
Όλα έπρεπε να γίνουν. Μόνο η νύχτα
δεν έπρεπε γλυκιά έτσι τώρα να ’ναι,
να παίζουνε τ’ αστέρια εκεί σαν μάτια
και σαν να μου γελάνε.
ΜΟΝΑΞΙΑ
ΜΟΥΣΙΚΗ :ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ :ΓΙΩΡΓΟΣ ΦΛΩΡΑΚΗΣ
http://youtu.be/dnkWPPl6Jtw
Μεσάνυχτα και λείπετε, αδερφούλες μου.
Σαλεύει θλιβερό το κυπαρίσσι.
Τις κάμαρες θ’ ανοίξω που στοιχειώσανε,
τ’ αγέρι κι η νυχτιά ναν τις γιομίσει.
Ανε με πάρει ο ύπνος, μέσα στ’ όνειρο
θα `ρθει κάποια από σας να με ξυπνήσει,
θα `ρθει κάποια από σας να με ξυπνήσει.
Πού πήγατε, αδερφούλες μου, κι απόμεινα
μονάχη μες στο σπίτι μας και ξένη;
Στην άρπα, που ενοστάλγησε τα δάχτυλα,
η αράχνη τον καημό μου τον υφαίνει.
Τα χέρια μου, όπως δένω κι όπως θλίβομαι,
με βλέπει αντίκρυ ο σκύλος και σωπαίνει,
με βλέπει αντίκρυ ο σκύλος και σωπαίνει.
Τι να `φταιξα και ασπρίζουν στο τρισκόταδο,
σαν τάφοι, τ’ αδειανά σας τα κρεβάτια;
Ποτέ του γυρισμού το γλυκοτράγουδο,
ποτέ δε θαν το πουν τα σκαλοπάτια;
Πώς ξεχειλά σαν δάκρυον, αδερφούλες μου,
η αγάπη στα μεγάλα μου τα μάτια,
η αγάπη στα μεγάλα μου τα μάτια!
ΚΥΡΙΑΚΗ
ΜΟΥΣΙΚΗ :ΜΙΜΗΣ ΠΛΕΣΣΑΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ ΚΟΥΡΚΟΥΛΟΣ
http://youtu.be/I-7uYXxPDNA
Ο ήλιος ψηλότερα θ’ανέβει
σήμερα που `ναι Κυριακή
φυσάει τ’αγέρι και σαλεύει
μια θυμωνιά στο λόφο εκεί
Τα γιορτινά θα βάλουν όλοι
θά `χουν ανάλαφρη καρδιά
κοίτα στον δρόμο τα παιδιά
κοίταξε τ’ άνθη στο περβόλι
Άκου οι καμπάνες πως χτυπάνε
είν’ ο Θεός αληθινός
πέρα στα σύννεφα σκορπάνε
και μεγαλώνει ο ουρανός
Άσε τον κόσμο στην χαρά του
κι έλα καρδιά μου να σου πω
ένα τραγούδι χαρωπό
ένα τραγούδι του θανάτου
ΚΙ΄ΑΝ ΕΣΒΗΣΕ ΣΑΝ ΙΣΚΙΟΣ Τ΄ΟΝΕΙΡΟ ΜΟΥ
ΜΟΥΣΙΚΗ: ΛΟΥΚΑΣ ΘΑΝΟΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ :ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ
http://youtu.be/vDbOJssgJjQ
Κι αν έσβησε σαν ίσκιος τ’ όνειρό μου,
κι αν έχασα για πάντα τη χαρά,
κι αν σέρνομαι στ’ ακάθαρτα του δρόμου,
πουλάκι με σπασμένα τα φτερά
Κι αν έχει, πριν ανοίξει, το λουλούδι
στον κήπο της καρδιάς μου μαραθεί,
το λεύτερο που εσκέφτηκα τραγούδι
κι αν ξέρω πως ποτέ δε θα ειπωθεί
Κι αν έθαψα την ίδια τη ζωή μου
βαθιά μέσα στον πόνο που πονώ
καθάρια πως ταράζεται η ψυχή μου
σα βλέπω το μεγάλο ουρανό,
Η θάλασσα σαν έρχεται μεγάλη,
και ογραίνοντας την άμμο το πρωί,
μου λέει για κάποιο γνώριμο ακρογιάλι,
μου λέει για κάποια που `ζησα ζωή!
ΔΕΝ Μ΄ΑΓΑΠΑΣ
ΜΟΥΣΙΚΗ: ΛΟΥΚΑΣ ΘΑΝΟΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ
http://youtu.be/FkNfTmG-e2Q
Δεν αγαπάς και δε θυμάσαι, λες.
κι αν φούσκωσαν τα στήθη κι αν δακρύζεις
που δεν μπορείς να κλάψεις όπως πρώτα,
δεν αγαπάς και δεν θυμάσαι, ας κλαις.
Ξάφνου θα δείς δυο μάτια γαλανά
πόσος καιρός! τα χάιδεψες μια νύχτα·
και σαν ν’ ακούς εντός σου να σαλεύει
μια συμφορά παλιά και να ξυπνά.
Θα στήσουνε μακάβριο το χορό
οι θύμησες στα περασμένα γύρω·
και θ’ ανθίσει στο βλέφαρο σαν τότε
και θα πέσει το δάκρυ σου πικρό.
Τα μάτια που κρεμούν ήλιοι χλωμοί
το φως στο χιόνι της καρδιά και λιώνει,
οι αγάπες που σαλεύουν πεθαμένες
οι πρώτοι ξανά που άναψαν καημοί...
ΑΝΔΡΕΙΚΕΛΑ
ΜΟΥΣΙΚΗ -ΕΡΜΗΝΕΙΑ :ΥΠΟΓΕΙΑ ΡΕΥΜΑΤΑ
http://youtu.be/1hNnEK0GX-U
Σαν να μην ήρθαμε ποτέ σ’ αυτήν εδώ τη γη.
Σαν να μένουμε ακόμα στην ανυπαρξία.
Σκοτάδι γύρω κι ούτε μια μαρμαρυγή.
άνθρωποι στων άλλων τη φαντασία.
Από χαρτί πλασμένα κι από δισταγμό
ανδρείκελα στης μοίρας τα τυφλά δυο χέρια,
χορεύουμε, δεχόμαστε τον εμπαιγμό,
άτονα, κοιτώντας παθητικά τ’ αστέρια.
Μακρινή τώρα είναι για μας η κάθε χαρά.
Η ελπίδα και η νιότη έννοια αφηρημένη.
άλλος δεν ξέρει ότι βρισκόμαστε
παρά ο όποιος πατάει επάνω μας καθώς διαβαίνει.
Πέρασαν τόσα χρόνια, πέρασε ο καιρός
κι άμα δεν ήταν η βαθιά λύπη μες στο σώμα
κι άμα δεν ήταν στην ψυχή ο πραγματικός πόνος μας
να λέει ότι υπάρχουμε ακόμα.
ΙΔΑΝΙΚΟΙ ΑΥΤΟΧΕΙΡΕΣ
ΜΟΥΣΙΚΗ: ΛΟΥΚΑΣ ΘΑΝΟΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ
http://youtu.be/acCdUFdnBOs
Γυρίζουν το κλειδί στην πόρτα, παίρνουν
τα παλιά, φυλαγμένα γράμματά τους,
διαβάζουν ήσυχα, κι έπειτα σέρνουν
για τελευταία φορά τα βήματά τους.
Ήταν η ζωή τους, λένε, τραγωδία.
Θεέ μου, το φρικτό γέλιο των ανθρώπων,
τα δάκρυα, ο ίδρως, η νοσταλγία
των ουρανών, η ερημιά των τόπων.
Στέκονται στο παράθυρο, κοιτάνε
τα δέντρα, τα παιδιά, πέρα τη φύση,
τους μαρμαράδες που σφυροκοπάνε,
τον ήλιο που για πάντα θέλει δύσει.
Όλα τελείωσαν. Το σημείωμα να το,
σύντομο, απλό, βαθύ, καθώς ταιριάζει,
αδιαφορία, συγχώρηση γεμάτο
για κείνον που θα κλαίει και θα διαβάζει.
Βλέπουν τον καθρέφτη, βλέπουν την ώρα,
ρωτούν αν είναι τρέλα τάχα ή λάθος,
«όλα τελείωσαν» ψιθυρίζουν «τώρα»,
πως θ’ αναβάλουν βέβαιοι κατά βάθος..
ΠΡΕΒΕΖΑ
ΜΟΥΣΙΚΗ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΛΕΖΟΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ :ΘΑΝΑΣΗΣ ΓΚΑΪΦΥΛΛΙΑΣ
http://youtu.be/_SaaOkBHIdM
Θάνατος είναι οι κάργιες
που χτυπιούνται στους μαύρους τοίχους και τα κεραμίδια,
θάνατος οι γυναίκες που αγαπιούνται
καθώς να καθαρίζανε κρεμμύδια.
Θάνατος οι λεροί κι ασήμαντοι δρόμοι,
με τα λαμπρά μεγάλα ονόματά τους,
ο ελαιώνας πίσω η θάλασσα κι ακόμη
ο ήλιος θάνατος μες στους θανάτους.
Θάνατος ο αστυνόμος που διπλώνει
για να ζυγίσει μια ελλειπή μερίδα,
θάνατος τα ζουμπούλια στο μπαλκόνι
κι ο δάσκαλος με την εφημερίδα.
Βάσις φρουρά εξηκονταρχία Πρεβέζης.
Την Κυριακή θ’ ακούσουμε την μπάντα.
Επήρα ένα βιβλιάριο τραπέζης,
πρώτη κατάθεσης δραχμαί τριάντα.
Περπατώντας αργά στην προκυμαία
"Υπάρχω" λες κι ύστερα "Δεν υπάρχεις".
Φτάνει το πλοίο υψωμένη σημαία.
Ίσως έρχεται ο κύριος νομάρχης.
Αν τουλάχιστον, μέσα στους ανθρώπους
ένας πέθαινε από αηδία...
Σιωπηλοί, θλιμμένοι, με σεμνούς τρόπους,
θα διασκεδάζαμε όλοι στην κηδεία
ΑΓΑΠΗ
ΜΟΥΣΙΚΗ- ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΛΟΥΚΑΣ ΘΑΝΟΣ
http://youtu.be/qF0iIXYcsWE
Κι ήμουν στο σκοτάδι.
Κι ήμουν το σκοτάδι.
Και με είδε μια αχτίδα.
Δροσούλα το ιλαρό το πρόσωπό της
κι εγώ ήμουν το κατάξερο ασφοδίλι.
Πώς μ’ έσεισε το ξύπνημα μιας νιότης,
πώς εγελάσαν τα πικρά μου χείλη!
Σάμπως τα μάτια της να μου είπαν ότι
δεν είμαι πλέον ο ναυαγός κι ο μόνος,
κι ελύγισα σαν από τρυφερότη,
εγώ που μ’ είχε πέτρα κάνει ο πόνος.
ΤΟ ΒΡΑΔΥ
ΜΟΥΣΙΚΗ: ΛΕΝΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΣΑΒΒΙΝΑ ΓΙΑΝΝΑΤΟΥ
http://youtu.be/8eDqkn13Qk0
Τα παιδάκια που παίζουν στ’ ανοιξιάτικο δείλι
μια ιαχή μακρυσμένη
Τ’ αεράκι που λόγια με των ρόδων τα χείλη
ψιθυρίζει και μένει
Τ’ ανοιχτά παραθύρια που ανασαίνουν την ώρα,
η αδειανή κάμαρά μου
Ένα τρένο που θα `ρχεται από μια άγνωστη χώρα,
τα χαμένα όνειρά μου
Οι καμπάνες που σβήνουν, και το βράδυ που πέφτει
ολοένα στην πόλη,
στων ανθρώπων την όψη, στ’ ουρανού τον καθρέφτη,
στη ζωή μου τώρα όλη..
Η τελευταία επιστολή
Στην τσέπη του κουστουμιού του πτώματος του Κώστα Καρυωτάκη βρέθηκε επιστολή που γράφει τα εξής: «Είναι καιρός να φανερώσω την τραγωδία μου. Το μεγαλύτερό μου ελάττωμα στάθηκε η αχαλίνωτη περιέργειά μου, η νοσηρή φαντασία και η προσπάθειά μου να πληροφορηθώ για όλες τις συγκινήσεις, χωρίς τις περισσότερες, να μπορώ να τις αισθανθώ. Τη χυδαία όμως πράξη που μου αποδίδεται τη μισώ. Εζήτησα μόνο την ιδεατή ατμόσφαιρά της, την έσχατη πικρία. Ούτε είμαι ο κατάλληλος άνθρωπος για το επάγγελμα εκείνο. Ολόκληρο το παρελθόν μου πείθει γι' αυτό. Κάθε πραγματικότης μου ήταν αποκρουστική. Είχα τον ίλιγγο του κινδύνου. Και τον κίνδυνο που ήρθε τον δέχομαι με πρόθυμη καρδιά. Πληρώνω για όσους, καθώς εγώ, δεν έβλεπαν κανένα ιδανικό στη ζωή τους, έμειναν πάντα έρμαια των δισταγμών τους, ή εθεώρησαν την ύπαρξή τους παιχνίδι χωρίς ουσία. Τους βλέπω να έρχονται ολοένα περισσότεροι μαζί με τους αιώνες. Σ' αυτούς απευθύνομαι. Αφού εδοκίμασα όλες τις χαρές (!!!), είμαι έτοιμος για έναν ατιμωτικό θάνατο. Λυπούμαι τους δυστυχισμένους γονείς μου, λυπούμαι τα αδέλφια μου. Αλλά φεύγω με το μέτωπο ψηλά. Ήμουν άρρωστος. Σας παρακαλώ να τηλεγραφήσετε, για να προδιαθέση την οικογένειά μου, στο θείο μου Δημοσθένη Καρυωτάκη, οδός Μονής Προδρόμου, πάροδος Αριστοτέλους, Αθήνας» Κ.Γ.Κ. [Υ.Γ.] Και για ν' αλλάξουμε τόνο. Συμβουλεύω όσους ξέρουν κολύμπι να μην επιχειρήσουνε ποτέ να αυτοκτονήσουν δια θαλάσσης. Όλη νύχτα απόψε επί δέκα ώρες, εδερνόμουν με τα κύματα. Ήπια άφθονο νερό, αλλά κάθε τόσο, χωρίς να καταλάβω πώς, το στόμα μου ανέβαινε στην επιφάνεια. Ωρισμένως, κάποτε, όταν μου δοθεί η ευκαιρία, θα γράψω τις εντυπώσεις ενός πνιγμένου». Κ.Γ.Κ. (Κώστας Γ. Καρυωτάκης).
αναδημοσίευση από blog ΣΤΗΝ ΚΟΙΛΑΔΑ ΤΩΝ ΜΟΥΣΩΝ http://stinkoiladatonmouson.blogspot.gr/2013/05/blog-post_5.html
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ
O ΠΟΙΗΤΙΚΟΣ ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ (Α' ΜΕΡΟΣ)
Ποτέ δεν πρόκειται να τελειώσει η ανθρώπινη περιπέτεια αλλά και η ανθρώπινη ευπιστία. Πάντα ο άνθρωπος θα πιστεύει πως τα όνειρά του θα δικαιωθούν. Αλλά και πάντα θα αγνοεί πως ο ίδιος καταστρέφει τα όνειρά του με το να ξυπνά κάθε πρωί. Κάθε πρωί κι όχι για πάντα, μια και μόνη φορά.
ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ “Ο ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΜΑΧΑΙΡΙ” Εκδόσεις ΙΚΑΡΟΣ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
Βιογραφικό σημείωμα σε πρώτο πρόσωπο
Γεννήθηκα στις 23 του Οκτώβρη του 1925 στην Ξάνθη τη διατηρητέα κι όχι την άλλη τη φριχτή που χτίστηκε μεταγενέστερα από τους εσωτερικούς της ενδοχώρας μετανάστες. Η συνύπαρξη εκείνο τον καιρό ενός αντιτύπου της μπελ-επόκ, με αυθεντικούς τούρκικους μιναρέδες, έδιναν χρώμα και περιεχόμενο σε μια κοινωνία-πανσπερμία απ’ όλες τις γωνιές της Ελλαδικής γης, που συμπτωματικά βρέθηκε να ζει σε ακριτική περιοχή και να χορεύει τσάρλεστον στις δημόσιες πλατείες. Σαν άνοιξα τα μάτια μου είδα με απορία πολύ κόσμο να περιμένει την εμφάνισή μου (το ίδιο συνέχισα κι αργότερα να απορώ σαν με περίμεναν κάπου καθυστερημένα να φανώ). Η μητέρα μου ήταν από την Αδριανούπολη, κόρη του Κωνσταντίνου Αρβανιτίδη, και ο πατέρας μου απ’ την Μύρθιο της Ρεθύμνου, απ’ την Κρήτη. Είμαι ένα γέννημα δύο ανθρώπων που καθώς γνωρίζω δεν συνεργάστηκαν ποτέ, εκτός απ΄ την στιγμή που αποφάσισαν την κατασκευή μου. Γι’ αυτό και περιέχω μέσα μου χιλιάδες αντιθέσεις κι όλες τις δυσκολίες του Θεού. Όμως η αστική μου συνείδηση, μαζί με τη θητεία μου την λεγόμενη «ευρωπαϊκή», φέραν ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα.
Προσπάθησα όλον το καιρό που μέναμε στην Ξάνθη να γνωρίσω σε βάθος τους γονείς μου και να εξαφανίσω την αδελφή μου. Δεν τα κατάφερα και τα δύο. Έτσι μετακομίσαμε το ’32 στην Αθήνα όπου δεν στάθηκε δυνατόν να λησμονήσω την αποτυχία μου.
Άρχιζα να ζω και να εκπαιδεύομαι στην πρωτεύουσα ενώ παράλληλα σπούδαζα τον έρωτα και την ποιητική λειτουργία του καιρού μου. Έλαβα όμως την αττική παιδεία όταν στον τόπο μας υπήρχε και Αττική και Παιδεία. Μ’ επηρεάσανε βαθιά ο Ερωτόκριτος, ο Στρατηγός Μακρυγιάννης, το Εργοστάσιο του Φιξ, ο Χαράλαμπος του «Βυζαντίου», το υγρό κλίμα της Θεσσαλονίκης και τα άγνωστα πρόσωπα που γνώριζα τυχαία και παρέμειναν άγνωστα σ’ όλα τα χρόνια τα κατοπινά. Στην κατοχική περίοδο συνειδητοποίησα πόσο άχρηστα ήτανε τα μαθήματα της Μουσικής, μια και μ’ απομάκρυναν ύπουλα απ’ τους αρχικούς μου στόχους που ήταν να επικοινωνήσω, να διοχετευθώ και να εξαφανιστώ, γι’ αυτό και τα σταμάτησα ευθύς μετά την Κατοχή. Έτσι δεν σπούδασα σε Ωδείο και συνεπώς εγλύτωσα απ’ το να μοιάζω με τα μέλη του Πανελληνίου Μουσικού Συλλόγου. Έγραψα ποιήματα και πολλά τραγούδια, και ασκήθηκα ιδιαίτερα στο να επιβάλλω τις απόψεις μου με δημοκρατικές διαδικασίες, πράγμα που άλλωστε με ωφέλησε τα μέγιστα σαν έγινα υπάλληλος τα τελευταία χρόνια. Απέφυγα μετά περίσσιας βδελυγμίας ότι τραυμάτιζε το ερωτικό μου αίσθημα και την προσωπική μου ευαισθησία.
Ταξίδεψα πολύ και αυτό με βοήθησε ν’ αντιληφθώ πώς η βλακεία δεν ήταν αποκλειστικόν του τόπου μας προϊόν, όπως περήφανα ισχυρίζονται κι αποδεικνύουν συνεχώς οι έλληνες σωβινιστές και της εθνικοφροσύνης οι εραστές. Παράλληλα ανακάλυψα ότι τα πρόσωπα που μ’ ενδιαφέρανε έπρεπε να ομιλούν απαραιτήτως ελληνικά, γιατί σε ξένη γλώσσα η επικοινωνία γινότανε οδυνηρή και εξαφάνιζε το μισό μου πρόσωπο.
Το ’66 βρέθηκα στην Αμερική. Έμεινα κι έζησα εκεί κάπου έξι χρόνια, τα χρόνια της δικτατορίας, για λόγους καθαρά εφοριακούς – ανεκαλύφθη πως χρωστούσα τρεισήμισι περίπου εκατομμύρια στο δημόσιο. Όταν εξόφλησα το χρέος μου επέστρεψα περίπου το ’72 και ίδρυσα ένα καφενείο που το ονομάσαμε Πολύτροπον, ίσαμε τη μεταπολίτευση του ’74, όπου και τόκλεισα γιατί άρχιζε η εποχή των γηπέδων και των μεγάλων λαϊκών εκτονώσεων. Κράτησα την ψυχραιμία μου και δεν εχόρεψα εθνικούς και αντιστασιακούς χορούς στα γυμναστήρια και στα γεμάτα από νέους γήπεδα. Κλείνοντας το Πολύτροπο είχα ένα παθητικό πάλι της τάξεως περίπου των τρεισήμισι εκατομμυρίων – μοιραίος αριθμός, φαίνεται, για την προσωπική μου ζωή.
Από το ’75 αρχίζει μια διάσημη εποχή μου που θα την λέγαμε, για να την ξεχωρίσουμε, υπαλληλική, που μ’ έκανε ιδιαίτερα γνωστό σ’ ένα μεγάλο και απληροφόρητο κοινό, βεβαίως ελληνικό, σαν άσπονδο εχθρό της ελληνικής μουσικής, των ελλήνων μουσικών και της εξίσου ελληνικής κουλτούρας. Μέσα σ’ αυτή την περίοδο και ύστερα από ένα ανεπιτυχές έμφραγμα στην καρδιά, προσπάθησα πάλι, ανεπιτυχώς είναι αλήθεια, να πραγματοποιήσω τις ακριβές καφενειακές μου ιδέες πότε στην ΕΡΤ και πότε στο Υπουργείο Πολιτισμού, εννοώντας να επιβάλω τις απόψεις μου με δημοκρατικές διαδικασίες. Και οι δύο όμως τούτοι οργανισμοί σαθροί και διαβρωμένοι από τη γέννησή τους κατάφεραν να αντισταθούν επιτυχώς και, καθώς λεν, να με νικήσουν «κατά κράτος». Παρ΄ όλα αυτά, μέσα σε τούτον τον καιρό γεννήθηκε το Τρίτο κι επιβλήθηκε στη χώρα.
Και τώρα καταστάλαγμα του βίου μου μέχρι στιγμής είναι :
Α δ ι α φ ο ρ ώ για την δόξα. Με φυλακίζει μες στα πλαίσια που καθορίζει εκείνη κι όχι εγώ.
Π ι σ τ ε ύ ω στο τραγούδι που μας αποκαλύπτει και μας εκφράζει εκ βαθέων, κι όχι σ’ αυτό που κολακεύει τις επιπόλαιες και βιαίως αποκτηθείσες συνήθειές μας.
Π ε ρ ι φ ρ ο ν ώ αυτούς που δεν στοχεύουν στην αναθεώρηση και στην πνευματική νεότητα, τους εύκολα «επώνυμους» πολιτικούς και καλλιτέχνες, τους εφησυχασμένους συνομήλικους, την σκοτεινή και ύποπτη δημοσιογραφία καθώς και την κάθε λογής χυδαιότητα.
Έτσι κατάφερα να ολοκληρώσω την τραυματισμένη από την παιδική μου ηλικία προσωπικότητα, καταλήγοντας να πουλώ «λαχεία στον ουρανό» και προκαλώντας τον σεβασμό των νεωτέρων μου μια και παρέμεινα ένας γνήσιος Έλληνας και Μεγάλος Ερωτικός.
Μάνος Χατζιδάκις, http://www.mousikesebeeries.gr/?p=22709
ΌΛΑ ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ, ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΣΤΙΧΟΥΣ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ, ΓΙΑ ΝΑ ΤΙΜΗΣΟΥΜΕ ΤΟΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟ, ΟΧΙ ΜΟΝΟ, ΣΑΝ ΣΥΝΘΕΤΗ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΣΑΝ ΠΟΙΗΤΗ ΔΕΚΑΔΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ, ΠΟΥ ΟΙ ΠΑΛΙΟΤΕΡΟΙ ΑΓΑΠΗΣΑΜΕ, ΣΙΓΟΤΡΑΓΟΥΔΗΣΑΜΕ ΚΑΙ ΝΤΥΣΑΜΕ ΜΕ ΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΥΩΔΙΕΣ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ ΜΑΣ...
ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΕΙΝΑΙ ΚΟΚΚΙΝΟ , ΚΑΠΟΤΕ ΧΑΡΤΙΝΟ, ΣΤΗΝ ΟΔΟ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ. ΣΥΝΑΝΤΑΜΕ ΕΝΑ ΜΕΘΥΣΜΕΝΟ ΚΟΡΙΤΣΙ, ΤΗ ΜΑΡΙΑΝΘΗ ΤΩΝ ΑΝΕΜΩΝ, ΕΝΑΝ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ, ΤΗΝ ΤΡΕΛΛΗ ΤΟΥ ΦΕΓΓΑΡΙΟΥ, ΤΑ ΜΑΙΝΟΜΕΝΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΚΑΜΠΟΥ, ΤΟΝ ΚΥΡ΄ΑΝΤΩΝΗ , ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΚΑΠΟΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΑΠ΄ΤΟ ΣΕΙΡΙΟ..Ω! ΤΙ ΘΑΥΜΑΣΤΟ ΤΑΞΙΔΙ! ΑΠΟ ΜΙΑ ΜΑΥΡΗ ΦΟΡΝΤ ΚΑΤΑΛΗΓΟΥΜΕ ΣΕ ΜΙΑ ΒΑΡΚΟΥΛΑ, ΠΟΥ ΠΛΕΕΙ Σ΄ΕΝΑ ΒΑΘΥ ΠΕΛΑΓΟΣ. ΡΙΧΝΟΜΑΣΤΕ ΣΕ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΣΤΗ ΝΟΤΙΑ ΚΑΡΟΛΙΝΑ ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΠΙΣΩ..ΣΤΗ ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΠΟΥ ΗΧΕΙ ΜΙΑ ΛΑΤΕΡΝΑ, ΠΙΟ ΚΑΤΩ ΕΝΑ ΜΑΝΤΟΛΙΝΟ, ΑΛΛΟΥ ΓΕΛΙΑ, ΑΛΛΟΥ ΛΥΓΜΟΣ ..ΟΛΑ ΑΝΑΚΑΤΕΜΕΝΑ ΓΛΥΚΑ, ΟΠΩΣ ΣΤΑ ΟΝΕΙΡΑ, ΖΩΗ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΣ, ΕΡΩΤΕΣ ΚΑΙ ΠΑΘΗ, ΑΝΕΚΠΛΗΡΩΤΟΙ ΠΟΘΟΙ, ΑΣΤΡΑ ΚΑΙ ΓΙΑΣΕΜΙΑ..Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ , ΕΝΑ ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΣΤΟΝ ΟΥΡΑΝΟ, ΑΠ΄ΟΠΟΥ ΠΛΕΟΝ,
ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΦΩΤΕΙΝΟ, ΣΧΗΜΑΤΙΖΕΙ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ ΚΑΙ ΜΑΣ ΧΑΜΟΓΕΛΑ ΤΡΥΦΕΡΑ, ΨΙΘΥΡΙΖΟΝΤΑΣ "ΚΑΛΗΝΥΧΤΑ!"
ΤΟ ΠΕΛΑΓΟ ΕΙΝΑΙ ΒAΘΥ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ : Στέλιος Καζαντζίδης & Μαρινέλλα
http://youtu.be/Ue7rv-3oYFU
Το πέλαγο είναι βαθύ,
κι η αγάπη είναι μεγάλη
έχω έναν πόνο στην ψυχή
και ποιος θα μου τον βγάλει
Το πέλαγο είναι γλυκό,
χάδι μαζί και δάκρυ
και με κυλάει αφρίζοντας
στου ορίζοντα την άκρη.
Το πέλαγο είναι παιδί,
τρέχει και δεν το φτάνω
παιδί και στην αγάπη του,
που σαν παιδί το χάνω.
ΕΓΙΝΕ ΠΑΡΕΞΗΓΗΣΗ ( Η ΠΡΟΔΟΣΙΑ)
ΕΡΜΗΝΕΙΑ : ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΤΑΛΑΡΑΣ
http://youtu.be/b7lO74FdkEc
Έγινε παρεξήγηση κι εξήγηση δε δώσαμε
το φίλο μας προδώσαμε μια δύσκολη στιγμή
Ήταν η ώρα τέσσερις κι οι τέσσερις χαθήκανε
τα λόγια ξεχαστήκανε κι ακόμα να φανεί
Κυλάει το δαχτυλίδι σου μέσα από το μαντήλι σου
μα το `δαν κάποιοι φίλοι σου κι είπαν πως θα βρεθεί
Στείλε μου μιαν εξήγηση να φύγει η παρεξήγηση
γιατί η καρδιά μου λύγισε κοντεύει να χαθεί
ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΕΙΝΑΙ ΚΟΚΚΙΝΟ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΣΟΦΙΑ ΒΕΜΠΩ
http://youtu.be/Hl0N0bYS3i4
Το φεγγάρι είναι κόκκινο
το ποτάμι είναι βαθύ
κι η αγάπη μου στα χέρια σου
είναι κάτασπρο πουλί.
Το φεγγάρι είναι πράσινο
το ποτάμι είναι γαλάζιο
έλα αγάπη μου και χόρεψε
ίσα μ’ αύριο το πρωί.
Το φεγγάρι πήγε κι έπεσε
στο ποτάμι το βαθύ
κι η αγάπη μου κιτρίνισε
σαν τη φλόγα στο κερί.
Έλα αγάπη μου και χόρεψε
ίσα μ’ αύριο το πρωί.
Το φεγγάρι πήγε κι έπεσε
στο ποτάμι το βαθύ
κι η αγάπη μου κιτρίνισε
σαν τη φλόγα στο κερί.
Έλα αγάπη μου και χόρεψε
ίσα μ’ αύριο το πρωί.
ΜΕΘΥΣΜΕΝΟ ΚΟΡΙΤΣΙ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ : ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΖΟΡΜΠΑΛΑ
http://youtu.be/ADpMVrfPgK4
Μες στο κρύο μες στ’ αγιάζι
το κορίτσι μου βουλιάζει
το σκεπάζει τ’ αναφιλητό.
Χύθηκαν τα ξεροβόρια
σπάν’ τα ζάρια τρία αγόρια
το κορίτσι κλαίει σαν το Χριστό.
Μεθάει κι ανοίγει μια τρελή πηγή
το στόμα γίνεται πληγή
έχει το μίσος φτιάξει φυλαχτό
παίζει στο θάνατο κρυφτό.
Έχει στα μαλλιά κορδέλες
στο κορμί της χίλιες βδέλλες
και στο πλάι το Χάροντα σκυφτό.
Απ’ τα μάτια της δυο στάλες
κι απ’ τα χέρια πέφτουν κι άλλες
ο καημός χτυπάει σαν κεραυνός.
Ποιος της έδωσε μαχαίρι
ποιος αγέρας θα τη φέρει
για ν’ αστράψει ο μαύρος ουρανός;
Με το μαχαίρι κόβει τη σιωπή
κι είναι σαν πέτρα σκυθρωπή
μπλέκει τα χέρια κάνει προσευχή
ποιος θα της δώσει μιαν ευχή;
Μες στο κρύο μες στ’ αγιάζι
το κορίτσι μου τρομάζει
πεθαμένο τρέχει στη βροχή.
Η ΜΑΡΙΑΝΘΗ ΤΩΝ ΑΝΕΜΩΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ :ΝΕΝΑ ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΥ
http://youtu.be/QFfH2qebfyo
Μέσα από άγνωστο χωριό κοντά στον Παρνασσό
ξεκίνησα για να δοκιμαστώ
κι αυτούς που με παιδέψανε σαν άγιο και Χριστό
τους έκοψα τον ένα τους μαστό
περπάτησα και πάτησα σε ζώντες και νεκρούς
ξεπέρασα τους δίσεκτους καιρούς
κι απόκτησα τον μύθο μου με στοχασμούς πικρούς
σε υπόγειους δρόμους άδειους και υγρούς
Με λεν Μαριάνθη κι είμ’από τρελή γενιά
μισώ του κόσμου τη βία κι απονιά
χιλιάδες μάτια με κοιτούν από μακριά
και μου μετράνε της ζωής μου τα κεριά
Μια χήρα από την Έφεσο δεν ήμουνα ποτές
δεν είχα στρατιώτες για εραστές
τα ζάρια μου τα έπαιξα στις φτωχογειτονιές
και κέντησα τον πόνο με πενιές
δεν μπόρεσα να γίνω ούτε γυναίκα ούτε ευτυχής
δεν δούλεψα σε οίκους ανοχής
και μες την αναδίπλωση της νέας εποχής
απόμεινα μια ανάμνηση ατυχής
Με λεν Μαριάνθη κι είμαι από τρελή γενιά
μισώ του κόσμου τη βία κι απονιά
χιλιάδες μάτια με κοιτούν από μακριά
και μου μετράνε της ζωής μου τα κεριά
H ΠΕΤΡΑ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ :ΦΛΕΡΥ ΝΤΑΝΤΩΝΑΚΗ
http://youtu.be/mTCGMPa_uv8
Η πέτρα είν’ ο θάνατος
η πέτρα είν’ η ζωή μου,
φυτρώσαν άσπρα γιασεμιά
μεσ’ την αναπνοή μου.
Είν’ ένα δέντρο έρημο
στην πέτρα σπάει η φωνή μου,
δεν μπαίνει αγέρας μήτε φως
πετρώνει το κορμί μου.
Είναι η κραυγή της μάνας
είναι η πληγή του κόσμου,
φέρτε κρασί φέρτε φωτιά
να κάψω τον καημό μου.
ΚΑΘΕ ΤΡΕΛΛΟ ΠΑΙΔΙ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΦΛΕΡΥ ΝΤΑΝΤΩΝΑΚΗ
http://youtu.be/L-PwPH-bb18
Κείνο το πρωί του είπα καλημέρα
Κάθε τρελό παιδί
έχει στο χέρι
φιλί της Παναγιάς
κι ένα μαχαίρι.
Κι η μάνα του δεν τραγουδά
Κάθε που σφάζονται
δυο περιστέρια
η νύχτα καίγεται
στα δυο του χέρια.
Και το κορίτσι δε μιλά.
TA ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΤΩ ΣΤΟΝ ΚΑΜΠΟ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΕΛΛΗ ΠΑΣΠΑΛΑ
http://youtu.be/XR_2l4NxHfY
Τα παιδιά κάτω στον κάμπο
δεν μιλάν με τον καιρό
μόνο πέφτουν στα ποτάμια
για να πιάσουν τον σταυρό.
Τα παιδιά κάτω στον κάμπο
κυνηγούν έναν τρελό
τον επνίγουν με τα χέρια
και τον καίνε στον γιαλό.
Έλα κόρη της σελήνης,
κόρη του αυγερινού.
Να χαρίσεις στα παιδιά μας
λίγα χάδια του ουρανού.
Τα παιδιά κάτω στον κάμπο
κυνηγάνε τους αστούς
πετσοκόβουν τα κεφάλια
από εχθρούς και από πιστούς.
Τα παιδιά κάτω στον κάμπο
κόβουν δεντρολιβανιές
και στολίζουν τα πηγάδια
για να πέσουν μέσα οι νιες.
Τα παιδιά μες τα χωράφια
κοροϊδεύουν τον παπά
του φοράνε όλα τα άμφια
και το παν στην αγορά.
Έλα κόρη της σελήνης,
έλα και άναψε φωτιά.
Κοίτα τόσα παλληκάρια
που κοιμούνται στη νυχτιά.
Τα παιδιά δεν έχουν μνήμη
τους προγόνους τους πουλούν
και ο, τι αρπάξουν δε θα μείνει
γιατί ευθύς μελαγχολούν.
ΦΕΡΤΕ ΜΟΥ ΕΝΑ ΜΑΝΤΟΛΙΝΟ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΖΩΗ ΦΥΤΟΥΣΗ
http://youtu.be/L49FX5kH-wY
Φέρτε μου ένα μαντολίνο
για να δείτε πως πονώ
κι ύστερα θα γίνω κρίνο
κι ύστερα πια θα χαθώ
Τι με νοιάζει κι αν χαθώ
αφού θα `χω γίνει κρίνο
φέρτε μου ένα μαντολίνο
Το παιδί που μ’ αγαπάει
όλο θέλει να ρωτά
τι σημαίνει Κυριακή
Σκέφτομαι γιατί ρωτάει
και φοβάμαι ότι ξεχνά
πως τον είδα Κυριακή
Φέρτε μου ένα μαντολίνο
για να δείτε πως πονώ
κι ύστερα θα γίνω κρίνο
κι ύστερα πια θα χαθώ
Τι με νοιάζει κι αν χαθώ
αφού θα `χω γίνει κρίνο
φέρτε μου ένα μαντολίνο
Το παιδί που μ’ αγαπάει
όλο θέλει να ρωτά
που πηγαίνουν τα πουλιά
Μα το δάκρυ μου κυλάει
και καθώς αυτός κοιτά
τον σκεπάζω με φιλιά
Μάνος Χατζιδάκις – Το Νησί των Συναισθημάτων
Μια φορά κι έναν καιρό, υπήρχε ένα νησί στο οποίο ζούσαν όλα τα Συναισθήματα.
Εκεί ζούσαν η Ευτυχία, η Λύπη, η Γνώση, η Αγάπη και όλα τα άλλα συναισθήματα.
Μια μέρα έμαθαν ότι το νησί τους θα βούλιαζε και έτσι όλοι επισκεύασαν τις βάρκες τους και άρχισαν να φεύγουν.
Η Αγάπη ήταν η μόνη που έμεινε πίσω. Ήθελε να αντέξει μέχρι την τελευταία στιγμή.
Όταν το νησί άρχισε να βυθίζεται, η Αγάπη αποφάσισε να ζητήσει βοήθεια.
Βλέπει τον Πλούτο που περνούσε με μια λαμπερή θαλαμηγό.
Η Αγάπη τον ρωτάει: «Πλούτε, μπορείς να με πάρεις μαζί σου;»,
«Όχι, δεν μπορώ» απάντησε ο Πλούτος. «Έχω ασήμι και χρυσάφι στο σκάφος μου και δεν υπάρχει χώρος για σένα»
Η Αγάπη τότε αποφάσισε να ζητήσει βοήθεια από την Αλαζονεία που επίσης περνούσε από μπροστά της σε ένα πανέμορφο σκάφος.
«Σε παρακαλώ βοήθησέ με» είπε η Αγάπη.
«Δεν μπορώ να σε βοηθήσω Αγάπη. Είσαι μούσκεμα και θα μου χαλάσεις το όμορφο σκάφος μου» της απάντησε η Αλαζονεία.
Η Λύπη ήταν πιο πέρα και έτσι η Αγάπη αποφάσισε να ζητήσει από αυτή βοήθεια.
«Λύπη άφησέ με να έρθω μαζί σου».
«Ω Αγάπη, είμαι τόσο λυπημένη που θέλω να μείνω μόνη μου» είπε η Λύπη.
Η Ευτυχία πέρασε μπροστά από την Αγάπη αλλά και αυτή δεν της έδωσε σημασία.
Ήταν τόσο ευτυχισμένη, που ούτε καν άκουσε την Αγάπη να ζητά βοήθεια.
Ξαφνικά ακούστηκε μια φωνή: «Αγάπη, έλα προς τα εδώ! Θα σε πάρω εγώ μαζί μου!».
Ήταν ένας πολύ ηλικιωμένος κύριος που η Αγάπη δεν γνώριζε, αλλά ήταν γεμάτη από τέτοια ευγνωμοσύνη, που ξέχασε να ρωτήσει το όνομά του.
Όταν έφτασαν στην στεριά ο κύριος έφυγε και πήγε στο δρόμο του.
Η Αγάπη γνωρίζοντας πόσα χρωστούσε στον κύριο που τη βοήθησε, ρώτησε την Γνώση:
«Γνώση, ποιος με βοήθησε»;
«Ο Χρόνος» της απάντησε η Γνώση.
«Ο Χρόνος;;» ρώτησε η Αγάπη. «Γιατί με βοήθησε o Χρόνος;»
Τότε η Γνώση χαμογέλασε και με τη βαθιά σοφία της είπε:
«Μόνο ο Χρόνος μπορεί να καταλάβει πόσο μεγάλη σημασία έχει η Αγάπη».
Ποτέ δεν πρόκειται να τελειώσει η ανθρώπινη περιπέτεια αλλά και η ανθρώπινη ευπιστία. Πάντα ο άνθρωπος θα πιστεύει πως τα όνειρά του θα δικαιωθούν. Αλλά και πάντα θα αγνοεί πως ο ίδιος καταστρέφει τα όνειρά του με το να ξυπνά κάθε πρωί. Κάθε πρωί κι όχι για πάντα, μια και μόνη φορά.
ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ “Ο ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΜΑΧΑΙΡΙ” Εκδόσεις ΙΚΑΡΟΣ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
Βιογραφικό σημείωμα σε πρώτο πρόσωπο
Γεννήθηκα στις 23 του Οκτώβρη του 1925 στην Ξάνθη τη διατηρητέα κι όχι την άλλη τη φριχτή που χτίστηκε μεταγενέστερα από τους εσωτερικούς της ενδοχώρας μετανάστες. Η συνύπαρξη εκείνο τον καιρό ενός αντιτύπου της μπελ-επόκ, με αυθεντικούς τούρκικους μιναρέδες, έδιναν χρώμα και περιεχόμενο σε μια κοινωνία-πανσπερμία απ’ όλες τις γωνιές της Ελλαδικής γης, που συμπτωματικά βρέθηκε να ζει σε ακριτική περιοχή και να χορεύει τσάρλεστον στις δημόσιες πλατείες. Σαν άνοιξα τα μάτια μου είδα με απορία πολύ κόσμο να περιμένει την εμφάνισή μου (το ίδιο συνέχισα κι αργότερα να απορώ σαν με περίμεναν κάπου καθυστερημένα να φανώ). Η μητέρα μου ήταν από την Αδριανούπολη, κόρη του Κωνσταντίνου Αρβανιτίδη, και ο πατέρας μου απ’ την Μύρθιο της Ρεθύμνου, απ’ την Κρήτη. Είμαι ένα γέννημα δύο ανθρώπων που καθώς γνωρίζω δεν συνεργάστηκαν ποτέ, εκτός απ΄ την στιγμή που αποφάσισαν την κατασκευή μου. Γι’ αυτό και περιέχω μέσα μου χιλιάδες αντιθέσεις κι όλες τις δυσκολίες του Θεού. Όμως η αστική μου συνείδηση, μαζί με τη θητεία μου την λεγόμενη «ευρωπαϊκή», φέραν ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα.
Προσπάθησα όλον το καιρό που μέναμε στην Ξάνθη να γνωρίσω σε βάθος τους γονείς μου και να εξαφανίσω την αδελφή μου. Δεν τα κατάφερα και τα δύο. Έτσι μετακομίσαμε το ’32 στην Αθήνα όπου δεν στάθηκε δυνατόν να λησμονήσω την αποτυχία μου.
Άρχιζα να ζω και να εκπαιδεύομαι στην πρωτεύουσα ενώ παράλληλα σπούδαζα τον έρωτα και την ποιητική λειτουργία του καιρού μου. Έλαβα όμως την αττική παιδεία όταν στον τόπο μας υπήρχε και Αττική και Παιδεία. Μ’ επηρεάσανε βαθιά ο Ερωτόκριτος, ο Στρατηγός Μακρυγιάννης, το Εργοστάσιο του Φιξ, ο Χαράλαμπος του «Βυζαντίου», το υγρό κλίμα της Θεσσαλονίκης και τα άγνωστα πρόσωπα που γνώριζα τυχαία και παρέμειναν άγνωστα σ’ όλα τα χρόνια τα κατοπινά. Στην κατοχική περίοδο συνειδητοποίησα πόσο άχρηστα ήτανε τα μαθήματα της Μουσικής, μια και μ’ απομάκρυναν ύπουλα απ’ τους αρχικούς μου στόχους που ήταν να επικοινωνήσω, να διοχετευθώ και να εξαφανιστώ, γι’ αυτό και τα σταμάτησα ευθύς μετά την Κατοχή. Έτσι δεν σπούδασα σε Ωδείο και συνεπώς εγλύτωσα απ’ το να μοιάζω με τα μέλη του Πανελληνίου Μουσικού Συλλόγου. Έγραψα ποιήματα και πολλά τραγούδια, και ασκήθηκα ιδιαίτερα στο να επιβάλλω τις απόψεις μου με δημοκρατικές διαδικασίες, πράγμα που άλλωστε με ωφέλησε τα μέγιστα σαν έγινα υπάλληλος τα τελευταία χρόνια. Απέφυγα μετά περίσσιας βδελυγμίας ότι τραυμάτιζε το ερωτικό μου αίσθημα και την προσωπική μου ευαισθησία.
Ταξίδεψα πολύ και αυτό με βοήθησε ν’ αντιληφθώ πώς η βλακεία δεν ήταν αποκλειστικόν του τόπου μας προϊόν, όπως περήφανα ισχυρίζονται κι αποδεικνύουν συνεχώς οι έλληνες σωβινιστές και της εθνικοφροσύνης οι εραστές. Παράλληλα ανακάλυψα ότι τα πρόσωπα που μ’ ενδιαφέρανε έπρεπε να ομιλούν απαραιτήτως ελληνικά, γιατί σε ξένη γλώσσα η επικοινωνία γινότανε οδυνηρή και εξαφάνιζε το μισό μου πρόσωπο.
Το ’66 βρέθηκα στην Αμερική. Έμεινα κι έζησα εκεί κάπου έξι χρόνια, τα χρόνια της δικτατορίας, για λόγους καθαρά εφοριακούς – ανεκαλύφθη πως χρωστούσα τρεισήμισι περίπου εκατομμύρια στο δημόσιο. Όταν εξόφλησα το χρέος μου επέστρεψα περίπου το ’72 και ίδρυσα ένα καφενείο που το ονομάσαμε Πολύτροπον, ίσαμε τη μεταπολίτευση του ’74, όπου και τόκλεισα γιατί άρχιζε η εποχή των γηπέδων και των μεγάλων λαϊκών εκτονώσεων. Κράτησα την ψυχραιμία μου και δεν εχόρεψα εθνικούς και αντιστασιακούς χορούς στα γυμναστήρια και στα γεμάτα από νέους γήπεδα. Κλείνοντας το Πολύτροπο είχα ένα παθητικό πάλι της τάξεως περίπου των τρεισήμισι εκατομμυρίων – μοιραίος αριθμός, φαίνεται, για την προσωπική μου ζωή.
Από το ’75 αρχίζει μια διάσημη εποχή μου που θα την λέγαμε, για να την ξεχωρίσουμε, υπαλληλική, που μ’ έκανε ιδιαίτερα γνωστό σ’ ένα μεγάλο και απληροφόρητο κοινό, βεβαίως ελληνικό, σαν άσπονδο εχθρό της ελληνικής μουσικής, των ελλήνων μουσικών και της εξίσου ελληνικής κουλτούρας. Μέσα σ’ αυτή την περίοδο και ύστερα από ένα ανεπιτυχές έμφραγμα στην καρδιά, προσπάθησα πάλι, ανεπιτυχώς είναι αλήθεια, να πραγματοποιήσω τις ακριβές καφενειακές μου ιδέες πότε στην ΕΡΤ και πότε στο Υπουργείο Πολιτισμού, εννοώντας να επιβάλω τις απόψεις μου με δημοκρατικές διαδικασίες. Και οι δύο όμως τούτοι οργανισμοί σαθροί και διαβρωμένοι από τη γέννησή τους κατάφεραν να αντισταθούν επιτυχώς και, καθώς λεν, να με νικήσουν «κατά κράτος». Παρ΄ όλα αυτά, μέσα σε τούτον τον καιρό γεννήθηκε το Τρίτο κι επιβλήθηκε στη χώρα.
Και τώρα καταστάλαγμα του βίου μου μέχρι στιγμής είναι :
Α δ ι α φ ο ρ ώ για την δόξα. Με φυλακίζει μες στα πλαίσια που καθορίζει εκείνη κι όχι εγώ.
Π ι σ τ ε ύ ω στο τραγούδι που μας αποκαλύπτει και μας εκφράζει εκ βαθέων, κι όχι σ’ αυτό που κολακεύει τις επιπόλαιες και βιαίως αποκτηθείσες συνήθειές μας.
Π ε ρ ι φ ρ ο ν ώ αυτούς που δεν στοχεύουν στην αναθεώρηση και στην πνευματική νεότητα, τους εύκολα «επώνυμους» πολιτικούς και καλλιτέχνες, τους εφησυχασμένους συνομήλικους, την σκοτεινή και ύποπτη δημοσιογραφία καθώς και την κάθε λογής χυδαιότητα.
Έτσι κατάφερα να ολοκληρώσω την τραυματισμένη από την παιδική μου ηλικία προσωπικότητα, καταλήγοντας να πουλώ «λαχεία στον ουρανό» και προκαλώντας τον σεβασμό των νεωτέρων μου μια και παρέμεινα ένας γνήσιος Έλληνας και Μεγάλος Ερωτικός.
Μάνος Χατζιδάκις, http://www.mousikesebeeries.gr/?p=22709
ΌΛΑ ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ, ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΣΤΙΧΟΥΣ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ, ΓΙΑ ΝΑ ΤΙΜΗΣΟΥΜΕ ΤΟΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟ, ΟΧΙ ΜΟΝΟ, ΣΑΝ ΣΥΝΘΕΤΗ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΣΑΝ ΠΟΙΗΤΗ ΔΕΚΑΔΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ, ΠΟΥ ΟΙ ΠΑΛΙΟΤΕΡΟΙ ΑΓΑΠΗΣΑΜΕ, ΣΙΓΟΤΡΑΓΟΥΔΗΣΑΜΕ ΚΑΙ ΝΤΥΣΑΜΕ ΜΕ ΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΥΩΔΙΕΣ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ ΜΑΣ...
ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΕΙΝΑΙ ΚΟΚΚΙΝΟ , ΚΑΠΟΤΕ ΧΑΡΤΙΝΟ, ΣΤΗΝ ΟΔΟ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ. ΣΥΝΑΝΤΑΜΕ ΕΝΑ ΜΕΘΥΣΜΕΝΟ ΚΟΡΙΤΣΙ, ΤΗ ΜΑΡΙΑΝΘΗ ΤΩΝ ΑΝΕΜΩΝ, ΕΝΑΝ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ, ΤΗΝ ΤΡΕΛΛΗ ΤΟΥ ΦΕΓΓΑΡΙΟΥ, ΤΑ ΜΑΙΝΟΜΕΝΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΚΑΜΠΟΥ, ΤΟΝ ΚΥΡ΄ΑΝΤΩΝΗ , ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΚΑΠΟΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΑΠ΄ΤΟ ΣΕΙΡΙΟ..Ω! ΤΙ ΘΑΥΜΑΣΤΟ ΤΑΞΙΔΙ! ΑΠΟ ΜΙΑ ΜΑΥΡΗ ΦΟΡΝΤ ΚΑΤΑΛΗΓΟΥΜΕ ΣΕ ΜΙΑ ΒΑΡΚΟΥΛΑ, ΠΟΥ ΠΛΕΕΙ Σ΄ΕΝΑ ΒΑΘΥ ΠΕΛΑΓΟΣ. ΡΙΧΝΟΜΑΣΤΕ ΣΕ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΣΤΗ ΝΟΤΙΑ ΚΑΡΟΛΙΝΑ ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΠΙΣΩ..ΣΤΗ ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΠΟΥ ΗΧΕΙ ΜΙΑ ΛΑΤΕΡΝΑ, ΠΙΟ ΚΑΤΩ ΕΝΑ ΜΑΝΤΟΛΙΝΟ, ΑΛΛΟΥ ΓΕΛΙΑ, ΑΛΛΟΥ ΛΥΓΜΟΣ ..ΟΛΑ ΑΝΑΚΑΤΕΜΕΝΑ ΓΛΥΚΑ, ΟΠΩΣ ΣΤΑ ΟΝΕΙΡΑ, ΖΩΗ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΣ, ΕΡΩΤΕΣ ΚΑΙ ΠΑΘΗ, ΑΝΕΚΠΛΗΡΩΤΟΙ ΠΟΘΟΙ, ΑΣΤΡΑ ΚΑΙ ΓΙΑΣΕΜΙΑ..Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ , ΕΝΑ ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΣΤΟΝ ΟΥΡΑΝΟ, ΑΠ΄ΟΠΟΥ ΠΛΕΟΝ,
ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΦΩΤΕΙΝΟ, ΣΧΗΜΑΤΙΖΕΙ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ ΚΑΙ ΜΑΣ ΧΑΜΟΓΕΛΑ ΤΡΥΦΕΡΑ, ΨΙΘΥΡΙΖΟΝΤΑΣ "ΚΑΛΗΝΥΧΤΑ!"
ΤΟ ΠΕΛΑΓΟ ΕΙΝΑΙ ΒAΘΥ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ : Στέλιος Καζαντζίδης & Μαρινέλλα
http://youtu.be/Ue7rv-3oYFU
Το πέλαγο είναι βαθύ,
κι η αγάπη είναι μεγάλη
έχω έναν πόνο στην ψυχή
και ποιος θα μου τον βγάλει
Το πέλαγο είναι γλυκό,
χάδι μαζί και δάκρυ
και με κυλάει αφρίζοντας
στου ορίζοντα την άκρη.
Το πέλαγο είναι παιδί,
τρέχει και δεν το φτάνω
παιδί και στην αγάπη του,
που σαν παιδί το χάνω.
ΕΓΙΝΕ ΠΑΡΕΞΗΓΗΣΗ ( Η ΠΡΟΔΟΣΙΑ)
ΕΡΜΗΝΕΙΑ : ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΤΑΛΑΡΑΣ
http://youtu.be/b7lO74FdkEc
Έγινε παρεξήγηση κι εξήγηση δε δώσαμε
το φίλο μας προδώσαμε μια δύσκολη στιγμή
Ήταν η ώρα τέσσερις κι οι τέσσερις χαθήκανε
τα λόγια ξεχαστήκανε κι ακόμα να φανεί
Κυλάει το δαχτυλίδι σου μέσα από το μαντήλι σου
μα το `δαν κάποιοι φίλοι σου κι είπαν πως θα βρεθεί
Στείλε μου μιαν εξήγηση να φύγει η παρεξήγηση
γιατί η καρδιά μου λύγισε κοντεύει να χαθεί
ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΕΙΝΑΙ ΚΟΚΚΙΝΟ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΣΟΦΙΑ ΒΕΜΠΩ
http://youtu.be/Hl0N0bYS3i4
Το φεγγάρι είναι κόκκινο
το ποτάμι είναι βαθύ
κι η αγάπη μου στα χέρια σου
είναι κάτασπρο πουλί.
Το φεγγάρι είναι πράσινο
το ποτάμι είναι γαλάζιο
έλα αγάπη μου και χόρεψε
ίσα μ’ αύριο το πρωί.
Το φεγγάρι πήγε κι έπεσε
στο ποτάμι το βαθύ
κι η αγάπη μου κιτρίνισε
σαν τη φλόγα στο κερί.
Έλα αγάπη μου και χόρεψε
ίσα μ’ αύριο το πρωί.
Το φεγγάρι πήγε κι έπεσε
στο ποτάμι το βαθύ
κι η αγάπη μου κιτρίνισε
σαν τη φλόγα στο κερί.
Έλα αγάπη μου και χόρεψε
ίσα μ’ αύριο το πρωί.
ΜΕΘΥΣΜΕΝΟ ΚΟΡΙΤΣΙ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ : ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΖΟΡΜΠΑΛΑ
http://youtu.be/ADpMVrfPgK4
Μες στο κρύο μες στ’ αγιάζι
το κορίτσι μου βουλιάζει
το σκεπάζει τ’ αναφιλητό.
Χύθηκαν τα ξεροβόρια
σπάν’ τα ζάρια τρία αγόρια
το κορίτσι κλαίει σαν το Χριστό.
Μεθάει κι ανοίγει μια τρελή πηγή
το στόμα γίνεται πληγή
έχει το μίσος φτιάξει φυλαχτό
παίζει στο θάνατο κρυφτό.
Έχει στα μαλλιά κορδέλες
στο κορμί της χίλιες βδέλλες
και στο πλάι το Χάροντα σκυφτό.
Απ’ τα μάτια της δυο στάλες
κι απ’ τα χέρια πέφτουν κι άλλες
ο καημός χτυπάει σαν κεραυνός.
Ποιος της έδωσε μαχαίρι
ποιος αγέρας θα τη φέρει
για ν’ αστράψει ο μαύρος ουρανός;
Με το μαχαίρι κόβει τη σιωπή
κι είναι σαν πέτρα σκυθρωπή
μπλέκει τα χέρια κάνει προσευχή
ποιος θα της δώσει μιαν ευχή;
Μες στο κρύο μες στ’ αγιάζι
το κορίτσι μου τρομάζει
πεθαμένο τρέχει στη βροχή.
Η ΜΑΡΙΑΝΘΗ ΤΩΝ ΑΝΕΜΩΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ :ΝΕΝΑ ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΥ
http://youtu.be/QFfH2qebfyo
Μέσα από άγνωστο χωριό κοντά στον Παρνασσό
ξεκίνησα για να δοκιμαστώ
κι αυτούς που με παιδέψανε σαν άγιο και Χριστό
τους έκοψα τον ένα τους μαστό
περπάτησα και πάτησα σε ζώντες και νεκρούς
ξεπέρασα τους δίσεκτους καιρούς
κι απόκτησα τον μύθο μου με στοχασμούς πικρούς
σε υπόγειους δρόμους άδειους και υγρούς
Με λεν Μαριάνθη κι είμ’από τρελή γενιά
μισώ του κόσμου τη βία κι απονιά
χιλιάδες μάτια με κοιτούν από μακριά
και μου μετράνε της ζωής μου τα κεριά
Μια χήρα από την Έφεσο δεν ήμουνα ποτές
δεν είχα στρατιώτες για εραστές
τα ζάρια μου τα έπαιξα στις φτωχογειτονιές
και κέντησα τον πόνο με πενιές
δεν μπόρεσα να γίνω ούτε γυναίκα ούτε ευτυχής
δεν δούλεψα σε οίκους ανοχής
και μες την αναδίπλωση της νέας εποχής
απόμεινα μια ανάμνηση ατυχής
Με λεν Μαριάνθη κι είμαι από τρελή γενιά
μισώ του κόσμου τη βία κι απονιά
χιλιάδες μάτια με κοιτούν από μακριά
και μου μετράνε της ζωής μου τα κεριά
H ΠΕΤΡΑ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ :ΦΛΕΡΥ ΝΤΑΝΤΩΝΑΚΗ
http://youtu.be/mTCGMPa_uv8
Η πέτρα είν’ ο θάνατος
η πέτρα είν’ η ζωή μου,
φυτρώσαν άσπρα γιασεμιά
μεσ’ την αναπνοή μου.
Είν’ ένα δέντρο έρημο
στην πέτρα σπάει η φωνή μου,
δεν μπαίνει αγέρας μήτε φως
πετρώνει το κορμί μου.
Είναι η κραυγή της μάνας
είναι η πληγή του κόσμου,
φέρτε κρασί φέρτε φωτιά
να κάψω τον καημό μου.
ΚΑΘΕ ΤΡΕΛΛΟ ΠΑΙΔΙ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΦΛΕΡΥ ΝΤΑΝΤΩΝΑΚΗ
http://youtu.be/L-PwPH-bb18
Κείνο το πρωί του είπα καλημέρα
Κάθε τρελό παιδί
έχει στο χέρι
φιλί της Παναγιάς
κι ένα μαχαίρι.
Κι η μάνα του δεν τραγουδά
Κάθε που σφάζονται
δυο περιστέρια
η νύχτα καίγεται
στα δυο του χέρια.
Και το κορίτσι δε μιλά.
TA ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΤΩ ΣΤΟΝ ΚΑΜΠΟ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΕΛΛΗ ΠΑΣΠΑΛΑ
http://youtu.be/XR_2l4NxHfY
Τα παιδιά κάτω στον κάμπο
δεν μιλάν με τον καιρό
μόνο πέφτουν στα ποτάμια
για να πιάσουν τον σταυρό.
Τα παιδιά κάτω στον κάμπο
κυνηγούν έναν τρελό
τον επνίγουν με τα χέρια
και τον καίνε στον γιαλό.
Έλα κόρη της σελήνης,
κόρη του αυγερινού.
Να χαρίσεις στα παιδιά μας
λίγα χάδια του ουρανού.
Τα παιδιά κάτω στον κάμπο
κυνηγάνε τους αστούς
πετσοκόβουν τα κεφάλια
από εχθρούς και από πιστούς.
Τα παιδιά κάτω στον κάμπο
κόβουν δεντρολιβανιές
και στολίζουν τα πηγάδια
για να πέσουν μέσα οι νιες.
Τα παιδιά μες τα χωράφια
κοροϊδεύουν τον παπά
του φοράνε όλα τα άμφια
και το παν στην αγορά.
Έλα κόρη της σελήνης,
έλα και άναψε φωτιά.
Κοίτα τόσα παλληκάρια
που κοιμούνται στη νυχτιά.
Τα παιδιά δεν έχουν μνήμη
τους προγόνους τους πουλούν
και ο, τι αρπάξουν δε θα μείνει
γιατί ευθύς μελαγχολούν.
ΦΕΡΤΕ ΜΟΥ ΕΝΑ ΜΑΝΤΟΛΙΝΟ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΖΩΗ ΦΥΤΟΥΣΗ
http://youtu.be/L49FX5kH-wY
Φέρτε μου ένα μαντολίνο
για να δείτε πως πονώ
κι ύστερα θα γίνω κρίνο
κι ύστερα πια θα χαθώ
Τι με νοιάζει κι αν χαθώ
αφού θα `χω γίνει κρίνο
φέρτε μου ένα μαντολίνο
Το παιδί που μ’ αγαπάει
όλο θέλει να ρωτά
τι σημαίνει Κυριακή
Σκέφτομαι γιατί ρωτάει
και φοβάμαι ότι ξεχνά
πως τον είδα Κυριακή
Φέρτε μου ένα μαντολίνο
για να δείτε πως πονώ
κι ύστερα θα γίνω κρίνο
κι ύστερα πια θα χαθώ
Τι με νοιάζει κι αν χαθώ
αφού θα `χω γίνει κρίνο
φέρτε μου ένα μαντολίνο
Το παιδί που μ’ αγαπάει
όλο θέλει να ρωτά
που πηγαίνουν τα πουλιά
Μα το δάκρυ μου κυλάει
και καθώς αυτός κοιτά
τον σκεπάζω με φιλιά
Μάνος Χατζιδάκις – Το Νησί των Συναισθημάτων
Μια φορά κι έναν καιρό, υπήρχε ένα νησί στο οποίο ζούσαν όλα τα Συναισθήματα.
Εκεί ζούσαν η Ευτυχία, η Λύπη, η Γνώση, η Αγάπη και όλα τα άλλα συναισθήματα.
Μια μέρα έμαθαν ότι το νησί τους θα βούλιαζε και έτσι όλοι επισκεύασαν τις βάρκες τους και άρχισαν να φεύγουν.
Η Αγάπη ήταν η μόνη που έμεινε πίσω. Ήθελε να αντέξει μέχρι την τελευταία στιγμή.
Όταν το νησί άρχισε να βυθίζεται, η Αγάπη αποφάσισε να ζητήσει βοήθεια.
Βλέπει τον Πλούτο που περνούσε με μια λαμπερή θαλαμηγό.
Η Αγάπη τον ρωτάει: «Πλούτε, μπορείς να με πάρεις μαζί σου;»,
«Όχι, δεν μπορώ» απάντησε ο Πλούτος. «Έχω ασήμι και χρυσάφι στο σκάφος μου και δεν υπάρχει χώρος για σένα»
Η Αγάπη τότε αποφάσισε να ζητήσει βοήθεια από την Αλαζονεία που επίσης περνούσε από μπροστά της σε ένα πανέμορφο σκάφος.
«Σε παρακαλώ βοήθησέ με» είπε η Αγάπη.
«Δεν μπορώ να σε βοηθήσω Αγάπη. Είσαι μούσκεμα και θα μου χαλάσεις το όμορφο σκάφος μου» της απάντησε η Αλαζονεία.
Η Λύπη ήταν πιο πέρα και έτσι η Αγάπη αποφάσισε να ζητήσει από αυτή βοήθεια.
«Λύπη άφησέ με να έρθω μαζί σου».
«Ω Αγάπη, είμαι τόσο λυπημένη που θέλω να μείνω μόνη μου» είπε η Λύπη.
Η Ευτυχία πέρασε μπροστά από την Αγάπη αλλά και αυτή δεν της έδωσε σημασία.
Ήταν τόσο ευτυχισμένη, που ούτε καν άκουσε την Αγάπη να ζητά βοήθεια.
Ξαφνικά ακούστηκε μια φωνή: «Αγάπη, έλα προς τα εδώ! Θα σε πάρω εγώ μαζί μου!».
Ήταν ένας πολύ ηλικιωμένος κύριος που η Αγάπη δεν γνώριζε, αλλά ήταν γεμάτη από τέτοια ευγνωμοσύνη, που ξέχασε να ρωτήσει το όνομά του.
Όταν έφτασαν στην στεριά ο κύριος έφυγε και πήγε στο δρόμο του.
Η Αγάπη γνωρίζοντας πόσα χρωστούσε στον κύριο που τη βοήθησε, ρώτησε την Γνώση:
«Γνώση, ποιος με βοήθησε»;
«Ο Χρόνος» της απάντησε η Γνώση.
«Ο Χρόνος;;» ρώτησε η Αγάπη. «Γιατί με βοήθησε o Χρόνος;»
Τότε η Γνώση χαμογέλασε και με τη βαθιά σοφία της είπε:
«Μόνο ο Χρόνος μπορεί να καταλάβει πόσο μεγάλη σημασία έχει η Αγάπη».
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ
Ο ΠΟΙΗΤΙΚΟΣ ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ (Β΄ΜΕΡΟΣ)
Ο Μάνος Χατζιδάκις έφυγε από κοντά μας , 15/7/1994. Τιμώντας το έργο του , συνεχίζουμε με το δεύτερο αυτό μέρος του μικρού μας αφιερώματος, επιλέγοντας τραγούδια που έχουν μόνο δικούς του στίχους , μιάς και θέλουμε ν΄αναδείξουμε εδώ, την ποιητική πλευρά αυτού του σπουδαίου έλληνα συνθέτη.Ας ταξιδέψουμε λίγο ακόμα στο νησί των συναισθημάτων , που τόσο απλόχερα μοιράστηκε μαζί μας.
ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΕΥΡΥΔΙΚΗΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ : ΑΡΛΕΤΤΑ
http://youtu.be/_jAg6XZTEx8
Έτσι καθώς στεκόμουν
στο σταθμό μονάχη
είχες γυρίσει παίζοντας τη ράχη
Με είδες σε είδα
θέλησα ένα χάδι
μα ο σκοπός κίνησε στο δρόμο
Τον πήραν τρένα
τον πήραν σύννεφα καπνού
τον πήρανε τα μάτια σου
και χάθηκα στον Άδη
Είσαι καλός είσαι κακός δεν ξέρω
πως σε λεν Ορφέα και μένα Ευρυδίκη
ΤΟ ΠΑΡΤΙ
ΑΠΑΓΓΕΛΛΕΙ : ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΟΡΝ
http://youtu.be/5HDp6uA-JhE
Αυτή η γειτονιά είναι για όλους μας ένα κλουβί.
Κανείς δε ζει αληθινά αυτό που θα `θελε να ζει,
γιατί το όνειρο είναι μια στιγμή
κι όλες οι άλλες οι στιγμές απελπισία.
Μέσα σ αυτό το δρόμο γεννιόμαστε, ζούμε και πεθαίνουμε,
μαζί με μας και τα όνειρά μας, μαζί με μας και τα παιδιά μας.
Γι’ αυτό ένα πάρτι σ’ αυτό το δρόμο
είναι κάτι πιο λυπητερό κι από το θάνατο.
Είναι ένα γραμμόφωνο που ολοένα ξεκουρδίζεται,
δυο ιδρωμένα χέρια στο άσπρο φόρεμα ενός κοριτσιού,
ένας σκύλος που απορεί,
ένα ποτήρι αδειανό στην άκρη της αυλής μου,
μια κόκκινη κορδέλα στα μαλλιά της,
ένας κρυφός αναστεναγμός,
ένα αρπαχτικό βλέμμα θηρίου που δεν τολμάει να αγγίξει,
ένα κλουβί στην πόρτα σου με ένα πουλί που κοιμάται….
Γι’ αυτό ένα πάρτι στο δρόμο των Ονείρων
είναι στιγμή πιο θλιβερή κι απ’ τη στιγμή του ονείρου.
Είναι ένα ξέφτισμα ζωής,
ένα παιχνίδι χάρτινο στα χέρια των αγγέλων.
Κοιτάχτε τούτο το κλουβί
είναι λιγάκι πιο μεγάλο από την καρδιά μου,
κι όμως δεν μπορεί να χωρέσει την αγάπη μου.
Κοιτάχτε και τούτο το κορίτσι
θα του χαρίσω το κλουβί κι ένα τραγούδι θα μου πει…
για το πουλί που χάθηκε, για το πουλί που πια δε ζει.
ΟΔΟΣ ΟΝΕΙΡΩΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ : BAΣΙΛΗΣ ΛΕΚΚΑΣ ( στη θρυλική παράσταση, το τραγουδούσε υπέροχα ο Γιώργος Μαρίνος)
http://youtu.be/8PA3bDnXBsw
Κάθε κήπος έχει
μια φωλιά για τα πουλιά.
Κάθε δρόμος έχει
μια καρδιά για τα παιδιά.
Μα κυρά μου εσύ,
σαν τι να λες με την αυγή
και κοιτάς τ’ αστέρια
που όλο πέφτουν σαν βροχή.
Δώσ’ μου τα μαλλιά σου
να τα κάνω προσευχή,
για να ξαναρχίσω
το τραγούδι απ’ την αρχή.
Κάθε σπίτι κρύβει
λίγη αγάπη στη σιωπή.
Μα ένα αγόρι έχει
την αγάπη για ντροπή.
ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΜΑΓΙΚΗ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ : ΕΛΣΑ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ
http://youtu.be/uxTfIpNMJ1I
Μια πόλη μαγική
ζούμε μαζί οι δυο αγαπημένοι
μια πόλη σαν κι αυτή
πεθαίνει, ζει
κι αλλάζει μαγεμένη.
Σαν πέσει η σκοτεινιά
η αναπνοή μου
θα σμίξει με τ’ αγέρι
τότες η πόλη θα φανεί
μονάχη ερημική
σαν τ’ ακριβό μου αστέρι.
ΜΕΣ Σ ΆΥΤΗ ΤΗ ΒΑΡΚΑ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΛΙΚΗ ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗ
http://youtu.be/P8ugiER8-24
Μες σ’ αυτή τη βάρκα είμαι μοναχή
κι έχω συντροφιά μου κάτασπρο πουλί
Σημάδι ρίχνω στο γιαλό, μα πώς να σου το πω
Είσαι ένα αστέρι μακρινό, τη νύχτα σε φιλώ
Θέλω να φυτέψω πεύκο λυγερό
για να μεγαλώσει και να το χαρώ
Σημάδι ρίχνω στο γιαλό, μα πώς να σου το πω
Είσαι ένα αστέρι μακρινό, τη νύχτα σε φιλώ.
Μπλέκω τα μαλλιά μου μ’ άστρα και βροχή
και στα όνειρά μου κάνω προσευχή
Σημάδι ρίχνω στο γιαλό, μα πώς να σου το πω
Είσαι ένα αστέρι μακρινό, τη νύχτα σε φιλώ.
Ο Κύκλος του C.N.S. VI
ΕΡΜΗΝΕΙΑ : ΦΛΕΡΥ ΝΤΑΝΤΩΝΑΚΗ
http://youtu.be/Bp2dN5iupTg
Εγώ είμ’ ένα σύννεφο
Κ’ εσύ ένας καημός
Αχ το παιδί μου χάθηκε στη θάλασσα
Καβάλα στ’ άλογο
Σφυρίζοντας λυπητερό σκοπό
Εγώ είμ’ ένα σύννεφο
Κ’ εσύ ένας καημός
Η μάνα του τον στόλισε
Μ’ ανθό της πικροδάφνης
Κι ο Χάροντας τον πότισε
Κρασί της λησμονιάς
Εγώ είμ’ ένα σύννεφο
Κι εσύ ένας καημός
Αχ το παιδί μου χάθηκε στη θάλασσα
Καβάλα στ’ άλογο
Σφυρίζοντας λυπητερό σκοπό
Εγώ είμ’ ένα σύννεφο
Κ’ εσύ ένας καημός
Ο ΥΜΗΤΤΟΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ : NANA MOYΣΧΟΥΡΗ
http://youtu.be/IlhMcP9Pj3o
Εκεί ψηλά στον Υμηττό υπάρχει κάποιο μυστικό
Και είναι, πώς να σάς το πω, πολύ μπλεγμένο ομολογώ
Αν και γω από παιδάκι είχα πάντα ένα μεράκι
Να ’χω συντροφιά ένα αστέρι κι ένα σκύλο στην αυλή
Όμως, εκεί στον Υμηττό, δεν μου το βγάζετ’ απ’ το μυαλό
Υπάρχει κάποιο μυστικό, εκεί ψηλά στον Υμηττό
Πέτρα που κύλησε, μη την εκρατήσεις
το ριζικό της είν’ κακό και θα μετανοήσεις
Τη συμβουλή μου αυτή μη την εξεχάσεις
γιατί ’ναι το λιγότερο τους φίλους σου να χάσεις
Όμως, εκεί στον Υμηττό, υπάρχει κάποιο μυστικό
Να το ξεχάσω δεν μπορώ, ούτε τη λύση του να βρω
Αν και γω από μικρή δεν μ’ αρέσανε τα χάδια
Ήμουνα προσεκτική, ιδιαίτερα τα βράδια
Όμως, εκεί στον Υμηττό, δεν μου το βγάζετ’ απ’ το μυαλό
Υπάρχει κάποιο μυστικό, εκεί ψηλά στον Υμηττό
ΜΗΤΕΡΑ ΚΙ΄ΑΔΕΛΦΗ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: MAΡΙΑ ΦΑΡΑΝΤΟΥΡΗ
http://youtu.be/fAgRk2hkS3Y
Η φωτιά που καίει δεν ωφελεί,
το παιδί δε γίνεται πουλί.
Μόνο κλαίει κλαίει ως το πρωί
και κανείς δεν του δίνει ένα φιλί.
Όλοι τρέχουν τρέχουν σαν τρελοί,
το παιδί θα καεί χωρίς φιλί.
Μητέρα κι αδερφή
δωσ’ μου μια ελπίδα, δωσ’ μου μιαν ευχή
η αγάπη ν’ απλωθεί
παντοτινή στη γη σαν προσευχή.
Το νερό που τρέχει στην πηγή
δεν ρωτά, δε γίνεται κραυγή.
Μόνο τρέχει τρέχει σαν τρελό
να χαθεί μέσα στο θολό νερό.
Μόνο τρέχει πάει στον ποταμό
και μας πνίγει στον πιο βαθύ καημό.
Μητέρα κι αδερφή
δωσ’ μου μια ελπίδα, δωσ’ μου μιαν ευχή
η αγάπη ν’ απλωθεί
παντοτινή στη γη σαν προσευχή.
Ο ΚΥΡ ΑΝΤΩΝΗΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ : MANOΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΜΕΛΙΝΑ ΜΕΡΚΟΥΡΗ
Μιά μαγική στιγμή , όπου ο συνθέτης τραγουδά και η Μερκούρη μεταφράζει στη Γαλλική.
http://youtu.be/9L4Tg2a5Q7k
Ο κυρ Αντώνης πάει καιρός που ζούσε στην αυλή
με ένα κανάτι κι ένα κρεβάτι και με κρασί πολύ.
Είχε δυο μάτια γαλανά κι αχτένιστα μαλλιά
κι ένα λουλούδι πάντα φορούσε στα ρούχα τα παλιά.
Αχ κυρ Αντώνη πώς σ’ αγαπάμε και μαζί σου τ’ άστρα μετράμε,
τις φωτιές για σένα πηδάμε ώσπου να `ρθει βροχή
και το θυμό σου πάντα ξεχνάμε, σαν πουλιά μαζί τριγυρνάμε
σαν παιδιά με σένα γελάμε σαν κάνεις προσευχή.
Ο κυρ Αντώνης βιάζεται να πάει να κοιμηθεί
γιατί το βράδυ στα όνειρά του θέλει να θυμηθεί
ό,τι ποτέ δεν έζησε μες τ’ όνειρό του ζει
μα η νύχτα φεύγει και λυπημένο τον βρίσκει η χαραυγή.
Αχ κυρ Αντώνη πώς σ’ αγαπάμε και μαζί σου τ’ άστρα μετράμε,
τις φωτιές για σένα πηδάμε ώσπου να `ρθει βροχή
και το θυμό σου πάντα ξεχνάμε, σαν πουλιά μαζί τριγυρνάμε
σαν παιδιά με σένα γελάμε σαν κάνεις προσευχή.
Μα ένα βράδυ ο κυρ Αντώνης στρώνει να κοιμηθεί
κι όταν ξυπνάμε τον καρτεράμε στην πόρτα να φανεί.
Μα ο κυρ Αντώνης δε θα βγει ποτέ του στην αυλή
αφού για πάντα μες τ’ όνειρό του θέλησε πια να ζει.
ΣΧΟΛΙΟ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΣΤΟ ΤΡΙΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕ ΘΕΜΑ"ΟΤΑΝ ΕΛΕΥΘΕΡΩΘΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΗ ΔΥΝΑΣΤΕΙΑ ΤΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΥΣΤΥΧΙΑ ΤΩΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΩΝ "
http://youtu.be/Q4wQnDRmDV8
http://youtu.be/9SONqbgFkFs
Αντί επιλόγου, τα λόγια του ίδιου του δημιουργού, από τη θρυλική θεατρική παράσταση ΟΔΟΣ ΟΝΕΙΡΩΝ.
.......................................
http://youtu.be/7bgyQcEih_4
Εδώ τελειώνει η μουσική για την οδό ονείρων
Εδώ τελειώνουν τα όνειρα
που μου δανείσατε οι ίδιοι μια βραδιά
δίχως να το γνωρίζετε
Τώρα είναι αργά
Κι όλοι οι φίλοι μου έχουν αποκοιμηθεί
Εγώ αθεράπευτα πιστός σ’αυτόν τον δρόμο
θα ξαγρυπνήσω ως το πρωί
για να μαζέψω τα καινούρια όνειρα που θα γεννήσετε
Να τα φυλάξω
και να σας τα ξαναδώσω μια άλλη φορά
πάλι σε μουσική.
Καληνύχτα!
ΚΑΛΗΝΥΧΤΑ, ΑΕΙΜΝΗΣΤΕ ΜΑΝΟ! ΤΟ ΠΙΑΝΟ ΣΟΥ ΑΚΟΜΑ , ΝΑΝΟΥΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΨΥΧΗ ΜΑΣ , ΜΕ ΕΞΑΙΣΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗ, ΩΣ ΤΟ ΠΡΩΊ.
Ο Μάνος Χατζιδάκις έφυγε από κοντά μας , 15/7/1994. Τιμώντας το έργο του , συνεχίζουμε με το δεύτερο αυτό μέρος του μικρού μας αφιερώματος, επιλέγοντας τραγούδια που έχουν μόνο δικούς του στίχους , μιάς και θέλουμε ν΄αναδείξουμε εδώ, την ποιητική πλευρά αυτού του σπουδαίου έλληνα συνθέτη.Ας ταξιδέψουμε λίγο ακόμα στο νησί των συναισθημάτων , που τόσο απλόχερα μοιράστηκε μαζί μας.
ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΕΥΡΥΔΙΚΗΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ : ΑΡΛΕΤΤΑ
http://youtu.be/_jAg6XZTEx8
Έτσι καθώς στεκόμουν
στο σταθμό μονάχη
είχες γυρίσει παίζοντας τη ράχη
Με είδες σε είδα
θέλησα ένα χάδι
μα ο σκοπός κίνησε στο δρόμο
Τον πήραν τρένα
τον πήραν σύννεφα καπνού
τον πήρανε τα μάτια σου
και χάθηκα στον Άδη
Είσαι καλός είσαι κακός δεν ξέρω
πως σε λεν Ορφέα και μένα Ευρυδίκη
ΤΟ ΠΑΡΤΙ
ΑΠΑΓΓΕΛΛΕΙ : ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΟΡΝ
http://youtu.be/5HDp6uA-JhE
Αυτή η γειτονιά είναι για όλους μας ένα κλουβί.
Κανείς δε ζει αληθινά αυτό που θα `θελε να ζει,
γιατί το όνειρο είναι μια στιγμή
κι όλες οι άλλες οι στιγμές απελπισία.
Μέσα σ αυτό το δρόμο γεννιόμαστε, ζούμε και πεθαίνουμε,
μαζί με μας και τα όνειρά μας, μαζί με μας και τα παιδιά μας.
Γι’ αυτό ένα πάρτι σ’ αυτό το δρόμο
είναι κάτι πιο λυπητερό κι από το θάνατο.
Είναι ένα γραμμόφωνο που ολοένα ξεκουρδίζεται,
δυο ιδρωμένα χέρια στο άσπρο φόρεμα ενός κοριτσιού,
ένας σκύλος που απορεί,
ένα ποτήρι αδειανό στην άκρη της αυλής μου,
μια κόκκινη κορδέλα στα μαλλιά της,
ένας κρυφός αναστεναγμός,
ένα αρπαχτικό βλέμμα θηρίου που δεν τολμάει να αγγίξει,
ένα κλουβί στην πόρτα σου με ένα πουλί που κοιμάται….
Γι’ αυτό ένα πάρτι στο δρόμο των Ονείρων
είναι στιγμή πιο θλιβερή κι απ’ τη στιγμή του ονείρου.
Είναι ένα ξέφτισμα ζωής,
ένα παιχνίδι χάρτινο στα χέρια των αγγέλων.
Κοιτάχτε τούτο το κλουβί
είναι λιγάκι πιο μεγάλο από την καρδιά μου,
κι όμως δεν μπορεί να χωρέσει την αγάπη μου.
Κοιτάχτε και τούτο το κορίτσι
θα του χαρίσω το κλουβί κι ένα τραγούδι θα μου πει…
για το πουλί που χάθηκε, για το πουλί που πια δε ζει.
ΟΔΟΣ ΟΝΕΙΡΩΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ : BAΣΙΛΗΣ ΛΕΚΚΑΣ ( στη θρυλική παράσταση, το τραγουδούσε υπέροχα ο Γιώργος Μαρίνος)
http://youtu.be/8PA3bDnXBsw
Κάθε κήπος έχει
μια φωλιά για τα πουλιά.
Κάθε δρόμος έχει
μια καρδιά για τα παιδιά.
Μα κυρά μου εσύ,
σαν τι να λες με την αυγή
και κοιτάς τ’ αστέρια
που όλο πέφτουν σαν βροχή.
Δώσ’ μου τα μαλλιά σου
να τα κάνω προσευχή,
για να ξαναρχίσω
το τραγούδι απ’ την αρχή.
Κάθε σπίτι κρύβει
λίγη αγάπη στη σιωπή.
Μα ένα αγόρι έχει
την αγάπη για ντροπή.
ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΜΑΓΙΚΗ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ : ΕΛΣΑ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ
http://youtu.be/uxTfIpNMJ1I
Μια πόλη μαγική
ζούμε μαζί οι δυο αγαπημένοι
μια πόλη σαν κι αυτή
πεθαίνει, ζει
κι αλλάζει μαγεμένη.
Σαν πέσει η σκοτεινιά
η αναπνοή μου
θα σμίξει με τ’ αγέρι
τότες η πόλη θα φανεί
μονάχη ερημική
σαν τ’ ακριβό μου αστέρι.
ΜΕΣ Σ ΆΥΤΗ ΤΗ ΒΑΡΚΑ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΛΙΚΗ ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗ
http://youtu.be/P8ugiER8-24
Μες σ’ αυτή τη βάρκα είμαι μοναχή
κι έχω συντροφιά μου κάτασπρο πουλί
Σημάδι ρίχνω στο γιαλό, μα πώς να σου το πω
Είσαι ένα αστέρι μακρινό, τη νύχτα σε φιλώ
Θέλω να φυτέψω πεύκο λυγερό
για να μεγαλώσει και να το χαρώ
Σημάδι ρίχνω στο γιαλό, μα πώς να σου το πω
Είσαι ένα αστέρι μακρινό, τη νύχτα σε φιλώ.
Μπλέκω τα μαλλιά μου μ’ άστρα και βροχή
και στα όνειρά μου κάνω προσευχή
Σημάδι ρίχνω στο γιαλό, μα πώς να σου το πω
Είσαι ένα αστέρι μακρινό, τη νύχτα σε φιλώ.
Ο Κύκλος του C.N.S. VI
ΕΡΜΗΝΕΙΑ : ΦΛΕΡΥ ΝΤΑΝΤΩΝΑΚΗ
http://youtu.be/Bp2dN5iupTg
Εγώ είμ’ ένα σύννεφο
Κ’ εσύ ένας καημός
Αχ το παιδί μου χάθηκε στη θάλασσα
Καβάλα στ’ άλογο
Σφυρίζοντας λυπητερό σκοπό
Εγώ είμ’ ένα σύννεφο
Κ’ εσύ ένας καημός
Η μάνα του τον στόλισε
Μ’ ανθό της πικροδάφνης
Κι ο Χάροντας τον πότισε
Κρασί της λησμονιάς
Εγώ είμ’ ένα σύννεφο
Κι εσύ ένας καημός
Αχ το παιδί μου χάθηκε στη θάλασσα
Καβάλα στ’ άλογο
Σφυρίζοντας λυπητερό σκοπό
Εγώ είμ’ ένα σύννεφο
Κ’ εσύ ένας καημός
Ο ΥΜΗΤΤΟΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ : NANA MOYΣΧΟΥΡΗ
http://youtu.be/IlhMcP9Pj3o
Εκεί ψηλά στον Υμηττό υπάρχει κάποιο μυστικό
Και είναι, πώς να σάς το πω, πολύ μπλεγμένο ομολογώ
Αν και γω από παιδάκι είχα πάντα ένα μεράκι
Να ’χω συντροφιά ένα αστέρι κι ένα σκύλο στην αυλή
Όμως, εκεί στον Υμηττό, δεν μου το βγάζετ’ απ’ το μυαλό
Υπάρχει κάποιο μυστικό, εκεί ψηλά στον Υμηττό
Πέτρα που κύλησε, μη την εκρατήσεις
το ριζικό της είν’ κακό και θα μετανοήσεις
Τη συμβουλή μου αυτή μη την εξεχάσεις
γιατί ’ναι το λιγότερο τους φίλους σου να χάσεις
Όμως, εκεί στον Υμηττό, υπάρχει κάποιο μυστικό
Να το ξεχάσω δεν μπορώ, ούτε τη λύση του να βρω
Αν και γω από μικρή δεν μ’ αρέσανε τα χάδια
Ήμουνα προσεκτική, ιδιαίτερα τα βράδια
Όμως, εκεί στον Υμηττό, δεν μου το βγάζετ’ απ’ το μυαλό
Υπάρχει κάποιο μυστικό, εκεί ψηλά στον Υμηττό
ΜΗΤΕΡΑ ΚΙ΄ΑΔΕΛΦΗ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: MAΡΙΑ ΦΑΡΑΝΤΟΥΡΗ
http://youtu.be/fAgRk2hkS3Y
Η φωτιά που καίει δεν ωφελεί,
το παιδί δε γίνεται πουλί.
Μόνο κλαίει κλαίει ως το πρωί
και κανείς δεν του δίνει ένα φιλί.
Όλοι τρέχουν τρέχουν σαν τρελοί,
το παιδί θα καεί χωρίς φιλί.
Μητέρα κι αδερφή
δωσ’ μου μια ελπίδα, δωσ’ μου μιαν ευχή
η αγάπη ν’ απλωθεί
παντοτινή στη γη σαν προσευχή.
Το νερό που τρέχει στην πηγή
δεν ρωτά, δε γίνεται κραυγή.
Μόνο τρέχει τρέχει σαν τρελό
να χαθεί μέσα στο θολό νερό.
Μόνο τρέχει πάει στον ποταμό
και μας πνίγει στον πιο βαθύ καημό.
Μητέρα κι αδερφή
δωσ’ μου μια ελπίδα, δωσ’ μου μιαν ευχή
η αγάπη ν’ απλωθεί
παντοτινή στη γη σαν προσευχή.
Ο ΚΥΡ ΑΝΤΩΝΗΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ : MANOΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΜΕΛΙΝΑ ΜΕΡΚΟΥΡΗ
Μιά μαγική στιγμή , όπου ο συνθέτης τραγουδά και η Μερκούρη μεταφράζει στη Γαλλική.
http://youtu.be/9L4Tg2a5Q7k
Ο κυρ Αντώνης πάει καιρός που ζούσε στην αυλή
με ένα κανάτι κι ένα κρεβάτι και με κρασί πολύ.
Είχε δυο μάτια γαλανά κι αχτένιστα μαλλιά
κι ένα λουλούδι πάντα φορούσε στα ρούχα τα παλιά.
Αχ κυρ Αντώνη πώς σ’ αγαπάμε και μαζί σου τ’ άστρα μετράμε,
τις φωτιές για σένα πηδάμε ώσπου να `ρθει βροχή
και το θυμό σου πάντα ξεχνάμε, σαν πουλιά μαζί τριγυρνάμε
σαν παιδιά με σένα γελάμε σαν κάνεις προσευχή.
Ο κυρ Αντώνης βιάζεται να πάει να κοιμηθεί
γιατί το βράδυ στα όνειρά του θέλει να θυμηθεί
ό,τι ποτέ δεν έζησε μες τ’ όνειρό του ζει
μα η νύχτα φεύγει και λυπημένο τον βρίσκει η χαραυγή.
Αχ κυρ Αντώνη πώς σ’ αγαπάμε και μαζί σου τ’ άστρα μετράμε,
τις φωτιές για σένα πηδάμε ώσπου να `ρθει βροχή
και το θυμό σου πάντα ξεχνάμε, σαν πουλιά μαζί τριγυρνάμε
σαν παιδιά με σένα γελάμε σαν κάνεις προσευχή.
Μα ένα βράδυ ο κυρ Αντώνης στρώνει να κοιμηθεί
κι όταν ξυπνάμε τον καρτεράμε στην πόρτα να φανεί.
Μα ο κυρ Αντώνης δε θα βγει ποτέ του στην αυλή
αφού για πάντα μες τ’ όνειρό του θέλησε πια να ζει.
ΣΧΟΛΙΟ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΣΤΟ ΤΡΙΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕ ΘΕΜΑ"ΟΤΑΝ ΕΛΕΥΘΕΡΩΘΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΗ ΔΥΝΑΣΤΕΙΑ ΤΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΥΣΤΥΧΙΑ ΤΩΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΩΝ "
http://youtu.be/Q4wQnDRmDV8
http://youtu.be/9SONqbgFkFs
Αντί επιλόγου, τα λόγια του ίδιου του δημιουργού, από τη θρυλική θεατρική παράσταση ΟΔΟΣ ΟΝΕΙΡΩΝ.
.......................................
http://youtu.be/7bgyQcEih_4
Εδώ τελειώνει η μουσική για την οδό ονείρων
Εδώ τελειώνουν τα όνειρα
που μου δανείσατε οι ίδιοι μια βραδιά
δίχως να το γνωρίζετε
Τώρα είναι αργά
Κι όλοι οι φίλοι μου έχουν αποκοιμηθεί
Εγώ αθεράπευτα πιστός σ’αυτόν τον δρόμο
θα ξαγρυπνήσω ως το πρωί
για να μαζέψω τα καινούρια όνειρα που θα γεννήσετε
Να τα φυλάξω
και να σας τα ξαναδώσω μια άλλη φορά
πάλι σε μουσική.
Καληνύχτα!
ΚΑΛΗΝΥΧΤΑ, ΑΕΙΜΝΗΣΤΕ ΜΑΝΟ! ΤΟ ΠΙΑΝΟ ΣΟΥ ΑΚΟΜΑ , ΝΑΝΟΥΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΨΥΧΗ ΜΑΣ , ΜΕ ΕΞΑΙΣΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗ, ΩΣ ΤΟ ΠΡΩΊ.
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ