Α' Μουσείο Αθηνών

Α' Μουσείο Αθηνών


«…Μουσάων Ελικωνιάδων αρχώμεθ’ αείδειν,
αί θ’ Ελικώνος έχουσιν όρος μέγα τε ζαθέον τε,
και τα περί κρήνην ιοιδέα πόσσ’ απαλοίσιν
ορχεύονται και βωμόν ερισθενέος Κρονίωνος…»

Ησιόδου Θεογονία




Αυτές της ημέρες έτυχε να με βγάλουν τα βήματα μου κατά κει..
Ένα Μουσείο με την πραγματική έννοια της λέξεως, εκεί όπου και οι εννέα Μούσες, νυχθημερόν τραγουδάνε και χορεύουν, πότε χαρούμενους, πότε μελαγχολικούς, και πότε σπαρακτικούς ρυθμούς.
Στο πρώτο και μεγαλύτερο Μουσείο της Ελλάδος, όπου μπροστά του, το κεντρικό Αρχαιολογικό, το Μουσείο Μπενάκη και της Ακροπόλεως, είναι κακόγουστες βιτρίνες κινέζικων καταστημάτων!

Και για να πω την αλήθεια, μέχρι στιγμής δεν το είχα επισκεφτεί, γιατί πολύ απλά, δεν είχα λόγο να το κάνω.
Σίγουρα θα βρεθεί κάποιος εξ-ύπνος υπουργός πολιτισμού στο μέλλον, να βάλει εισιτήριο εις τους μη έχοντας εργασία (!) και μάλιστα με το ακριβότερο αντίτιμο.
Εκεί δεν μπορεί ακόμη και ο απλός, απαίδευτος επισκέπτης, να μην θαυμάσει τα εξαιρετικά γλυπτά, τους Ναούς, τους κίονες, και την αρμονία του χώρου.
Εκεί όπου παίρνουν σάρκα και οστά τα λεγόμενα του Βιτρούβιου περί αρχιτεκτονικής χώρου, και του Ιπποκράτη στο “περί αέρων και υδάτων”.

Για όσους δεν έχουν αντιληφθεί ακόμη, αναφέρομαι στο Ά Νεκροταφείο Αθηνών, όπου η σύσταση του έχει γίνει από το 1834 με Διάταγμα του Βασιλιά Ώθονα.
Ένα Νεκροταφείο όπου περνάει μπροστά απ’ τα μάτια σου ολόκληρη η Ιστορία της Ελλάδος από την σύσταση του Ελληνικού κράτους μέχρι σήμερα.
Μια Ιστορία που θα έπρεπε να γνωρίζουμε ακόμη και την μικρότερη λεπτομέρεια της, και θα ήταν προτιμότερο, από το να γνωρίζουμε απ’ έξω και ανακατωτά τον Αριστοτέλη, τον Πρόκλο, και τον Πλάτωνα.

Είναι πολύ λυπηρό να ξέρουμε να κάνουμε τέλεια ανάλυση στον Προμηθέα του Αισχύλου και στην Ελένη του Ευριπίδη, να γνωρίζουμε κάθε λεχθέν για τα σύμπαντα και τους γαλαξίες από τους Δημόκριτο και Λεύκιππο, όμως να μην ξέρουμε να απαντήσουμε στις ποιο απλές ερωτήσεις που αφορούν την νεότερη και σύγχρονη Ιστορία του Έθνους μας…

Σαφώς και δεν μπορούμε να παραβλέψουμε το γεγονός ότι οι αρχαίοι τα είπαν όλα σε σπερματικούς λόγους.

Όμως τώρα δεν είναι της παρούσης…
Είναι πολυτέλεια…
Είναι ματαιοπονία!


‘’τά μεν διδακτά μανθάνω,
τά δ’ εύρετά ζητώ,
τά δε εύκτά παρά θεών ήτησάμην’’

(Σοφοκλής απ.75)




Ας ξαναγυρίσουμε όμως στο Μουσείο.

Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας επικρατούσε το έθιμο να θάπτουν τους νεκρούς στους περίβολους των εκκλησιών. Μετά την απελευθέρωση το έθιμο καταργήθηκε, και περιορίστηκε η ταφή μόνο στον περίβολο της Ναού του Αγίου Λαζάρου, στην νότια πλευρά του λόφου του Αρδηττού.
Εθεωρείτο τότε πολύ μακριά αυτή η θέση, και εκ του λόγου τούτου βγήκε η φράση
«Από τον Αϊ Λάζαρο στην Φανερωμένη».
Αυτή ήταν η πρώτη σύσταση του Α΄ Νεκροταφείου των Αθηνών, που για την οργάνωση και την τελική του μορφή ευθύνεται ο δήμαρχος Ν.Δ. Καλλιφορνάς το 1839. Το 1858 επί δημάρχου Γ. Σκούφου πραγματοποιήθηκε γενικός ευπρεπισμός του Νεκροταφείου, και χτίστηκε το οστεοφυλάκιο από τον Αρχιτέκτονα Φ. Μπουλανζέ.

Στο νεκροταφείο αναπαύονται πολύ μεγάλοι αγωνιστές του 1821, όπως ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνη, Γιάννης Μακρυγιάννης, Κίτσος Τζαβέλας, του Ξάνθου της φιλικής εταιρείας, του Κωλλέτη, του Βούλγαρη, και τα οστά πολλών ακόμη.



«..Μπαίνοντας εις αυτό το έργον και ακολουθώντας να γράφω δυστυχήματα αναντίον της πατρίδος και θρησκείας, οπού της προξενήθηκαν από την ανοησίαν μας και ‘διοτέλειά μας και από θρησκευτικούς και από πολιτικούς και από μας τους στρατιωτικούς, αγαναχτώντας και εγώ απ’ ούλα αυτά, ότι ζημιώσαμε την πατρίδα μας πολύ και χάθηκαν και χάνονται τόσοι αθώοι άνθρωποι, σημειώνω τα λάθη ολωνών και φτάνω ως την σήμερον, οπού δεν θυσιάζομε ποτές αρετή και πατριωτισμόν και είμαστε σε τούτην την άθλια κατάστασιν και κινδυνεύομεν να χαθούμεν..»
(Μακρυγιάννη, Απομνημονεύματα).



Εντύπωση προκαλούν με το κάλος και τον πλούτο τους, οι τάφοι των
Κ. Σεβαστόπουλου, του Καραμανλάκη, και ιδιαίτερος του Ερρίκου Σλήμαν, ο οποίος είναι δωρικός ναός, με ανάγλυφα στο βάθρο που παριστάνουν την άλωση της Τροίας, έργο του Τσίλλερ.



Τάφος του Σλήμαν


Στους διαδρόμους του συναντούμε έργα σημαντικών αρχιτεκτόνων, όπως ο Λ. Καυταντζόγλου, ο Ε. Ziller κ.ά αλλά και γλυπτών, όπως ο Γιαννούλης Χαλεπάς (1851-1938), ο Ιωάννης Βιτσάρης (1844 – 1892), ο Λάζαρος Φυτάλης (1831-1909), ο Γεώργιος Βιδάλης (1840-1901), ο Δημήτριος Ζ. Φιλιππότης (1839-1919) κ.ά.
Οι γλύπτες ήταν κυρίως Τήνιοι και επηρεασμένοι από τα δυτικά ρεύματα, ιδιαίτερα από τη σχολή του ιταλού γλύπτη Antonio Canova (1757-1822), κατασκεύασαν αριστουργήματα.

Ακόμη μέσα στο νεκροταφείο υπάρχει κτήριο που ονομάζεται γλυπτο-φυλάκιο, όπου μέσα υπάρχουν πραγματικά αριστουργήματα…

Ας κοιτάξουμε λοιπόν καλύτερα την πανέμορφη και σπουδαία γωνιά των Αθηνών, και ας προσπαθήσουμε να αφουγκραστούμε αυτά που έχουν και που δεν έχουν να μας πουν οι μόνιμοι κάτοικοι του, όπως και να τους λένε, ότι καλό η κακό έχουν κάνει στον τόπο τους.


«..δια το μηδεμίαν ετοιμοτέραν είναι τοίς ανθρώποις διόρθωσιν τής των προγεγενημένων πράξεων επιστήμης. Επεί δ’ ού τινές ούδ’ επί ποσόν, αλλά πάντες ως έπος ειπείν αρχή και τέλει κέχρηνται τούτω, φάσκοντες αληθινωτάτη μέν είναι παιδείαν και γυμνασίαν προς τάς πολιτικάς πράξεις την έκ της ιστορίας μάθησιν, εναργεστάτην δε και μόνην διδάσκαλον τού δύνασθαι τάς της τύχης μεταβολάς γεναίως υποφέρειν την των αλλοτρίων περιπετειών υπόμνησιν, δήλον ώς ουδενί μέν άν δόξαι καθήκειν περί τών καλώς και πολλοίς ειρημένων ταύτο λογείν, ήκιστα δ’ ημίν..»

..διότι δεν υφίσταται άλλος τρόπος δια να διορθωθούν οι άνθρωποι, τρόπος καταλληλότερος από την γνώση των ιστορικών γεγονότων του παρελθόντος. Και όμως όχι μόνο ολίγοι και μόνον τυχαίως, αλλά όλοι σχεδόν οι ιστορικοί, μπορεί να πεί κανείς, από την αρχή μέχρι του τέλους των έργων τους, διαπίστωσαν ότι τα διδάγματα που προκύπτουν εκ της ιστορίας είναι η αποτελεσματικωτέρα και η αληθεστέρα προετοιμασία για την πολιτική ζωή, η δε ανάμνηση των συμφορών των συνανθρώπων μας, ο καταλληλότερος διδάσκαλος, που μας διδάσκει να υποφέρουμε ευγενικά της μεταβολές της μοίρας..

Πολύβιος α,1



Χαβουτσάς Βλάσης