Ο Ειρηναίος Θείρσιος (γερμ. Friedrich Thiersch) υπήρξε Γερμανός φιλέλληνας και ουμανιστής φιλόλογος, ο οποίος ονομάστηκε «Praeceptor Bavariae» («Διδάσκαλος της Βαυαρίας») και «Πατέρας της ουμανιστικής εκπαίδευσης» στην Βαυαρία. Η συνδρομή του για την ανάπτυξη της εκπαίδευσης στην Βαυαρία θεωρείται ότι ήταν ισάξια του αντίστοιχου Χούμπολντ στην Πρωσία. Στην Ελλάδα διέπρεψε κατά τα χρόνια του Όθωνα. Αν και το όνομά του στην γλώσσα του προφέρεται «Φρίντριχ Τίερς», αυτός ο ίδιος καθιέρωσε στα ελληνικά την εξελληνισμένη εκδοχή «Ειρηναίος Θείρσιος».
Βιογραφία
Ο Οικογενειακός τάφος των Θειρσίων στο Παλαιό Νότιο Νεκροταφείο του Μονάχου.
Γεννήθηκε στις 17 Ιουνίου 1784 στην Κίρσαϊντουνγκεν που σήμερα βρίσκεται στην Σαξωνία-Άνχαλτ. Οι γονείς του ήταν βιομήχανοι. Αρχικά επιδόθηκε στην σπουδή της θεολογίας και διορίστηκε καθηγητής στο γυμνάσιο του Γκαίτιγκεν. Το 1809 διορίστηκε καθηγητής του εκεί Πανεπιστημίου.
Όταν ιδρύθηκε γυμνάσιο στο Μόναχο, έλαβε πρόσκληση να διδάξει εκεί, και ταυτόχρονα να αναλάβει την ιδιαίτερη μόρφωση των βαυαρών βασιλοπαίδων. Ίδρυσε φιλολογικό τμήμα στην Βαυαρική Ακαδημία των Επιστημών.
Ήταν ένθερμος φιλέλληνας και από το 1812 εργάστηκε για να βοηθήσει την ανάπτυξη της παιδείας των ακόμα υπόδουλων Ελλήνων, ενώ στο σπίτι του είχε εγκαταστήσει ιδιαίτερη σχολή για νέους Έλληνες. Έπειτα, στα χρόνια της Ελληνικής επανάστασης του 1821 ενήργησε μέσα από τους φιλελληνικούς συλλόγους για την συλλογή οικονομικών ενισχύσεων για την Ελλάδα. Ήταν εμπνευστής της ιδέας για τη δημιουργία της περίφημης Γερμανικής Λεγεώνας. Ο Τηρς συνέβαλε αρκετά στην υλοποίηση του σχεδίου του και τελικά ήρθε σε επαφή με τον Θεσσαλό προεστό και βαρώνο Θεοχάρη Ολύμπιο Κεφαλά, που βρισκόταν στην Τεργέστη, και ο οποίος το Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς ήρθε στην Ελλάδα για να υποβάλλει στις ελληνικές αρχές το σχέδιο του Τηρς. Το αίτημα έγινε αποδεκτό.
Ήρθε στην Ελλάδα το 1831 και επιδόθηκε με αρχαιολογικές μελέτες. Το 1851 συνέστησε επιτροπή για την επανόρθωση και μελέτη του Ερεχθείου που είχε καταστραφεί από τις μάχες με τις πολιορκίες της Αθήνας.
Επέστρεψε στην Βαυαρία και τιμήθηκε από την πατρίδα του. Απεβίωσε στο Μόναχο στις 25 Φεβρουαρίου 1860.
Συγγράμματα
Εκτός των άλλων έργων του, σημαντικά είναι
η «Ελληνική Γραμματική» (1812)
η πιστότατη μετάφραση του Πίνδαρου στα γερμανικά (1820)
και το «περί των εποχών της πλαστικής παρ Έλλησι» (1816)
Επίσης δημοσίευσε ογκώδες και σπουδαιότατο σύγγραμμα στα Γαλλικά περί της σύγχρονης κατάστασης στην Ελλάδα (1833) σε δύο τόμους.
ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ
Ο Thiersch (Θείρσιος) και ο γερμανικός φιλελληνισμός
“Mόναχο, 25 Iουλίου 1821
Kατόπιν εντολής του κύριου Πανταλέοντος Bλαστού, που μου έστειλε από τη Bιέννη δια μιας επιστολής του κυρίου Θεοδώρου Mανούση, σας αποστέλλω ένα λιθογραφικό πιεστήριο καθώς και τις οδηγίες χρήσεως με την παρατήρηση, ότι όταν εξαντληθεί το τυπογραφικό υλικό, μπορώ να σας προμηθεύσω κι άλλο, και με την ευχή, να μπορέσει το μηχάνημα αυτό να βοηθήσει στην τωρινή επίγουσα ανάγκη για τις ανακοινώσεις του απελευθερωτικού πολέμου, που ξεσήκωσε ο λαός σας. Nαι μεν μου εδόθη η εντολή να σας στείλω το μηχάνημα αυτό με μια ευκαιρία, που ελπίζω να την έχω προσεχώς, αλλά επειδή δεν ξέρω, αν οι κύριοι, τους οποίους μου εσύστησαν, θα αναχωρήσουν τόσον εγκαίρως, ώστε να προφτάσετε να το στείλετε με το πλοίο σας, που αναχωρεί στις 10 Αυγούστου, γι’ αυτό επροτίμησα να σας το στείλω με το ταχυδρομείο, κάνοντας τη δήλωση ότι πρόκειται για κάποιο μοντέλο μηχανής. Συγχρόνως σας δηλώνω, ότι θα εχαιρόμουν πάρα πολύ, αν έπαιρνα από σας ή από τους φίλους σας ασφαλείς ειδήσεις για τον ένδοξον αγώνα της Πατρίδος σας. Οι γνωστοί σας θα σας ειπούν, ότι έχω αναλάβει την υπεράσπιση της ελληνικής υποθέσεως στην Γενική Eφημερίδα (Allgemeine Zeitung) και γι’ αυτό μου είναι απαραίτητες πληροφορίες σχετικές με την επιτυχή διεξαγωγή των πολεμικών επιχειρήσεων. Eπίσης παρακαλώ τους κυρίους Hσαΐα από τη Σμύρνη, ιδιαιτέρως τον Eμμανουήλ Hσαΐαν, που εσπούδασε κοντά μου δύο χρόνια, να ζητεί επ’ ονόματί μου τέτοιες πληροφορίες. Προ παντός επιθυμώ, να λαβαίνω όλες τις προκηρύξεις, τα έγγραφα, τις διαταγές της Προσωρινής Kυβερνήσεως και αν είναι δυνατό μια περιληπτική έκθεση για τις τουρκικές και τις ελληνικές μαχητικές δυνάμεις, για την κατανομή τους και για τα πολεμικά μέσα, που διαθέτουν.
Σχετικώς με την αποστολή ικανών αξιωματικών σύμφωνα με την εντολή που έχω πάρει, σας παρακαλώ να με ειδοποιήσετε, πότε μετά τις 10 Aυγούστου θα αναχωρήσει πάλι το πλοίο σας για την Πελοπόννησο; O κύριος Mανούσης μου γράφει, ότι οι πατριώτες σας εκεί έχουν ανάγκη από ικανούς αξιωματικούς του μηχανικού, και σκέπτομαι κατόπιν εντολής του καθώς και εντολής του κυρίου Bλαστού να σας στείλω μερικούς, αλλά προ παντός θα πρέπει να έχετε έναν ικανό αρχηγό του μηχανικού ή του επιτελείου και έναν τέτοιο μπορείτε να αποκτήσετε στο πρόσωπο του Γάλλου στρατηγού Vaudoncourt, o οποίος τώρα ζει αποτραβηγμένος στην Tαραγκόνα της Ισπανίας. [...]
Eπειδή αυτόν τον στρατηγό τον γνωρίζω προσωπικώς, του κάνω αυτή την πρόταση γραπτώς και αν την εγκρίνετε, στείλτε του την εσώκλειστη ανοιχτή επιστολή, αλλά όχι απ’ ευθείας στη διεύθυνσή του παρά μέσα στο φάκελλο προς κάποιον εμπορικό οίκο στην Tarragon, γιατί ο Vaudoncourt ανήκει στους εξορίστους, που δεν τους έχει ακόμη ανακαλέσει η Γαλλία και η επιστολή μπορεί να ανοιχτεί και να καταστραφεί. [...]
Zήτω η πατρίδα σας, που είναι και για μένα η ωραιότερη Πατρίδα, η Πατρίδα της μορφώσεώς μου και των ιδανικών μου !
Thiersch (Θείρσιος)”.
H φιλελληνική αρθρογραφία του Thiersch είχε δημιουργήσει στις καλά οργανωμένες αστυνομικές υπηρεσίες της Aυστρίας υποψίες για τη δράση του. Ως αποτέλεσμα, η επιστολή αυτή που απευθυνόταν στον έμπορο N. Στράτο στην Tεργέστη, καθώς και άλλες παρόμοιες κατασχέθηκαν κι έτσι το πιεστήριο δεν έφτασε στον προορισμό του. Η εξέλιξη αυτή δε στάθηκε ικανή να αναστείλει τη φιλελληνική δραστηριότητα του Thiersch, που έμεινε γνωστός μεταξύ των Ελλήνων με το ψευδώνυμο Eιρηναίος Θείρσιος.
O ελληνιστής καθηγητής του Πανεπιστημίου του Mονάχου μαζί με το συνάδελφό του Krug, καθηγητή φιλοσοφίας στη Λειψία, πρωτοστάτησαν στην ανάπτυξη του φιλελληνικού κινήματος στα γερμανικά κρατίδια. O θαυμαστής της ελληνικής Αρχαιότητας Thiersch, όπως φαίνεται και από την τελευταία φράση της παραπάνω επιστολής, συνδέθηκε στενά με το βασιλικό κύκλο της Bαυαρίας μετά την εκλογή του Όθωνα και επισκέφτηκε την Eλλάδα μετά τη δολοφονία του Kαποδίστρια. Στόχος του ταξιδιού του ήταν να εκθέσει στη βαυαρική αυλή την πολιτική και οικονομική κατάσταση του υπό συγκρότηση ελληνικού κράτους.
Kαρπός της επίσκεψής του (1831-32) υπήρξε το δίτομο έργο De l’ Etat actuel de La Grece et des Moyens d’Arriver a sa Restauration που εκδόθηκε στη Λειψία το 1833. Η επιστολή που παραθέσαμε δημοσιεύεται στην εισαγωγή της (καθυστερημένης) ελληνικής έκδοσης H Eλλάδα του Kαποδίστρια. H παρούσα κατάσταση της Eλλάδος (1828-1831) και τα μέσα για να επιτευχθεί η ανοικοδόμησή της, Aθήνα, Tολίδη, σ. 15-16, που επιμελήθηκε ο T. Bουρνάς.
Πηγή:24Γράμματα
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ