.............
Η κύρια σημασία της λέξης φιλοτιμία ,είναι επιθυμία της τιμητικής διάκρισης και η έφεσις γι΄ανάδειξη. Είναι η κινητήρια δύναμη που ωθεί κάποιον να επιδιώξει το δημόσιο σεβασμό , ενώ παράλληλα σήμαινε(στην αρχαιότητα) και την ικανοποίηση από την επίτευξη υψηλών στόχων.
......................
Για πρώτη φορά εντοπίζεται στον Πίνδαρο, σε πολιτικό πλαίσιο, όπου η χρήση του επιρρήματος άγαν προσδίδει αρνητική σημασία στην έννοια .Η υπερβολική φιλοτιμία φέρνει οδύνη στις πόλεις ( άγαν φιλοτιμίαν μνώμενοι εν πόλεσιν άνδρες ιστάσιν άλγος εμφανές).Στον Ηρόδοτο έχει επίσης αρνητική σημασία. Η κόρη του Περίανδρου προτρέποντας τον αδελφό της Λυκόφρονα να επιστρέψει από την Κέρκυρα, όπου ήταν εξόριστος, στην Κόρινθο και να διαδεχθεί τον πατέρα τους στην εξουσία, υποστηρίζει ότι η φιλοτιμίη είναι κτήμα σκαιόν. Ο Λυκόφρων υπερασπιζόμενος την προσωπική του αξιοπρέπεια, θέτει τη δική τιμή πάνω από αυτήν του οίκοι. Σύμφωνα με το Διογένη Λαέρτιο, ο Πρωταγόρας έγραψε πραγματεία Περί φιλοτιμίας, η οποία καταδεικνύει τη θεωρητική ενασχόληση των σοφιστών με αυτό το θέμα.
Από τα κείμενα των αττικών συγγραφέων οι τραγωδίες παρέχουν τις πρώτες μαρτυρίες, φιλότιμος ευχά (Αισχ.Ικέτ) μεγάλαι φιλότιμοι Νυκτός παίδες ( Αισχυλ.Ευμ.) φιλότιμον ήθος πλούσιον (Ευριπ.Ικέτ.) .Κατά την περίοδο όμως του πελοποννησιακού πολέμου και συγκεκριμένα από το 411 π.Χ κ.ε, άρχισαν να αξιολογούνται τα προβλήματα που προκαλούσε η ιδιοτελής πλέον φιλοτιμία στην πολιτική πρακτική. Η υπέρμετρη επιθυμία της προβολής και προσπάθεια για προσωπική ανάδειξη που παρατηρούνται κατά τα τέλη του 5ου αι.π.Χ και μαρτυρούνται στα κείμενα της εποχής, εξασφαλίζουν αρνητικό πρόσημο στην έννοια. Στον Ευριπίδη (Φοίνισσαι) η Ιοκάστη , σε μια μάταιη προσπάθεια να συμφιλιώσει τους γιούς της, απευθυνόμενη στον Ετεοκλή , τον παρακαλεί να τιμά την Ισότητα την οποία αντιπαραβάλλει προς την προσωποποιημένη Φιλοτιμίαν.η τελευταία μάλιστα , υπέρμετρη φιλοδοξία χαρακτηρίζεται κακίστη δαιμόνων , εφόσον διαλύει την ευδαιμονία πολλών οίκων και πόλεων. Σε άλλη τραγωδία (Ιφιγένεια εν Αυλίδι) ο Μενέλαος αναφέρει το φιλότιμον που εκδήλωσε ο Αγαμέμνων, όταν επέδειξε ιδιαίτερο ζήλο ν΄αναλάβει την αρχιστρατηγία και στο στίχο 527 ο Οδυσσέα, σύμφωνα πάλι με το Μενέλαο, φιλοτιμία ενέχεται, δεινώ κακώ. Στον Αριστοφάνη(Θεσμοφοριάζουσαι) σε μια παρωδία της εκκλησίας του δήμου, για γυναίκα ξεκινάει την αγόρευσή της ορκιζόμενη πως το κίνητρό της για ν΄ανεβεί στο βήμα δεν ήταν η φιλοτιμία. Στους Βατράχους, ο Διόνυσος χαρακτηρίζει τον Ηρακλή φιλοτιμούμενον επειδή καυχιόταν και μεγαλοποιούσε τα πράγματα (αναφέροντας όφεις και θηρία) για να τον κάνει να φοβηθεί, ξέροντας ότι ήταν παλικάρι.το κίνητρο δηλαδή που του προσάπτει ο Δίονυσος είναι η ανταγωνιστική φιλοδοξία.
Ο Θουκυδίδης αναφέρεται τρεις φορές στα ολέθρια αποτελέσματα της φιλοτιμίας, τονίζει ότι οι διάδοχοι του Περικλή ακολούθησαν πολιτική προσωπικών φιλοδοξιών και συμφερόντων που αποδείχτηκε επιζήμια.
H φράση έχει σαφώς αρνητική απόχρωση.Ο ιστορικός μάλιστα επισημαίνει ότι από αυτή τη φιλοτιμία , μπορεί ν΄αφανισθεί μία ολιγαρχία εκ δημοκρατίας γενομένη καθώς πάντες γαρ αυθημερόν αξιούσιν ούχ όπως ίσοι, αλλά και πολύ πρώτος αυτός έκαστος είναι. Ο D.WHITEHEAD παρατηρεί στον Επιτάφιον του Περικλή, το πρώιμο στάδιο μιάς εξέλιξης κατά την οποία οι αθέμιτες ατομικές φιλοδοξίες που εκδηλώνονταν παράλληλα με το θεσμικό πλαίσιο του δημοκρατικού πολιτεύματος αντέβαιναν δε στο δημόσιο όφελος, εναρμονίστηκαν σταδιακά με τις ανάγκες της πόλης. Θεωρεί ότι το συγκεκριμένο χωρίο (το γαρ φιλότιμον αγήρων μόνον) όπου η σημασία του ουσιαστικοποιημένου επιθέτου φιλότιμον είναι θετική, αποτελεί επιχείρημα εναντίον της άποψης ότι το αφηρημένο ουσιαστικό είχε καθ΄αυτό αρνητική σημασία σε όλη τη διάρκεια του 5ου αι.και δεν απέκτησε θετική σημασία πριν από τον 4ο.
Στις αρχές λοιπόν του 4ου αι. η φιλοτιμία είχε ήδη μετατραπεί σε δημόσια αρετή και χαρακτήριζε πρόσωπα τα οποία είχαν προθυμοποιηθεί να ευεργετήσουν την πόλη γνωρίζοντας εκ των προτέρων ότι η εκκλησία του δήμου θα τους ανταπέδιδε την ευεργεσία με την απονομή τιμών. Ο Κ.DOVER καταγράφει τους τρόπους με τους οποίους εκδηλωνόταν η φιλοτιμία παραπέμποτνας σε αττικά ρητορικά κείμενα. Τέτοιοι ήταν η γενναιόδωρη εκλήρωση των οικονομικών υποχρεώσεων στο πλαίσιο των λειτουργιών , η αυταπάρνηση στους πολεμικούς κινδύνους, οι υπηρεσίες των στρατηγών προς όφελος της πατρίδας, η υποταγή του ατομικού συμφέροντος στις ανάγκες της πόλης. Η τιμή εκφραζόταν με τον έπαινο, το θαυμασμό , το σεβασμό και συχνά με υλικές ανταμοιβές που απονέμονταν σε αναγνώριση της επιτυχούς δράσης του φιλοτιμουμένου.Μερικές από αυτές τις υλικές ανταμοιβές ήταν οι χρυσοί στέφανοι, η «ατέλεια», η τιμητική θέση στο θέατρο και η δωρεάν σίτιση από το πρυτανείο.
Θετικά χρησιμοποιεί την έννοια ο Ξενοφών. Στα Απομνημονεύματα η φιλοτιμία παρουσιάζεται ως κίνητρο για καλές και ένδοξες πράξεις (φιλοτιμία ήπερ μάλιστα παροξύνει προς τα καλά και τα έντιμα).Στον Ιέρωνα αποτελεί την έμφυτη τάση ορισμένων ανθρώπων για τις τιμές, η οποία τους διακρίνει όχι μόνο από τα ζώα αλλά και από τους γύρω τους ( η δε φιλοτιμία ούτ΄εν τοις αλόγοις ζώοις εμφύεται ούτ΄εν άπασιν ανθρώποις). Ο Πλάτων στην Πολιτεία συνδέει τη φιλοτιμίαν με το λακωνικό πολίτευμα ( τον φιλόνικόν τε και φιλότιμον, κατά την Λακωνικήν εστώτα πολιτείαν) και με την τιμοκρατία , ενώ κυρίαρχο ρόλο στο φιλόδοξο χαρακτήρα παίζει το θυμοειδές μέρος της ψυχής. Στο Φαίδωνα, οι φιλόσοφοι διαφοροποιούνται από τους φιλοτίμους και τους φιλοχρημάτους. Ο Αριστοτέλης στα Ηθικά Νικομάχεια χαρακτηρίζει τη φιλοτιμίαν ψυχική ηδονή, αλλά προβληματίζεται αναφορικά με την ένταξή της στη θεωρία της μεσότητας. Δεν μπορεί να θεωρηθεί αρετή, επειδή η μεσότητα προϋποθέτει την επιδίωξη τιμής με τον τρόπο που πρέπει και από κει που πρέπει. Η φιλοτιμία αποτελεί υπερβολή αλλά, δεδομένης της έλλειψιης ονομασίας για τη μεσότητα, εγείρει αξιώσεις πάνω στη μεσότητα, όπως ακριβώς και η έτερη ακραία ιδιότητα, η αφιλοτιμία. Από τα μέσα του 4οθ αι. κ.ε η θετική εξέλιξη της φιλοτιμίας επιβεβαιώνεται από τιμητικές επιγραφές με τις οποίες η πόλη εκφράζει την ευγνωμοσύνη της προς τους ευεργέτες της και αναγνωρίζει εμπράκτως την ανιδιοτελή φιλοτιμίαν που επέδειξαν για το κοινό όφελος.
Ο Πλούταρχος πραγματεύεται τη φιλοτιμίαν στα Πολιτικά παραγγέλματα και υπογραμίζει τις αρνητικές συνέπειές της στην πολιτική ζωή. Διατείνεται ότι εμφανίζεται σε τολμηρούς χαρακτήρες και ότι το κύμα του πλήθους συχνά εξυψώνοντάς την και εξωθώντας τη με τους επαίνους, την κάνει ασυγκράτητη και δυσκολομεταχείριστη. Ο Χειρωνέας προτείνει τη χαλιναγώγησή της, διότι ο κάθε άνθρωπος φέρει στην ψυχή του τιμή άφθαρτη και αμόλυντη από το φθόνο και τις κατηγορίες. Η πραγματική τιμή πρέπει να είναι συμβολική για να παραμένει πολύ χρόνο (σύμβολον την τιμήν , ίνα και διαμένη πολύν χρόνον). Στους πολιτικούς μάλιστα που δεν μπορούν ν΄αποκρούσουν τις λαικές εκδηλώσεις ευγνωμοσύνης, συνιστά ν΄αρκούνται μόνο σε επιγραφές, πλάκες, ψηφίσματα και κλαδιά ελιάς.
Ο J.WALSH παρατηρεί ότι στα Πολιτικά παραγγέλματα κάθε αναφορά στη φιλοτιμίαν σχετίζεται με την επιδίωξη υλικών τιμητικών διακρίσεων , ενώ στη σειρά των Παραλλήλων Βίων η έννοια αναφέρεται επιπλέον και στην επιδίωξη της εν γένει κοινωνικής υπόληψης………
Θετικός , κατά Πλούταρχο, είναι ο ρόλος της φιλοτιμίας στους νέους. Στον ΄Αγιν, αναγνωρίζεται ότι η φιλοδοξία των νέων, εφόσον αυτοί στοχεύουν σε ωραίες πράξεις, συμβάλλει στην ανάπτυξη των αρετών. Φυσικά κρίνεται απαραίτητη, και όχι μόνο αναφορικά με τους νέους, η σύνδεση της φιλοτιμίας με το φιλόκαλον.Δεν πρέπει κάποιος να επιδιώκει το ένδοξον, θεωρώντας ότι αυτό είναι άγαθόν, αλλά οφείλει να πράττει το καλόν, μέσω του οποίου μπορεί να κατακτήσει τη δόξα………….
Με αποδοκιμασία ,αντιμετωπίζει ο βιογράφος την εκδήλωση φιλοτιμίας σε προχωρημένη ηλικία. Ο Μάρκελλος, έχοντας υπερβεί τα εξήντα έτη, επιθυμεί διακαώς ν΄αγωνισθεί ο ίδιος εναντίον του Αννίβα.Παιδαριώδες χαρακτηρίζεται το πάθος που τον διακατέχει (μειρακιώδες και φιλοτιμότερον πάθος ή κατά πρεσβύτην τοσούτον ) . Η φιλοτιμία του ηλικιωμένου Φάβιου Μάξιμου ερμηνεύεται ως παρέκκλιση από το θετική φύση του. Ένώ θα έπρεπε, να έχουν καταλαγιάσει τα πάθη στους ηλικιωμένους, εντούτοις πολλοί από αυτούς κυριεύονται από νεανική φιλοδοξία, ασύμβατη προς την ηλικία τους.Πρόκειται για ένα άκαιρον χαρακτηριστικό που συχνά, σ΄αυτή την ηλικία, αποβαίνει καταστροφικό.
Αποσπάσματα από την εισαγωγή εργασίας Ηλία Στράντζαλη για το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, με τίτλο Η ΦΙΛΟΤΙΜΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΥΣ ΒΙΟΥΣ ΤΟΥ ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ
Η κύρια σημασία της λέξης φιλοτιμία ,είναι επιθυμία της τιμητικής διάκρισης και η έφεσις γι΄ανάδειξη. Είναι η κινητήρια δύναμη που ωθεί κάποιον να επιδιώξει το δημόσιο σεβασμό , ενώ παράλληλα σήμαινε(στην αρχαιότητα) και την ικανοποίηση από την επίτευξη υψηλών στόχων.
......................
Για πρώτη φορά εντοπίζεται στον Πίνδαρο, σε πολιτικό πλαίσιο, όπου η χρήση του επιρρήματος άγαν προσδίδει αρνητική σημασία στην έννοια .Η υπερβολική φιλοτιμία φέρνει οδύνη στις πόλεις ( άγαν φιλοτιμίαν μνώμενοι εν πόλεσιν άνδρες ιστάσιν άλγος εμφανές).Στον Ηρόδοτο έχει επίσης αρνητική σημασία. Η κόρη του Περίανδρου προτρέποντας τον αδελφό της Λυκόφρονα να επιστρέψει από την Κέρκυρα, όπου ήταν εξόριστος, στην Κόρινθο και να διαδεχθεί τον πατέρα τους στην εξουσία, υποστηρίζει ότι η φιλοτιμίη είναι κτήμα σκαιόν. Ο Λυκόφρων υπερασπιζόμενος την προσωπική του αξιοπρέπεια, θέτει τη δική τιμή πάνω από αυτήν του οίκοι. Σύμφωνα με το Διογένη Λαέρτιο, ο Πρωταγόρας έγραψε πραγματεία Περί φιλοτιμίας, η οποία καταδεικνύει τη θεωρητική ενασχόληση των σοφιστών με αυτό το θέμα.
Από τα κείμενα των αττικών συγγραφέων οι τραγωδίες παρέχουν τις πρώτες μαρτυρίες, φιλότιμος ευχά (Αισχ.Ικέτ) μεγάλαι φιλότιμοι Νυκτός παίδες ( Αισχυλ.Ευμ.) φιλότιμον ήθος πλούσιον (Ευριπ.Ικέτ.) .Κατά την περίοδο όμως του πελοποννησιακού πολέμου και συγκεκριμένα από το 411 π.Χ κ.ε, άρχισαν να αξιολογούνται τα προβλήματα που προκαλούσε η ιδιοτελής πλέον φιλοτιμία στην πολιτική πρακτική. Η υπέρμετρη επιθυμία της προβολής και προσπάθεια για προσωπική ανάδειξη που παρατηρούνται κατά τα τέλη του 5ου αι.π.Χ και μαρτυρούνται στα κείμενα της εποχής, εξασφαλίζουν αρνητικό πρόσημο στην έννοια. Στον Ευριπίδη (Φοίνισσαι) η Ιοκάστη , σε μια μάταιη προσπάθεια να συμφιλιώσει τους γιούς της, απευθυνόμενη στον Ετεοκλή , τον παρακαλεί να τιμά την Ισότητα την οποία αντιπαραβάλλει προς την προσωποποιημένη Φιλοτιμίαν.η τελευταία μάλιστα , υπέρμετρη φιλοδοξία χαρακτηρίζεται κακίστη δαιμόνων , εφόσον διαλύει την ευδαιμονία πολλών οίκων και πόλεων. Σε άλλη τραγωδία (Ιφιγένεια εν Αυλίδι) ο Μενέλαος αναφέρει το φιλότιμον που εκδήλωσε ο Αγαμέμνων, όταν επέδειξε ιδιαίτερο ζήλο ν΄αναλάβει την αρχιστρατηγία και στο στίχο 527 ο Οδυσσέα, σύμφωνα πάλι με το Μενέλαο, φιλοτιμία ενέχεται, δεινώ κακώ. Στον Αριστοφάνη(Θεσμοφοριάζουσαι) σε μια παρωδία της εκκλησίας του δήμου, για γυναίκα ξεκινάει την αγόρευσή της ορκιζόμενη πως το κίνητρό της για ν΄ανεβεί στο βήμα δεν ήταν η φιλοτιμία. Στους Βατράχους, ο Διόνυσος χαρακτηρίζει τον Ηρακλή φιλοτιμούμενον επειδή καυχιόταν και μεγαλοποιούσε τα πράγματα (αναφέροντας όφεις και θηρία) για να τον κάνει να φοβηθεί, ξέροντας ότι ήταν παλικάρι.το κίνητρο δηλαδή που του προσάπτει ο Δίονυσος είναι η ανταγωνιστική φιλοδοξία.
Ο Θουκυδίδης αναφέρεται τρεις φορές στα ολέθρια αποτελέσματα της φιλοτιμίας, τονίζει ότι οι διάδοχοι του Περικλή ακολούθησαν πολιτική προσωπικών φιλοδοξιών και συμφερόντων που αποδείχτηκε επιζήμια.
H φράση έχει σαφώς αρνητική απόχρωση.Ο ιστορικός μάλιστα επισημαίνει ότι από αυτή τη φιλοτιμία , μπορεί ν΄αφανισθεί μία ολιγαρχία εκ δημοκρατίας γενομένη καθώς πάντες γαρ αυθημερόν αξιούσιν ούχ όπως ίσοι, αλλά και πολύ πρώτος αυτός έκαστος είναι. Ο D.WHITEHEAD παρατηρεί στον Επιτάφιον του Περικλή, το πρώιμο στάδιο μιάς εξέλιξης κατά την οποία οι αθέμιτες ατομικές φιλοδοξίες που εκδηλώνονταν παράλληλα με το θεσμικό πλαίσιο του δημοκρατικού πολιτεύματος αντέβαιναν δε στο δημόσιο όφελος, εναρμονίστηκαν σταδιακά με τις ανάγκες της πόλης. Θεωρεί ότι το συγκεκριμένο χωρίο (το γαρ φιλότιμον αγήρων μόνον) όπου η σημασία του ουσιαστικοποιημένου επιθέτου φιλότιμον είναι θετική, αποτελεί επιχείρημα εναντίον της άποψης ότι το αφηρημένο ουσιαστικό είχε καθ΄αυτό αρνητική σημασία σε όλη τη διάρκεια του 5ου αι.και δεν απέκτησε θετική σημασία πριν από τον 4ο.
Στις αρχές λοιπόν του 4ου αι. η φιλοτιμία είχε ήδη μετατραπεί σε δημόσια αρετή και χαρακτήριζε πρόσωπα τα οποία είχαν προθυμοποιηθεί να ευεργετήσουν την πόλη γνωρίζοντας εκ των προτέρων ότι η εκκλησία του δήμου θα τους ανταπέδιδε την ευεργεσία με την απονομή τιμών. Ο Κ.DOVER καταγράφει τους τρόπους με τους οποίους εκδηλωνόταν η φιλοτιμία παραπέμποτνας σε αττικά ρητορικά κείμενα. Τέτοιοι ήταν η γενναιόδωρη εκλήρωση των οικονομικών υποχρεώσεων στο πλαίσιο των λειτουργιών , η αυταπάρνηση στους πολεμικούς κινδύνους, οι υπηρεσίες των στρατηγών προς όφελος της πατρίδας, η υποταγή του ατομικού συμφέροντος στις ανάγκες της πόλης. Η τιμή εκφραζόταν με τον έπαινο, το θαυμασμό , το σεβασμό και συχνά με υλικές ανταμοιβές που απονέμονταν σε αναγνώριση της επιτυχούς δράσης του φιλοτιμουμένου.Μερικές από αυτές τις υλικές ανταμοιβές ήταν οι χρυσοί στέφανοι, η «ατέλεια», η τιμητική θέση στο θέατρο και η δωρεάν σίτιση από το πρυτανείο.
Θετικά χρησιμοποιεί την έννοια ο Ξενοφών. Στα Απομνημονεύματα η φιλοτιμία παρουσιάζεται ως κίνητρο για καλές και ένδοξες πράξεις (φιλοτιμία ήπερ μάλιστα παροξύνει προς τα καλά και τα έντιμα).Στον Ιέρωνα αποτελεί την έμφυτη τάση ορισμένων ανθρώπων για τις τιμές, η οποία τους διακρίνει όχι μόνο από τα ζώα αλλά και από τους γύρω τους ( η δε φιλοτιμία ούτ΄εν τοις αλόγοις ζώοις εμφύεται ούτ΄εν άπασιν ανθρώποις). Ο Πλάτων στην Πολιτεία συνδέει τη φιλοτιμίαν με το λακωνικό πολίτευμα ( τον φιλόνικόν τε και φιλότιμον, κατά την Λακωνικήν εστώτα πολιτείαν) και με την τιμοκρατία , ενώ κυρίαρχο ρόλο στο φιλόδοξο χαρακτήρα παίζει το θυμοειδές μέρος της ψυχής. Στο Φαίδωνα, οι φιλόσοφοι διαφοροποιούνται από τους φιλοτίμους και τους φιλοχρημάτους. Ο Αριστοτέλης στα Ηθικά Νικομάχεια χαρακτηρίζει τη φιλοτιμίαν ψυχική ηδονή, αλλά προβληματίζεται αναφορικά με την ένταξή της στη θεωρία της μεσότητας. Δεν μπορεί να θεωρηθεί αρετή, επειδή η μεσότητα προϋποθέτει την επιδίωξη τιμής με τον τρόπο που πρέπει και από κει που πρέπει. Η φιλοτιμία αποτελεί υπερβολή αλλά, δεδομένης της έλλειψιης ονομασίας για τη μεσότητα, εγείρει αξιώσεις πάνω στη μεσότητα, όπως ακριβώς και η έτερη ακραία ιδιότητα, η αφιλοτιμία. Από τα μέσα του 4οθ αι. κ.ε η θετική εξέλιξη της φιλοτιμίας επιβεβαιώνεται από τιμητικές επιγραφές με τις οποίες η πόλη εκφράζει την ευγνωμοσύνη της προς τους ευεργέτες της και αναγνωρίζει εμπράκτως την ανιδιοτελή φιλοτιμίαν που επέδειξαν για το κοινό όφελος.
Ο Πλούταρχος πραγματεύεται τη φιλοτιμίαν στα Πολιτικά παραγγέλματα και υπογραμίζει τις αρνητικές συνέπειές της στην πολιτική ζωή. Διατείνεται ότι εμφανίζεται σε τολμηρούς χαρακτήρες και ότι το κύμα του πλήθους συχνά εξυψώνοντάς την και εξωθώντας τη με τους επαίνους, την κάνει ασυγκράτητη και δυσκολομεταχείριστη. Ο Χειρωνέας προτείνει τη χαλιναγώγησή της, διότι ο κάθε άνθρωπος φέρει στην ψυχή του τιμή άφθαρτη και αμόλυντη από το φθόνο και τις κατηγορίες. Η πραγματική τιμή πρέπει να είναι συμβολική για να παραμένει πολύ χρόνο (σύμβολον την τιμήν , ίνα και διαμένη πολύν χρόνον). Στους πολιτικούς μάλιστα που δεν μπορούν ν΄αποκρούσουν τις λαικές εκδηλώσεις ευγνωμοσύνης, συνιστά ν΄αρκούνται μόνο σε επιγραφές, πλάκες, ψηφίσματα και κλαδιά ελιάς.
Ο J.WALSH παρατηρεί ότι στα Πολιτικά παραγγέλματα κάθε αναφορά στη φιλοτιμίαν σχετίζεται με την επιδίωξη υλικών τιμητικών διακρίσεων , ενώ στη σειρά των Παραλλήλων Βίων η έννοια αναφέρεται επιπλέον και στην επιδίωξη της εν γένει κοινωνικής υπόληψης………
Θετικός , κατά Πλούταρχο, είναι ο ρόλος της φιλοτιμίας στους νέους. Στον ΄Αγιν, αναγνωρίζεται ότι η φιλοδοξία των νέων, εφόσον αυτοί στοχεύουν σε ωραίες πράξεις, συμβάλλει στην ανάπτυξη των αρετών. Φυσικά κρίνεται απαραίτητη, και όχι μόνο αναφορικά με τους νέους, η σύνδεση της φιλοτιμίας με το φιλόκαλον.Δεν πρέπει κάποιος να επιδιώκει το ένδοξον, θεωρώντας ότι αυτό είναι άγαθόν, αλλά οφείλει να πράττει το καλόν, μέσω του οποίου μπορεί να κατακτήσει τη δόξα………….
Με αποδοκιμασία ,αντιμετωπίζει ο βιογράφος την εκδήλωση φιλοτιμίας σε προχωρημένη ηλικία. Ο Μάρκελλος, έχοντας υπερβεί τα εξήντα έτη, επιθυμεί διακαώς ν΄αγωνισθεί ο ίδιος εναντίον του Αννίβα.Παιδαριώδες χαρακτηρίζεται το πάθος που τον διακατέχει (μειρακιώδες και φιλοτιμότερον πάθος ή κατά πρεσβύτην τοσούτον ) . Η φιλοτιμία του ηλικιωμένου Φάβιου Μάξιμου ερμηνεύεται ως παρέκκλιση από το θετική φύση του. Ένώ θα έπρεπε, να έχουν καταλαγιάσει τα πάθη στους ηλικιωμένους, εντούτοις πολλοί από αυτούς κυριεύονται από νεανική φιλοδοξία, ασύμβατη προς την ηλικία τους.Πρόκειται για ένα άκαιρον χαρακτηριστικό που συχνά, σ΄αυτή την ηλικία, αποβαίνει καταστροφικό.
Αποσπάσματα από την εισαγωγή εργασίας Ηλία Στράντζαλη για το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, με τίτλο Η ΦΙΛΟΤΙΜΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΥΣ ΒΙΟΥΣ ΤΟΥ ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ