Στον ιστοχώρο "Πεμπτουσία" υπάρχει αναφορά στο μουσικό όργανο "οξύβαφοι". Παραθέτω την σχετική αναφορά και στην συνέχεια αντιγράφω το λήμμα από την Εγκυκλοπαίδεια της Αρχαίας Ελληνικής Μουσικής του Σόλωνα Μιχαηλίδη.
http://www.pemptousia.gr/2014/08/moυσικά-όργανα-σε-εικαστικές-και-γραμμα/
Αφορμή της αναρτησής μας στάθηκε η έκδοση «Ελληνικά Μουσικά Όργανα» σε επιμέλεια της Α. Γουλάκη Βουτηρά στην οποία συναντώνται παραστάσεις και μαρτυρίες για όργανα της αρχαιότητας και των βυζαντινών και μεταβυζαντινών χρόνων. Ήδη σε παλαιότερη ανάρτησή μας μιλήσαμε για τις εικονογραφικές παραστάσεις μουσικών οργάνων στο Άγιον Όρος και τις πολύτιμες πληροφορίες που κομίζουν στην επιστήμη της μουσικολογίας.
Το ενδιαφέρον μας τράβηξε ένα μουσικό όργανo κατασκευασμένο από μία σειρά αγγείων που παρήγαγαν ήχο με χτύπημα, οι οξύβαφοι (λατινικά acetabula). Απεικονίζονται σε ένα επιδαπέδιο ψηφιδωτό που κοσμεί μία οικία στο Mariamin της Συρίας (4ος αι. μ.Χ.) και σε μία μικρογραφία χειρογράφου του 6ου αι. μ.Χ., στην επονομαζόμενη «Γένεση της Βιέννης» (Βιέννη, Αυστριακή Εθνική Βιβλιοθήκη, κωδ. Theol. Gr. 31) και πιθανόν προέρχεται από τη Συρία.
Το κείμενο του φ. 17v αναφέρεται σε ένα συμπόσιο του Φαραώ Ηρώδη Αντύπα για τους σκλάβους του, με σκοπό τον εορτασμό, την ημέρα των γενεθλίων του, της απόφασής του να απελευθερώσει τον οινοχόο του από τη φυλακή (Γένεσις 40: 20-2). Η σκηνή λαμβάνει χώρα στο τρικλίνιο του παλατιού. Δεξιά απεικονίζονται δύο γυναίκες όρθιες πίσω από ένα στενό, χαμηλό, ξύλινο τραπέζι που παίζουν αυλό και τέσσερα αγγεία, τοποθετημένα στο τραπέζι, που τα χτυπούν με ξύλινα πλήκτρα.
Στο λεξικό του Σουίδα αναφέρεται ότι οι οξύβαφοι διαμορφώνονταν από έναν αριθμό αγγείων (8 στο ψηφιδωτό του 4ου αι. και 4 στη μικρογραφία χειρογράφου) κατασκευασμένα από διάφορα υλικά (κοχύλι, χαλκό, γυαλί κ.ά.), τα οποία χτυπούσαν με μεταλλικά ή ξύλινα λεπτά πλήκτρα που ονομάζονταν ξυλίφια. Είναι πιθανό τα αγγεία να γεμίζονται με νερό ή άλλο υγρό προκειμένου να παράγουν διαφορετικά τονικά ύψη.
. . .
ὀξύβαφοι· κρουστὸ ὄργανο, ἀποτελούμενο ἀπὸ μιὰ σειρὰ μικρῶν πήλινων ἢ ὀστράκινων ἀγγείων, τὰ ὁποία, ὅταν χτυπηθοῦν μ᾽ ἕνα ξύλινο ραβδί, παράγουν διάφορους ἤχους. Ἡ Σούδα στὸ λ. ῾Διοκλῆς᾽γράφει : ῾...τοῦτον δέ φασιν εὑρεῖν καὶ τὴν ἐν τοῖς ὀξυβάφοις ἁρμονίαν, ἐν ὀστρακίνοις ἀγγείοις, ἅπερ ἔκρουεν ἐν ξυλυφίῳ᾽(...λέγεται ὅτι ἐφεῦρε μιὰν ἁρμονία πάνω στοὺς ὀξύβαφους, καμωμένους ἀπὸ ὀστράκινα ἀγγεῖα, χτυπώντας τα μ᾽ ἕνα μικρὸ ξύλινο ραβδί). Ἡ Σούδα κατὰ λάθος ἀποδίδει τὴν ἐφεύρεση αὐτὴ στὸν κωμικὸ Διοκλῆ, ἀντὶ στὸν μουσικὸ Διοκλῆ.
Ανακατασκευή του οργάνου έχει γίνει από τον Μιχάλη Γεωργίου, της Κυπριακής Ορχήστρας Αρχαίων Ελληνικών Μουσικών Οργάνων "Τέρπανδρος".
http://www.terpandros.com/index.php?opt ... =5&lang=el
http://www.pemptousia.gr/2014/08/moυσικά-όργανα-σε-εικαστικές-και-γραμμα/
Αφορμή της αναρτησής μας στάθηκε η έκδοση «Ελληνικά Μουσικά Όργανα» σε επιμέλεια της Α. Γουλάκη Βουτηρά στην οποία συναντώνται παραστάσεις και μαρτυρίες για όργανα της αρχαιότητας και των βυζαντινών και μεταβυζαντινών χρόνων. Ήδη σε παλαιότερη ανάρτησή μας μιλήσαμε για τις εικονογραφικές παραστάσεις μουσικών οργάνων στο Άγιον Όρος και τις πολύτιμες πληροφορίες που κομίζουν στην επιστήμη της μουσικολογίας.
Το ενδιαφέρον μας τράβηξε ένα μουσικό όργανo κατασκευασμένο από μία σειρά αγγείων που παρήγαγαν ήχο με χτύπημα, οι οξύβαφοι (λατινικά acetabula). Απεικονίζονται σε ένα επιδαπέδιο ψηφιδωτό που κοσμεί μία οικία στο Mariamin της Συρίας (4ος αι. μ.Χ.) και σε μία μικρογραφία χειρογράφου του 6ου αι. μ.Χ., στην επονομαζόμενη «Γένεση της Βιέννης» (Βιέννη, Αυστριακή Εθνική Βιβλιοθήκη, κωδ. Theol. Gr. 31) και πιθανόν προέρχεται από τη Συρία.
Το κείμενο του φ. 17v αναφέρεται σε ένα συμπόσιο του Φαραώ Ηρώδη Αντύπα για τους σκλάβους του, με σκοπό τον εορτασμό, την ημέρα των γενεθλίων του, της απόφασής του να απελευθερώσει τον οινοχόο του από τη φυλακή (Γένεσις 40: 20-2). Η σκηνή λαμβάνει χώρα στο τρικλίνιο του παλατιού. Δεξιά απεικονίζονται δύο γυναίκες όρθιες πίσω από ένα στενό, χαμηλό, ξύλινο τραπέζι που παίζουν αυλό και τέσσερα αγγεία, τοποθετημένα στο τραπέζι, που τα χτυπούν με ξύλινα πλήκτρα.
Στο λεξικό του Σουίδα αναφέρεται ότι οι οξύβαφοι διαμορφώνονταν από έναν αριθμό αγγείων (8 στο ψηφιδωτό του 4ου αι. και 4 στη μικρογραφία χειρογράφου) κατασκευασμένα από διάφορα υλικά (κοχύλι, χαλκό, γυαλί κ.ά.), τα οποία χτυπούσαν με μεταλλικά ή ξύλινα λεπτά πλήκτρα που ονομάζονταν ξυλίφια. Είναι πιθανό τα αγγεία να γεμίζονται με νερό ή άλλο υγρό προκειμένου να παράγουν διαφορετικά τονικά ύψη.
. . .
ὀξύβαφοι· κρουστὸ ὄργανο, ἀποτελούμενο ἀπὸ μιὰ σειρὰ μικρῶν πήλινων ἢ ὀστράκινων ἀγγείων, τὰ ὁποία, ὅταν χτυπηθοῦν μ᾽ ἕνα ξύλινο ραβδί, παράγουν διάφορους ἤχους. Ἡ Σούδα στὸ λ. ῾Διοκλῆς᾽γράφει : ῾...τοῦτον δέ φασιν εὑρεῖν καὶ τὴν ἐν τοῖς ὀξυβάφοις ἁρμονίαν, ἐν ὀστρακίνοις ἀγγείοις, ἅπερ ἔκρουεν ἐν ξυλυφίῳ᾽(...λέγεται ὅτι ἐφεῦρε μιὰν ἁρμονία πάνω στοὺς ὀξύβαφους, καμωμένους ἀπὸ ὀστράκινα ἀγγεῖα, χτυπώντας τα μ᾽ ἕνα μικρὸ ξύλινο ραβδί). Ἡ Σούδα κατὰ λάθος ἀποδίδει τὴν ἐφεύρεση αὐτὴ στὸν κωμικὸ Διοκλῆ, ἀντὶ στὸν μουσικὸ Διοκλῆ.
Ανακατασκευή του οργάνου έχει γίνει από τον Μιχάλη Γεωργίου, της Κυπριακής Ορχήστρας Αρχαίων Ελληνικών Μουσικών Οργάνων "Τέρπανδρος".
http://www.terpandros.com/index.php?opt ... =5&lang=el