- ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ/ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ - .-= Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ =-.

Αυτό, είναι ένα από τα παράξενα που συμβαίνουν με την άσχημη διάθεση - συχνά ξεγελάμε τον εαυτό μας και ζούμε μέσα στη μιζέρια δεχόμενοι πράγματα που απλώς δεν είναι αληθινά. Και το παράδοξο είναι ότι συνήθως δεν έχουμε την παραμικρή υποψία ότι μπορεί να εξαπατηθήκαμε από την ίδια μας τη μιζέρια και την αυτοκριτική.

Στον παρακάτω πίνακα περιγράφονται τα δέκα είδη στρεβλωμένων σκέψεων που οδηγούν σε αρνητικά συναισθήματα. Μελετήστε αυτό τον κατάλογο προσεκτικά, διότι συχνά θα αναφέρεστε σ’αυτόν κατά την διάρκεια των πρακτικών ασκήσεων που θα κάνετε εσείς ο ίδιος. Ο κατάλογος αυτός άλλαξε την ζωή πολλών ανθρώπων.

--------------------------------------------------------------------------------

1. Διπολική Σκέψη

(“Όλα ή τίποτα” ή “άσπρο-μαύρο”)

Σκεφτεστε απόλυτα, σα να υπάρχει μόνο το άσπρο και το μαύρο. Εάν κάτι δεν είναι τέλειο το θεωρείτε σαν πλήρη αποτυχία. Π.χ., όταν μια γυναίκα που έκανε δίαιτα έφαγε ένα κουταλάκι παγωτό, σκέφτηκε “Κατάστρεψα την δίαιτά μου τελείως”. Η σκέψη αυτή την τάραξε τόσο πολύ που έφαγε ολόκληρο το μπωλ!

--------------------------------------------------------------------------------

2. Υπεργενίκευση

Ένα μεμονωμένο αρνητικό γεγονός, όπως η απόρριψη από τον ερωτικό σύντροφο ή μια δυσκολία στη δουλειά, ερμηνεύεται σαν μια ατέλειωτη αλυσίδα πολλών αρνητικών γεγονότων, χρησιμοποιώντας λέξεις όπως “πάντοτε” ή “ποτέ” όταν σκέφτεστε γι’αυτό. Ένας καταθλιπτικός πωλητής ενοχλήθηκε τρομερά όταν είδε μια κουτσουλιά πάνω στο παρμπρίζ του αυτοκινήτου του. Σκέφτηκε, “Τι άτυχος που είμαι! Τα πουλιά λερώνουν πάντα το δικό μου αυτοκίνητο!”.

--------------------------------------------------------------------------------

3. Νοητικό Φίλτρο

Ξεχωρίζετε μια μοναδική αρνητική λεπτομέρεια και επικεντρώ-νεστε σ’αυτή αποκλειστικά, έτσι ώστε η άποψή σας για την πραγματικότητα να “χρωματίζεται” ανάλογα, όπως χρωματίζει ένα ποτήρι με νερό μια σταγόνα μελάνης. Παράδειγμα : Κάνετε μια παρουσίαση σε συναδέλφους σας στη δουλειά και δέχεστε πολλά θετικά σχόλια απ’ αυτούς για την δουλειά σας. Ένας όμως από αυτούς λέει κάτι που είναι σχετικά επικριτικό, και εσείς απασχολείστε συνεχώς με την αντίδρασή του για μέρες, αγνοώντας όλα τα θετικά σχόλια που εισπράξατε.

--------------------------------------------------------------------------------

4. Παραγνώριση Θετικών

Αγνοείτε τις θετικές εμπειρίες επιμένοντας ότι αυτές “δεν μετράνε.” Όταν κάνετε μια καλή δουλειά μπορεί να σκέφτεστε ότι δεν ήταν και τόσο καλή ή ότι ο οποιοσδήποτε θα μπορούσε να την είχε κάνει. Η παραγνώριση (υποτίμηση) των θετικών σας “κλέβει” την χαρά της ζωής και σας κάνει να νιώθετε ότι είστε ανεπαρκής και ότι δεν έχετε τις ανταμοιβές που θα έπρεπε.

--------------------------------------------------------------------------------

5. Αυθαίρετα Συμπεράσματα

Βγάζετε συμπεράσματα αρνητικά, χωρίς όμως να υπάρχουν ενδείξεις που να υποστηρίζουν αυτό το συμπέρασμα. Διακρίνονται δύο είδη τέτοιας σκέψης :

α) “Διάβασμα” της σκέψης των άλλων : Χωρίς να ελέγξετε αν είναι έτσι, συμπεραίνετε αυθαίρετα ότι κάποιος αντιδρά αρνητικά σε σας.

β) Πρόβλεψη του μέλλοντος : Προβλέπετε ότι τα πράγματα θα πάρουν αρνητική τροπή για σας στο μέλλον. Π.χ., πριν από τις εξετάσεις μπορεί να λέτε, “Να πάρει η οργή!Όπως πάω σίγουρα θα αποτύχω.” Ένας καταθλιπτικός μπορεί να λέει, “Ποτέ δεν θα γίνω καλά.”

--------------------------------------------------------------------------------

6. Μεγαλοποίηση ή Ελαχιστοποίηση

Μεγενθύνετε τη σπουδαιότητα των προβλημάτων σας, ή ελαχιστοποιείτε τη σημασία των θετικών εμπειριών σας. Π.χ., δεν προλαβαίνετε το χρονικό όριο για την παράδοση μιας εργασίας σας και λέτε, “Αυτή είναι η καταστροφή μου.”

--------------------------------------------------------------------------------

7. Συναισθηματική Συλλογιστική

Δέχεστε ότι τα αρνητικά συναίσθήματα που νιώθετε αντανακλούν την πραγματικότητα - αφού νιώθετε έτσι, άρα έτσι θα είναι. Π.χ., “Νιώθω αποτυχημένος. Πράγματι πρέπει να είμαι πολύ αποτυχημένος” ή “Νιώθω φοβερά ανήσυχος που θα πετάξω. Οι πτήσεις με αεροπλάνο πρέπει να είναι πολύ επικίνδυνες” ή “Νιώθω πολύ θυμωμένος. Πρέπει πράγματι να μου φέρθηκε πολύ άσχημα” ή “Νιώθω πολύ κατώτερος. Τελικά, μάλλον είμαι δεύτερης κατηγορίας άνθρωπος.”

--------------------------------------------------------------------------------

8. Πρέπει

Λέτε στον εαυτό σας ότι τα πράγματα θα έπρεπε να συμβούν όπως τα περιμένατε ή τα ελπίζατε. Ένας ταλαντούχος πιανίστας, αφού έπαιξε ένα πολύ δύσκολο κομμάτι σκέφτηκε, “Δεν θά’πρεπε να είχα κάνει τόσα πολλά λάθη”. Αυτό τον έκανε να απογοητευτεί τόσο πολύ που εγκατέλειψε την εξάσκησή του για πολλές ημέρες. Οι φράσεις “πρέπει”, “οφείλω” “έτσι είναι το σωστό” κ.λ.π. έχουν όλες το ίδιο αρνητικό αποτέλεσμα. Οι φράσεις αυτές όταν κατευθύνονται προς εσάς τον ίδιο οδηγούν σ εαισθήματα ενοχής και απογοήτευσης. Όταν κατευθύνονται προς τους άλλους ή τον κόσμο γενικά, συνήθως οδηγούν σε αισθήματα θυμού και απογοήτευσης : “Δεν θά’πρεπε να ήταν τόσο πεισματάρης και εχθρικός.”.

Πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να κινητοποιήσουν τους εαυτούς τους με φράσεις τύπου “πρέπει” - “δεν πρέπει”, σα να είναι κάποιοι παράνομοι που πρέπει πρώτα να τιμωρηθούν πριν κάνουν κάτι. “Δεν έπρεπε να φάω αυτό το γλυκό.” Αυτό συνήθως δεν λειτουργεί διότι όλα αυτά τα πρέπει σας κάνουν να επαναστατείτε και σας προκαλούν την τάση να κάνετε ακριβώς το αντίθετο.

--------------------------------------------------------------------------------

9. Λανθασμένος Χαρακτηρισμός

Αυτή αποτελεί μια ακραία μορφή της διπολικής σκέψης.Αντί να πείτε “Έκανα ένα λάθος”, χαρακτηρίζετε αρνητικά ολόκληρο τον εαυτό σας λέγοντας, “Είμαι αποτυχημένος”. Μπορεί επίσης να χαρακτηρίσετε τον εαυτό σας “ανόητο”, “ηλίθιο” ή “μια σκέτη αποτυχία”. Ο χαρακτηρισμός είναι εντελώς παράλογος, διότι ο εαυτός σας δεν ταυτίζεται με τα πράγματα που κάνετε. Ανθρώπινες υπάρξεις υπάρχουν, αλλά “ανόητοι”, “αποτυχημένοι” ή “ηλίθιοι” δεν υπάρχουν. Αυτοί οι χαρακτηρισμοί είναι άχρηστες αφαιρέσεις που οδηγούν σε θυμό, άγχος, απογοήτευση και χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Μπορεί επίσης να χαρακτηρίζετε άλλους ανθρώπους.Όταν κάποιος κάνει κάτι με το οποίο δεν συμφωνείτε μπορεί να σκέφτεστε, “Αυτός είναι βλάκας”. Μ’αυτόν τον τρόπο νιώθετε ότι το πρόβλημα με τον άλλον είναι στον “χαρακτήρα” του αντί να θεωρείτε ότι είναι στον τρόπο που σκέφτεται ή συμπεριφέρεται. Τον βλέπετε σαν ολοκληρωτικά κακό. Αυτό σας κάνει να αισθάνεστε εχθρότητα και να πιστεύετε ότι είναι αδύνατο να βρείτε τρόπους επικοινωνίας και να βελτιώσετε την κατάσταση.

--------------------------------------------------------------------------------

10. Προσωποποίηση ή Εκτόξευση κατηγοριών

Η προσωποποίηση συμβαίνει όταν θεωρείτε τον εαυτό σας αποκλειστικά υπεύθυνο για την έκβαση ενός -αρνητικού συνήθως- γεγονότος, το οποίο όμως δεν εξαρτάται αποκλειστικά από εσάς. Όταν μια μητέρα πήρε τον κακό έλεγχο του παιδιού της από το σχολείο είπε : “Αυτό αποδεικνύει πόσο κακή μητέρα είμαι” αντί να καθήσει να σκεφτεί τις αιτίες του προβλήματος και να βοηθήσει έτσι πραγματικά το παιδί της. Μιά άλλη γυναίκα όταν την χτύπησε ο σύζυγός της είπε : “Δεν θα με χτύπαγε αν ήμουν καλύτερη στο κρεβάτι”. Η προσωποποίηση οδηγεί σε αισθήματα ενοχής, ντροπής, και ανεπάρκειας.

Κάποιοι άνθρωποι κάνουν το ακριβώς αντίθετο. Κατηγορούν τους άλλους ή τις καταστάσεις για τα προβλήματά τους, και παραβλέπουν αιτίες που μπορεί να συνεισφέρουν σ’αυτά. Π.χ., “Ο λόγος που ο γάμος μου δεν πάει καλά οφείλεται στο ότι ο σύζυγός μου είναι τόσο παράλογος”. Οι κατηγορίες αυτές ποτέ δεν αποδίδουν διότι συνήθως οι άλλοι θα απορρίψουν τις κατηγορίες και θα αμυνθούν με τον ίδιο τρόπο.

H zωη ειναι ενα συντομο σχολειο...

ΔΕΚΑ ΤΡΟΠΟΙ ΓΙΑ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΤΕ ΤΙΣ ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΕ ΤΙΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

--------------------------------------------------------------------------------

Η Γνωσιακή Ψυχοθεραπεία αποτελεί ένα είδος ψυχοθεραπείας που έχει βρεθεί να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική σε προβλήματα άγχους - πανικού και κατάθλιψης (αλλά και σε άλλα προβλήματα όπως βουλιμία, διακοπή καπνίσματος, χρόνια κόπωση κ.λ.π). Σε αντίθεση με την ψυχαναλυτικού τύπου ψυχοθεραπεία η Γνωσιακή είναι βραχυχρόνια (γύρω στους τρείς μήνες) και προσανατολισμένη στο εδώ και το τώρα. Στόχος της είναι η εξάλειψη των συμπτωμάτων από τα οποία κάποιος άνθρωπος υποφέρει. Η μεγάλη της όμως διαφορά με την ψυχανάλυση είναι ότι η αποτελεσματικότητά της έχει πολλές φορές καταδειχτεί από επιστημονικές έρευνες. Αντίθετα η ψυχανάλυση ποτέ δεν μπόρεσε να αποδείξει ότι μπορεί να θεραπεύσει τις κλινικές διαταραχές που σχετίζονται με το άγχος και την κατάθλιψη.

Η Γνωσιακή Ψυχοθεραπεία αν και θεμελιώθηκε από τον A. Beck στην δεκαετία του 70, ωστόσο οι ρίζες της είναι πολύ πιο παλιές. Οι Έλληνες μάλιστα έχουμε κάθε λόγο να υποστηρίζουμε ότι ο πρώτος 'Γνωσιακός Θεραπευτής' ήταν οαρχαίος Έλληνας Φιλόσοφος Επίκτητος

Για μια πρώτη γνωριμία του Ελληνικού κοινού επέλεξα κάποια κείμενα που περιέχονται στο έξοχο βιβλίο του David Burns: 'The Feeling Good Handbook', (1989 εκδ. Penguin). Δίνει μια γενική εικόνα του τι μπορεί να κάνει η Γνωσιακή Ψυχοθεραπεία για σας που αντιμετωπίζετε προβλήματα άγχους - πανικού και στεναχώριας - κατάθλιψης. Το βιβλίο κυκλοφορεί στην Αγγλική γλώσσα και μπορείτε αν θέλετε να το προμηθευτείτε από το Amazon . Η Ελληνική του απόδοση παρέχεται απλά και μόνο για την ευαισθητοποίηση του Ελληνικού κοινού στην γνωσιακή ψυχοθεραπεία. Οι Έλληνες αναγνώστες μπορούν αν θέλουν να αναζητήσουν στην Ελληνική γλώσσα άλλο βιβλίο του ίδιου συγγραφέα με τον τίτλο 'Αισθανθείτε Καλά' το οποίο αναφέρεται μόνο στην κατάθλιψη και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.

--------------------------------------------------------------------------------

[Τα Λάθη στην Σκέψη]

--------------------------------------------------------------------------------

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Όταν αισθάνεστε άσχημα αυτό σημαίνει ότι σκέφτεστε για τα πράγματα με αρνητικό τρόπο. Αυτές ακριβώς οι σκέψεις, και όχι το τι συμβαίνει γύρω σας, σας κάνουν να νιώθετε ταραγμένος.

Στην Αγγλική γλώσσα έχουν βρει μια χρήσιμη συντόμευση για να θυμούνται αυτό το πράγμα που το ονόμασαν το A-B-C των συναισθημάτων. Το A συμβολίζει το πραγματικό γεγονός που συνέβη (από το αγγλικό Actual Event = πραγματικό γεγονός). Ας υποθέσουμε π.χ. ότι το Α είναι το γεγονός ότι πήρατε διαζύγιο. Το Β συμβολίζει τι πιστεύετε, τι σκέφτεστε για το γεγονός αυτό (από το αγγλικό Belief = πεποίθηση, πίστη). Ας υποθέσουμε π.χ. ότι σκέφτεστε πώς ‘Εγώ φταίω που χώρισα. Τι θα λένε οι φίλοι μου και η οικογένειά μου για μένα;’. Το C συμβολίζει τις συνέπειες των σκέψεων και πεποιθήσεών σας δηλαδή το πώς νιώθετε και το πώς συμπεριφέρεστε (από το αγγλικό Consequences = συνέπειες).

Στο παράδειγμά μας, μπορεί να αισθάνεστε λυπημένος και ντροπιασμένος, να κλείνεστε στον εαυτό σας και να αποφεύγετε τους άλλους ανθρώπους διότι σκέφτεστε ότι είστε τόσο ανεπαρκής και ανάξιος της αγάπης των άλλων.

Όπως δείχνει το παρακάτω διάγραμμα, οι σκέψεις σας και οι πεποιθήσεις σας σάς κάνουν να νιώθετε έτσι:

--------------------------------------------------------------------------------

Το ΑΒC των συναισθημάτων

--------------------------------------------------------------------------------

Οι σκέψεις σας και οι πεποιθήσεις σας για το γεγονός δημιουργούν τα συναισθήματά σας.. Εάν π.χ. κάνατε την σκέψη, ‘Αυτός φταίει – πάντα ένας ηλίθιος εγωϊστής ήταν’, θα νιώθατε μάλλον θυμό και όχι στεναχώρια ή ντροπή.

Η Γνωσιακή θεραπεία έχει αναπτύξει πολύ δυνατές τεχνικές οι οποίες μπορούν να σας βοηθήσουν να αλλάξετε τον τρόπο που σκέφτεστε και άρα νιώθετε. Οι τεχνικές αυτές που θα περιγραφούν πιό κάτω θα σας βοηθήσουν να ξεπεράσετε μια μεγάλη ποικιλία αρνητικών δυσλειτουργικών πεποιθήσεων και σκέψεων που σας προκαλούν συναισθήματα άγχους, πανικού, στεναχώριας κ.λ.π.

Μελετήστε λοιπόν αυτές τις τεχνικές πολύ προσεκτικά!

ΤΕΧΝΙΚΗ Νο 1: ΒΡΕΙΤΕ ΤΟ ΛΑΘΟΣ ΣΤΗΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Όπως έχουμε ήδη συζητήσει, το πρώτο πράγμα που μπορείτε να κάνετε όταν αισθάνεστε άσχημα είναι να γράψετε σε ένα κομμάτι χαρτί μια σύντομη περιγραφή της πραγματικής κατάστασης ή του προβλήματος που σας ενόχλησε. Μετά, βρείτε και βαθμολογήστε κάθε ένα από τα αρνητικά συναισθήματα που νιώσατε σε μια κλίμακα από το 0 έως το 100. Το τρίτο βήμα είναι να γράψετε και να απαριθμήσετε κάθε μια από τις αυτόματες αρνητικές σας σκέψεις στην αριστερή στήλη του Δελτίου Καταγραφής των Αρνητικών Σκέψεων. Κατόπιν, βρείτε το λάθος στην διεργασία της σκέψης συμβουλευόμενοι τον Πίνακα 2 του Πρώτου Κεφαλαίου.

Για να σας δώσω ένα σύντομο παράδειγμα θα σας αναφέρω την περίπτωση του Νίκου. Ο Νίκος, ο οποίος είχε έναν έντονο φόβο για τις στενές σχέσεις με άλλους ανθρώπους και ιδιαίτερα κοπέλες, αρκετά συχνά κατέληγε σε διάφορα κακόφημα μπάρ και πέρναγε τη νύχτα του με εκδιδόμενες γυναίκες. Την επόμενη ημέρα όμως αισθανόταν μεγάλη κατάθλιψη διότι σκεφτόταν ότι ‘Είμαι ένα ρεμάλι της ζωής’. Αναγνωρίζετε κάποια ‘στρέβλωση’ της σκέψης του; Μπορείτε να κοιτάξετε τον Πίνακα με τα λάθη στην σκέψη για να βοηθηθείτε και να συμπληρώσετε το παρακάτω διάστημα:

1.


2.

Απάντηση: Είναι μια ‘υπεργενίκευση’, διότι ο Νίκος γενικεύει από την συμπεριφορά του μια δεδομένη στιγμή στον εαυτό του. Θα μπορούσατε επίσης να το ονομάσετε ‘λανθασμένο χαρακτηρισμό’ διότι δίνει στον εαυτό του μιά άδικη ‘ταμπέλα’.

Βέβαια, εσείς μπορεί να πιστεύετε ότι ο Νίκος πράγματι είναι ένα ρεμάλι της ζωής και ότι καλά κάνει και νιώθει έτσι. Υπάρχουν όμως πολλά προβλήματα με το επιχείρημα αυτό. Όταν ο Νίκος θεωρεί τον εαυτό του ρεμάλι, πείθει τον εαυτό του ότι δεν είναι άξιος της αγάπης των άλλων. Τότε όμως είναι ακόμη πιό πιθανό να συνεχίσει να πηγαίνει σε μπαρ και με πόρνες διότι έτσι αξίζει ένα ρεμάλι.

Επίσης, η ντροπή και η μειωμένη αυτοεκτίμηση που έχει ο Νίκος τον δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο να ανοιχτεί σε μια σχέση με μια γυναίκα την οποία να σέβεται και να νοιάζεται. Φοβάται να ρισκάρει μια πιθανή απόρριψη, απλά και μόνο διότι θεωρεί αδύνατο ότι κάποια θα μπορούσε ποτέ να τον αγαπήσει. Εάν όμως αρχίσει να αποδέχεται τον εαυτό του, μπορεί να αισθανθεί πιό άξιος για την αγάπη των άλλων και να βρεί το κουράγιο για πιο στενές σχέσεις με τους άλλους ανθρώπους.

Όταν προσπαθείτε να βρείτε τα λάθη (τις ‘στρεβλώσεις’) στην διεργασία της σκέψης δεν είναι ανάγκη να είστε απολύτως ακριβής. Μεταξύ των κατηγοριών του Πίνακα 2 υπάρχουν πολλές επικαλύψεις και αυτά που γράφετε στα παραδείγματα αυτού του κεφαλαίου μπορεί να μην συμφωνούν απόλυτα με τις απαντήσεις που δίνονται πιό κάτω. Το σημαντικό είναι να προσπαθήσετε να βρείτε τουλάχιστον ένα ή περισσότερα λάθη για κάθε αυτόματη αρνητική σκέψη. Αυτό θα σας κάνει πιό εύκολο να δώσετε μια αιτιολογημένη απάντηση στην δεξιά στήλη του Δελτίου Καταγραφής.

Προσπαθήστε την παρακάτω άσκηση: Ας υποθέσουμε ότι κάποιος σας σχολιάζει έντονα αρνητικά. Εσείς ταράζεστε πολύ και σκέφτεστε: ‘Πάντα βλακείες κάνω. Είμαι ένας αποτυχημένος’. Αυτές οι σκέψεις σας κάνουν να νιώθετε ανεπαρκής και ένοχος. Ποιά είναι τα λάθη στις σκέψεις αυτές. Συμβουλευτείτε τον Πίνακα 2 και γράψτε τις απαντήσεις σας παρακάτω:

1.


2.


3.


4.


5.


6.

Απάντηση: Διπολική σκέψη, υπεργενίκευση, νοητικό φίλτρο, παραγνώριση θετικών, μεγαλοποίηση, συναισθηματική λογική, λανθασμένος χαρακτηρισμός και προσωποποίηση.

H zωη ειναι ενα συντομο σχολειο...

Edited by - Κωστας on 25/11/2003 19:40:44

Edited by - Κωστας on 25/11/2003 20:11:21

Edited by - Κωστας on 25/11/2003 20:13:22

Αφού καταγράψετε τις αρνητικές σας σκέψεις και αναγνωρίσετε τα λάθη (τις ‘στρεβλώσεις’) στην διεργασία αυτών των σκέψεων, μπορείτε να ρωτήσετε τον εαυτό σας: ‘Τι στοιχεία έχω που να μου λένε ότι αυτό που σκέφτομαι ισχύει πραγματικά;’. Επειδή αισθανόμαστε τόσο άσχημα πολύ συχνά πιστεύουμε ότι τα πράγματα είναι άσχημα χωρίς να εξετάζουμε τα δεδομένα που έχουμε. Όταν όμως κάνετε τον κόπο να εξετάσετε τα δεδομένα τότε μπορεί να δείτε τα πράγματα από άλλη οπτική γωνία.

--------------------------------------------------------------------------------

Για να συνεχίσουμε με το προηγούμενο παράδειγμα, πώς θα μπορούσατε να χρησιμοποιήσετε την τεχνική της εξέτασης των δεδομένων για να ανταπαντήσετε στην αρνητική σας σκέψη ‘Πάντα βλακείες κάνω. Είμαι ένας αποτυχημένος’; Γράψτε τις ιδέες σας παρακάτω:

Απάντηση: Θα μπορούσατε να ρωτήσετε τον εαυτό σας: ‘Είναι αλήθεια ότι κάνω πάντα βλακείες; Σίγουρα κάποια πράγματα που κάνω είναι βλακείες, αλλά κάνω και πολλά που δεν είναι’ (μπορείτε να αναφέρετε παραδείγματα και για τα δύο). Αν υπάρχει κάποια αλήθεια σε μια αυτο-κριτική, μπορείτε να προσπαθήσετε να μάθετε από αυτήν διατηρώντας όμως τον αυτο-σεβασμό σας. Είναι καλύτερο να εστιάζετε στο συγκεκριμένο πρόβλημα από το να κατηγορείτε τον εαυτό σας ως ‘αποτυχημένο’.

--------------------------------------------------------------------------------

Ένας εργένης, ο Χρήστος, μου είπε μια φορά ότι δεν μπορεί να παντρευτεί διότι η εμφάνισή του είναι ‘μέτρια’. Πώς θα μπορούσε ο Χρήστος να εξετάσει τα δεδομένα για να βρεί εάν η πεποίθησή του είναι έγκυρη; Γράψτε τις ιδέες σας πιό κάτω:

Απάντηση: Είπα στον Χρήστο να πάει μια βόλτα στο Κολωνάκι και να βαθμολογήσει πόσο ελκυστικά (σε μια κλίμακα από το 1 – 10) ήταν τα ζευγάρια που κάθονταν στην πλατεία. Ανακάλυψε ότι κάποια από τα ζευγάρια ήταν πράγματι πολύ όμορφα (με βαθμολογία από 7 –10), κάποια ήταν μέτριας εμφάνισης (4-6) και κάποια κάτω από το μέσο όρο (1-3). Παρατήρησε επίσης ότι οι βαθμολογίες των δύο συντρόφων πολλές φορές δεν ήταν ανάλογη. Αρκετές φορές κάποια πολύ όμορφη γυναίκα ήταν στην αγκαλιά ενός άντρα μέτριας εμφάνισης και το αντίστροφο. Αυτό ήταν αρκετό για να πείσει τον Χρήστο ότι η πεποίθησή του δεν ήταν έγκυρη, δεν είναι δηλαδή ανάγκη να είναι κανείς τόσο όμορφος για να κάνει μια στοργική σχέση με έναν άνθρωπο. Αν και είναι σωστό ότι οι πολύ όμορφοι άνθρωποι βρίσκουν πιό εύκολα συντρόφους, το να είσαι όμορφος δεν σημαίνει ότι θα κάνεις τελικά και μια ικανοποιητική σχέση. Το πρόβλημα του Χρήστου δεν ήταν βέβαια η ‘μέτρια’ ομορφιά του αλλά η χαμηλή αυτο-εκτίμησή του. Όταν άρχισε να αποδέχεται τον εαυτό του, ανακάλυψε ότι στην πραγματικότητα αρκετές γυναίκες εκδήλωναν ενδιαφέρον να τον γνωρίσουν.

Όταν πιάνετε τον εαυτό σας να κάνει μια σκέψη έντονα αυτοκριτική, μπορείτε να αναρωτηθείτε: ‘Εάν είχα έναν κολλητό φίλο ή φίλη που μού έμοιαζε και αντιμετώπιζε ένα παρόμοιο πρόβλημα, θα τού έλεγα αυτό που λέω στον εαυτό μου;’. Πολύ συχνά είμαστε πολύ πιό αυστηροί με τον εαυτό μας σε σχέση με τους άλλους. Εάν κάνετε ένα λάθος ή αποτύχετε σε κάποιον στόχο σας, μπορεί να ρίχνετε τον εαυτό σας στην πυρά και να σκέφτεστε: ‘Είμαι ένας ηλίθιος! Δεν ξέρω τι κάνω. Ποτέ δεν θα πετύχω να κάνω κάτι’. Αλλά εάν ένας φίλος σας έκανε ένα παρόμοιο λάθος πιθανότατα θα προσπαθούσατε να είστε υποστηρικτικός μαζί του. Γιατί να μην είστε το ίδιο υποστηρικτικός και με τον εαυτό σας αντί να έχετε διπλά μέτρα και σταθμά, διαφορετικά για τον εαυτό σας και διαφορετικά για τους άλλους;

Μπορεί όμως να μου απαντήσετε: ‘Διότι για τον εαυτό μου έχω υψηλότερους στόχους και στάνταρντς’.Ας προσπαθήσουμε να εξετάσουμε αυτό σας το επιχείρημα. Θα ήθελα να σας ρωτήσω γιατί έχετε τόσο ψηλούς στόχους και στάνταρντς. Μπορεί π.χ. να μου πείτε ότι: ‘Γιατί θέλω πάντα να πετυχαίνω το καλύτερο’. Άρα, ρίχνετε τον εαυτό σας στην πυρά έτσι ώστε την επόμενη φορά να προσπαθήσετε περισσότερο και να καταφέρετε το καλύτερο. Σωστά; Είμαι σίγουρος όμως ότι και για τον φίλο σας θα θέλατε το καλύτερο, έτσι δεν είναι; Γιατί τότε δεν του λέτε: ‘Είσαι ένας βλάκας και μισός! Ποτέ δεν θα καταφέρεις να πετύχεις κάτι.’.;

Η απάντηση είναι προφανής: διότι αυτά τα σχόλια δεν είναι ρεαλιστικά και είναι σίγουρο ότι δεν θα βοηθήσουν τον φίλο σας να τα καταφέρει καλύτερα. Το μόνο που θα καταφέρουν είναι να τον κάνουν να τα παρατήσει πιό γρήγορα. Το ίδιο ακριβώς αποτέλεσμα θα έχουν και για σάς!!

Γιατί λοιπόν να μην συμπεριφέρεστε σε όλους τους ανθρώπους, μαζί και του εαυτού σας, με τον ίδιο πιό ρεαλιστικό και υποστηρικτικό τρόπο; Πέστε στον εαυτό σας τα ίδια ενθαρρυντικά λόγια που θα λέγατε και στον καλύτερο φίλο σας ή φίλη σας. Αυτή είναι η ουσία της τεχνικής των Διπλών μέτρων και σταθμών. Είναι μια έξοχη ιδέα που μπορεί να σας βοηθήσει να αντιμετωπίσετε τις αρνητικές σας σκέψεις.

Εάν π.χ. πάσχετε από άγχος πριν τις εξετάσεις, μπορεί να λέτε στον εαυτό σας ‘τη μέρα εκείνη θα τα κάνω θάλασσα. Είμαι σίγουρος ότι θα κοπώ’. Μπορεί να λέτε αυτό το πράγμα εκατοντάδες φορές την ώρα που προσπαθείτε να διαβάσετε. Οι σκέψεις σας αυτές όμως σας προκαλούν άγχος και δυσκολία να συγκεντρωθείτε για να διαβάσετε!

Θα σκεφτόσασταν ποτέ να είστε πλάϊ σ’ένα φίλο σας που προσπαθεί να διαβάσει για τις εξετάσεις του και να του λέτε: ‘Λυπάμαι που σου το λέω, αλλά τη μέρα εκείνη θα τα κάνεις θάλασσα. Είμαι πεπεισμένος ότι θα κοπείς’; Αυτό όμως ακριβώς λέτε στον εαυτό σας. Γι’αυτό αισθάνεστε τόσο αγχωμένος και ανεπαρκής.

Δοκιμάστε να δείτε εάν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αυτή την τεχνική για να ανταπαντήσετε σ’αυτές τις αρνητικές σας σκέψεις. Γράψτε παρακάτω τις αιτιολογημένες απαντήσεις σας:

Απάντηση: Ρωτήστε τον εαυτό σας τι θα λέγατε σ’έναν φίλο σας που είναι αγχωμένος και προσπαθεί να διαβάσει. Υποθέτω ότι θα του λέγατε κάτι ρεαλιστικό και βοηθητικό. Π.χ., ‘Νομίζω ότι κάνεις αρκετά καλή δουλειά και όλη αυτή η μελέτη σίγουρα θα σε βοηθήσει τη μέρα των εξετάσεων’. Αυτό θα μπορούσε να ενισχύσει την εμπιστοσύνη του φίλου σας στις δυνάμεις του και θα του έδινε μεγαλύτερη όρεξη να προσπαθήσει ακόμη περισσότερο. Αν πείτε το ίδιο πράγμα και στον εαυτό σας είναι σίγουρο ότι το άγχος σας θα μειωθεί και η εμπιστοσύνη στις δυνάμεις σας θα αυξηθεί.

Εάν έχετε μια αρνητική σκέψη, ρωτήστε τον εαυτό σας μήπως είναι δυνατό να την ελέγξετε στην πράξη για να διαπιστώσετε εάν είναι πραγματικά σωστή. Κάποιες φορές ένα πείραμα μπορεί να σας βοηθήσει να ανακαλύψετε τι πραγματικά ισχύει. Για να πάρουμε ένα μικρό παράδειγμα, ας υποθέσουμε ότι το πρόβλημά σας είναι ότι συχνά αναβάλλετε πράγματα που θέλετε να κάνετε. Μπορεί π.χ. να πρέπει να γράψετε μια εργασία για ένα μάθημα που παρακολουθείτε. Μπορεί να μην αρχίζετε ποτέ διότι σκέφτεστε: ‘Δεν θα τα καταφέρω’ ή ‘Είναι πολύ δύσκολο’. Ο σκοπός της πειραματικής μεθόδου είναι να δοκιμάσετε στην πράξη την αλήθεια ή μη αυτών των σκέψεων που κάνετε. Μπορείτε δηλαδή να ρωτήσετε τον εαυτό σας ‘Είναι αλήθεια σωστό ότι είναι τόσο δύσκολο να γράψω την εργασία και ότι δεν θα τα καταφέρω;’. Προσπαθήστε να σχεδιάσετε ένα πείραμα για να ελέγξετε αυτές τις σκέψεις. Γράψτε τις ιδέες σας πιό κάτω:

Θα μπορούσατε π.χ., να χωρίσετε την εργασία σε διάφορα πιό μικρά στάδια. Πρώτα θα πρέπει να γράψετε τον τίτλο, το δεύτερο στάδιο θα μπορούσε να είναι η συγγραφή του προλόγου, το τρίτο η συγγραφή του κυρίως μέρους και το τέταρτο τα συμπεράσματά σας. Αφού χωρίσετε τα στάδια προχωρήστε στην εκτέλεση του πρώτου σταδίου. Αφού βρείτε τον τίτλο ρωτήστε τον εαυτό σας: ‘Ήταν τόσο δύσκολο αυτό όσο φανταζόμουνα ή όχι;’. Μπορεί να διαπιστώσετε ότι δεν ήταν τόσο δύσκολο όσο είχατε προβλέψει. Αν νιώθετε έτοιμος μπορείτε να πάτε στο επόμενο στάδιο, αλλά ακόμη και αν το κάνετε κάποια άλλη ώρα πάλι θα έχετε κάνει τουλάχιστον κάτι και θα έχετε πολεμήσει την απραξία σας.

Η ουσία αυτής της τεχνικής είναι να ελέγξετε την εγκυρότητα των αρνητικών σας σκέψεων σχεδιάζοντας ειδικά πειράματα στην πράξη. Η Σοφία ήταν μια ασθενής με κατάθλιψη η οποία πίστευε με μεγάλη βεβαιότητα ότι ο σύζυγός της δεν την αγαπούσε πλέον και ότι οι φίλοι την βαριόντουσαν. Αυτό είχε σαν συνέπεια η Σοφία να μένει κλεισμένη στο συνεχώς στο σπίτι της. Δεν έκανε τον κόπο να σηκώσει ούτε και το τηλέφωνό της ακόμη. Μετά από κάποιο διάστημα οι φίλοι της σταμάτησαν να της τηλεφωνούν διότι δεν τους απαντούσε ποτέ. Αυτό επιβεβαίωσε στη Σοφία ότι πραγματικά δεν ήταν άξια της αγάπης των άλλων.

Αυτό συμβαίνει πολύ συχνά όταν έχετε κατάθλιψη ή είστε ενοχλημένος με κάποιον συγγενή σας ή φίλο σας. Αντί δηλαδή να κάνετε κάτι θετικό για να αντιμετωπίσετε το πρόβλημα το αποφεύγετε. Μ’αυτόν τον τρόπο όμως το πρόβλημα μεγαλώνει και εσείς αρχίζετε να πιστεύετε ότι είναι πολύ χειρότερο απ’ότι είναι στην πραγματικότητα.

Πώς θα μπορούσε η Σοφία να ελέγξει στην πράξη την πεποίθησή της ότι κανένας δεν την ήθελε πλέον; Την ρώτησα τι περιμένει να συμβεί εάν έπαιρνε δυο-τρείς φίλες της στο τηλέφωνο και τις καλούσε για φαγητό στο σπίτι της. Η ίδια πίστευε ότι όλες θα προφασίζονταν κάποια δουλειά και θα αρνούνταν να δεχτούν την πρόσκλησή της. Η Σοφία δέχτηκε να κάνει το πείραμα στην πράξη για να δεί εάν αυτές οι σκέψεις που έκανε ήταν όντως σωστές.

Στην επόμενη συνεδρία η Σοφία μού είπε με μεγάλη έκπληξη ότι οι δυό από τις τρείς δέχτηκαν την πρόσκλησή της ενώ η τρίτη κανόνισε να συναντηθει μαζί της αμέσως μετά την επιστροφή της από ένα ταξίδι που ήδη είχε κανονίσει. Και οι τρείς έδειξαν ιδιαίτερη ευχαρίστηση που η Σοφία επικοινώνησε μαζί τους και εξέφρασαν την λύπη τους που είχαν τόσο καιρό να βρεθούν. Οι σκέψεις που έκανε η Σοφία λοιπόν δεν ήταν συμβατές με το αποτέλεσμα του πειράματος.

Αυτό βεβαίως δεν σημαίνει ότι δεν υπήρχε καμιά αλήθεια στις αρνητικές σκέψεις της Σοφίας. Η σχέση της με τον σύζυγό της δεν ήταν η καλύτερη δυνατή και κάποιες φορές ζήλευε τις φίλες της. Ωστόσο η πίστη της ότι κανένας δεν την ήθελε πλέον απλά δεν ήταν σωστή.

Όταν κάνετε μια αρνητική σκέψη ρωτήστε τον εαυτό σας: ‘Μήπως βλέπω τα πράγματα μόνο σαν άσπρα ή μαύρα; Μήπως π.χ. σκέφτομαι ότι δυό μόνο περιπτώσεις υπάρχουν, ή θα είμαι εντελώς πετυχημένος ή εντελώς αποτυχημένος;’. Αν σκέφτεστε μ’αυτόν τον τρόπο τότε κάνετε το λάθος που ονομάζεται σκέψη του ‘όλα ή τίποτα’. Αυτό είναι ένα από τα πιό συχνά λάθη στην διεργασία της σκέψης. Μπορεί να οδηγήσει σε άγχος, πανικό, κατάθλιψη, ενοχή, κατωτερότητα, απελπισία, τελειομανία, και θυμό. Πολλοί ασθενείς μου άλλαξαν πραγματικά τις ζωές τους μαθαίνοντας να τροποποιούν το λάθος αυτό της σκέψης.

Μια χρήσιμη τεχνική για τον σκοπό αυτό είναι η τεχνική της ‘Φασματικής Σκέψης’. Η βασική αρχή είναι πολύ απλή: Υπενθυμίζετε συνεχώς στον εαυτό σας ότι τα πράγματα ποτέ δεν είναι εντελώς άσπρα ή μαύρα αλλά μπορούν να πάρουν όλες τις αποχρώσεις του φάσματος του γκρίζου. Πιό απλά, ένα πράγμα δεν μπορεί να ισχύει ή 0% (δηλαδή καθόλου) ή 100% (δηλαδή πλήρως) αλλά μπορεί να πάρει όλες τις δυνατές τιμές μεταξύ του 0 και του 100.

--------------------------------------------------------------------------------

Ο Γιώργος ήταν ένας εξαιρετικά συμπαθής και αξιόλογος ιατρός, 30 ετών που ειδικευόταν στην παθολογία σε ένα νοσοκομείο στην Αθήνα. Επειδή ο διευθυντής του τον εμπιστευόταν ιδιαίτερα για τις γνώσεις του, συνήθως του ανέθετε την παρουσίαση των εργασιών της κλινικής στα διάφορα συνέδρια που συμμετείχαν. Ο Γιώργος ωστόσο κάθε φορά που ήταν να παρουσιάσει μια εργασία σ’ ένα συνέδριο πραγματικά αρρώσταινε από το υπερβολικό άγχος του. Μια μέρα μετά από μια τέτοια παρουσίαση ήρθε στο ιατρείο μου φανερά στεναχωρημένος και απογοητευμένος. Μεταξύ μας έγινε ο παρακάτω διάλογος:

Θεραπευτής (Θ): Γιατί είσαι στεναχωρημένος;

Γιώργος (Γ): Η παρουσίαση ήταν μια σκέτη αποτυχία. Τίποτα δεν πήγε καλά.

Θ: Ποιό ήταν το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετώπισες;

Γ: Τα χέρια μου έτρεμαν τόσο πολύ που δεν μπορούσα να κρατήσω σταθερά το χαρτί που διάβαζα.

Θ: Τα χέρια σου έτρεμαν; Πόσο πολύ έτρεμαν; 50%, 80%, 100%. Πόσο τρόμο είχες;

Γ: Τι να σου πώ, δεν μετριούνται αυτά τα πράγματα.

Θ: Ας κάνουμε μια προσπάθεια. Πόσο τρόμο θα έπρεπε να έχει κανείς για να πούμε ότι έχει 100%.

Γ: Εεε, ας πούμε να έχει τόσο τρόμο ώστε να του πέσει το χαρτί από τα χέρια.

Θ: Ωραία. Και για να πούμε ότι έχει 0%;

Γ: Να μην κουνιέται καθόλου το χαρτί.

Θ: Ωραία. Τώρα εσύ σ’αυτή την κλίμακα πόσο τρόμο είχες σ’αυτήν την παρουσίαση;

Γ: Θα μπορούσα να πώ ένα 50%.

Θ: Θυμάσαι άλλες φορές που να είχες περισσότερο τρόμο;

Γ: Ναι, μια φορά το χαρτί μού είχε πέσει από τα χέρια.

Θ: Άρα φαντάζομαι ότι θα μπορούσαμε να πούμε ότι σε σχέση με τότε, χθές τα πήγες καλύτερα.

Γ: Σωστά, αλλά πάλι είχα τρόμο.

Θ: Βεβαίως. Αλλά τώρα που βρήκαμε έναν τρόπο να τον μετράμε, θα μπορούσες να βάλεις την άλλη φορά στόχο να έχεις ακόμη λιγότερο τρόμο, ας πούμε 40%

Γ: Εντάξει, αυτό θα μπορούσε να γίνει φαντάζομαι.

Θ: Αλλά ακόμη και αν έχεις πάλι 50% τι θα μπορούσες να πείς συγκριτικά με χθές;

Γ: Ότι τουλάχιστον δεν πήγε χειρότερα!

--------------------------------------------------------------------------------

Ο Γιώργος με την τεχνική αυτή κατάλαβε την παγίδα στην οποία έριχνε τον εαυτό του. Ακόμη και αν είχε 10% τρόμο αυτός το θεωρούσε ισοδύναμο με εκείνη την φορά που του είχε πέσει κάτω το χαρτί. Μαθαίνοντας να καταγράφει πόσο τρόμο είχε κάθε φορά διαπίστωσε ότι στην πραγματικότητα ο τρόμος του σχεδόν ποτέ δεν ξεπερνούσε το 20%. Αυτό ήταν υποφερτό διότι πολύ δύσκολα γινόταν αντιληπτό από τους ακροατές του. Πολύ γρήγορα τα χέρια του δεν έτρεμαν σχεδόν καθόλου!

Ένας άλλος τρόπος για να αξιολογήσετε μια αρνητική στάση σας είναι να ρωτήσετε τον εαυτό σας: ‘Υπάρχουν άραγε άλλοι άνθρωποι που να θεωρούν αυτήν την άποψη έγκυρη;’. Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορείτε να κάνετε μια μικρή δημοσκόπηση μεταξύ των γνωστών σας για να μπορέσετε να απαντήσετε σ’ αυτήν την ερώτηση.

Ο Κώστας για παράδειγμα κάθε φορά που τσακωνόταν με την γυναίκα του πάθαινε μεγάλη ταραχή και αναστάτωση διότι έλεγε στον εαυτό του: ‘Οι άνθρωποι που αγαπούν πραγματικά ο ένας τον άλλο ποτέ δεν τσακώνονται’. Τι είδους ‘δημοσκόπησης’ θα μπορούσε λέτε να κάνει για να δεί αν αυτό που λέει στον εαυτό του ισχύει; Γράψτε τις ιδέες σας πιό κάτω:

Απάντηση: Τού πρότεινα να ρωτήσει μερικούς φίλους του, που θεωρούσε ότι είχαν πετυχημένους γάμους, εάν τσακώνονταν ποτέ με τις γυναίκες τους. Με μεγάλη έκπληξη διαπίστωσε ότι οι τσακωμοί και τα συναισθήματα θυμού ήταν πολύ συχνά στους περισσότερους.

Ένας άλλος άνθρωπος, δικηγόρος στο επάγγελμα, είχε έντονο πρόβλημα άγχους κάθε φορά που αντιμετώπιζε ένα δύσκολο δικαστήριο διότι σκεφτόταν ότι ‘Εάν χάσω μιά δίκη οι συνάδελφοί μου θα με υποτιμήσουν’. Τι δημοσκόπηση θα μπορούσε να κάνει για να μάθει αν αυτή η σκέψη του είναι έγκυρη; Γράψτε τις ιδέες σας πιό κάτω:

Απάντηση: Ο δικηγόρος αποφάσισε να ρωτήσει κάποιους συναδέλφους του τι θα λέγανε γι’αυτόν εάν έχανε μια δίκη. Οι περισσότεροι του απάντησαν ότι θα τον βλέπανε με καλύτερο μάτι διότι αυτό θα τον έκανε να φαίνεται πιο ανθρώπινος. Η άποψη αυτή του έδωσε μεγάλη ανακούφιση.

Ένα χρόνο μετά έχασε πραγματικά μιά δίκη – την πρώτη μέσα σε δέκα χρόνια. Σε μια κοινωνική εκδήλωση του δικηγορικού συλλόγου είπε σε πολλούς γνωστούς του ότι μόλις είχε χάσει μια σημαντική δίκη. Με μεγάλη του έκπληξη διαπίστωσε ότι σχεδόν οι μισοί ήταν πολύ φιλικοί και υποστηρικτικοί μαζί του. Από τους άλλους, οι περισσότεροι ούτε που ενδιαφέρθηκαν να ακούσουν για το τι αισθανόταν, αλλά όλοι ήταν πολύ πρόθυμοι να διηγηθούν δικές τους περιπτώσεις με χαμένες δίκες. Η εκδήλωση αυτή ήταν μια από τις καλύτερες της ζωής του. Τον βοήθησε να ανακαλύψει ότι είναι απόλυτα εντάξει να είναι κανείς ανθρώπινος, και ότι κάποιες φορές οι αποτυχίες του μπορούν να τον βοηθήσουν να έρθει πιό κοντά στους άλλους ανθρώπους. Κατάλαβε επίσης ότι οι προηγούμενες αδιαμφισβήτητες επιτυχίες του ποτέ δεν τον έκαναν να νιώθει αποδεκτός από τους άλλους ή κοντά στους άλλους.

Όταν κάνετε μιά αρνητική σκέψη, μπορείτε να αναρωτηθείτε: ‘Τι ακριβώς εννοώ με αυτό που σκέφτομαι, τι ορισμό δίνω σ’αυτό που με κάνει δυστυχισμένο. Μήπως χρησιμοποιώ ασαφείς και πλασματικούς όρους που δεν έχουν αληθινό νόημα;’. Αυτή η μέθοδος είναι ιδιαίτερα βοηθητική όταν στεναχωρείτε τον εαυτό σας χρησιμοποιώντας διάφορους χαρακτηρισμούς όπως ‘αποτυχημένος’, ‘ανόητος’, ‘ηλίθιος’. Αν εκείνη την στιγμή προσπαθήσετε να περιγράψετε τι ακριβώς εννοείτε με τους όρους αυτούς θα διαπιστώσετε ότι οι ορισμοί σας είτε δεν έχουν νόημα είτε δεν ισχύουν για σας. Αφού δεν μπορεί να υπάρχει ένα τέτοιο είδος όπως ‘ο ανόητος’ ή ‘ο αποτυχημένος’, τότε εσείς δεν μπορείτε να είστε ένας από αυτούς.

Η τεχνική αυτή δουλεύει ως εξής: Ας υποθέσουμε ότι αισθάνεστε άσχημα για κάτι που κάνατε και λέτε στον εαυτό σας ‘τι ανόητος που είμαι!’. Τώρα, ρωτήστε τον εαυτό σας: ποιός είναι ο ορισμός του ‘ανόητου’; Μπορεί να δώσετε π.χ. τον ορισμό ότι ανόητος είναι εκείνος που κάνει ανόητα πράγματα. Αλλά σύμφωνα με τον ορισμό αυτό όλοι είμαστε ‘ανόητοι’ διότι όλοι έχουμε κάνει μια τουλάχιστον φορά στην ζωή μας κάτι ανόητο. Ο ορισμός αυτός λοιπόν δεν μπορεί να είναι έγκυρος, εκτός αν θεωρήσετε ότι όλοι οι άνθρωποι στον πλανήτη είναι ανόητοι. Αλλά και έτσι να ήταν, τότε δεν θα έπρεπε να σας πειράζει που είστε ανόητος αφού όλοι είναι ανόητοι και εσείς δεν διαφέρετε καθόλου!

Προσπαθήστε ξανά τώρα: Ας πούμε ότι ανόητος ‘είναι εκείνος που κάνει ανόητα πράγματα πιό συχνά απ’ ότι οι άλλοι άνθρωποι’. Τώρα, σκεφτείτε τι ακριβώς σημαίνει αυτό. Πιό συχνά από ποιούς; Πιό συχνά από πόσους άλλους ανθρώπους, 10, 1000, ή 1.000.000; Μπορεί να καταλήξετε στον ορισμό, πιό συχνά από τουλάχιστον τους μισούς ανθρώπους πάνω στην γη. Μα και πάλι όμως θα κατηγορείτε άδικα τους μισούς ανθρώπους της γης σαν ανόητους. Αφήστε δε που κατηγοριοποιείτε τους ανθρώπους σε δυο κατηγορίες, ανόητους και μη ανόητους. Μπορείτε να φανταστείτε να περπατάτε μέρα μεσημέρι στο Σύνταγμα και να προσπαθείτε να διακρίνετε ποιοί μισοί είναι οι ανόητοι και ποιοί όχι;

Μπορείτε να συνεχίσετε να δοκιμάσετε και άλλους ορισμούς, πάντα όμως θα διαπιστώνετε ότι ο ορισμός σας θα καταλήξει να μην έχει νόημα όπως και οι προηγούμενοι. Αυτό θα συμβεί πολύ απλά διότι ναι μεν υπάρχει ανόητη συμπεριφορά όχι όμως και ανόητοι άνθρωποι. Ταμπέλες όπως ‘ανόητος’, ‘ηλίθιος’, ‘αποτυχημένος’ είναι απλώς άχρηστες αφαιρέσεις. Είναι πιό παραγωγικό να επικεντρώνεστε στο τί κάνετε – και στο τι μπορείτε να κάνετε για να αναπτυχθείτε- από το τι είστε. Εάν κάποιες φορές τα πράγματα δεν πηγαίνουν καλά είναι καλύτερο να ρωτάτε τον εαυτό σας τι μπορείτε να κάνετε την επόμενη φορά για να πάνε καλύτερα.

H zωη ειναι ενα συντομο σχολειο...

Όταν αισθάνεστε άσχημα παρατηρήστε μήπως λέτε στον εαυτό σας, 'Θα 'πρεπε να κάνω εκείνο' ή 'Δεν θα 'πρεπε να κάνω εκείνο'. Η σημασιολογική μέθοδος είναι πολύ αποτελεσματική για την αντιμετώπιση των φράσεων τύπου 'Πρέπει'. Η μέθοδος είναι πολύ απλή: Αντικαθιστάτε τα 'Πρέπει' με φράσεις του τύπου 'θα ήταν καλύτερο' ή 'θα ήταν προτιμότερο'. Αντί π.χ. να πείτε 'Πρέπει ν' αρχίσω δίαιτα' μπορείτε να πείτε στον εαυτό σας 'θα με συνέφερε ν' αρχίσω δίαιτα'. Αυτή η αλλαγή μπορεί να σας φαίνεται πολύ λεπτή είναι όμως αποτελεσματική. Αυτό που πετυχαίνει είναι να αλλάξει την συναισθηματική χροιά των φράσεων 'πρέπει' ώστε ένα πρόβλημα να φαίνεται λιγότερο ανησυχητικό ή καταστροφικό. Μ' αυτόν τον τρόπο σταματάτε να έχετε υπερβολικές και άκαμπτες απαιτήσεις από τον εαυτό σας και αντίθετα εστιάζετε περισσότερο στους στόχους σας. Αυτό φαίνεται λιγότερο αυταρχικό και επικριτικό.

Η σημασιολογική μέθοδος μεταβάλλει τον συμβολισμό που μεταφέρει η φράση 'πρέπει'. Τα διάφορα 'πρέπει' θυμίζουν τιμωρία, κάποιος σας υποχρεώνει να κάνετε κάτι χωρίς την θέλησή σας. Αυτό φυσιολογικά ξυπνά μέσα σας μια επαναστατική διάθεση: Θέλετε να αντισταθείτε στο πρέπει, να πάτε κόντρα.

Αν υποθέσουμε ότι έχετε άγχος διότι πρόκειται να μιλήσετε σε κάποια εκδήλωση ή να πάτε σε κάποια κοινωνική συγκέντρωση, αυτό μπορεί να οφείλεται διότι λέτε στον εαυτό σας: 'Δεν θα 'πρεπε να αισθάνομαι έτσι'. Μπορείτε να καταλάβετε γιατί αυτό είναι ηττοπαθές; Είναι ηττοπαθές απλά διότι θα σας κάνει να νιώσετε χειρότερα. Θα νιώσετε ενοχές και άγχος διότι έχετε άγχος! Αντί να πείτε 'Δεν θα 'πρεπε να νιώθω άγχος', τι θα μπορούσατε να πείτε χρησιμοποιώντας την σημασιολογική μέθοδο; Γράψτε τις ιδέες σας παρακάτω:

Απάντηση: Θα μπορούσατε π.χ. να πείτε ότι θα προτιμούσατε να μην νιώθατε άγχος πριν την ομιλίας σας. Θα μπορούσατε επίσης να θυμίσετε στον εαυτό σας ότι οι περισσότεροι άνθρωποι παρουσιάζουν αυτό το πρόβλημα πριν τις ομιλίες.

Μέχρι τώρα συζητήσαμε τα 'πρέπει' που κατευθύνονται προς τον εαυτό σας. Υπάρχουν όμως και 'πρέπει' που κατευθύνονται σε εξωτερικές καταστάσεις, άλλους ανθρώπους κ.λ.π. Αυτά τα 'πρέπει' οδηγούν σε θυμό και ματαίωση. Αν π.χ. περιμένοντας το λεωφορείο που αργεί σκεφτείτε 'Θα 'πρεπε να έχει έρθει μέχρι τώρα' θα νιώσετε εκνευρισμό. Θέλετε όμως να νιώσετε έτσι; Κάποιες φορές ο θυμός είναι υγιής είναι όμως αυτή η περίπτωση τέτοια; Πρόκειται να κερδίσετε τίποτα αν σκάσετε από το κακό σας που αργεί το λεωφορείο; Αυτό πάντως δεν πρόκειται να φτάσει γρηγορότερα. Πως θα μπορούσατε να χρησιμοποιήσετε την σημασιολογική μέθοδο για να απαντήσετε στην σκέψη αυτή;

1

Απάντηση: Αντί να ζητάτε την τελειότητα από τον κόσμο θα μπορούσατε να πείτε: 'Θα ήταν πολύ ωραίο το λεωφορείο να είναι στην ώρα του, αλλά δεν είναι. Αυτό δεν είναι πολύ βολικό αλλά θα επιβιώσω. Την επόμενη φορά θα έρθω πιο νωρίς στην στάση ώστε να μην έχω πρόβλημα αργήσει δεν αργήσει.

Μια γνωστή μου είχε πάει για διακοπές με την οικογένειά της στο εξωτερικό και διαπίστωσε, αφού κατέβηκαν από το αεροπλάνο, ότι οι βαλίτσες της είχαν χαθεί! Μάλιστα, όχι μόνο είχαν χαθεί αλλά η εταιρία ήταν αδύνατο να εντοπίσει που ακριβώς βρίσκονταν με αποτέλεσμα οι βαλίτσες να μην μπορούν να βρεθούν. Πώς θα αισθανόσασταν αν σας είχε τύχει αυτό; Μπορεί να λέγατε 'Αυτό δεν θα 'πρεπε να συμβεί' και να αισθανόσασταν μίζερος για το υπόλοιπο ταξίδι σας. Θα θέλατε να νιώθετε έτσι σε ένα ταξίδι σας στο εξωτερικό; Η γνωστή μου αποφάσισε συνειδητά να μην μπει σ' αυτό το φαύλο κύκλο και να μην ταραχθεί από το συμβάν. Αντίθετα προτίμησε να το δει σαν πρόκληση. Μάλιστα το έκαναν σαν παιχνίδι, να δουν πόσο καλά μπορούν να περάσουν χωρίς τις βαλίτσες τους. Όταν γύρισε μου είπε ότι πέρασαν τις καλύτερες διακοπές τους.

H zωη ειναι ενα συντομο σχολειο...

Ένα από τα πιο συχνά σφάλματα στην σκέψη αποτελεί η λεγόμενη 'Προσωποποίηση' ή οι 'αυτό-κατηγορίες'. Στην περίπτωση αυτή επικρίνετε και κατηγορείτε τον εαυτό σας για κάτι που δεν είσαστε απόλυτα υπεύθυνος, με άλλα λόγια προσωποποιείτε τα πάντα. Ένα αντίδοτο σ' αυτή την τάση είναι ο επαναπροσδιορισμός της αιτιολογίας.: αντί δηλαδή να θεωρείτε αποκλειστικά ως αιτία του προβλήματος το πόσο κακός είστε εσείς προσπαθείτε να προσδιορίσετε και άλλες αιτίες που μπορεί να συντελούν. Ρωτάτε δηλαδή: 'Τι άλλοι παράγοντες μπορεί να συνεισέφεραν σ' αυτό το πρόβλημα;' Στην συνέχεια κάντε μια λίστα των πιθανών αιτιών. Ο σκοπός αυτής της διαδικασίας δεν είναι να σας κάνει να αρνηθείτε το δικό σας μερίδιο ευθύνης αλλά να σας κάνει να εκτιμήσετε τις αιτίες ενός προβλήματος πιο αντικειμενικά. Αν πράγματι καταλήξετε ότι είναι κυρίως δικό σας το φταίξιμο αποδεχτείτε το και προσπαθήστε να μάθετε από αυτή την εμπειρία αντί να εκτοξεύετε κατηγορίες εναντίον του εαυτού σας.

Ένας ασθενής μου, ο Κώστας, έπαθε κατάθλιψη όταν η γυναίκα του άρχισε να χάνει το ενδιαφέρον της για σεξ. Η συχνότητα των επαφών τους μειώθηκε και κάποιες φορές εκείνη φαινόταν σα να κοιτάει το ταβάνι περιμένοντας απλά τον άντρα της να τελειώσει. Οι σκέψεις που έκανε ο Κώστας γι' αυτό το περιστατικό ήταν οι εξής: 'Δεν μ' αγαπάει. Με απορρίπτει. Δεν αξίζω τίποτα' Βλέπετε κάποιες στρεβλώσεις στις σκέψεις του ασθενή μου; Γράψτε τις ιδέες σας πιο κάτω

Απάντηση: Ένα από τα βασικά λάθη της σκέψης του είναι η προσωποποίηση. Ο Κώστας κατηγορεί αποκλειστικά τον εαυτό του για το σεξουαλικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η γυναίκα του! Ένα δεύτερο λάθος είναι 'το διάβασμα της σκέψης' - ο Κώστας είναι βέβαιος ότι η γυναίκα του δεν τον αγαπά. Ένα τρίτο είναι η 'διπολική σκέψη' - ο Κώστας λέει στον εαυτό του ότι δεν αξίζει τίποτα'.

Ο Κώστας μπορεί να χρησιμοποιήσει την μέθοδο του επαναπροσδιορισμού της αιτιολογίας για να απαντήσει στις σκέψεις αυτές. Πρέπει να διερευνήσει τους παράγοντες πίσω από το σεξουαλικό πρόβλημα της γυναίκας του. Υπάρχουν άλλοι λόγοι εκτός από τον ίδιο; Ακόμη και αν δεν είστε ειδικοί, υποπτεύομαι ότι θα μπορούσατε να προβάλλετε κάποιους πιθανούς λόγους. Γράψτε τους παρακάτω:

Απάντηση: Υπάρχουν πολλές πιθανότητες. Θα μπορούσε να είναι θυμωμένη μαζί του για κάποιο λόγο. Αν δεν έχουν μάθει να εκφράζουν ανοιχτά τα αρνητικά τους συναισθήματα, όπως πολλά ζευγάρια, τότε μπορεί αυτά θα μπορούσαν πολύ εύκολα να εκφραστούν ως έλλειψη ερωτικής επιθυμίας. Αυτό δεν θα σήμαινε ότι δεν αγαπά τον άντρα της ή ότι ο Κώστας είναι ανάξιος. Θα σήμαινε απλά ότι χρειάζεται να μιλήσουν ο ένας στον άλλον γι' αυτά τα συναισθήματά τους.

Υπάρχουν και άλλες εναλλακτικές ερμηνείες. Μπορεί η γυναίκα του Κώστα να έχει κάποια λοίμωξη που της προκαλεί πόνο κατά την ερωτική πράξη. Μπορεί κάποιες θρησκευτικές της πεποιθήσεις να της απαγορεύουν να χαρεί τον έρωτα. Θα μπορούσε να θεωρεί τον τρόπο του Κώστα να κάνει έρωτα πολύ ορμητικό αλλά να ντρέπεται να του μιλήσει για το τι της αρέσει και τι δεν της αρέσει. Επίσης, θα μπορούσε να έχει κατάθλιψη και εκείνη. Η απώλεια του ερωτικού ενδιαφέροντος είναι συχνό σύμπτωμα της κατάθλιψης.

Όταν ο Κώστας ανακαλύψει τις αιτίες του προβλήματός του θα μπορεί να το χειριστεί με πιο αποδοτικό τρόπο. Ο Κώστας ζήτησε από την γυναίκα του να τον συνοδεύσει σε μια από τις συνεδρίες μας για να συζητήσουμε από κοινού το πρόβλημα. Από την συζήτηση φάνηκε ότι πράγματι η γυναίκα του είχα κάποια καλά κρυμμένα αισθήματα θυμού εναντίον του Κώστα που την οδηγούσαν σ' αυτή την συμπεριφορά. Από την στιγμή που τα συζητήσανε νιώσανε πολύ καλύτερα ο ένα για τον άλλο και έτσι το ερωτικό της ενδιαφέρον επανήλθε.

Η τεχνική αυτή είναι αρκετά διαφορετική από τις άλλες που χρησιμοποιήσαμε ως τώρα διότι ασχολείται με τις αρνητικές σας σκέψεις από την πλευρά του κινήτρου παρά της πραγματικότητας. Ρωτήστε τον εαυτό σας: ' Αν πιστέψω αυτή την αρνητική σκέψη, πόσο θα με βοηθήσει και πόσο θα με πληγώσει;' Αν προκύψει ότι τα μειονεκτήματα είναι περισσότερα τότε ίσως βρείτε πιο εύκολο να απαντήσετε στην αρνητική σας σκέψη. Ένα δελτίο που μπορεί να σας βοηθήσει στην τεχνική αυτή μπορείτε να βρείτε εδώ

--------------------------------------------------------------------------------

Πρόσφατα, είχα έναν ασθενή τον Γιώργο που είναι καθηγητής Λυκείου και ο οποίος είχε πάρει άσχημη αξιολόγηση από τον προϊστάμενό του. Εκτός από αυτά τα επαγγελματικά προβλήματα ο Γιώργος υπέφερε επίσης από κατάθλιψη, καθώς και από αισθήματα κατωτερότητας από την παιδική του ηλικία. Μια από τις επίμονες αρνητικές του σκέψεις ήταν η εξής: 'Είμαι ένας ανεπαρκής και ελλειμματικός άνθρωπος'. Την σκέψη αυτή την έκανε πολλές φορές στην διάρκεια της ημέρας και κάθε φορά που πέρναγε από το μυαλό του τον έκανε να αισθάνεται αηδία για τον εαυτό του. Ο Γιώργος ωστόσο δεν μπορούσε να απαντήσει σ' αυτή την αρνητική του σκέψη. Πίστευε πραγματικά ότι ήταν κατώτερος και ελλειμματικός για τους εξής λόγους:

Υπέφερε από χρόνια κατάθλιψη.
Δεν είχε καθόλου αυτό-εκτίμηση.
Ήταν κάτω του μέσου όρου στα επαγγελματικά του καθήκοντα.
Είχε λίγους φίλους.
Δεν τα πήγαινε καλά με την οικογένειά του
Με τις γυναίκες δεν ένιωθε άνετα και ήταν ντροπαλός.
Ποτέ δεν είχε κατορθώσει να κάνει κάτι για το οποίο να μπορούσε να υπερηφανευτεί
Προσπαθούσα μάταια να πείσω τον Γιώργο ότι δεν ήταν ένας 'κατώτερος και ελλειμματικός άνθρωπος'. Ο Γιώργος μου έλεγε ότι δυστυχώς αυτή ήταν η πικρή αλήθεια και με πίεζε να σταματήσω τις προσπάθειες να τον πείσω.

Ύστερα από μήνες συναντήσεων στις οποίες είχαμε κολλήσει σ' αυτό το θέμα, ένα βράδυ που σκεφτόμουν την περίπτωσή του μου ήρθε μια ξαφνική ιδέα. Τον πήρα στο τηλέφωνο το επόμενο πρωί και του ζήτησα να μου ετοιμάσει μια λίστα με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα του να σκέφτεται 'είμαι ένας κατώτερος και ελλειμματικός άνθρωπος' καθώς και μια άλλη λίστα με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα του να βλέπει τον εαυτό του ως 'μια ανθρώπινη ύπαρξη με ελαττώματα'.

Όταν συνάντησα τον Γιώργο αρκετές μέρες μετά, η κατάθλιψή του είχε εξαφανιστεί. Μου είπε ότι κατάλαβε αυτό που προσπαθούσα να του πω τόσο καιρό. Το αληθινό πρόβλημα μου εξήγησε δεν ήταν ότι ήταν ελλειμματικός εκ φύσεως αλλά ότι είχε ελαττώματα όπως ακριβώς και οι άλλοι άνθρωποι και ότι θα μπορούσε να τα επεξεργαστεί για να βελτιωθεί. Μου είπε ότι θα μπορούσε να προσπαθήσει για να γίνει καλύτερος στο σχολείο και επίσης ότι θα μπορούσε να μάθει να σχετίζεται με τους ανθρώπους πιο αποδοτικά. Ανέφερε ότι αν και η διαφορά στην σκέψη φαινόταν μικρή, η επίδρασή της στην αυτο-εκτίμησή του ήταν σημαντική διότι τώρα έβλεπε τον εαυτό του πιο θετικά και ρεαλιστικά.

Τις επόμενες εβδομάδες, ο Γιώργος άρχισε να βγαίνει έξω με κοπέλες και να κάνει πολλές αλλαγές στην ζωή του. Με έκπληξη ανακάλυψε ότι από τότε που άρχισε να αισθάνεται καλύτερα με τον εαυτό του, άρχισε να γίνεται αρεστός και από τους άλλους. Ξαφνικά άρχισε ν' αρέσει στις γυναίκες, και οι συνάδελφοί του άρχισαν να του συμπεριφέρονται με μεγαλύτερο σεβασμό.

Αν και αυτό φαινόταν σαν θαύμα βλέπω παρόμοιες αλλαγές κάθε εβδομάδα στο ιατρείο μου. Η αυτό-εκτίμηση είναι μια από τις πιο ισχυρές κινητήριες δυνάμεις του σύμπαντος. Η υψηλή αυτό-εκτίμηση οδηγεί σε χαρά, παραγωγικότητα και καλές διαπροσωπικές σχέσεις.

Η ανάλυση κόστους-οφέλους έχει πολλές χρήσιμες εφαρμογές Μπορείτε να την χρησιμοποιήσετε για να εκτιμήσετε τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα των αρνητικών συναισθημάτων, των αρνητικών σκέψεων και των ηττοπαθών πεποιθήσεών σας.

--------------------------------------------------------------------------------

Αρνητικά Συναισθήματα: Όταν νιώθετε θυμό, άγχος ή ενοχές μπορείτε να αναρωτηθείτε, 'Πού με βοηθάει να νιώθω έτσι και πού με ζημιώνει;'. Αν τα μειονεκτήματα υπερτερούν των πλεονεκτημάτων θα σας είναι πολύ ευκολότερο να απαντήσετε σ' αυτές τις σκέψεις χρησιμοποιώντας το δελτίο καταγραφής των δυσλειτουργικών σκέψεων.

--------------------------------------------------------------------------------

Αυτόματες Αρνητικές Σκέψεις: Όταν κάνετε μια σκέψη του τύπου 'Είμαι ένας αποτυχημένος' ή 'Δεν θα 'πρεπε να ταράζομαι τόσο εύκολα', κάντε μια λίστα των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων του να δίνετε στον εαυτό σας αυτό το μήνυμα.

--------------------------------------------------------------------------------

Ηττοπαθείς Στάσεις: Αυτές είναι πεποιθήσεις που εξ' ορισμού οδηγούν σε ήττα διότι είναι ακραίες και υπερβολικές. Για παράδειγμα 'Πρέπει να προσπαθώ να είμαι πάντα τέλεια' ή 'Πρέπει π άντα να έχω την αποδοχή των άλλων'. Μπορείτε να ρωτήσετε τον εαυτό σας 'Πού με βοηθάει να σκέφτομαι έτσι και πού με ζημιώνει'. Όταν τα μειονεκτήματα είναι περισσότερα από τα πλεονεκτήματα προσπαθήστε να αναθεωρήσετε την στάση σας ή την πεποίθησή σας με μια που θα είναι πιο ρεαλιστική.

ΤΕΛΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ

Με όλες αυτές τις τεχνικές που σας περιέγραψα μπορεί να νιώθετε λίγο σύγχυση και να αναρωτιέστε πότε πρέπει να προτιμήσετε τη μια ή την άλλη. Στην πραγματικότητα, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε οποιαδήποτε από αυτές τις τεχνικές για να πολεμήσετε τις αρνητικές σας σκέψεις. Καλύτερα να είστε ευέλικτοι και δημιουργικοί. Δοκιμάστε διάφορες από τις τεχνικές μέχρι να ανακαλύψετε εκείνη που θα σας κάνει να ανατρέψετε μια αγχογόνο σκέψη σας. Κάποιες φορές αυτό είναι πολύ εύκολο, κάποιες άλλες πολύ δύσκολο και απαιτεί εξάσκηση και επιμονή. Η βοήθεια ενός ψυχοθεραπευτή μπορεί να σας φανεί ιδιαίτερα χρήσιμη.

Πότε είναι καλύτερα να χρησιμοποιείτε κάθε μια από αυτές τις τεχνικές; Πιστεύω ότι θα πρέπει πάντοτε να αρχίζετε με την επισήμανση του 'λάθους στην σκέψη'. Θα ανακαλύψετε ότι κάποιες από τις τεχνικές δουλεύουν καλύτερα με κάποια λάθη απ' ότι άλλες. Για παράδειγμα, εάν το λάθος είναι 'διπολική σκέψη' η μέθοδος της ΄φασματικής σκέψης' είναι πολύ πιθανό να βοηθήσει. Εάν η αρνητική σας σκέψη είναι του τύπου 'Πρέπει' τότε η 'σημασιολογική μέθοδος' σχεδόν πάντα θα δουλέψει πολύ καλά. Εάν συνηθίζετε το λάθος της ΄συναισθηματικής συλλογιστικής' τότε η τεχνική της 'εξέτασης των δεδομένων' μπορεί να σας φανεί χρήσιμη όπως και η 'πειραματική μέθοδος'.

Να θυμάστε ότι όλες αυτές οι γνωσιακές τεχνικές μπορούν να χρησιμοποιηθούν με όλα τα είδη των αρνητικών σκέψεων, οπότε είναι καλύτερο να μην είσαστε απόλυτος για το ποια τεχνική να χρησιμοποιήσετε σε ποιο 'λάθος' της σκέψης. Επίσης να θυμάστε ότι μια τεχνική που έκανε θαύματα σε μια αρνητική σκέψη μπορεί να μην σας βοηθήσει καθόλου σε κάποια άλλη. Αποφασιστικότητα και υπομονή είναι απαραίτητα στοιχεία. Εάν επιμείνετε τελικά θα τα καταφέρετε!

Μια φορά είχα μια ασθενή η οποία είχε την σκέψη 'Μου αξίζει να υποφέρω για όλη μου την ζωή επειδή έκανα αυτή την έκτρωση'. Είχε κάνει έκτρωση δυο χρόνια πριν για την οποία αισθανόταν πάρα πολλές ενοχές. Πίστευε ότι ήταν άξια της τύχης της γι' αυτό που είχε κάνει και δεν άξιζε να προσπαθεί για τίποτα. Δοκίμασα πολλές μεθόδους μαζί της για να μπορέσει να απαντήσει σ' αυτές τις σκέψεις της χωρίς όμως αποτέλεσμα. Έλεγε ότι άξιζε να υποφέρει και ότι δεν υπήρχε ελπίδα. Δουλέψαμε μαζί για να εξηγήσουμε την ανάγκη της να κατηγορεί τον εαυτό της αλλά μάταια. Τελικά ζήτησα από τον σύζυγό της να συμμετέχει μαζί της στην θεραπεία και ξεκίνησα έτσι θεραπεία ζεύγους. Από την στιγμή που άρχισαν να νιώθουν πιο κοντά ο ένας με τον άλλο, εκείνη άρχισε να συγχωρεί λίγο τον εαυτό της. Σταδιακά άρχισε να αντιμετωπίζει τα αισθήματα ενοχής και τις αυτοκατηγορίες. Τελικά η κατάθλιψή της εξαφανίστηκε. Αρκετά χρόνια μετά είναι πολύ καλά, έχει κάνει δυο παιδιά και περνά μια πολύ χαρούμενη ζωή

Ο λόγος που σας αναφέρω αυτή την περίπτωση είναι διότι απεικονίζει την μεγάλη σημασία της επιμονής και της υπομονής. Μπορεί να χρειαστεί να είστε πολύ δημιουργικός και να δοκιμάσετε πολλούς τρόπους για να αλλάξετε τις αρνητικές σας σκέψεις. Ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματα της γνωσιακής ψυχοθεραπείας είναι η μεγάλη της ευελιξία. Τελικά θα μάθετε να απαντάτε στην αρνητική αυτό-κριτική σας. Όταν το κατορθώσετε θα βιώσετε μια σημαντική μεταβολή τόσο μέσα σας όσο και στην γενικότερη συμπεριφορά σας.

.

Για να παρουμε λιγο τον ελεγχο του μυαλου μας!

H zωη ειναι ενα συντομο σχολειο...

Σε ευχαριστούμε πολύ για τις πληροφορίες που μας παραθέτεις.
Είδα ότι σημείωσες, πως πήρες τα συγκεκριμένα κομμάτια από ενα site. Ισως όμως θα έπρεπε να αναφέρεις και το site (π.χ. το link), ώστε να μην δημιουργηθεί πρόβλημα σχετικά με τη δημοσίευση των στοιχείων αυτών στα forums του ESOTERICA.

Σε ευχαριστώ για την κατανόηση, και λυπάμαι αν κάποιες φορές πάιζω το ρόλο της "κακιάς" στην υπόθεση...

Πολυ σωστο και μην νιωθεις "κακια" την δουλεια σου κανεις. (Περιτο να αναφερω οτι το ηξερα οτι θα συμβει αυτο. Μηπως τελικα εχω πολυ αναπτυγμενη την διαισθηση μου? Οριστε και το λινκ απο το αξιολογο sait :

http://www.mednet.gr/psycho/sigh.htm

H zωη ειναι ενα συντομο σχολειο...

Edited by - Κωστας on 26/11/2003 10:10:02

H zωη ειναι ενα συντομο σχολειο...

Τόσο δύσκολο είναι σε συζητήσεις σε διάφορα round-tables (όπως π.χ.
στο http://www.ibrt.gr/ereyna/2_grapti_meleti_peristatikoy.pdf) να
τολμήσει κάποιος από τους παρισταμένους να ρωτήσει την μυθομανή
θεραπεύτρια που κάνει παρουσίαση «δύσκολου περιστατικού» αν:
- προτού καταλήξει στη διάγνωση της «μεταιχμιακής» είχε προσπαθήσει
να ερμηνεύσει ή επεξεργαστεί (ή έστω να συνεισφέρει ή τέλος απλώς να
ακούσει απαθώς την άποψη του πελάτη για) τις αρνητικές σκέψεις και
πεποιθήσεις, αφού το γραφείο/ιατρείο της είχε κατακλυστεί από λίστες
τέτοιων σκέψεων;
- μήπως είναι ανίκανη να επεξεργαστεί αρνητικές σκέψεις;
- μήπως η ίδια είναι ασθενής και δεν θα έπρεπε να παίζει ρόλο
θεραπευτού (είναι άραγε σύμπτωση που τόσο οι ασθενείςπλειψηφία τους
όσο και οι θεραπευτές στην πλειοψηφία τους είναι γένους θηλυκού);
- μήπως συνέπεσε η «παρουσίαση του δύσκολου περιστατικού» με κάποια
ανειλημμένης υποχρέωσης προς τους συναδέλφους της; Μήπως απλώς του
κόλλησε τη διάγνωση για να κάνει με ένα σμπάρο δύο τριγώνια;
- μήπως θα έπρεπε αν ερωτηθεί για το τι έγινε στη συνέχεια, μετά την
καταπληκτική διάγνωση; Η μυθομανής θεραπεύτρια απλώς ένιψε τας
χείρας της και πήγε να κάνει ηλιοθεραπεία;
- μήπως είχε διαβάσει (ή της είχε σφυρίξει κάποιος για τα εξής που
γράφει η Judith Beck) «…16. There may have been no agreement between
therapist and pa¬tient about the treatment goals. Given that the
goals of therapy are ex¬plicit and operationally defined, the
patient and therapist need to check their agreement on the
therapeutic goals. Developing a treatment plan and having the
patient read and sign the plan are parts of informed con¬sent
procedure for treatment that is required in many mental health
set¬tings. Stating the goals for a set period (e.g., for 3 months),
discussing the rationale for the goals, accepting patient input,
negotiating changes, checking patient understanding, and getting and
giving feedback are in¬trinsic to the cognitive therapy model. A
review and reference back to treatment goals to check ongoing
agreement as therapy proceeds is also crucial to maintaining
collaboration across time»;
Γνωσιακές-συμπεριφοριστικές μέθοδοι τραιναρίσματος επεξεργασίας
αρνητικών σκέψεων, πεποιθήσεων και ενδιάμεσων πεποιθήσεων
(προέλευσης Α. Beck)

1. Εντοπισμός αρνητικής σκέψης (π.χ. μήπως δεν είναι γνωσιακή
θεραπεία, αλλά θεραπεία της κυράς μας της μαμμής). Καταγραφή της. Σε
περίπτωση μη εντοπισμού συγκεκριμένης αρνητικής σκέψης, γίνεται
συζήτηση για αρνητικές σκέψεις των παχύσαρκων, έστω και αν ο
θεραπευόμενος είναι πετσί και κόκαλο.

2. Παρουσίαση στον θεραπευόμενο ενός φύλλου χαρτιού με παιδαριώδη
σχηματική απεικόνιση και επεξήγηση αρνητικών σκέψεων, με τίτλους που
δεν βγάζουν κανένα νόημα. Συζήτηση αδυναμίας του θεραπευόμενου να
καταλάβει τι διάολο σημαίνουν αυτά. Διαβεβαίωση του θεραπευτή ότι 99
στους 100 ασθενείς του (SIC) καταλαβαίνουν με την πρώτη περί τίνος
πρόκειται και συνεργάζονται καταγράφοντας σκέψεις τους. Επίκληση του
επιχειρήματος ότι και στο Ινστιτούτο χρησιμοποιούν την ίδια σελίδα.

3. Πρόταση για βιβλιοθεραπεία. Υπόδειξη βιβλίων, που μιλούν όμως για
γνωσιακή θεραπεία και όχι εκείνη της κυράς μας της μαμμής.
Συνειδητοποίηση από τον θεραπευόμενο ότι έχει μπόλικες αρνητικές
σκέψεις. Καταγραφή τους. Παρουσίασή τους στο θεραπευτή. Αμηχανία του
θεραπευτή («Μα εγώ μετά βίας βγάζω μία αρνητική σκέψη από τους
πελάτες μου και εσείς μου φέρατε τόσες!»–Θα κάνει πως ξέχασε τι
έλεγε προηγουμένως για τους 99 στους 100).

4. Υπόδειξη στο θεραπευόμενο να βάλει σε διαφορετικές στήλες τις
αρνητικές σκέψεις και να συμπληρώσει όλες τις στήλες (Assumptions,
ενδιάμεσες αρνητικές σκέψεις, πεποιθήσεις, ενισχυτικά γεγονότα για
την εμπέδωση των πεποιθήσεων, αμφισβήτηση, εναλλακτική πρόταση, πως
αισθάνεσαι μετά την πρόταση που έκανες εσύ ο ίδιος). Αφιέρωση
ειδικής συνεδρίας για την διευκρίνιση ότι core beliefs ερμηνεύεται
στα ελληνικά «πυρηνικές πεποιθήσεις» και όχι «κεντρικές
πεποιθήσεις». Επεξήγηση ότι έτσι το ερμηνεύουν στο Αιγινήτειο και
επομένως έτσι είναι η ελληνική γλώσσα. Παράθεση επιχειρήματος ότι
core ερμηνεύεται μόνο πυρήνας, πυρηνικό, στο αγγλοελληνικό λεξικό
Divry’s (=Γεωργίου Κωνσταντοπούλου εκ Δίβρης).

5. Χωρίς να εξεταστούν οι ήδη εντοπισθείσες αρνητικές σκέψεις,
ψάχνουμε και για άλλες. Αναπομπή της λίστας στο θεραπευόμενο με
υπόδειξη για πιο γεωμετρικά καλαίσθητη σχεδίαση των στηλών των
βαθμών επεξεργασίας κάθε αρνητικής σκέψης. Επανυποβολή στο θεραπευτή
σε επόμενη συνεδρία.

6. Self disclosures του θεραπευτή προς το θεραπευόμενο, ώστε ο
τελευταίος να καταλάβει τι λάθη κάνει και να τα γράψει. Να γράψει
και τις αμφισβητήσεις που θα κάνει ο ίδιος στις δικές του αρνητικές
σκέψεις, καθώς και πόσο ωραία νιώθει τώρα που έκανε τη δουλειά όλη
μόνος του. Ηλιοθεραπεία του θεραπευτή που πρέπει να πίνει χυμούς για
να αποφύγει την αφυδάτωση. Σύσταση προς τον θεραπευόμενο να μην τον
φωτογραφίζει επειδή έχει κρέμα στο πρόσωπό του.

7. Συζήτηση, κατόπιν απορίας του θεραπευόμενου για την Judith Beck
και το Βιβλίο της Εισαγωγή στη Γνωσιακή Θεραπεία-Cognitive Therapy,
Basics and Beyond, ως προς ανάγκη δόμησης της συνεδρίας, εξαγωγή
συμπερασμάτων, σύνδεση με την προηγούμενη συνεδρία, ανάγκη να
συνοψίσει ο θεραπευόμενος στο τέλος της θεραπείας τι κατάλαβε και τι
δεν κατάλαβε, διαδικασία με οποία οδηγούμαστε από την αρνητική σκέψη
στην ενδιάμεση πεποίθηση και μετά στην πεποίθηση. Θα πρέπει να
εξηγηθεί στο θεραπευόμενο (αφού συμπληρωθούν τουλάχιστο 65 ώρες
συνεδριών) ότι αυτά δεν είναι απόλυτα («Ναι, υπάρχουν ορισμένοι
άκαμπτοι συνάδελφοί μου που ακολουθούν αυτή τη δομημένη τεχνική.
Ομως έχει γραφτεί – πού; στον Τηλεθεατή;- ότι αυτό κουράζει τους
ασθενείς, και πράγματι όλοι οι ασθενείς μου, μου έχουν έρθει
παρακαλώντας με, ικετεύοντάς με να μιλάμε ελεύθερα γιατί δεν
αντέχουν αυτή τη δόμηση. Εγώ επειδή ενδιαφέρομαι πραγματικά για
αυτούς και τους αγαπάω, δεν κάνω δόμηση, για το καλό τους»)

8. Συζήτηση για άλλο είδος θεραπείας που έμαθε ο θεραπευτής ότι
κάνουν στο εξωτερικό, και το οποίο έχει σχέση με τη γνωσιακή
θεραπεία επειδή δίνει απαντήσεις π.χ. γιατί ο ασθενής νιώθει
κατώτερος, ή ότι τον δουλεύουν.

9. Ανακάλυψη ότι υπάρχουν στο φάκελο του θεραπευτή πολλές δεκάδες
αρνητικών σκέψεων που λιμνάζουν επί μήνες, χωρίς να έχουν συζητηθεί.
Επιχειρήματα για ανατροπή των ισχυρισμών του θεραπευόμενου («Μα
εσείς φταίτε για τη διαχείριση του χρόνου, εγώ απλώς συζητάω αυτά
που φέρνετε εσείς στη συνεδρία! Κοιτάξτε πως χαμογελάω σαν αυθόρμητο
παιδί!»).

10. Ο θεραπευόμενος θα μπορούσε να επικοινωνήσει με με e-mail με
άλλο γνωσιακό συμπεριφοριστικό θεραπευτή, πρώην μπάτσο, και να λάβει
την απάντηση («Στη γνωσιακή θεραπεία υπάρχει πάντα δομή,
επαγγελματικότητα και πάντοτε σαφής χρονικός ορίζοντας»). Η
φράση «σαφής χρονικός ορίζοντας», μπορεί να χτυπήσει σαν καμπάνα στο
μυαλό του θεραπευόμενου. Επικοινωνία με το θεραπευτή του.

11. Ο θεραπευτής μπορεί να στείλει μήνυμα SMS στο θεραπευόμενο, να
μη ζητάει σαφή χρονικό ορίζοντα, επειδή «έχει διαταραχή
προσωπικότητας» (πρώτη φορά να του το πει με SMS) και επομένως
έχει «πολλή, πολλή, πολλή δουλειά ακόμα!»

12. Ο θεραπευτής, χωρίς να ακολουθήσει τη μέθοδο που περιγράφει η
Judith Beck, για μετάβαση από αρνητικές σκέψεις σε ενδιάμεσες
πεποιθήσεις, πρέπει να πετάξει στη μούρη του θεραπευόμενου
ό,τι «πυρηνικές» πεποιθήσεις πρέπει να έχει (προσέξτε –όχι «έχει») ο
θεραπευόμενος, αφού του έχει διαγνώσει τη συγκεκριμένη διαταραχή
(ίσως να είναι η συγκεκριμένη διαταραχή που έχει αναλάβει σαν
εργασία να παρουσιάσει σε ομήγυρη εκλεκτών θεραπευτών, οπότε ο
πελάτης γίνεται guinea pig). Ετσι, θέλει δεν θέλει, ο θεραπευόμενος
έχει δύο επιλογές ή να κάνει το θύμα, αποδεχόμενος πεποιθήσεις που
δεν του πάνε, ή να πάει αλλού. Μπορεί ο θεραπευόμενος να ρωτήσει με
e-mail μια άλλη θεραπεύτρια τι να κάνει. Σε μια τέτοια περίπτωση,
εκείνη θα πρέπει να του απαντήσει, μεταξύ άλλων, ότι «πρέπει να
συζητήσετε το θέμα με το θεραπευτή σας. Αν πάτε σε άλλο θεραπευτή
μην παραλείψετε να του αναφέρετε το λόγο διαφωνίας σας με τον
προηγούμενο».

13. Ο λόγος του προηγούμενου είναι προφανής. Για την περίπτωση που ο
θεραπευόμενος το κρύψει από το νέο θεραπευτή του, θα πρέπει να
ζητηθεί εκ των προτέρων από τους συναδέλφους να δείξουν συναδελφική
αλληλεγγύη. Κανένας δεν πρέπει να δέχεται άνθρωπο που υποτίμησε τη
διάγνωση και διαδικασία –καλή ή κακή- άλλου συναδέλφου.

14. Μπορεί να γίνει δεκτό αίτημα του θεραπευόμενου για γνωσιακή-
συμπεριφοριστική θεραπεία μέσω μερικών e-mails, επι αμοιβή. Φυσικά
στην αμοιβή περιλαμβάνονται 40 λεπτά για τη λήψη του μηνύματος και
άλλα 40 λεπτά για την αποστολή της απάντησης, επειδή το computer του
θεραπευτή είναι αργό και καθυστερεί στην πρόσβαση στο Ιντερνέτ και
θα το αλλάξει ….. το Μάιο. Το περιεχόμενο των απαντητικών μηνυμάτων
πρέπει να περιέχει μόνο διευκρινιστικές ερωτήσεις, χωρίς να οδηγεί
σε κάποιο γνωσιακό συμπέρασμα. Παράλληλα να του μαθαίνει μερικά
κόλπα για να θυμάται ονόματα (π.χ. για να θυμάσαι τον Γαβριήλ
Γαβριηλίδη, να έχεις στο μυαλό σου το ΓΑΒ-ΓΑΒ του σκύλου).

15. Θα πρέπει να καταγγελθεί σαν απαράδεκτη η άποψη της Judith Beck,
σύμφωνα με την οποία «είναι δυνατόν να υπάρχει και αρνητική σκέψη
που να είναι αληθινή και στην περίπτωση αυτή ο θεραπευτής αντί να
την αμφισβητεί, βοηθάει τον θεραπευόμενο να επιλύσει το βασικό του
πρόβλημα». Αυτό φέρνει σε δύσκολη θέση το γνωσιακό θεραπευτή που
έχει σαν στόχο του να δουλεύει μόνο από τα συγκεκριμένα γνωστικά
λάθη, τα οποία έχουμε μάθει απέξω κι ανακατωτά. Διαφορετικά ανοίγει
το κουτί της Πανδώρας και ….. Δεν είναι δουλειά του γνωσιακού
θεραπευτή να ασχολείται με άλλο πρόβλημα (π.χ. αν έχασε τη δουλειά
του ο θεραπευόμενος) εκτός από το να τον βοηθήσει να
συνειδητοποιήσει τις στάνταρντ αρνητικές σκέψεις που κάνει.

16. Μπορεί τέλος να ανακαλύψει ο θεραπευτής (με καθυστέρηση 3 μηνών)
ότι έχει ξεχάσει συγκεκριμένο κείμενο, το οποίο είχε υποσχεθεί να
διορθώσει ως προς τη διαδικασία των αρνητικών σκέψεων. Τότε του
λέγει «α νόμιζα ότι τα κάνατε με άλλο θεραπευτή το καλοκαίρι!».

17. Τελευταίο επιχείρημα, μετά από 70 ώρες συνεδριών, ο θεραπευτής
μπορεί να πει «ε, αν τελικά δεν είστε ευχαριστημένος από την
προσέγγισή μου, μπορείτε να πάτε σε άλλο θεραπευτή» (έχοντας βέβαια
φροντίσει να σαμποτάρει επιτυχώς μια παρόμοια προσπάθεια προσέγγισης
άλλου θεραπευτή). Αν ο θεραπευόμενος ζητήσει από το θεραπευτή του
να του συστήσει κάποιον άλλον, εκείνος πρέπει να κάνει πως δεν ξέρει
κανέναν. Μπορεί να προσποιηθεί μόλις γύρισε από σπουδές που έκανε
στη Μαδαγασκάρη και δεν ξέρει ούτε έναν.

18. Οι θεραπευτές δεν πρέπει να νιώθουν άσχημα όταν διαχειρίζονται
αρνητικές σκέψεις με αυτό τον τρόπο. Με τη διαδικασία αυτή ο
θεραπευόμενος θα ξεχάσει την αρχική αιτία που τον ενοχλούσε και θα
έχει αγανακτήσει με το θεραπευτή του (=θα μπορούσε να αποτελέσει
κάποια βερσιόν ομοιοπαθητικής!) Επίσης, όταν ο θεραπευόμενος πάψει
να αγανακτεί κατά του θεραπευτή (που δεν δίνει λογαριασμό σε κανένα
και δεν νιώθει ποτέ άσχημα για το «έργο» του), σημαίνει ότι είναι
κοντά στο τέλος της θεραπείας.

19. Γενικά ο Γνωσιακός θεραπευτής πρέπει να είναι ένα αυθόρμητο
παιδί, απαλλαγμένο από οποιοδήποτε αίσθημα ενοχής, ευχάριστο στην
παρέα του, που θα αντιμετωπίζει τα πάντα με ένα χαμόγελο και δεν θα
κρατάει άσχημες σκέψεις στο κεφάλι του.

Τόσο δύσκολο είναι σε συζητήσεις σε διάφορα round-tables (όπως π.χ.
στο http://www.ibrt.gr/ereyna/2_grapti_meleti_peristatikoy.pdf) να
τολμήσει κάποιος από τους παρισταμένους να ρωτήσει την μυθομανή
θεραπεύτρια που κάνει παρουσίαση «δύσκολου περιστατικού» αν:
- προτού καταλήξει στη διάγνωση της «μεταιχμιακής» είχε προσπαθήσει
να ερμηνεύσει ή επεξεργαστεί (ή έστω να συνεισφέρει ή τέλος απλώς να
ακούσει απαθώς την άποψη του πελάτη για) τις αρνητικές σκέψεις και
πεποιθήσεις, αφού το γραφείο/ιατρείο της είχε κατακλυστεί από λίστες
τέτοιων σκέψεων;
- μήπως είναι ανίκανη να επεξεργαστεί αρνητικές σκέψεις;
- μήπως η ίδια είναι ασθενής και δεν θα έπρεπε να παίζει ρόλο
θεραπευτού (είναι άραγε σύμπτωση που τόσο οι ασθενείςπλειψηφία τους
όσο και οι θεραπευτές στην πλειοψηφία τους είναι γένους θηλυκού);
- μήπως συνέπεσε η «παρουσίαση του δύσκολου περιστατικού» με κάποια
ανειλημμένης υποχρέωσης προς τους συναδέλφους της; Μήπως απλώς του
κόλλησε τη διάγνωση για να κάνει με ένα σμπάρο δύο τριγώνια;
- μήπως θα έπρεπε αν ερωτηθεί για το τι έγινε στη συνέχεια, μετά την
καταπληκτική διάγνωση; Η μυθομανής θεραπεύτρια απλώς ένιψε τας
χείρας της και πήγε να κάνει ηλιοθεραπεία;
- μήπως είχε διαβάσει (ή της είχε σφυρίξει κάποιος για τα εξής που
γράφει η Judith Beck) «…16. There may have been no agreement between
therapist and pa¬tient about the treatment goals. Given that the
goals of therapy are ex¬plicit and operationally defined, the
patient and therapist need to check their agreement on the
therapeutic goals. Developing a treatment plan and having the
patient read and sign the plan are parts of informed con¬sent
procedure for treatment that is required in many mental health
set¬tings. Stating the goals for a set period (e.g., for 3 months),
discussing the rationale for the goals, accepting patient input,
negotiating changes, checking patient understanding, and getting and
giving feedback are in¬trinsic to the cognitive therapy model. A
review and reference back to treatment goals to check ongoing
agreement as therapy proceeds is also crucial to maintaining
collaboration across time»;
Γνωσιακές-συμπεριφοριστικές μέθοδοι τραιναρίσματος επεξεργασίας
αρνητικών σκέψεων, πεποιθήσεων και ενδιάμεσων πεποιθήσεων
(προέλευσης Α. Beck)

1. Εντοπισμός αρνητικής σκέψης (π.χ. μήπως δεν είναι γνωσιακή
θεραπεία, αλλά θεραπεία της κυράς μας της μαμμής). Καταγραφή της. Σε
περίπτωση μη εντοπισμού συγκεκριμένης αρνητικής σκέψης, γίνεται
συζήτηση για αρνητικές σκέψεις των παχύσαρκων, έστω και αν ο
θεραπευόμενος είναι πετσί και κόκαλο.

2. Παρουσίαση στον θεραπευόμενο ενός φύλλου χαρτιού με παιδαριώδη
σχηματική απεικόνιση και επεξήγηση αρνητικών σκέψεων, με τίτλους που
δεν βγάζουν κανένα νόημα. Συζήτηση αδυναμίας του θεραπευόμενου να
καταλάβει τι διάολο σημαίνουν αυτά. Διαβεβαίωση του θεραπευτή ότι 99
στους 100 ασθενείς του (SIC) καταλαβαίνουν με την πρώτη περί τίνος
πρόκειται και συνεργάζονται καταγράφοντας σκέψεις τους. Επίκληση του
επιχειρήματος ότι και στο Ινστιτούτο χρησιμοποιούν την ίδια σελίδα.

3. Πρόταση για βιβλιοθεραπεία. Υπόδειξη βιβλίων, που μιλούν όμως για
γνωσιακή θεραπεία και όχι εκείνη της κυράς μας της μαμμής.
Συνειδητοποίηση από τον θεραπευόμενο ότι έχει μπόλικες αρνητικές
σκέψεις. Καταγραφή τους. Παρουσίασή τους στο θεραπευτή. Αμηχανία του
θεραπευτή («Μα εγώ μετά βίας βγάζω μία αρνητική σκέψη από τους
πελάτες μου και εσείς μου φέρατε τόσες!»–Θα κάνει πως ξέχασε τι
έλεγε προηγουμένως για τους 99 στους 100).

4. Υπόδειξη στο θεραπευόμενο να βάλει σε διαφορετικές στήλες τις
αρνητικές σκέψεις και να συμπληρώσει όλες τις στήλες (Assumptions,
ενδιάμεσες αρνητικές σκέψεις, πεποιθήσεις, ενισχυτικά γεγονότα για
την εμπέδωση των πεποιθήσεων, αμφισβήτηση, εναλλακτική πρόταση, πως
αισθάνεσαι μετά την πρόταση που έκανες εσύ ο ίδιος). Αφιέρωση
ειδικής συνεδρίας για την διευκρίνιση ότι core beliefs ερμηνεύεται
στα ελληνικά «πυρηνικές πεποιθήσεις» και όχι «κεντρικές
πεποιθήσεις». Επεξήγηση ότι έτσι το ερμηνεύουν στο Αιγινήτειο και
επομένως έτσι είναι η ελληνική γλώσσα. Παράθεση επιχειρήματος ότι
core ερμηνεύεται μόνο πυρήνας, πυρηνικό, στο αγγλοελληνικό λεξικό
Divry’s (=Γεωργίου Κωνσταντοπούλου εκ Δίβρης).

5. Χωρίς να εξεταστούν οι ήδη εντοπισθείσες αρνητικές σκέψεις,
ψάχνουμε και για άλλες. Αναπομπή της λίστας στο θεραπευόμενο με
υπόδειξη για πιο γεωμετρικά καλαίσθητη σχεδίαση των στηλών των
βαθμών επεξεργασίας κάθε αρνητικής σκέψης. Επανυποβολή στο θεραπευτή
σε επόμενη συνεδρία.

6. Self disclosures του θεραπευτή προς το θεραπευόμενο, ώστε ο
τελευταίος να καταλάβει τι λάθη κάνει και να τα γράψει. Να γράψει
και τις αμφισβητήσεις που θα κάνει ο ίδιος στις δικές του αρνητικές
σκέψεις, καθώς και πόσο ωραία νιώθει τώρα που έκανε τη δουλειά όλη
μόνος του. Ηλιοθεραπεία του θεραπευτή που πρέπει να πίνει χυμούς για
να αποφύγει την αφυδάτωση. Σύσταση προς τον θεραπευόμενο να μην τον
φωτογραφίζει επειδή έχει κρέμα στο πρόσωπό του.

7. Συζήτηση, κατόπιν απορίας του θεραπευόμενου για την Judith Beck
και το Βιβλίο της Εισαγωγή στη Γνωσιακή Θεραπεία-Cognitive Therapy,
Basics and Beyond, ως προς ανάγκη δόμησης της συνεδρίας, εξαγωγή
συμπερασμάτων, σύνδεση με την προηγούμενη συνεδρία, ανάγκη να
συνοψίσει ο θεραπευόμενος στο τέλος της θεραπείας τι κατάλαβε και τι
δεν κατάλαβε, διαδικασία με οποία οδηγούμαστε από την αρνητική σκέψη
στην ενδιάμεση πεποίθηση και μετά στην πεποίθηση. Θα πρέπει να
εξηγηθεί στο θεραπευόμενο (αφού συμπληρωθούν τουλάχιστο 65 ώρες
συνεδριών) ότι αυτά δεν είναι απόλυτα («Ναι, υπάρχουν ορισμένοι
άκαμπτοι συνάδελφοί μου που ακολουθούν αυτή τη δομημένη τεχνική.
Ομως έχει γραφτεί – πού; στον Τηλεθεατή;- ότι αυτό κουράζει τους
ασθενείς, και πράγματι όλοι οι ασθενείς μου, μου έχουν έρθει
παρακαλώντας με, ικετεύοντάς με να μιλάμε ελεύθερα γιατί δεν
αντέχουν αυτή τη δόμηση. Εγώ επειδή ενδιαφέρομαι πραγματικά για
αυτούς και τους αγαπάω, δεν κάνω δόμηση, για το καλό τους»)

8. Συζήτηση για άλλο είδος θεραπείας που έμαθε ο θεραπευτής ότι
κάνουν στο εξωτερικό, και το οποίο έχει σχέση με τη γνωσιακή
θεραπεία επειδή δίνει απαντήσεις π.χ. γιατί ο ασθενής νιώθει
κατώτερος, ή ότι τον δουλεύουν.

9. Ανακάλυψη ότι υπάρχουν στο φάκελο του θεραπευτή πολλές δεκάδες
αρνητικών σκέψεων που λιμνάζουν επί μήνες, χωρίς να έχουν συζητηθεί.
Επιχειρήματα για ανατροπή των ισχυρισμών του θεραπευόμενου («Μα
εσείς φταίτε για τη διαχείριση του χρόνου, εγώ απλώς συζητάω αυτά
που φέρνετε εσείς στη συνεδρία! Κοιτάξτε πως χαμογελάω σαν αυθόρμητο
παιδί!»).

10. Ο θεραπευόμενος θα μπορούσε να επικοινωνήσει με με e-mail με
άλλο γνωσιακό συμπεριφοριστικό θεραπευτή, πρώην μπάτσο, και να λάβει
την απάντηση («Στη γνωσιακή θεραπεία υπάρχει πάντα δομή,
επαγγελματικότητα και πάντοτε σαφής χρονικός ορίζοντας»). Η
φράση «σαφής χρονικός ορίζοντας», μπορεί να χτυπήσει σαν καμπάνα στο
μυαλό του θεραπευόμενου. Επικοινωνία με το θεραπευτή του.

11. Ο θεραπευτής μπορεί να στείλει μήνυμα SMS στο θεραπευόμενο, να
μη ζητάει σαφή χρονικό ορίζοντα, επειδή «έχει διαταραχή
προσωπικότητας» (πρώτη φορά να του το πει με SMS) και επομένως
έχει «πολλή, πολλή, πολλή δουλειά ακόμα!»

12. Ο θεραπευτής, χωρίς να ακολουθήσει τη μέθοδο που περιγράφει η
Judith Beck, για μετάβαση από αρνητικές σκέψεις σε ενδιάμεσες
πεποιθήσεις, πρέπει να πετάξει στη μούρη του θεραπευόμενου
ό,τι «πυρηνικές» πεποιθήσεις πρέπει να έχει (προσέξτε –όχι «έχει») ο
θεραπευόμενος, αφού του έχει διαγνώσει τη συγκεκριμένη διαταραχή
(ίσως να είναι η συγκεκριμένη διαταραχή που έχει αναλάβει σαν
εργασία να παρουσιάσει σε ομήγυρη εκλεκτών θεραπευτών, οπότε ο
πελάτης γίνεται guinea pig). Ετσι, θέλει δεν θέλει, ο θεραπευόμενος
έχει δύο επιλογές ή να κάνει το θύμα, αποδεχόμενος πεποιθήσεις που
δεν του πάνε, ή να πάει αλλού. Μπορεί ο θεραπευόμενος να ρωτήσει με
e-mail μια άλλη θεραπεύτρια τι να κάνει. Σε μια τέτοια περίπτωση,
εκείνη θα πρέπει να του απαντήσει, μεταξύ άλλων, ότι «πρέπει να
συζητήσετε το θέμα με το θεραπευτή σας. Αν πάτε σε άλλο θεραπευτή
μην παραλείψετε να του αναφέρετε το λόγο διαφωνίας σας με τον
προηγούμενο».

13. Ο λόγος του προηγούμενου είναι προφανής. Για την περίπτωση που ο
θεραπευόμενος το κρύψει από το νέο θεραπευτή του, θα πρέπει να
ζητηθεί εκ των προτέρων από τους συναδέλφους να δείξουν συναδελφική
αλληλεγγύη. Κανένας δεν πρέπει να δέχεται άνθρωπο που υποτίμησε τη
διάγνωση και διαδικασία –καλή ή κακή- άλλου συναδέλφου.

14. Μπορεί να γίνει δεκτό αίτημα του θεραπευόμενου για γνωσιακή-
συμπεριφοριστική θεραπεία μέσω μερικών e-mails, επι αμοιβή. Φυσικά
στην αμοιβή περιλαμβάνονται 40 λεπτά για τη λήψη του μηνύματος και
άλλα 40 λεπτά για την αποστολή της απάντησης, επειδή το computer του
θεραπευτή είναι αργό και καθυστερεί στην πρόσβαση στο Ιντερνέτ και
θα το αλλάξει ….. το Μάιο. Το περιεχόμενο των απαντητικών μηνυμάτων
πρέπει να περιέχει μόνο διευκρινιστικές ερωτήσεις, χωρίς να οδηγεί
σε κάποιο γνωσιακό συμπέρασμα. Παράλληλα να του μαθαίνει μερικά
κόλπα για να θυμάται ονόματα (π.χ. για να θυμάσαι τον Γαβριήλ
Γαβριηλίδη, να έχεις στο μυαλό σου το ΓΑΒ-ΓΑΒ του σκύλου).

15. Θα πρέπει να καταγγελθεί σαν απαράδεκτη η άποψη της Judith Beck,
σύμφωνα με την οποία «είναι δυνατόν να υπάρχει και αρνητική σκέψη
που να είναι αληθινή και στην περίπτωση αυτή ο θεραπευτής αντί να
την αμφισβητεί, βοηθάει τον θεραπευόμενο να επιλύσει το βασικό του
πρόβλημα». Αυτό φέρνει σε δύσκολη θέση το γνωσιακό θεραπευτή που
έχει σαν στόχο του να δουλεύει μόνο από τα συγκεκριμένα γνωστικά
λάθη, τα οποία έχουμε μάθει απέξω κι ανακατωτά. Διαφορετικά ανοίγει
το κουτί της Πανδώρας και ….. Δεν είναι δουλειά του γνωσιακού
θεραπευτή να ασχολείται με άλλο πρόβλημα (π.χ. αν έχασε τη δουλειά
του ο θεραπευόμενος) εκτός από το να τον βοηθήσει να
συνειδητοποιήσει τις στάνταρντ αρνητικές σκέψεις που κάνει.

16. Μπορεί τέλος να ανακαλύψει ο θεραπευτής (με καθυστέρηση 3 μηνών)
ότι έχει ξεχάσει συγκεκριμένο κείμενο, το οποίο είχε υποσχεθεί να
διορθώσει ως προς τη διαδικασία των αρνητικών σκέψεων. Τότε του
λέγει «α νόμιζα ότι τα κάνατε με άλλο θεραπευτή το καλοκαίρι!».

17. Τελευταίο επιχείρημα, μετά από 70 ώρες συνεδριών, ο θεραπευτής
μπορεί να πει «ε, αν τελικά δεν είστε ευχαριστημένος από την
προσέγγισή μου, μπορείτε να πάτε σε άλλο θεραπευτή» (έχοντας βέβαια
φροντίσει να σαμποτάρει επιτυχώς μια παρόμοια προσπάθεια προσέγγισης
άλλου θεραπευτή). Αν ο θεραπευόμενος ζητήσει από το θεραπευτή του
να του συστήσει κάποιον άλλον, εκείνος πρέπει να κάνει πως δεν ξέρει
κανέναν. Μπορεί να προσποιηθεί μόλις γύρισε από σπουδές που έκανε
στη Μαδαγασκάρη και δεν ξέρει ούτε έναν.

18. Οι θεραπευτές δεν πρέπει να νιώθουν άσχημα όταν διαχειρίζονται
αρνητικές σκέψεις με αυτό τον τρόπο. Με τη διαδικασία αυτή ο
θεραπευόμενος θα ξεχάσει την αρχική αιτία που τον ενοχλούσε και θα
έχει αγανακτήσει με το θεραπευτή του (=θα μπορούσε να αποτελέσει
κάποια βερσιόν ομοιοπαθητικής!) Επίσης, όταν ο θεραπευόμενος πάψει
να αγανακτεί κατά του θεραπευτή (που δεν δίνει λογαριασμό σε κανένα
και δεν νιώθει ποτέ άσχημα για το «έργο» του), σημαίνει ότι είναι
κοντά στο τέλος της θεραπείας.

19. Γενικά ο Γνωσιακός θεραπευτής πρέπει να είναι ένα αυθόρμητο
παιδί, απαλλαγμένο από οποιοδήποτε αίσθημα ενοχής, ευχάριστο στην
παρέα του, που θα αντιμετωπίζει τα πάντα με ένα χαμόγελο και δεν θα
κρατάει άσχημες σκέψεις στο κεφάλι του.

quote:

---

Aν και είστε πεπεισμένοι για την ορθότητά τους, οι περισσότερες αρνητικές σκέψεις που σας κάνουν να αισθάνεστε άσχημα είναι ψευδείς και μη-ρεαλιστικές. Για παράδειγμα : Μετά την διάλυση μιας ερωτικής σχέσης ή ένα διαζύγιο σκέφτεστε, “Εγώ φταίω για όλα. Τελικά δεν γίνεται να με αγαπήσει κανένας. Ποτέ δεν θα κάνω στενή σχέση με άλλον άνθρωπο.” Νιώθετε τόσο ταραγμένος που όλα αυτά σας φαίνονται απολύτως αληθινά, και πιστεύετε ότι η ζωή σας έχει τελειώσει. Μετά από κάποιους μήνες αρχίζετε και βγαίνετε με κάποια γυναίκα και αρχίζετε και αισθάνεστε ότι είστε και πάλι κοντά με έναν άνθρωπο. Ξαφνικά αντιλαμβάνεστε ότι τελικά μπορείτε να γίνετε αγαπητός, ότι δεν είσαστε ολοκληρωτικά υπεύθυνος για την διάλυση της προηγούμενης σχέσης σας. Αναρωτιέστε πώς στο καλό είχατε πιστέψει όλα εκείνα με τα οποία φορτώνατε τον εαυτό σας. Εκείνη όμως την περίοδο, οι αρνητικές αυτές σκέψεις σας φαίνονταν απολύτως έγκυρες και ορθές.

Αυτό, είναι ένα από τα παράξενα που συμβαίνουν με την άσχημη διάθεση - συχνά ξεγελάμε τον εαυτό μας και ζούμε μέσα στη μιζέρια δεχόμενοι πράγματα που απλώς δεν είναι αληθινά. Και το παράδοξο είναι ότι συνήθως δεν έχουμε την παραμικρή υποψία ότι μπορεί να εξαπατηθήκαμε από την ίδια μας τη μιζέρια και την αυτοκριτική.

Στον παρακάτω πίνακα περιγράφονται τα δέκα είδη στρεβλωμένων σκέψεων που οδηγούν σε αρνητικά συναισθήματα. Μελετήστε αυτό τον κατάλογο προσεκτικά, διότι συχνά θα αναφέρεστε σ’αυτόν κατά την διάρκεια των πρακτικών ασκήσεων που θα κάνετε εσείς ο ίδιος. Ο κατάλογος αυτός άλλαξε την ζωή πολλών ανθρώπων.

--------------------------------------------------------------------------------

1. Διπολική Σκέψη

(“Όλα ή τίποτα” ή “άσπρο-μαύρο”)

Σκεφτεστε απόλυτα, σα να υπάρχει μόνο το άσπρο και το μαύρο. Εάν κάτι δεν είναι τέλειο το θεωρείτε σαν πλήρη αποτυχία. Π.χ., όταν μια γυναίκα που έκανε δίαιτα έφαγε ένα κουταλάκι παγωτό, σκέφτηκε “Κατάστρεψα την δίαιτά μου τελείως”. Η σκέψη αυτή την τάραξε τόσο πολύ που έφαγε ολόκληρο το μπωλ!

--------------------------------------------------------------------------------

2. Υπεργενίκευση

Ένα μεμονωμένο αρνητικό γεγονός, όπως η απόρριψη από τον ερωτικό σύντροφο ή μια δυσκολία στη δουλειά, ερμηνεύεται σαν μια ατέλειωτη αλυσίδα πολλών αρνητικών γεγονότων, χρησιμοποιώντας λέξεις όπως “πάντοτε” ή “ποτέ” όταν σκέφτεστε γι’αυτό. Ένας καταθλιπτικός πωλητής ενοχλήθηκε τρομερά όταν είδε μια κουτσουλιά πάνω στο παρμπρίζ του αυτοκινήτου του. Σκέφτηκε, “Τι άτυχος που είμαι! Τα πουλιά λερώνουν πάντα το δικό μου αυτοκίνητο!”.

--------------------------------------------------------------------------------

3. Νοητικό Φίλτρο

Ξεχωρίζετε μια μοναδική αρνητική λεπτομέρεια και επικεντρώ-νεστε σ’αυτή αποκλειστικά, έτσι ώστε η άποψή σας για την πραγματικότητα να “χρωματίζεται” ανάλογα, όπως χρωματίζει ένα ποτήρι με νερό μια σταγόνα μελάνης. Παράδειγμα : Κάνετε μια παρουσίαση σε συναδέλφους σας στη δουλειά και δέχεστε πολλά θετικά σχόλια απ’ αυτούς για την δουλειά σας. Ένας όμως από αυτούς λέει κάτι που είναι σχετικά επικριτικό, και εσείς απασχολείστε συνεχώς με την αντίδρασή του για μέρες, αγνοώντας όλα τα θετικά σχόλια που εισπράξατε.

--------------------------------------------------------------------------------

4. Παραγνώριση Θετικών

Αγνοείτε τις θετικές εμπειρίες επιμένοντας ότι αυτές “δεν μετράνε.” Όταν κάνετε μια καλή δουλειά μπορεί να σκέφτεστε ότι δεν ήταν και τόσο καλή ή ότι ο οποιοσδήποτε θα μπορούσε να την είχε κάνει. Η παραγνώριση (υποτίμηση) των θετικών σας “κλέβει” την χαρά της ζωής και σας κάνει να νιώθετε ότι είστε ανεπαρκής και ότι δεν έχετε τις ανταμοιβές που θα έπρεπε.

--------------------------------------------------------------------------------

5. Αυθαίρετα Συμπεράσματα

Βγάζετε συμπεράσματα αρνητικά, χωρίς όμως να υπάρχουν ενδείξεις που να υποστηρίζουν αυτό το συμπέρασμα. Διακρίνονται δύο είδη τέτοιας σκέψης :

α) “Διάβασμα” της σκέψης των άλλων : Χωρίς να ελέγξετε αν είναι έτσι, συμπεραίνετε αυθαίρετα ότι κάποιος αντιδρά αρνητικά σε σας.

β) Πρόβλεψη του μέλλοντος : Προβλέπετε ότι τα πράγματα θα πάρουν αρνητική τροπή για σας στο μέλλον. Π.χ., πριν από τις εξετάσεις μπορεί να λέτε, “Να πάρει η οργή!Όπως πάω σίγουρα θα αποτύχω.” Ένας καταθλιπτικός μπορεί να λέει, “Ποτέ δεν θα γίνω καλά.”

--------------------------------------------------------------------------------

6. Μεγαλοποίηση ή Ελαχιστοποίηση

Μεγενθύνετε τη σπουδαιότητα των προβλημάτων σας, ή ελαχιστοποιείτε τη σημασία των θετικών εμπειριών σας. Π.χ., δεν προλαβαίνετε το χρονικό όριο για την παράδοση μιας εργασίας σας και λέτε, “Αυτή είναι η καταστροφή μου.”

--------------------------------------------------------------------------------

7. Συναισθηματική Συλλογιστική

Δέχεστε ότι τα αρνητικά συναίσθήματα που νιώθετε αντανακλούν την πραγματικότητα - αφού νιώθετε έτσι, άρα έτσι θα είναι. Π.χ., “Νιώθω αποτυχημένος. Πράγματι πρέπει να είμαι πολύ αποτυχημένος” ή “Νιώθω φοβερά ανήσυχος που θα πετάξω. Οι πτήσεις με αεροπλάνο πρέπει να είναι πολύ επικίνδυνες” ή “Νιώθω πολύ θυμωμένος. Πρέπει πράγματι να μου φέρθηκε πολύ άσχημα” ή “Νιώθω πολύ κατώτερος. Τελικά, μάλλον είμαι δεύτερης κατηγορίας άνθρωπος.”

--------------------------------------------------------------------------------

8. Πρέπει

Λέτε στον εαυτό σας ότι τα πράγματα θα έπρεπε να συμβούν όπως τα περιμένατε ή τα ελπίζατε. Ένας ταλαντούχος πιανίστας, αφού έπαιξε ένα πολύ δύσκολο κομμάτι σκέφτηκε, “Δεν θά’πρεπε να είχα κάνει τόσα πολλά λάθη”. Αυτό τον έκανε να απογοητευτεί τόσο πολύ που εγκατέλειψε την εξάσκησή του για πολλές ημέρες. Οι φράσεις “πρέπει”, “οφείλω” “έτσι είναι το σωστό” κ.λ.π. έχουν όλες το ίδιο αρνητικό αποτέλεσμα. Οι φράσεις αυτές όταν κατευθύνονται προς εσάς τον ίδιο οδηγούν σ εαισθήματα ενοχής και απογοήτευσης. Όταν κατευθύνονται προς τους άλλους ή τον κόσμο γενικά, συνήθως οδηγούν σε αισθήματα θυμού και απογοήτευσης : “Δεν θά’πρεπε να ήταν τόσο πεισματάρης και εχθρικός.”.

Πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να κινητοποιήσουν τους εαυτούς τους με φράσεις τύπου “πρέπει” - “δεν πρέπει”, σα να είναι κάποιοι παράνομοι που πρέπει πρώτα να τιμωρηθούν πριν κάνουν κάτι. “Δεν έπρεπε να φάω αυτό το γλυκό.” Αυτό συνήθως δεν λειτουργεί διότι όλα αυτά τα πρέπει σας κάνουν να επαναστατείτε και σας προκαλούν την τάση να κάνετε ακριβώς το αντίθετο.

--------------------------------------------------------------------------------

9. Λανθασμένος Χαρακτηρισμός

Αυτή αποτελεί μια ακραία μορφή της διπολικής σκέψης.Αντί να πείτε “Έκανα ένα λάθος”, χαρακτηρίζετε αρνητικά ολόκληρο τον εαυτό σας λέγοντας, “Είμαι αποτυχημένος”. Μπορεί επίσης να χαρακτηρίσετε τον εαυτό σας “ανόητο”, “ηλίθιο” ή “μια σκέτη αποτυχία”. Ο χαρακτηρισμός είναι εντελώς παράλογος, διότι ο εαυτός σας δεν ταυτίζεται με τα πράγματα που κάνετε. Ανθρώπινες υπάρξεις υπάρχουν, αλλά “ανόητοι”, “αποτυχημένοι” ή “ηλίθιοι” δεν υπάρχουν. Αυτοί οι χαρακτηρισμοί είναι άχρηστες αφαιρέσεις που οδηγούν σε θυμό, άγχος, απογοήτευση και χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Μπορεί επίσης να χαρακτηρίζετε άλλους ανθρώπους.Όταν κάποιος κάνει κάτι με το οποίο δεν συμφωνείτε μπορεί να σκέφτεστε, “Αυτός είναι βλάκας”. Μ’αυτόν τον τρόπο νιώθετε ότι το πρόβλημα με τον άλλον είναι στον “χαρακτήρα” του αντί να θεωρείτε ότι είναι στον τρόπο που σκέφτεται ή συμπεριφέρεται. Τον βλέπετε σαν ολοκληρωτικά κακό. Αυτό σας κάνει να αισθάνεστε εχθρότητα και να πιστεύετε ότι είναι αδύνατο να βρείτε τρόπους επικοινωνίας και να βελτιώσετε την κατάσταση.

--------------------------------------------------------------------------------

10. Προσωποποίηση ή Εκτόξευση κατηγοριών

Η προσωποποίηση συμβαίνει όταν θεωρείτε τον εαυτό σας αποκλειστικά υπεύθυνο για την έκβαση ενός -αρνητικού συνήθως- γεγονότος, το οποίο όμως δεν εξαρτάται αποκλειστικά από εσάς. Όταν μια μητέρα πήρε τον κακό έλεγχο του παιδιού της από το σχολείο είπε : “Αυτό αποδεικνύει πόσο κακή μητέρα είμαι” αντί να καθήσει να σκεφτεί τις αιτίες του προβλήματος και να βοηθήσει έτσι πραγματικά το παιδί της. Μιά άλλη γυναίκα όταν την χτύπησε ο σύζυγός της είπε : “Δεν θα με χτύπαγε αν ήμουν καλύτερη στο κρεβάτι”. Η προσωποποίηση οδηγεί σε αισθήματα ενοχής, ντροπής, και ανεπάρκειας.

Κάποιοι άνθρωποι κάνουν το ακριβώς αντίθετο. Κατηγορούν τους άλλους ή τις καταστάσεις για τα προβλήματά τους, και παραβλέπουν αιτίες που μπορεί να συνεισφέρουν σ’αυτά. Π.χ., “Ο λόγος που ο γάμος μου δεν πάει καλά οφείλεται στο ότι ο σύζυγός μου είναι τόσο παράλογος”. Οι κατηγορίες αυτές ποτέ δεν αποδίδουν διότι συνήθως οι άλλοι θα απορρίψουν τις κατηγορίες και θα αμυνθούν με τον ίδιο τρόπο.

H zωη ειναι ενα συντομο σχολειο...

Edited by - Κωστας on 25/11/2003 19:37:01

---