- < ΑΡΘΡΑ - ΝΕΑ > ESOTERICA 2006 - 2014 - ΝΕΑ - Μέσα από το Διεθνές Internet

Υπάρχει ένα ερώτημα που επιμένει εδώ και αρκετές δεκαετίες. Γιατί δεν έχουν αποδειχθεί έως τώρα οι ψυχικές δυνάμεις; Άνθρωποι που παρουσιάζουν ψυχικές δυνάμεις έχουν μελετηθεί εδώ και δεκαετίες, μέσα και έξω από το εργαστήριο, αλλά η επιστημονική κοινότητα και σε μεγάλο βαθμό η κοινή γνώμη παραμένει αμετάπειστη.

Σε ένα πρόσφατο βιβλίο με τίτλο ‘Επιστήμη και Ψυχικά Φαινόμενα: Η Πτώση του Οίκου των Σκεπτικών’ (Science & Psychic Phenomena: The Fall of the House of Skeptics) ο συγγραφέας Chris Carter επιμένει πως ο λόγος που τα ψυχικά φαινόμενα δεν έχουν αποδειχθεί είναι επειδή οι επιστήμονες δεν είναι ενημερωμένοι για τη σχετική έρευνα ή αρνούνται να την πάρουν στα σοβαρά επειδή πολλοί από αυτούς θεωρούν ενοχλητικούς τους ισχυρισμούς της παραψυχολογίας.

Αυτή είναι μια κοινή κατηγορία που απευθύνεται στους σκεπτικιστές και στους επιστήμονες. Ότι αρνούνται να αναγνωρίσουν την ύπαρξη των παραφυσικών φαινομένων, όπως τις ψυχικές ικανότητες, τα φαντάσματα, κ.λπ., γιατί με κάποιον τρόπο θα προκαλούσαν ή θα ενοχλούσαν την κοσμοθέασή τους. Σύμφωνα με το επιχείρημα αυτό, οι σκεπτικιστές και οι επιστήμονες έχουν σε μεγάλο βαθμό επενδύσει προσωπικά και επαγγελματικά στην προάσπιση του επιστημονικού στάτους κβο και δεν μπορούν να ανεχθούν ψυχολογικά την ιδέα ότι θα μπορούσαν να έχουν κάνει λάθος. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μια αυστηρή απόρριψη ακόμα και της εξέτασης σχετικών στοιχείων.

Ισχύει όμως το παραπάνω; Αγνοούν και απορρίπτουν όντως οι επιστήμονες τους ισχυρισμούς και τα στοιχεία που προκαλούν τις κυρίαρχες επιστημονικές ιδέες; Ας εξετάσουμε κάποια πρόσφατα παραδείγματα.

Ψυχικές Δυνάμεις

Μια έρευνα που δημοσιεύτηκε το 2011 σε ένα επιστημονικό περιοδικό υποστήριζε ότι βρήκε ισχυρές ενδείξεις για την ύπαρξη ψυχικών δυνάμεων όπως την εξωαισθητήρια αντίληψη (ESP). Η έρευνα που γράφτηκε από τον καθηγητή του Cornell Daryl J. Bem, είχε δημοσιευτεί στο ‘The Journal of Personality and Social Psychology’ και γρήγορα εμφανίστηκε στα πρωτοσέλιδα ανά τον κόσμο λόγω της σημασίας της. Υποστήριζε ότι οι ψυχικές δυνάμεις αποδείχθηκαν επιστημονικά.

Οι ισχυρισμοί του Bem για το ότι βρήκε ενδείξεις για την ύπαρξη ESP δεν γελοιοποιήθηκαν ούτε και αγνοήθηκαν. Αντίθετα εξελήφθησαν σοβαρά υπόψη και ελέγχθηκαν από επιστημονικούς ερευνητές. Η επανάληψη μιας έρευνας είναι φυσικά η σφραγίδα γνησιότητάς της. Εάν τα ευρήματα είναι αληθή και ακριβή, θα έπρεπε να μπορούν να αναπαραχθούν από άλλους ερευνητές με τη χρήση του ίδιου ερευνητικού πρωτοκόλλου. Αλλιώς, τα αποτελέσματα ίσως να προέκυψαν από φυσιολογικές και αναμενόμενες στατιστικές διακυμάνσεις και λάθη. Εάν άλλοι πειραματιστές δεν μπορούν να πάρουν το ίδιο αποτέλεσμα χρησιμοποιώντας τις ίδιες τεχνικές, αυτό είναι συνήθως ένα σημάδι αποτυχίας της αρχικής έρευνας.

Μια ομάδα ερευνητών συνεργάστηκαν για να επαναλάβουν με ακρίβεια το τελικό πείραμα του Bem και δεν βρήκαν κανένα στοιχείο για οποιεσδήποτε ψυχικές δυνάμεις. Τα αποτελέσματά τους δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό PLoS ONE. Ο Bem, αντικρούοντας σαφέστατα τον ισχυρισμό του Carter, σύμφωνα με τον οποίο οι σκεπτικιστές ήθελαν να υποτιμήσουν την εργασία του ή να την αγνοήσουν, αναγνώρισε ότι τα ευρήματα δεν υποστήριζαν τους ισχυρισμούς του και έγραψε ότι οι ερευνητές έκαναν μια ικανότατη και καλόπιστη προσπάθεια να αναπαράγουν τα αποτελέσματα ενός από τα πειράματά του στην πρόγνωση.

Τον επόμενο χρόνο μια δεύτερη ομάδα από επιστήμονες προσπάθησε επίσης να αναπαράγει τα πειράματα του Bem στην ESP και πάλι όμως δεν βρήκε στοιχεία που να αποδεικνύουν την ψυχική δύναμη. Το άρθρο, «Διορθώνοντας το Περασμένο: Αποτυχίες Επανάληψης της Psi» (Correcting the Past: Failures to Replicate Psi) δημοσιεύτηκε στο The Journal of Personality and Social Psychology.

Έκανε Λάθος ο Αϊνστάιν;

Τον Σεπτέμβριο του 2011, κατέκλισε τον κόσμο η είδηση ότι Ιταλοί φυσικοί μέτρησαν σωματίδια που ταξιδεύουν πιο γρήγορα από το φως. Το νετρίνο στο πείραμα ξεπέρασε ελάχιστα μόλις την ταχύτητα του φωτός, 60 νανοδευτερόλεπτα, αλλά εάν επικυρωνόταν θα παραβίαζε τους θεμελιώδεις νόμους της φυσικής.

Τι θα γινόταν εάν τα αποτελέσματα επέμεναν μετά από επανειλημμένα πειράματα; Θα μπορούσε η συγκεκριμένη επιστημονική ομάδα να αποδείξει ότι ο Αϊνστάιν έκανε λάθος σχετικά με την ταχύτητα του φωτός; Ποια ήταν η αντίδραση της επιστημονικής κοινότητας στα νέα για αυτήν την ανακάλυψη που προκαλεί τόσο πολύ ένα από τα πιο θεμελιώδη πράγματα της φυσικής; Δεν αγνόησαν τα αποτελέσματα ελπίζοντας ότι η άβολη αυτή αλήθεια θα ξεχνιόταν, δεν αποκάλεσαν τους επιστήμονες ψεύτες ή απατεώνες, δεν έσπευσαν να τους κάψουν στην πυρά.

Αντίθετα, έκαναν αυτό που κάνουν όλοι οι επιστήμονες όταν έρχονται αντιμέτωποι με τέτοια ανώμαλα στοιχεία. Έριξαν μια πιο κοντινή ματιά στο πείραμα για να βεβαιωθούν ότι τα αποτελέσματα ήταν έγκυρα και προσπάθησαν να αναπαράγουν την έρευνα. Αργότερα προέκυψε ότι η ανωμαλία είχε προκληθεί από τουλάχιστον δύο λάθη στις μετρήσεις, πιθανότατα συμπεριλαμβάνοντας ένα χαλαρό καλώδιο. Το πείραμα ήταν λανθασμένο.

Οι επιστήμονες δεν επέδειξαν σκεπτικισμό επειδή το να δεχθούν ότι ο Αϊνστάιν είχε κάνει λάθος σχετικά με κάτι θα τους προκαλούσε νευρική κατάρρευση ή επειδή όλη η κοσμοθεωρία τους θα διαλυόταν ή επειδή δεν ήθελαν να αποδεχθούν πως η επιστήμη δεν τα ξέρει όλα. Ο λόγος που οι επιστήμονες ήταν σκεπτικοί είναι ότι η νέα έρευνα ερχόταν σε αντίθεση με κάθε προηγούμενο πείραμα. Αυτό είναι που κάνει η καλή επιστήμη. Όταν κάνεις μια έρευνα ή ένα πείραμα, ιδιαίτερα κάποιο τα αποτελέσματα του οποίου έρχονται σε σύγκρουση με παλαιότερα αποτελέσματα, το μελετάς πιο προσεκτικά και το εξετάζεις πριν αποδεχτείς τα αποτελέσματα.

Στην επιστήμη, αυτοί οι οποίοι διαψεύδουν επικρατούσες θεωρίες ανταμείβονται, δεν τιμωρούνται. Το να διαψεύσει κανείς μια από τις πιο διάσημες προβλέψεις του Αϊνστάιν (ή να αποδείξει την ύπαρξη ψυχικών δυνάμεων) θα χάριζε στον επιστήμονα που το έκανε μια θέση στα βιβλία της ιστορίας εάν όχι ένα βραβείο Nobel.

Το ίδιο μοτίβο ισχύει σε άλλες περιοχές του ανεξήγητου. Για παράδειγμα, πολλοί επιστήμονες έχουν εργαστεί στην ανάλυση τριχών από μυστηριώδη ζώα όπως ο Μεγαλοπόδαρος και το Chupacabra. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης για ένα χρονικό διάστημα πέρσι συνέλεξαν δείγματα από υποτιθέμενες τρίχες του Μεγαλοπόδαρου για πιθανή γενετική αναγνώριση. Ο γενετιστής Bryan Sykes έκανε ανάλυση DNA και σχεδιάζει να δημοσιεύσει σύντομα τα αποτελέσματά του σε ένα επιστημονικό περιοδικό με κριτές.

Επιστημονικές Παρωπίδες ή Έλλειψη Στοχείων;

Ο λόγος που οι ψυχικές δυνάμεις, ο Μεγαλοπόδαρος, τα φαντάσματα και άλλα φαινόμενα δεν είναι αποδεκτά στην επιστημονική κοινότητα είναι απλά επειδή υπάρχουν ελάχιστα αν όχι καθόλου επαρκή στοιχεία για την υποστήριξή τους και όχι γιατί οι επιστήμονες δεν έχουν εξετάσει τα στοιχεία. Τα καλύτερα στοιχεία ακολουθούνται από καλύτερες έρευνες και όπως σημείωσε ο Βρετανός ερευνητής Πρωτευόντων John Napier, που είναι διαπρεπής επιστήμονας και ερευνητής για τον Μεγαλοπόδαρο, δεν είναι και λίγα τα προβλήματα με τα οποία καλείται να ασχοληθεί η έρευνα και δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι επιστήμονες προτιμούν να ερευνήσουν το πιθανό παρά κάτι που έχει αμυδρές πιθανότητες να συμβαίνει.

Το τι θα απογίνει με τα στοιχεία για την ύπαρξη των ψυχικών δυνάμεων, είναι κάτι που έχει να κάνει με την ίδια την αξία των στοιχείων αυτών. Δεν υπάρχει κάποιος λόγος οι επιστήμονες να φοβούνται το άγνωστο ή να φοβούνται να μάθουν κάτι περισσότερο για τον κόσμο μέσα στον οποίο ζούμε. Άλλωστε, αυτή είναι η δουλειά τους. Να ερευνούν το άγνωστο, να μαθαίνουν νέα πράγματα και να ανοίγουν καινούργιους ορίζοντες.

Ο Μαύρος Θάνατος θεωρείται ότι εξολόθρευσε περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού της Ευρώπης μεταξύ του 1328 και 1351. Τα θύματα της πανούκλας πέθαιναν συχνά μέσα σε λίγες ημέρες και τα τρομερά συμπτώματα της ασθένειας έκαναν τις τελευταίες αυτές μέρες της ζωής τους πραγματικά απαίσιες. Ο υψηλός πυρετός, οι έντονοι έμετοι και η αιμορραγία από τους πνεύμονες ήταν πολύ συχνά συμπτώματα και τα σώματα των θυμάτων συχνά ήταν καλυμμένα με πυώδη εξανθήματα.

Η τρομερή αυτή φύση της ασθένειας, μαζί με τη μεγάλη θνησιμότητά της, ενέπνευσαν τα απεγνωσμένα θύματά της να εφεύρουν μια γκάμα από ιδιαίτερα ιδιόρρυθμες θεραπείες. Κάποιες από αυτές είναι σχεδόν τόσο φοβερές όσο η ίδια η ασθένεια. Ας δούμε κάποια από τα χειρότερα παραδείγματα τέτοιων γιατροσοφιών που πολλά θύματα της πανώλης είχαν λάβει στα κρεβάτια του πόνου τους.

10. Αρωματοθεραπεία
Μια δημοφιλής θεραπευτική μέθοδος που έχει μάλιστα επιβιώσει μέχρι και σήμερα ήταν η αρωματοθεραπεία. Η θεραπεία του σώματος γινόταν με τη χρήση διαφορετικών μυρωδιών. Τότε, την εποχή του Μαύρου Θανάτου, οι άνθρωποι θεωρούσαν χρήσιμο να φέρουν μαζί τους λουλούδια με γλυκιά μυρωδιά οπουδήποτε κι αν πήγαιναν. Εάν δεν μπορούσαν να βρουν λουλούδια, κουβαλούσαν πακετάκια με βότανα. Τότε ήταν η εποχή που τα γαλλικά pomander (μπάλες με άρωμα) έγιναν δημοφιλή στην ανώτερη τάξη. Κάποιοι άλλοι έκλειναν τα παράθυρα τους για να μην εισέλθει η άσχημη μυρωδιά μέσα στα σπίτια τους. Δεν είχε όμως καμία επιτυχία τότε, όπως δεν φαίνεται να πετυχαίνει και σήμερα.

9. Θρησκεία
Σε έναν ακόμα πιο θρήσκο κόσμο από ότι είναι ο σημερινός, δεν προκαλεί έκπληξη το ότι οι περισσότεροι άνθρωποι στράφηκαν στη θρησκεία. Κάποιοι πίστευαν πως η τρομερή ασθένεια ήταν τιμωρία από το Θεό και άλλοι σκέφτονταν πως ο Θεός τους δοκιμάζει. Όταν η πανώλη διαδόθηκε στη Μέση Ανατολή, οι Μουσουλμάνοι έπρεπε να την υπομένουν επειδή υποτίθεται ήταν το θέλημα του Θεού. Η Ευρωπαϊκή αντίδραση δεν ήταν πολύ λιγότερο ακραία. Αφοσιωμένοι Καθολικοί έβγαιναν στους δρόμους και αυτομαστιγώνονταν ενώ συγχρόνως εκλιπαρούσαν το έλεος του Θεού. Γιατί όταν ο θεός σε τιμωρεί, το πιο εύλογο πράγμα που μπορείς να κάνεις είναι να τιμωρηθείς κι εσύ παραπάνω, μήπως και σε λυπηθεί.

8. Χαλασμένο σιρόπι μελάσας
Η μελάσα, ένα παραπροϊόν της ζάχαρης, συχνά δινόταν σε ασθενείς ανθρώπους. Δυστυχώς, στην περίπτωση της πανώλης έπρεπε να είναι τουλάχιστον δέκα χρόνια παλιά για να θεωρηθεί αποτελεσματικό. Η μπαγιάτικη, βρωμερή και γλοιώδης ουσία θεωρείτο ότι καταπολεμούσε όχι μόνο τα τρομερά αποτελέσματα της ασθένειας αλλά ότι την εξαφάνιζε από το σώμα μια και καλή. Το γιατρικό αυτό στην πραγματικότητα είχε ένα ίχνος νοήματος: πιθανώς θεραπευτικές μούχλες, ζύμες και άλλου είδους καλλιέργειες θα έχουν αναπτυχθεί μέσα στο σιρόπι και θα έχουν ωριμάσει με τον χρόνο. Αλλά είναι αξιοπερίεργο ποιος σκέφτηκε κάτι τέτοιο την πρώτη φορά και πώς στο καλό κατάφερναν τα θύματα να καταπιούν αυτό το πράγμα.

7. Ζωή μέσα σε υπόνομο
Όταν οι άνθρωποι αντιλήφθηκαν ότι ο Μαύρος Θάνατος ήταν κάτι που υπήρχε στον αέρα ξεκίνησαν να επισκέπτονται ή ακόμα και να ζούνε σε βρωμερούς υπονόμους. Θεωρείτο ότι η καυστική δυσωδία των σάπιων ανθρώπινων αποβλήτων θα απέτρεπε την είσοδο του καθαρότερου αλλά γεμάτου με την αρρώστια ατμοσφαιρικού αέρα και οι άνθρωποι θα απέφευγαν να έρθουν σε επαφή με αυτόν και να μολυνθούν. Αυτό φυσικά δεν είχε αποτέλεσμα και εκτός από το ότι πιθανότατα αύξησε την ευαισθησία στην πανώλη προκάλεσε θανάτους και από άλλες αιτίες.

6. Βδέλλες να σου ρουφάνε το αίμα
Η αφαίμαξη ήταν μια δημοφιλής θεραπευτική μέθοδος στην Ευρώπη την εποχή εκείνη και χρησιμοποιούταν για να θεραπεύσει οτιδήποτε από την ποδάγρα μέχρι τη βρογχοκήλη. Εάν ήσουν τυχερός θα μπορούσες να έχεις τη χαρά να κάνουν τη δουλειά αυτή για σένα οι βδέλλες. Οι βδέλλες ήταν ουσιαστικά μια αρκετά ανώδυνη μέθοδος αφαίμαξης. Οι περισσότεροι άνθρωποι όμως δεν είχαν τα οικονομικά μέσα για να απολαύσουν τη θεραπεία αυτή και έπρεπε να ακολουθήσουν την πατροπαράδοτη μέθοδο του κοψίματος του δέρματος. Μια λεπίδα προωθούνταν μέσα σε ένα αιμοφόρο αγγείο και το αίμα συλλεγόταν σε μια λεκάνη. Χωρίς παυσίπονα η διαδικασία αυτή ήταν αρκετά δυσάρεστη και με τις υπάρχουσες άσχημες συνθήκες υγιεινής ήταν πολύ συχνές οι βαριές μολύνσεις. Ακριβώς ότι χρειάζεται όταν κινδυνεύεις από μια θανατηφόρο ασθένεια δηλαδή.

5. Η κατανάλωση μιας κουταλιάς αλεσμένων σμαραγδιών
Μια άλλη θεραπεία που είχε να κάνει με κάποιο φαγώσιμο είδος ήταν η σκόνη αλεσμένων σμαραγδιών. Οι πολύτιμες πέτρες αλέθονταν σε γουδί μέχρι να γίνουν μια λεπτή πούδρα και στη συνέχεια αναμιγνύονταν με ένα υγρό και ο ασθενής το έπινε σαν σιρόπι ή αναμειγμένο με φαγητό ή σε ψωμί ή ακόμα μπορούσε να καταπιεί τη σκόνη όπως ήταν. Η κατάποση της σκόνης θα πρέπει να ήταν κάτι ιδιαίτερα απαίσιο και η υφή της θα ήταν σα να τρώει κανείς σπασμένο γυαλί. Οι διατροφικές συνήθειες των εκατομμυριούχων εκείνης της εποχής διέφεραν αρκετά από αυτές που έχουν οι σύγχρονοι Κροίσοι.

4. Να πλυθείς με ούρα
Τα ούρα απολάμβαναν καλής φήμης στη μεσαιωνική Ευρώπη και αυτή ήταν μια περίπτωση όπου η προσφορά ήταν αντίστοιχη της ζήτησης. Τα θύματα του Μαύρου Θανάτου συχνά έκαναν μπάνιο μέσα σε ούρα πολλές φορές την ημέρα ώστε να απαλλαγούν από τα συμπτώματα της πανούκλας. Ακόμα πιο ενδεδειγμένη ήταν η κατανάλωση ενός ποτηριού ούρων. Συλλέγονταν από ανθρώπους που δεν είχαν μολυνθεί και δίδονταν ή πωλούνταν στους ασθενείς με την ίδια φυσικότητα που σήμερα προσφέρουμε ένα ποτήρι με πορτοκαλάδα. Και μιας και γίνεται εδώ αναφορά για τα ούρα, εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται και σήμερα ως θεραπεία για πολλές περιπτώσεις, από την ακμή μέχρι την πολλαπλή σκλήρυνση και κάποιοι άνθρωποι πλένουν ακόμα και το πρόσωπό τους με ούρα κατά τη διάρκεια ηλιακών εκλείψεων.

3. Αλοιφή από ανθρώπινα περιττώματα
Ας δούμε ακόμα μια θεραπεία που τα θύματα της πανώλης δε θα ήθελαν και τόσο πολύ να απολαύσουν. Οι πληγές κόβονταν και άνοιγαν και εφαρμοζόταν μια πάστα επάνω σε αυτές. Η πάστα φτιαχνόταν από ένα μείγμα ρετσινιού από δέντρο, ριζών από λουλούδια και περιττωμάτων. Οι γιατροί λάτρευαν την ουσία αυτή. Δυστυχώς για όσους αηδιάζουν με την ιδέα, η βρωμερή αυτή πάστα προωθούνταν μέσα στα ανοιχτά τραύματα και στη συνέχεια δένονταν σφιχτά ώστε να κρατηθεί η βρωμερή αλοιφή μέσα. Είναι να αναρωτιέσαι τελικά, εάν ήταν η πανώλη αυτή που προκάλεσε τόσους θανάτους ή οι διάφορες θεραπείες της.

2. Εντριβή των πληγών με ένα ζωντανό κοτόπουλο
Όπως φαίνεται, ο Μεσαίωνας ήταν γεμάτος από τρελούς ανθρώπους που προσέφεραν παρανοϊκές συμβουλές. Μια από τις πιο περίεργες ήταν η Μέθοδος Vicary, που ονομάστηκε έτσι από τον Άγγλο γιατρό Thomas Vicary ο οποίος και εφηύρε την τεχνική. Οι άνθρωποι ξύριζαν τα οπίσθια μιας κότας και την έτριβαν στις γεμάτες με λέμφο πληγές τους ενώ το κοτόπουλο ήταν ζωντανό. Μετά, όταν το κοτόπουλο αρρώσταινε, το έπλεναν και επαναλάμβαναν τη διαδικασία μέχρι ένας από τους δυο, ο άνθρωπος ή το κοτόπουλο, να καταλήξει υγιής. Η τεχνική του Vicary ήταν ευρέως διαδεδομένη με τρελούς ανθρώπους από πολλά μέρη να γίνονται ξενιστές για πολλά παράσιτα πουλερικών που είχαν χτυπηθεί από την πανώλη. Ο Vicary ήταν τόσο δημοφιλής που ακόμα και σήμερα δίνεται προς τιμή του κάθε χρόνο μια ειδική διάλεξη στο Βασιλικό Κολλέγιο των Χειρούργων στην Αγγλία. Τελικά, η επιστήμη σε κάποιες περιπτώσεις μοιάζει με θρησκεία.

1. Η εξόντωση των Εβραίων
Αυτή η λίστα δεν θα ήταν ολοκληρωμένη εάν δεν αναφερόταν η πιθανότατα πιο ακραία μέθοδος για τη θεραπεία της πανούκλας. Κάποιοι άνθρωποι πήγαν το θρησκευτικό στοιχείο κάπως πιο μακριά και αποφάσισαν ότι η καλύτερη θεραπεία για την πανώλη ήταν να απαλλάξουν τη γη από τους Εβραίους. Κυβερνήτες πόλεων σε όλη την Ευρώπη μάζευαν Εβραίους, τους έφερναν στο σπίτι τους και τους έβαζαν φωτιά. Δυστυχώς αυτό έγινε επειδή μια ομάδα Εβραίων συνελήφθη και αφού βασανίστηκαν παραδέχτηκαν ότι ήταν η αιτία πίσω από την ασθένεια. Χιλιάδες Εβραίοι σκοτώθηκαν έτσι και εκτελέστηκαν μαζικά ως μια προσπάθεια για να σταματήσει η ασθένεια. Η σοβαρότητα των επιθέσεων αυτών έκανε τον Πάπα Κλεμέντιο τον VI να δημοσιεύσει δύο επιστολές που στη μία καταδίκαζε αυτούς που σκότωναν Εβραίους και καλούσε τον κλήρο να τους προστατεύσει, ενώ στην άλλη δήλωνε πως οι άνθρωποι που πέθαιναν από πανώλη είχαν άφεση όλων των αμαρτιών τους και θα μπορούσαν να μπουν στον Παράδεισο.

Και κάποιες άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις

Όταν τα πράγματα πήγαιναν πραγματικά άσχημα οι άνθρωποι αποφάσιζαν να πετάξουν ότι είχαν εναντίον της αρρώστιας. Αυτό περιλάμβανε μεταξύ άλλων την πόση αρσενικού ή υδραργύρου, την αποφυγή σκέψεων σχετικά με το θάνατο, την αποφυγή σκέψεων αναφορικά με την πανώλη, την αποφυγή κακών σκέψεων, τη μη βρώση σύκων, κρέατος, την αποφυγή κυκλοφορίας έξω, την παντελή έλλειψη άσκησης, την απαγόρευση μπάνιου, το να μην κοιμάται κανείς την ημέρα και βέβαια, την αποχή από το σεξ.

Σε μια ανατριχιαστική αναφορά ιατρικού περιστατικού, γιατροί στην Τουρκία περιέγραψαν την περίπτωση ενός ανθρώπου που σύμφωνα με τους ισχυρισμούς τους είναι πραγματικός βρικόλακας με πολλαπλές προσωπικότητες και εθισμό στην πόση αίματος.

Ο 23χρονος παντρεμένος άντρας όπως φαίνεται ξεκίνησε κόβοντας τα ίδια του τα μπράτσα, το στήθος και την κοιλιά με ξυράφι, αφήνοντας το αίμα του να τρέξει σε μια κούπα έτσι ώστε να μπορέσει να το πιει. Στη συνέχεια όμως, όπως ανέφεραν οι γιατροί, κατακυριεύθηκε από τον καταναγκασμό να πιει αίμα, με τόση επιμονή όση για να αναπνεύσει, κι έτσι ξεκίνησε να στρέφεται σε άλλες πηγές.

Ο άντρας, που το όνομά του και η πόλη στην οποία διαμένει δεν δόθηκαν στη δημοσιότητα, είχε συλληφθεί αρκετές φορές όταν είχε επιχειρήσει να τρυπήσει και να δαγκώσει άλλους ανθρώπους ώστε να συλλέξει και να πιει το αίμα τους. Όπως αναφέρθηκε στο ιατρικό περιοδικό Journal of Psychotherapy and Psychosomatics, φαίνεται ότι ο νεαρός άντρας είχε πείσει ακόμα και τον πατέρα του να του προμηθεύει σάκους από τράπεζες αίματος για να καταναλώσει το τρομακτικό αυτό ποτό.

Οι γιατροί δήλωσαν ότι βρήκαν τραυματικά γεγονότα που είχαν συμβεί στην ζωή του άντρα και που τον οδήγησαν σ’ αυτή τη διετή φάση πόσης αίματος. Η τετράχρονη κόρη του αρρώστησε και πέθανε και επίσης ήταν αυτόπτης μάρτυρας της δολοφονίας του θείου του. Ήταν ακόμα μάρτυρας μιας άλλης βίαιης δολοφονίας στην οποία ένας φίλος του είχε κόψει το κεφάλι και τα γεννητικά όργανα του θύματος.

Αναφέρεται εξάλλου πως ο άντρας είχε παρατηρηθεί να μιλάει στον εαυτό του, καθώς επίσης ισχυριζόταν ότι βασανιζόταν από έναν φανταστικό σύντροφο που τον ανάγκαζε να κάνει βίαιες πράξεις και να προσπαθεί να αυτοκτονήσει. Είχε επίσης κενά μνήμης στην καθημερινή του ζωή και ανέφερε περιστατικά όπου είχε βρεθεί σε κάποιο νέο μέρος χωρίς να έχει την παραμικρή ιδέα του πώς έφτασε εκεί.

Σύμφωνα με την ιατρική αναφορά, πιθανότατα λόγω του ότι περνούσε στην κατάσταση μιας εναλλακτικής προσωπικότητας, έχανε τα ίχνη από τα αιματηρά γεγονότα και δε νοιαζόταν πλέον για το ποιος ήταν το θύμα, καθώς επίσης είχε αμνησία για την πράξη του αυτή.

Η ιατρική ομάδα, με επικεφαλή τον Direnc Sakatya του στρατιωτικού νοσοκομείου του Denizli στην νοτιοδυτική Τουρκία, διέγνωσε τελικά ότι ο άντρας πάσχει από διασχιστική διαταραχή ταυτότητας (dissociative identity disorder, DID), μετατραυματική διαταραχή άγχους (post-traumatic stress disorder, PTSD), χρόνια κατάθλιψη και αλκοολισμό. Απ’ όσο γνωρίζουν, ο συγκεκριμένος άντρας είναι ο πρώτος που παρατηρείται με βαμπιρισμό και DID.

Η διασχιστική διαταραχή ταυτότητας είχε γίνει διάσημη από την ιστορία της Shirley Mason ή Sybil, που είχε διαγνωστεί ότι είχε 16 ξεχωριστές προσωπικότητες ως αποτέλεσμα φυσικής και σεξουαλικής κακοποίησης που είχε υποστεί από τη μητέρα της. Οι συγγραφείς της μελέτης για την περίπτωση του βρικόλακα σημειώνουν ότι η DID συνδέεται συχνά με ανθρώπους που ως παιδιά είχαν παραμεληθεί και κακοποιηθεί. Η μητέρα του εθισμένου στο αίμα άντρα, φαίνεται ότι είχε κρίσεις υστερίας όταν ο γιος της ήταν έφηβος, στις οποίες του επιτίθετο. Ο άντρας ισχυρίστηκε επίσης ότι δεν είχε αναμνήσεις της παιδικής του ηλικίας από τα 5 έως τα 11 χρόνια του.

Έξι βδομάδες μετά την θεραπεία του οι γιατροί δήλωσαν ότι η συμπεριφορά πόσης αίματος του ασθενή ήταν σε ύφεση, αλλά τα ψυχιατρικά διασχιστικά συμπτώματα παρέμεναν και ο ίδιος παραπονιόταν ότι τα φάρμακα που λάμβανε δεν τον θεράπευαν αλλά απλώς τον κοίμιζαν.

Δεν είναι ξεκάθαρο εάν ο άντρας υπέφερε από παθολογικά συμπτώματα εξαιτίας της πόσης του αίματος, αλλά το ανθρώπινο σώμα δεν είναι προσαρμοσμένο να χωνεύει το αίμα. Ενώ μικρές ποσότητες μπορεί να είναι ακίνδυνες, οποιοσδήποτε καταναλώνει αίμα σε τακτική βάση έχει το ρίσκο να πάθει αιμοχρωμάτωση (υπερβολική δόση σιδήρου) ή να προσελκύσει ασθένειες που μεταδίδονται με το αίμα και πιθανόν να τις έχουν άλλοι άνθρωποι.

Και φυσικά, ο άντρας της ιστορίας μας δεν είναι ένας πραγματικός βρικόλακας με τη μυθική έννοια, αυτός δηλαδή που έχει αναπαρασταθεί ως ο Δράκουλας και η ύπαρξη του οποίου είναι συνδεδεμένη με τη δεισιδαιμονία.

Με την πτώση ενός μετεωρίτη σε μέγεθος σχολικού λεωφορείου το πρωί της Παρασκευής 15 Φλεβάρη 2013 στη Ρωσία βγήκε στην επιφάνεια ένα άλλο συμπτωματικό ουράνιο γεγονός που σκόρπισε ανησυχία στο ήδη σοκαρισμένο κοινό της εντελώς απρόσμενης έκρηξης. Πρόκειται για έναν αστεροειδή με διαστάσεις όσο μισό γήπεδο ποδοσφαίρου ο οποίος πέρασε πολύ κοντά από τη Γη ακριβώς την ίδια μέρα. Αλλά οι επιστήμονες της NASA τονίζουν ότι τα δύο γεγονότα δεν έχουν καμιά σύνδεση μεταξύ τους.

Οι πιο πρόσφατες αναλύσεις του Ρωσικού μετέωρου υποδεικνύουν ότι ήταν περίπου το ένα τρίτο του αστεροειδή 2012 DA14 και ταξίδευε σε διαφορετική κατεύθυνση από τον μεγαλύτερο σε μέγεθος αστεροειδή, ο οποίος και πέρασε στην πολύ κοντινή απόσταση των 17.200 μιλίων από τη Γη χωρίς όμως να υπάρξει κάποια δυσάρεστη συνάντηση με τον πλανήτη μας.

«Είναι τρομακτική σύμπτωση να συμβαίνουν αυτά τα δύο γεγονότα την ίδια μέρα», δηλώνει ο Paul Chodas, ερευνητής επιστήμονας στο Γραφείο της NASA για τα αντικείμενα που περνάνε κοντά στη Γη (Near Earth Object Program Office). Επειδή όμως τα δύο αντικείμενα πλησίασαν τη Γη από εντελώς διαφορετικές κατευθύνσεις, λέει ο Chodas, ο μετεωρίτης δεν συνδέεται με κανέναν τρόπο με τον αστεροειδή DA14.

Ο μετεωρίτης που τραυμάτισε πάνω από χίλιους ανθρώπους στην πόλη του Chelyabinsk ταξίδευε με ταχύτητα σχεδόν 40 χιλιόμετρα την ώρα όταν εισέβαλλε στην ατμόσφαιρα της Γης. Επειδή διασπάστηκε, θεωρείται ότι πιθανότατα αποτελούνταν από πετρώδες υλικό και όχι από σίδερο ή άλλα μέταλλα. Προκαταρκτικές αναλύσεις υποδεικνύουν ότι ο μετεωρίτης είχε μήκος περίπου 15 μέτρα και ζύγιζε γύρω στους 7.000 τόνους.

Σύμφωνα με τον ερευνητή μετεωριτών της NASA, Bill Cooke, ένα τόσο μεγάλο αντικείμενο που εισέβαλλε στην ατμόσφαιρα με τέτοια ταχύτητα απελευθέρωσε ενέργεια περίπου 310 κιλοτόνων καθώς εξεράγη, ισχύς που είναι συγκρίσιμη με μια πυρηνική βόμβα. Δημιούργησε δε, ένα τεράστιο ωστικό κύμα που διαδόθηκε προς τα κάτω.

«Το ωστικό αυτό κύμα χτύπησε την πόλη που βρισκόταν από κάτω, προκαλώντας θραύση των παραθύρων, πέσιμο τοίχων και άλλες μικρότερες ζημιές», είπε ο Cooke. «Όταν ακούτε για τραυματισμούς, αυτοί προέρχονται αναμφίβολα από τα αποτελέσματα του ωστικού κύματος και όχι από θραύσματα που έπεσαν στο έδαφος».

Ο λόγος που ο μετεωρίτης είχε μείνει αθέατος και φάνηκε σα να εμφανίζεται από το πουθενά είναι ότι πλησίασε τη Γη από τη φωτεινή μεριά του πλανήτη, κάτι που τον έκανε αόρατο στα τηλεσκόπια.

Αν και φαίνεται σίγουρα ασυνήθιστο για έναν μετεωρίτη να εκραγεί στον αέρα, το εκπληκτικό είναι που δε συμβαίνει πιο συχνά. Η Γη υπόκειται σε μια διαρκή βροχή βράχων και σωματιδίων από το εξωτερικό διάστημα, συναντώντας περίπου 80 τόνους τέτοιου υλικού κάθε μέρα. Τα περισσότερα από αυτά είναι της κλίμακας του ενός ή δύο χιλιοστών, αλλά η Γη συγκρούεται με ένα αντικείμενο του μεγέθους μπάλας του μπάσκετ μια φορά την ημέρα και με μεγαλύτερα της τάξης μεγέθους ενός αυτοκινήτου κάθε λίγους μήνες, σύμφωνα με τον Chodas.

Μόνο λίγα αντικείμενα επιζούν της πτώσης μέσω της ατμόσφαιρας χωρίς να αναφλεγούν. «Ακόμα και κάτι σαν αυτό συμβαίνει περίπου κάθε 50 χρόνια», δηλώνει ο γεωλόγος του Πανεπιστημίου του Michigan, Joel Blum. Η πιθανότητα αλλάζει ανάλογα με το μέγεθος των αντικειμένων, με τα μεγαλύτερα να είναι λιγότερο συχνά.

Εφόσον η Γη καλύπτεται κατά το 70 τοις εκατό από νερό, οι περισσότερες πιθανότητες είναι να πέσουν τα περισσότερα μετέωρα μέσα σε κάποιον ωκεανό. Αλλά η Ρωσία, καθώς είναι η μεγαλύτερη χώρα στον κόσμο, έχει περισσότερες πιθανότητες από άλλες χώρες να συλλέξει μετεωρίτες και αυτό συμβαίνει εξαιτίας του τεράστιου μεγέθους της. Η μεγαλύτερη καταγεγραμμένη σύγκρουση στην ιστορία, που έγινε στην Tunguska το 1908, ισοπέδωσε περίπου 850 τετραγωνικά μίλια από δέντρα στη Σιβηρία. Μια άλλη αξιοσημείωτη σύγκρουση έγινε το 1947, όταν ένας σιδερένιος μετεωρίτης των 70 τόνων έπεσε στη Γη μεταξύ των ορέων Sikhote-Alin, επίσης στη Σιβηρία.

Οι επιστήμονες της NASA πιστεύουν ότι ο μετεωρίτης της Ρωσίας κατά πάσα πιθανότητα προήλθε από τη ζώνη αστεροειδών που είναι σε τροχιά μεταξύ του Άρη και του Δία. Αυτή η ζώνη είναι γεμάτη υλικό που έχει απομείνει από τότε που είχε δημιουργηθεί το Ηλιακό σύστημα και θα μπορούσε να έχει σχηματίσει κάποιον άλλο πλανήτη ή πλανήτες εάν δεν υπήρχαν οι βαρυτικές επιρροές του Δία και του Άρη.

Αν και τα τηλεσκόπια δεν μπόρεσαν να εντοπίσουν τον μετεωρίτη καθώς κατρακυλούσε προς τη Ρωσία, μια άλλη ομάδα οργάνων μπόρεσε να συλλάβει τον βίαιο θάνατο του μετεωρίτη. Οι ανιχνευτές υπόηχων. Αυτά τα όργανα είναι διασπαρμένα στη Γη ανάλογα με διεθνή σχέδια πυρηνικών δοκιμών και παρακολουθούν τις εκρήξεις στον ουρανό.

Η σύμπτωση των δυο ουράνιων σωμάτων είναι κάτι που άναψε τη συζήτηση σχετικά με το ποιοι είναι οι καλύτεροι τρόποι να αμυνθεί η Γη από διαστημικά αντικείμενα.

Η εταιρία εκμετάλλευσης Αστεροειδών Deep Space Industries ζήτησε να τεθούν σε τροχιά μηχανισμοί που θα περιφρουρούν τη Γη από διαστημικές απειλές. Ο David Gump, κορυφαίο διοικητικό στέλεχος της εταιρίας, είπε σε μια δήλωση ότι η τοποθέτηση 10 αεροσκαφών της εταιρίας σε θέσεις γύρω από τον πλανήτη θα κόστιζε λιγότερο από 100 εκατομμύρια δολάρια και θα χρειαζόταν λιγότερο από τέσσερα χρόνια για να γίνει.

«Οι αστρονομικές παρατηρήσεις είναι ένα καλό πρώτο βήμα, αλλά στην Deep Space πιστεύουμε ότι θα πρέπει να αποκτήσουμε μια κοντινή και προσωπική γνώση», δήλωσε ο πρόεδρος της εταιρίας, Rick Tumlinson. «Μετά, όταν τα αντικείμενα αυτά αναγνωριστούν, μπορούμε να εκτοξεύσουμε έναν ή περισσότερους FireFlies για να τα αναχαιτίσουμε και να πάρουμε κοντινές εικόνες ώστε να καταλάβουμε τι έχουμε να αντιμετωπίσουμε».

Κατά μια άλλη ασυνήθιστη σύμπτωση, η κοντινή συνάντηση της Γης με δύο πλανητικά αντικείμενα έγινε σχεδόν την ίδια στιγμή που ένα συνέδριο στη Βιέννη, χρηματοδοτούμενο από τα Ηνωμένα Έθνη, συζητούσε τη δημιουργία ενός διεθνούς δικτύου για την προειδοποίηση σχετικά με αστεροειδείς.

Επιστήμονες αναπτύσσουν έναν ευφυή μουσικό υπολογιστή που μπορεί να αναλύσει την εγκεφαλική δραστηριότητα των ανθρώπων όταν ακούν ήχους και στη συνέχεια να συνθέσει νέα μουσική η οποία θα έχει σχεδιαστεί με στόχο να τους κάνει να νιώσουν ευτυχείς.

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι το λογισμικό συγγραφής μουσικής η οποία μπορεί να αλλάξει τη διάθεση θα αποτελέσει μια βοήθεια στη μάχη για το άγχος και την κατάθλιψη. Σήμερα, Σάββατο 23 Φλεβάρη 2013, πρόκειται να αποκαλύψουν την πρώτη σύνθεση που έχει δημιουργηθεί από το ερευνητικό τους πρόγραμμα σε ένα μουσικό φεστιβάλ στο Plymouth.

Επικεφαλής του ερευνητικού προγράμματος είναι ο Δρ. Eduardo Miranda, συνθέτης και καθηγητής στο Διατμηματικό Κέντρο για την Υπολογιστική Μουσική Έρευνα του Πανεπιστημίου του Plymouth (ICCMR) και ο Δρ. Slawomir Nasuto, καθηγητής στην Ομάδα Κυβερνητικής Έρευνας στο Πανεπιστήμιο του Reading.

Με τη χρήση τεχνικών Τεχνητής Νοημοσύνης, ο υπολογιστής θα παίζει μουσική και θα αναλύει την εγκεφαλική δραστηριότητα του ακροατή με στόχο να ανιχνεύσει συναισθηματικούς δείκτες. Βασισμένος σε αυτήν την ανατροφοδότηση και μια προγραμματισμένη γνώση μουσικής, θα δημιουργήσει νέους ήχους που θα μπορούν να τροποποιούν τα συναισθήματα αυτά.

Το ερευνητικό αυτό πρόγραμμα έχει βραβευτεί με το ποσό των 880,000 λιρών από το Συμβούλιο Έρευνας Μηχανικών και Φυσικών Επιστημών (Engineering and Physical Sciences Research Council).

Η πρώτη δημόσια επίδειξη της έρευνας θα γίνει με ένα κοντσέρτο με το όνομα 'Συμφωνία Διανοιών σε ακρόαση' (Symphony of Minds Listening) και θα λάβει χώρα το Σάββατο. Η δεύτερη κίνηση της 7ης Συμφωνίας του Beethoven θα αναμειχθεί και θα επανασυναρμολογηθεί με τρόπο που να αντανακλά την σάρωση της εγκεφαλικής δραστηριότητας τριών εθελοντών που θα την ακούν ταυτόχρονα.

«Όλοι γνωρίζουμε ότι η μουσική επηρεάζει τη διάθεση αλλά δεν ξέρουμε ακριβώς πώς», είπε ο Δρ. Miranda. «Θέλουμε να δούμε εάν μπορούμε να βρούμε μουσικές μελωδίες ή ρυθμούς που προκαλούν συγκεκριμένες διαθέσεις. Τι είδους μουσικά χαρακτηριστικά στη σύνθεση είναι αυτά που προκαλούν φυσικές υπογραφές σε εγκεφαλικά μοτίβα; Η έρευνά μας στοχεύει να δομήσει ένα νέο σύστημα μουσικής σύνθεσης».

Τρεις εθελοντές, μια κλασσική μπαλαρίνα, ένας βετεράνος του πολέμου στον Κόλπο και ο ίδιος ο Δρ. Miranda, έχουν κάνει λειτουργικές μαγνητικές τομογραφίες (fMRI) καθώς άκουγαν τη συμφωνία του Beethoven. Με την ανάλυση των συναισθηματικών τους αποκρίσεων και τη βοήθεια ειδικού λογισμικού τεχνητής νοημοσύνης που αναπτύχθηκε στο ICCMR, ο Δρ. Miranda επαναδόμησε την πρωτότυπη ορχηστρική σύνθεση με τρόπο που να αντανακλά την εγκεφαλική δραστηριότητα των εθελοντών την ώρα που την άκουγαν. Η νέα σύνθεση θα ερμηνευτεί από την Ten Tors Orchestra στο Μουσικό Φεστιβάλ της Peninsula Arts.

Σύμφωνα με τον Δρ. Miranda, «υπάρχουν πολλές διαφορές στον τρόπο που οι άνθρωποι ακούν. Με την κλασική μπαλαρίνα υπήρχε πολύ δραστηριότητα στην περιοχή του κινητικού φλοιού επειδή ακούει μουσική βασισμένη στο είδος των κινήσεων που μπορεί να κάνει». Οι τροποποιήσεις που σχετίζονται με την εγκεφαλική δραστηριότητα της μπαλαρίνας είχαν να κάνουν πιο πολύ με ρυθμικές αποκλίσεις, ενώ η εγκεφαλική δραστηριότητα του Δρ. Miranda επέφερε κυρίως αρμονικές αποκλίσεις.

Ο Δρ. Miranda έχει δημοσιεύσει μια προεπισκόπηση της σύνθεσής του που εκτελείται από ένα κουαρτέτο εγχόρδων, ένα φλάουτο και ένα κλαρινέτο. (μπορείτε να το ακούσετε παρακάτω)

Ο υπολογιστής που συνθέτει μουσική η οποία μπορεί να αλλάξει τη διάθεση θα μπορούσε να έχει αρκετές θεραπευτικές εφαρμογές. Εάν κάποιος έχει κατάθλιψη, θα μπορούσε να ακούσει τέτοια μουσική αντί να παίρνει αντικαταθλιπτικά φάρμακα. Αντί να πάει στο γιατρό θα πήγαινε στον μουσικό.

Μια άλλη εφαρμογή αφορά στην βιομηχανία διασκέδασης. Θα μπορούσε αυτή η μουσική να χρησιμοποιηθεί στο σινεμά ή σε διαφημίσεις. Σχετικά με το τελευταίο, αξίζει να σημειωθεί ότι αποτελεί ιερό δισκοπότηρο για τον διαφημιστικό χώρο να μπορεί κανείς να χειριστεί τα συναισθήματα των θεατών.

Μια ανησυχία είναι φυσικά, το κατά πόσο θα μπορούσε ο υπολογιστής να αντικαταστήσει τη δουλειά των μουσικών. Μια απάντηση στην ανησυχία αυτή είναι, ότι οι καλοί μουσικοί έχουν το χάρισμα να μπορούν να χειριστούν τα συναισθήματα με τη μουσική που συνθέτουν. Η προσπάθεια μίμησης της δυνατότητας αυτής από ένα υπολογιστικό σύστημα, όσο επιτυχής κι αν είναι, δεν συνεπάγεται ότι θα καταργήσει το πρωτότυπο, δηλαδή τον ίδιο τον μουσικό που συνθέτει.

Δεν υπάρχει επιστημονική θεωρία που να ενοχλεί τόσο πολύ μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων, όσο η εξέλιξη. Αν πάει κανείς σε τυχαίους περαστικούς στο δρόμο και αρχίσει να τους μιλάει για τη θεωρία χορδών θα τον αγνοήσουν. Αν κάνει το ίδιο με την Εξέλιξη δεν αποκλείεται στο τέλος να φάει και ξύλο. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση, μόνο το 15% των Αμερικάνων πιστεύει ότι εξελιχθήκαμε κατά τύχη, κάτι που είναι μικρότερο από το ποσοστό των ανθρώπων που πιστεύουν ακόμα ότι ο Ομπάμα είναι Μουσουλμάνος. Ευτυχώς, υπάρχουν πολλές εναλλακτικές για τον υπόλοιπο πληθυσμό ώστε να διαλέξει όποια ταιριάζει στα γούστα του.

10. Ευφυής Σχεδιασμός
Φανταστείτε τον προπάππου σας να έβρισκε ένα iPad στο δρόμο καθώς πήγαινε στο καπηλειό. Θα αναγνώριζε πως είναι κάτι που έχει κατασκευαστεί από ανθρώπους, αν και δε θα είχε ιδέα για το τι είναι. Αυτό, εν συντομία, είναι ο ευφυής σχεδιασμός. Ας πούμε ότι ο προπάππους σας είναι οι επιστήμονες και εμείς είμαστε το iPad. Βασικά, η θεωρία υποστηρίζει ότι κάποια πράγματα είναι τόσο πολύπλοκα ώστε δε μπορεί να έχουν εξελιχθεί κατά τύχη, έτσι αντί να υποθέτει ότι είμαστε κρεατόμαζες που ξεπηδήσαμε μέσα από μια τεράστια απιθανότητα, προτείνει να αναζητήσουμε τον ουράνιο ισοδύναμο του Steve Jobs.

9. Μορφικός Συντονισμός
Εάν η εξέλιξη ήταν διασημότητα, ο Rupert Sheldrake θα ήταν ο νούμερο ένα fan της. Όταν ο περισσότερος κόσμος επιχειρηματολογούσε υπέρ και κατά της εξέλιξης στη βιολογία, ο Sheldrake έριξε μια ενδελεχή ματιά στην ‘Καταγωγή των Ειδών’ και αποφάσισε να την εφαρμόσει στο Σύμπαν. Σύμφωνα με τη θεωρία του Μορφικού Συντονισμού, υπάρχουν αόρατα πεδία που δίνουν στα πάντα ένα είδος διαμοιραζόμενης μνήμης, κάτι που περιλαμβάνει αστέρια και γαλαξίες. Αντί να είναι σταθερά και αμετάβλητα, τα πάντα που έχουν να κάνουν με τους θεμελιώδεις νόμους της φυσικής είναι απλά συνήθειες στις οποίες αφεθήκαμε. Καθώς περνάει ο χρόνος οι συνήθειες αυτές εξελίσσονται και πριν το καλοκαταλάβουμε η φύση έδωσε τη θέση της σε πιο σταθερές δομές όπως η βαρύτητα και μετατράπηκε σε κάτι πιο κρύο. Όσο για τον Sheldrake, ως τέως καθηγητής βιοχημείας στο Πανεπιστήμιο του Cambridge, δεν θα τον χαρακτήριζε κανείς απλά ως εκκεντρικό αλλά ως εκκεντρικό που έχει μεγάλη γνώση του αντικειμένου του.

8. Χριστιανική Επιστήμη
Όσοι γνωρίζουν τον όρο «Χριστιανική Επιστήμη» πιθανώς να έχουν ακούσει για την Christian Science Monitor (CSM), μια διεθνή οργάνωση ειδήσεων που είναι προσβάσιμη από όλον τον κόσμο μέσω διαφόρων τρόπων με κυριότερο το Διαδίκτυο. Ξεκίνησε το 1908 από την Mary Baker Eddy, η οποία είχε ιδρύσει την 'Εκκλησία του Χριστού, Επιστήμων' (Church of Christ, Scientist). Η Χριστιανική Επιστήμη είναι τμήμα του κινήματος της Νέας Σκέψης, που προωθεί τις ιδέες ότι η Άπειρη Ευφυΐα, ή ο Θεός, βρίσκεται παντού, ότι το πνεύμα είναι το σύνολο όλων των πραγματικών όντων, ότι η ανθρώπινη προσωπικότητα είναι θεϊκή, ότι η θεϊκή σκέψη είναι μια δύναμη καλού, ότι η ασθένεια προέρχεται από το νου και ότι η 'σωστή σκέψη' έχει θεραπευτικά αποτελέσματα. Η Χριστιανική Επιστήμη προχώρησε τα παραπάνω ένα βήμα πιο πέρα διακηρύσσοντας ότι δεν υπάρχει τίποτε παρά το πνεύμα, έτσι τα πάντα γύρω μας, από τον υπολογιστή μας ή τον γείτονά μας, είναι απλά μια αυταπάτη. Εφόσον η αυταπάτη περιλαμβάνει και τη Γη, τα απολιθώματα και όλα τα ζώα, η εξέλιξη δεν έχει καμία βάση και το να αναφέρεται κανείς σ’ αυτή είναι σα να αναρωτιέται από πού ήρθαν τα λιοντάρια που είδε να τον κυνηγούν στο όνειρό του.

7. Κοσμική Γενεαλογία
Από τότε που ο Μωυσής κάθισε και έγραψε το Βιβλίο της Γένεσης, έχουμε αποδεχθεί ότι το σύμπαν είχε κάποια αρχική στιγμή. Είτε ξεκινήσαμε από τον Θεό, είτε από τη Μεγάλη Έκρηξη, οι περισσότεροι συμφωνούμε ότι υπήρξε κάποια στιγμή πριν από την εκκίνηση της πραγματικότητας, μια στιγμή που απλά δεν υπήρχε τίποτε. Δεν συμφωνούν μ’ αυτό οι οπαδοί της θεωρίας της Κοσμικής Γενεαλογίας. Σύμφωνα με τους οπαδούς της, το σύμπαν υπήρχε πάντα, το ίδιο και η ζωή μέσα σ’ αυτό. Η πολύπλοκη ζωή όπως εμείς οι άνθρωποι δημιουργήθηκε όταν προσγειώθηκαν στη Γη μικρόβια από το διάστημα και ξεκίνησαν να αναπαράγονται. Επειδή τα μικρόβια αυτά έφεραν ίχνη από άλλη πιο προηγμένη ζωή από άλλα μέρη του σύμπαντος, εξελιχθήκαμε ως μια μίμηση αυτής της άλλης ζωής, όπως είχε συμβεί και με κείνη, κ.ο.κ. Δεδομένου ότι το σύμπαν υπήρχε από πάντα, αυτή η διαδικασία ποτέ δεν ξεκίνησε και ποτέ δεν πρόκειται να σταματήσει. Και είναι εύλογη εάν δεν λάβουμε υπόψη τα στοιχεία που συνηγορούν υπέρ της υπόθεσης της Μεγάλης Έκρηξης όπως επίσης την έλλειψη στοιχείων για εξωγήινες μορφές ζωής. Και φυσικά, το μεγάλο πρόβλημα της άπειρης αιτιακής αναδρομής.

6. Αρχαίοι Αστροναύτες
Η θεωρία των Αρχαίων Αστροναυτών μοιάζει σα μια μείξη του Ευφυή Σχεδιασμού και της Κοσμικής Γενεαλογίας. Όλα τα βασικά στοιχεία συνυπάρχουν, αλλά η τύχη συνέβαλλε κάπως παραπάνω. Εάν έχετε δει την ταινία Prometheus, τότε μπορείτε να συλλάβετε εύκολα τη γενική ιδέα. Εξωγήινοι ήρθαν στη Γη πριν από εκατομμύρια χρόνια και την έσπειραν με ζωή, είτε για κάποιον ομιχλώδη μελλοντικό σκοπό ή απλά επειδή μπορούσαν να το κάνουν. Οι οπαδοί της θεωρίας επικαλούνται περιγραφές που υπάρχουν σε αρχαία κείμενα και μοιάζουν πολύ σα να αναφέρονται σε ιπτάμενους δίσκους και χρησιμοποιούν ζητήματα όπως το μυστήριο των Πυραμίδων ή το ημερολόγιο των Μάγια ως στοιχεία που συνηγορούν για το ότι οι εξωγήινοι καθοδηγούν την πορεία της ανθρώπινης εξέλιξης. Είτε το πιστεύει κανείς είτε όχι, η όλη ιδέα είναι κάπως γοητευτική.

5. Προοδευτικός Δημιουργισμός
Όλοι γνωρίζουμε την ιστορία της Γένεσης στο πρώτο κεφάλαιο. Ο Θεός φτιάχνει τη Γη σε έξι μέρες και την έβδομη ξεκουράζεται επειδή ακόμα και οι Θεότητες χρειάζονται λίγο χρόνο για τον εαυτό τους. Αυτό που ίσως να μην ξέρετε είναι ότι κάθε μία από αυτές τις ‘μέρες’ κράτησε εκατομμύρια χρόνια και περιέλαβε μεγάλα κομμάτια εξέλιξης. Σύμφωνα με την αντίληψη όσων ασπάζονται τον Προοδευτικό Δημιουργισμό, ο Θεός έδρασε παράλληλα με την εξέλιξη με τρόπο που τα διάφορα είδη εμφανίστηκαν στη Γη σε αστραπιαία ξεσπάσματα δημιουργίας που ακολουθούνταν από μακρόχρονες περιόδους εκατομμυρίων χρόνων στις οποίες φυτά και ζώα εξοικειώνονταν μεταξύ τους. Στα ξεσπάσματα ήταν ο Θεός αυτός που δημιουργούσε νέους τύπους οργανισμών, ενώ η εξέλιξη αναλάμβανε στις ενδιάμεσες περιόδους. Έτσι, τα είδη δεν εξελίχθηκαν σταδιακά αλλά εμφανίστηκαν πλήρως μορφοποιημένα από τη θεότητα. Η θεωρία αυτή είναι ένας τρόπος να συμφιλιωθούν τα γεωλογικά στοιχεία (που δείχνουν ότι η Γη έχει ηλικία δισεκατομμυρίων χρόνων) με τον Δημιουργισμό (που ισχυρίζεται ότι η δημιουργία κράτησε περίπου έξι χιλιάδες χρόνια), ενώ συγχρόνως διατηρείται η απόστασή μας από τους πιθήκους και τα άλλα ζώα.

4. Διακοπτόμενη Ισορροπία
Από όλες τις θεωρίες που αναφέρονται στη λίστα, η Διακοπτόμενη Ισορροπία (Punctuated Equilibrium) είναι αυτή που συνάδει περισσότερο με την κυρίαρχη επιστημονική άποψη. Καταρχάς, δεν αποτελεί εντελώς διαφοροποιημένη θεωρία από αυτήν της εξέλιξης, αλλά μάλλον μια τροποποιημένη ερμηνεία της. Δευτερευόντως, έχει πολλά επιστημονικά στοιχεία και βοηθάει στην επίλυση πολλών επιστημονικών προβλημάτων. Ένα πρόβλημα με τα στοιχεία που διαθέτουμε από τα απολιθώματα είναι ότι υπάρχουν πάρα πολλά που λείπουν. Εάν η εξέλιξη ήταν σταδιακή διαδικασία, θα έπρεπε να υπήρχε ένας μεγάλος αριθμός απολιθωμάτων ενδιάμεσων ειδών, τα οποία όμως δεν τα έχουμε βρει. Αυτό θα μπορούσε να συμβαίνει γιατί δεν τα έχουμε ακόμα αποκαλύψει, ή επειδή οι μεταβατικές μορφές δεν κατάφεραν να επιζήσουν για μεγάλα διαστήματα. Σύμφωνα με τη θεωρία της Διακοπτόμενης Ισορροπίας, η έλλειψη απολιθωμάτων ενδιάμεσων ειδών υποδηλώνει ότι η εξέλιξη έγινε με ξεσπάσματα που συχνά έχουν συνδεθεί με μεγάλες παγκόσμιες αλλαγές. Δηλαδή, ενώ κάποια είδη μπορεί να είχαν παραμείνει γενικώς τα ίδια για πολύ μεγάλες χρονικές περιόδους, μια ξαφνική αλλαγή στο περιβάλλον προκάλεσε μεγάλες αλλαγές στα είδη αυτά. Όταν τα πράγματα θα είχαν ηρεμήσει μετά από μερικές χιλιάδες χρόνια μόνο τα πιο προσαρμόσιμα είδη θα παρέμεναν και οι εξελιγμένοι απόγονοί τους είναι αυτοί από τους οποίους έχουμε τα απολιθώματα. Κεντρική έννοια της θεωρίας είναι η Κλαδογένεση, η διαδικασία κατά την οποία ένα είδος διαχωρίζεται σε δύο διαφορετικά είδη σε αντίθεση με ότι πρεσβεύει η κλασσική άποψη της εξέλιξης, δηλαδή τη σταδιακή μετάβαση του ενός στο άλλο.

3. Θεϊστική Εξέλιξη
Η Θεϊστική Εξέλιξη είναι μια προσπάθεια να συμφιλιωθεί ο Δαρβίνος με το Θεό. Ενώ πολλοί Χριστιανοί απορρίπτουν την εξέλιξη ως κάτι ασύμβατο με τη Βίβλο, οι πιστοί της θεωρίας τη χρησιμοποιούν ως μια απόδειξη για την πανσοφία του Θεού. Η ιδέα του Θεού ως δημιουργού παραμένει, αλλά σ’ αυτήν την περίπτωση ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο χρησιμοποιώντας επιστήμη. Πολύ σωστά διαβάσατε. Η Μεγάλη Έκρηξη, η Κβαντική Φυσική, η ταχύτητα του φωτός και η εξέλιξη είναι όλα προϊόντα του Θεού, ο οποίος ανέμειξε μερικά άτομα στο ουράνιο εργαστήρι του και τα άφησε να αλληλεπιδρούν για να δει τι θα γίνει. Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει η American Scientific Affiliation για τη θεωρία, η Θεϊστική Εξέλιξη «που επίσης καλείται εξελικτική δημιουργία, προτείνει ότι η μέθοδος του Θεού για τη δημιουργία ήταν να δημιουργήσει ευφυώς ένα σύμπαν στο οποίο τα πάντα θα μπορούσαν να εξελιχθούν με φυσικό τρόπο». Η λύση αυτή βολεύει πολύ τους πιστούς που δεν χρειάζεται να χάνουν το χρόνο τους επιχειρηματολογώντας κατά της επιστήμης, εφόσον τη χρησιμοποιούν εις όφελος των πιστεύω τους.

2. Σαϊεντολογία
Η κίνηση της Σαϊεντολογίας ξεκίνησε πριν από λίγο παραπάνω του μισού αιώνα από τον L.Ron Hubbard, ως ένα σύστημα αυτοβοήθειας που λεγόταν "Διανοητική". Την χαρακτήρισε ως θρησκεία και δίδαξε στους οπαδούς της ότι οι άνθρωποι είναι αθάνατα όντα που έχουν ξεχάσει την αληθινή τους φύση. Η θεωρία του για τη δημιουργία του κόσμου συνίσταται σε ένα διαστημικό δράμα (Space Opera) το οποίο κρατείται ως επτασφράγιστο μυστικό από τα νέα μέλη και τους μη μυημένους. Κεντρικό πρόσωπο του Διαστημικού Δράματος είναι ο Xenu, ο τυραννικός διοικητής της Γαλακτικής Ομοσπονδίας, που πριν από 75 εκατομμύρια χρόνια έφερε δισεκατομμύρια προγόνους των ανθρώπων στη Γη με ένα διαστημόπλοιο, τους άφησε γύρω από Ηφαίστεια και έριξε βόμβες υδρογόνου να εκραγούν μέσα σ' αυτά. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργηθούν συσσωματώματα οντοτήτων (thetans) τα οποία έχουν προσκολληθεί στα ανθρώπινα σώματα και εμποδίζουν την πνευματική απελευθέρωσή τους.

1. Δημιουργισμός
Σε αντίθεση με τον Προοδευτικό Δημιουργισμό που αναφέρθηκε πιο πάνω, ο Δημιουργισμός θεωρεί ότι τα πάντα που αναφέρονται στη Γένεση θα πρέπει να ληφθούν κυριολεκτικά. Ο Θεός όντως δημιούργησε τη Γη και τα πάντα πάνω σ’ αυτήν μέσα σε έξι διαδοχικές μέρες με εικοσιτέσσερις ώρες η καθεμία, όλοι καταγόμαστε από τον Νώε και κάποτε υπήρξαν γίγαντες. Επίσης, η Γη έχει ηλικία μόλις έξι χιλιάδων χρόνων και κάθε γεωλογικό στοιχείο που υποδηλώνει το αντίθετο, συμπεριλαμβανομένων και των απολιθωμάτων, είναι είτε ανοησία, είτε έχει τοποθετηθεί από τον Θεό για να μας μπερδέψει και να δοκιμάσει την πίστη μας. Ως θεωρία ο Δημιουργισμός απέχει τόσο πολύ από την Εξέλιξη που ουσιαστικά κηρύσσει πόλεμο κατά του Δαρβίνου. Ακόμα και ο πρώην Αρχιεπίσκοπος του Canterbury είχε εναντιωθεί στη διδασκαλία της εξέλιξης. Αν συμφωνείτε μαζί του δεν είσαστε μόνοι σας. Περίπου το 46% των Αμερικάνων της δημοσκόπησης που αναφέρθηκε στην αρχή του άρθρου πιστεύουν στον Δημιουργισμό.

Ο γνωστός βιολόγος και συγγραφέας Δρ. Rupert Sheldrake, θεωρεί ότι τόσο στην θρησκεία όσο και στην επιστήμη, κάποιοι άνθρωποι παρουσιάζουν ανθρώπινα ελαττώματα όπως ατιμία, προσπάθεια εκμετάλλευσης και αθέμιτο ανταγωνισμό. Έχει υπάρξει επιστήμονας για πάνω από 40 χρόνια, σπούδασε στα Πανεπιστήμια του Cambridge και του Harvard, εργάστηκε ως ερευνητής και διδάσκων στο Πανεπιστήμιο του Cambridge, ενώ ήταν ερευνητής για την Βασιλική Ακαδημία. Έχει συνάμα δημοσιεύσει πάνω από 80 εργασίες σε επιστημονικά περιοδικά και δηλώνει ως φανατικός υπέρμαχος της επιστήμης.

Πιστεύει όμως, όλο και περισσότερο, πως το πνεύμα της ελεύθερης έρευνας καταπιέζεται από την επιστημονική κοινότητα από ένα κλίμα υποταγής που βασίζεται στον φόβο. Η καθιερωμένη επιστήμη έχει ακρωτηριαστεί από δόγματα και ταμπού. Ολοένα και πιο ακριβή έρευνα αποδίδει λιγοστά αποτελέσματα.

Η κακή θρησκεία από την άλλη πλευρά, είναι αλαζονική, δογματική και μη ανεκτική. Κάτι που παρατηρείται και στην κακή επιστήμη. Αλλά σε αντίθεση με τους θρησκευτικούς φονταμενταλιστές, οι επιστήμονες φονταμενταλιστές δεν αντιλαμβάνονται ότι οι απόψεις τους βασίζονται στην πίστη. Νομίζουν ότι γνωρίζουν την αλήθεια. Πιστεύουν ότι η επιστήμη ήδη έχει λύσει τις θεμελιώδεις ερωτήσεις. Μόνο οι λεπτομέρειες χρειάζεται να διερευνηθούν, αλλά στην ουσία οι απαντήσεις είναι γνωστές.

Η επιστήμη στην καλύτερή της εκδοχή είναι μια ανοιχτόμυαλη μέθοδος έρευνας και όχι ένα σύστημα πεποιθήσεων. Αλλά η επιστημονική κοσμοθέαση που βασίζεται στην υλιστική φιλοσοφία φέρει ένα υπερβολικά μεγάλο πρεστίζ επειδή η επιστήμη έχει φανερώσει τόσες πολλές επιτυχίες. Τα επιτεύγματά της αγγίζουν τις ζωές όλων μας μέσα από τεχνολογίες όπως οι υπολογιστές, τα αεροπλάνα, τα κινητά τηλέφωνα, το Διαδίκτυο, η ιατρική. Ο διανοητικός μας κόσμος έχει μεταμορφωθεί μέσα από μια τεράστια επέκταση της επιστημονικής γνώσης, από τα μικροσκοπικά σωματίδια της ύλης μέχρι την απεραντοσύνη του διαστήματος με τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια γαλαξιών σε ένα ολοένα εκπτυσσόμενο σύμπαν.

Η επιτυχία της επιστήμης οφείλεται στο γεγονός ότι είναι ανοιχτή σε νέες ανακαλύψεις. Οι ορκισμένοι υλιστές παρολαυτά, έχουν μετατρέψει την επιστήμη σε ένα είδος θρησκείας. Αποκλείουν κάθε άλλη μορφή πραγματικότητας από την υλική ή φυσική. Θεωρούν τη συνείδηση ως παραπροϊόν της φυσικής δραστηριότητας του εγκεφάλου. Η ύλη είναι μη συνειδητή. Η φύση είναι μηχανική. Η εξέλιξη δεν έχει κάποιον σκοπό. Ο Θεός υπάρχει μονάχα ως ιδέα στα μυαλά των ανθρώπων και συγκεκριμένα στους ανθρώπινους εγκεφάλους.

Οι προαναφερθείσες πεποιθήσεις λαμβάνονται συχνά ως δεδομένες για τους επιστήμονες, όχι πάντα επειδή τις έχουν σκεφτεί με κριτικό τρόπο, αλλά επειδή τις δέχτηκαν έτσι όπως είναι χωρίς να τις σκεφτούν. Η απόκλιση από αυτές θεωρείται αίρεση και η αίρεση προκαλεί κακό στις καριέρες.

Από τον 19ο αιώνα, οι υλιστές υποσχέθηκαν ότι η επιστήμη θα εξηγήσει τελικά τα πάντα σε όρους φυσικής και χημείας. Θα αποδείξει ότι οι ζώντες οργανισμοί είναι πολύπλοκες μηχανές, ότι η φύση είναι άσκοπη και ότι οι νόες δεν είναι τίποτε άλλο παρά εγκεφαλική δραστηριότητα. Όσοι πιστεύουν στα παραπάνω εξακολουθούν να το κάνουν έχοντας μια άρρητη πίστη ότι οι επιστημονικές ανακαλύψεις θα δικαιολογήσουν τις πίστεις τους αυτές. Ο φιλόσοφος της επιστήμης Karl Popper αποκάλεσε τη στάση αυτή «Υλισμό Υποσχέσεων» γιατί εξαρτάται από την απόρροια υποσχέσεων μέσω ανακαλύψεων που δεν έχουν γίνει ακόμα. Κάποιες μόνο από τις πολλές υποσχέσεις έχουν εκπληρωθεί. Ο υλισμός αντιμετωπίζει μια κατάρρευση της αξιοπιστίας του, κάτι που δεν μπορούσε να το φανταστεί κανείς στον 20ο αιώνα.

Στο νέο του βιβλίο με τίτλο Science Set Free (Η Απελευθέρωση της Επιστήμης) ο R. Sheldrake δείχνει ότι υπάρχουν μη αναμενόμενα προβλήματα που διαρρηγνύουν την επιστήμη από τα έσω. Πολλοί επιστήμονες προτιμούν να σκεφτούν ότι τα προβλήματα αυτά στο τέλος θα λυθούν με περισσότερη έρευνα σε καθιερωμένες ερευνητικές γραμμές, αλλά κάποιοι όπως ο ίδιος θεωρούν ότι τα προβλήματα αυτά είναι συμπτώματα μιας βαθύτερης ασθένειας. Η επιστήμη κρατιέται πίσω από υποθέσεις ηλικίας πολλών αιώνων οι οποίες έχουν σκληρύνει και έγιναν δόγματα.

Παρά τον γεμάτο αυτοπεποίθηση ισχυρισμό στα τέλη του 20ου αιώνα ότι τα γονίδια και η μοριακή βιολογία θα εξηγήσουν σύντομα τη φύση της ζωής, τα προβλήματα της βιολογικής ανάπτυξης παραμένουν άλυτα. Κανείς δε γνωρίζει πώς τα φυτά και τα ζώα αναπτύσσονται από γονιμοποιημένα αυγά. Έχουν ανακαλυφθεί πολλές λεπτομέρειες, έχουν ταυτοποιηθεί πολλά γονίδια, αλλά ακόμα δεν υπάρχει απόδειξη ότι η ζωή και ο νους μπορούν να εξηγηθούν μόνο με τη φυσική και τη χημεία.

Ο θρίαμβος της ανακάλυψης του Ανθρώπινου Γονιδιώματος οδήγησε σε μεγάλες εκπλήξεις. Υπάρχουν πολύ λιγότερα ανθρώπινα γονίδια από όσα αναμένονταν, περίπου 23,000 αντί για 100,000. Οι αχινοί έχουν περίπου 26,000 και τα φυτά του ρυζιού 38,000. Οι προσπάθειες για την πρόβλεψη χαρακτηριστικών όπως το ύψος έχουν δείξει ότι ο ρόλος των γονιδίων είναι μόνο το 5 τοις εκατό στη διαφοροποίηση από άτομο σε άτομο και όχι 80 τοις εκατό που ήταν αναμενόμενο. Η ανεξέλεγκτη αυτοπεποίθηση έδωσε τη θέση της στο πρόβλημα της αγνοούμενης κληρονομικότητας. Εντωμεταξύ, όσοι επένδυσαν στο γονιδίωμα και στη βιοτεχνολογία έχασαν πολλά δισεκατομμύρια δολάρια. Μια πρόσφατη αναφορά από τη Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων του Harvard σχετικά με την βιομηχανία της βιοτεχνολογίας αποκάλυψε ότι «μόνο ένα μικρό κλάσμα επιχειρήσεων είχε κάποιο κέρδος» και έδειξε την επαναλαμβανόμενη αποτυχία των μεγάλων και βαρύγδουπων υποσχέσεων.

Παρά τις εξέχουσες τεχνικές επιτεύξεις της νευροεπιστήμης, όπως η εγκεφαλική απεικόνιση, δεν υπάρχει ακόμα απόδειξη ότι η συνείδηση ταυτίζεται με την εγκεφαλική δραστηριότητα. Κορυφαία περιοδικά όπως το Behavioural and Brain Sciences και το Journal of Consciousness Studies δημοσιεύουν πολλά άρθρα που αποκαλύπτουν βαθιά προβλήματα με το υλιστικό δόγμα. Ο φιλόσοφος David Chalmers αποκάλεσε την ίδια την ύπαρξη της υποκειμενικής εμπειρίας το «Δύσκολο Πρόβλημα». Είναι δύσκολο επειδή αναζητά την εξήγηση σε όρους μηχανισμών. Ακόμα κι αν καταλάβουμε πώς τα μάτια και οι εγκέφαλοι αντιδρούν στο κόκκινο φως, δε σημαίνει αυτό ότι θα έχουμε εξηγήσει την εμπειρία της κοκκινότητας.

Παρομοίως στη Φυσική, είναι πολλαπλάσια τα προβλήματα. Από την αρχή του 21ου αιώνα έχει γίνει προφανές ότι τα γνωστά είδη της μάζας και της ενέργειας συνιστούν μόνο το 4 τοις εκατό περίπου του σύμπαντος. Το υπόλοιπο αποτελείται από «σκοτεινή ύλη» και «σκοτεινή ενέργεια». Η φύση του 96 τοις εκατό της φυσικής πραγματικότητας είναι κυριολεκτικά σκοτεινή.

Η σύγχρονη θεωρητική φυσική κυριαρχείται από θεωρίες Υπερχορδών και Μεμβρανών με 10 και 11 διαστάσεις αντίστοιχα, κάτι που δεν έχει ελεγχθεί πειραματικά. Η θεωρία των πολλαπλών συμπάντων, που ισχυρίζεται ότι υπάρχουν τρισεκατομμύρια σύμπαντα εκτός από το δικό μας, είναι δημοφιλής μεταξύ των κοσμολόγων ενώ αποτελεί θεωρητικό κατασκεύασμα χωρίς επιστημονικά στοιχεία. Είναι ενδιαφέροντες συλλογισμοί, αλλά δεν αποτελούν σκληρή επιστήμη. Και αποτελούν μια ασταθή βάση για τον υλιστικό ισχυρισμό ότι όλα μπορούν να εξηγηθούν σε όρους φυσικής.

Η καλή επιστήμη, όπως η καλή θρησκεία, είναι ένα ταξίδι ανακάλυψης, μια αναζήτηση. Χτίζει επάνω σε παραδόσεις του παρελθόντος. Αλλά είναι πιο αποτελεσματική όταν αναγνωρίζει πόσα λίγα γνωρίζουμε και όταν δεν διακατέχεται από αλαζονεία, αλλά από ταπεινότητα.

Σχόλιο από την επιμέλεια του κειμένου:

Οι παραπάνω απόψεις που μεταφέρονται στο άρθρο αυτό, αποτελούν απόψεις του επιστήμονα και συγγραφέα Δρ. Rupert Sheldrake, τις οποίες δεν ασπαζόμαστε εξ’ ολοκλήρου, αν και συμφωνούμε στην ανάγκη ύπαρξης μιας ανοιχτής, όσο το δυνατόν αδογμάτιστης και ελεύθερης επιστήμης. Η πολεμική όμως που παρουσιάζεται στο εν λόγω άρθρο, θεωρούμε ότι σε κάποιον βαθμό αδικεί τη σύγχρονη επιστήμη, παρουσιάζοντάς την ως «αχυράνθρωπο» σε ποικίλα σημεία και αγνοώντας σημαντικές εξελίξεις των επιστημονικών ιδεών και πρακτικών, τέτοιων που διαμορφώνουν έναν αναγεννησιακό χαρακτήρα στη σύγχρονη επιστήμη.

Είναι γεγονός ότι οι τελευταίες δεκαετίες έχουν επιδείξει μια αξιοσημείωτη αύξηση στην ποικιλία των επιστημονικών πεδίων και μεθοδολογιών. Ολοένα και πιο διεπιστημονικοί είναι οι τρόποι με τους οποίους απευθυνόμαστε σε καίρια ερωτήματα. Η διεπιστημονική αυτή εικόνα απέχει μακράν από την εικόνα μιας ετοιμοθάνατης και δογματικής επιστήμης (η οποία δεν είναι και τόσο διαδεδομένη όπως αφήνεται να εννοηθεί στο άρθρο), απεναντίας αποτελεί εγγύηση ανανέωσης. Ζητήματα όπως το μυστήριο της Συνείδησης, που πριν από 50 χρόνια δεν νοούνταν καν να γίνει αντικείμενο επιστημονικής έρευνας, είναι πλέον στην αιχμή της νευροεπιστημονικής και ψυχοφυσικής έρευνας. Και αν ακόμα οι σχετικές έρευνες συνοδεύονται από υλιστικές θεωρητικές δεσμεύσεις, από μόνο του το γεγονός ότι η έρευνα για τη συνείδηση δεν είναι πλέον ταμπού αλλά δημοφιλές επιστημονικό ερευνητικό αντικείμενο είναι κάτι που συνηγορεί στο πνεύμα αναζήτησης που διακρίνει τη σύγχρονη επιστήμη.

Στην αρχή άρχισαν να εμφανίζονται κέντρα ημερήσιας φύλαξης για σκυλάκια και κουτιά με τεστ DNA. Τώρα πλέον μπορούμε να μετρήσουμε ακόμα και τη νοημοσύνη του κουταβιού μας.

Μια εταιρία που έχει τη βάση της στη Βόρεια Καρολίνα εξέδωσε πρόσφατα ένα τεστ νοημοσύνης για σκύλους που ονομάζεται Dognition. Για 60 δολάρια το κάθε σκυλάκι, οι πελάτες μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε ένα μακρύ διαδικτυακό ερωτηματολόγιο και μια σειρά ασκήσεων που θα κάνουν με τον Αζόρ για να μετρήσουν τις γνωσιακές του δυνατότητες, όπως το πόσο καλά καταλαβαίνει τις χειρονομίες ή μαθαίνει νέες λέξεις. Αφού κάνει τα διαδραστικά τεστ που κρατούν περίπου 80 λεπτά από την αρχή ως το τέλος, τα αποτελέσματα κατηγοριοποιούν τον Αζόρ σε ένα από οκτώ είδη νοημοσύνης. Το τεστ δεν βαθμολογεί τα σκυλιά με τον ίδιο τρόπο που βαθμολογούν τα κοινά τεστ IQ την ανθρώπινη νοημοσύνη, αλλά αντίθετα καταδεικνύει τις ιδιαιτερότητες της ευφυΐας ενός σκύλου, όπως την έντονη ροπή του για κατανόηση λεξιλογίου ή την ιδιαίτερη ικανότητα για να κατευθύνεται στον χώρο.

Οι σκεπτικιστές μπορεί να ενοχληθούν από την ιδέα ότι θα πρέπει να πληρώσουν 60 δολάρια για να ανακαλύψουν πόσο έξυπνο ή κουτό είναι ένα σκυλί και κάποιοι μπορεί να το δουν ως ένα ακόμα τεχνούργημα για ιδιοκτήτες σκύλων ώστε να ξοδέψουν μερικά ακόμα χρήματα. Οι Αμερικάνοι ήδη ξοδεύουν πάνω από 55 δισεκατομμύρια κάθε χρόνο για τα κατοικίδιά τους, σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Προϊόντων για Κατοικίδια.

Αλλά όπως προκύπτει, η τελευταία προσθήκη στην τεράστια λίστα των προϊόντων για κατοικίδια εξυπηρετεί επίσης και στην επιστήμη για τα σκυλιά. Η αγορά ενός τεστ βοηθάει στην υποστήριξη ενός μεγάλου πειράματος με χιλιάδες ζώα το οποίο γίνεται από τον δημιουργό του Dognition, τον Brian Hare, καθηγητή εξελικτικής ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο του Duke και ιδρυτή του Duke Canine Cognition Center.

Οι πιο πρόσφατες πληροφορίες σχετικά με το ποια σκυλιά εμφανίζουν υψηλότερη ευφυΐα (παραδοσιακά θεωρούνται τα κανίς ότι είναι πιο έξυπνα) βασίζονται ουσιαστικά σε ανέκδοτα στοιχεία και όχι σε σκληρή επιστήμη. Ο Hare στοχεύει να το αλλάξει αυτό και να δείξει με εμπειρικά δεδομένα τις μοναδικές γνωσιακές ικανότητες κάθε ράτσας. Όλα τα αποτελέσματα του Dognitin πηγαίνουν σε μια μεγάλη βάση δεδομένων που αναλύεται από τον Hare, ο οποίος λέει πως ο υπέρτατος στόχος του είναι να προσδιορίσει επιστημονικά τις διαφορές μεταξύ ρατσών ή ακόμα και τοπικές διαφορές μεταξύ σκύλων.

Δεν θα αποκαλύψει πόσα σκυλιά έχουν κάνει μέχρι στιγμής το Dognition ή το πόσα χρήματα έβγαλε η εταιρία, δηλώνει όμως ότι το τεστ το έκαναν χιλιάδες ζώα ήδη από τότε που ήταν στην δεύτερη έκδοσή του. Από αυτήν την άνοιξη, όσοι κάνουν το Dognition θα μπορούν από μόνοι τους να αναλύσουν τα δεδομένα, να συγκρίνουν για παράδειγμα τη νοημοσύνη ενός Ντάτσχουντ και ενός Τερριέ ή τη διαφορά μεταξύ των σκυλιών της Ανατολικής και της Δυτικής Ακτής. Θα μπορούν ακόμα να μάθουν και μερικά πράγματα για τον εαυτό τους.

Εκτός από τη μέτρηση της φαιάς ουσίας των σκυλιών, η Dognition απασχολείται επίσης στην εκπαίδευση ανθρώπων να αντιλαμβάνονται τις νύξεις των κατοικίδιών τους, όπως λέει ο Hare. Τα τεστ βοηθούν τους ανθρώπους να καταλαβαίνουν, για παράδειγμα, ότι ένα σκυλί χασμουριέται ως σημάδι ενσυναίσθησης, ώστε να δείξει ότι είναι συντονισμένο με αυτό που κάνει και νιώθει ο άνθρωπός του.

«Μαθαίνεις για σένα και για το σκυλί», είπε ο Hare, ο οποίος επίσης πρόσφατα δημοσίευσε ένα βιβλίο, το ‘The Genius of Dogs’ (Η Ιδιοφυΐα των Σκύλων), το οποίο έγραψε μαζί με τη γυναίκα του, Vanessa Woods. Συμπληρώνει ότι το τεστ μπορεί να βοηθήσει ακόμα περισσότερο τη συμβίωση μεταξύ ανθρώπων και σκύλων.

«Ο στόχος των ανακαλύψεων που κάνουμε μέσω του Dognition δεν είναι να τα κάνουμε σαν μικρούς ανθρώπους, αλλά να τα κατανοήσουμε γι’ αυτό που πραγματικά είναι: σκυλιά», καταλήγει ο Hare.

Κάνοντας ένα από τα τεστ

Ένα από τα τεστ της Dognition είναι αυτό της επικοινωνίας. Παίζεται σαν παιχνίδι και εκτός από τον σκύλο, χρειάζονται δύο άτομα και μερικοί σκυλομεζέδες. Το πρώτο άτομο (κάποιος φίλος) στέκεται μαζί με τον σκύλο και τον κρατάει από το κολάρο ενώ το άλλο άτομο (ο ιδιοκτήτης) στέκεται απέναντι σε απόσταση περίπου 2 μέτρων. Ο ιδιοκτήτης φωνάζει καθαρά το όνομα του σκύλου του και στη συνέχεια τοποθετεί δύο μεζέδες μπροστά του, δεξιά και αριστερά από το σώμα του, ταυτόχρονα. Αμέσως μετά, δείχνει τον ένα από τους δύο μεζέδες και φωνάζει το όνομα του σκύλου. Λέει στο σκύλο να έρθει και ο φίλος απελευθερώνει το ζώο. Το σκυλί πλησιάζει και τρώει πρώτα τον ένα και μετά τον άλλο μεζέ. Ασχέτως με το ποιον θα διαλέξει πρώτο, το σκυλί θα πρέπει να φάει και τους δύο μεζέδες.

Αν ο σκύλος έφαγε πρώτα το μεζέ που του έδειξε ο ιδιοκτήτης, αυτό σημαίνει ότι δίνει ιδιαίτερη σημασία στην επικοινωνία του μαζί του και αντιλαμβάνεται τις χειρονομίες επικοινωνίας. Εφόσον εμπιστεύεται την εντολή του ιδιοκτήτη, συμπεριφέρεται με συνεργατικό τρόπο, κάτι που παρατηρείται σε πολύ λίγα άλλα ζώα. Εάν ο σκύλος δεν διαλέξει το μεζέ που έδειξε ο ιδιοκτήτης, ίσως αυτό να σημαίνει ότι έχει μεγαλύτερη ανεξαρτησία και θέλει να αποφασίζει μόνος του.

Το συγκεκριμένο τεστ γίνεται παραπάνω από μία φορές ώστε να υπάρχει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη σιγουριά για τα αποτελέσματά του. Σε κάθε περίπτωση, αυτό που αναδεικνύει είναι οι ιδιαιτερότητες της νοημοσύνης του ζώου.

Ένα δελτίο τύπου από την Αμερικάνικη Γεωφυσική Ένωση (American Geophysical Union, AGU) την περασμένη βδομάδα ανακοίνωσε ότι στις 25 Αυγούστου του 2012 ο Voyager 1 της NASA επισήμως εισήλθε στο διαστρικό διάστημα. Το ορόσημο αυτό για τα διαστημικά ταξίδια έρχεται μετά από 35 χρόνια επιτάχυνση δια μέσου του Ηλιακού Συστήματος ακολουθώντας τα όρια των τροχιών των συστημάτων του Δία και του Κρόνου. Ο τίτλος του δελτίου τύπου της AGU ήταν, «Ο Voyager 1 άφησε το Ηλιακό Σύστημα, όπως υποδεικνύουν αιφνίδιες αλλαγές στις κοσμικές ακτίνες».

Το κατώφλι περιγράφεται από τους συγγραφείς της σχετικής ερευνητικής εργασίας, που έχει δημοσιευτεί στο επιστημονικό περιοδικό Geophysical Journal Letters, ως η μέτρηση από τον Voyager μιας ουσιαστικής αύξησης στο επίπεδο των γαλαξιακών κοσμικών ακτινών που προσκρούουν στο διαστημόπλοιο των κοντά 800 κιλών. Αυτό έχει εκληφθεί ως απόδειξη του ότι ο Voyager ίσως έχει περάσει ένα χάσμα που ονομάζεται Ηλιόπαυση, την άκρη της ισχνής και αχανούς φουσκάλας από πλάσμα και φορτισμένα σωματίδια που σκορπίζονται στο διάστημα από τον ηλιακό άνεμο. Η περίληψη της ερευνητικής εργασίας αναφέρει, «πέρασε ένα καλά προσδιορισμένο όριο για ενεργητικά σωματίδια που αυτή τη στιγμή πιθανότατα σχετίζεται με την ηλιόπαυση».

Αλλά ας συγκρατηθούμε.

Μέσα σε λίγες ώρες από την ανακοίνωση της AGU το Εργαστήριο Αεριοπροώθησης (Jet Propulsion Laboratory, JPL) της NASA ανήρτησε μια λακωνική δημόσια δήλωση ότι η ομάδα του Voyager επιμένει πως το διαστημόπλοιο δεν έχει φτάσει ακόμα στο διαστρικό διάστημα. Η ομάδα έχει ένα διαφορετικό κριτήριο: μια αλλαγή στην κατεύθυνση του μαγνητικού πεδίου μεταξύ του Ηλίου και του διαστρικού διάμεσου. Είπαν ότι αυτή η μετάβαση δεν έχει μετρηθεί ακόμα καθώς ο Voyager γλιστράει προς τα αστέρια με ταχύτητα 38,000 μίλια την ώρα.

Την ίδια μέρα το γραφείο τύπου της AGU επανακυκλοφόρησε και άλλαξε τον τίτλο του δελτίου τύπου σε «το Voyager 1 μπήκε σε μια νέα περιοχή Διαστήματος, όπως υποδεικνύουν αιφνίδιες αλλαγές στις Κοσμικές Ακτίνες». Κάτι που δεν προκαλεί καμία έκπληξη, καθώς οι ιστορίες από τον Voyager που περνάει κάτι καινούργιο καθώς απομακρύνεται από το ηλιακό σύστημα είναι πλέον ρουτίνα.

Πριν από έναν χρόνο είχε ανακοινωθεί ότι ο Voyager είχε περάσει το επονομαζόμενο «κρουστικό κύμα» (termination shock). Είναι το όριο εκείνο όπου ο άνεμος φορτισμένων σωματιδίων σταματάει ξαφνικά, κάτι που υποδεικνύει την είσοδο του διαστημοπλοίου σε μια εξωτερική περιοχή που λέγεται ηλιοσφαιρικός κολεός (heliosheath). Και ήδη από τον περασμένο Αύγουστο η ομάδα του Voyager ανακοίνωσε ότι ο ρομποτικός της εξερευνητής εισήλθε σε μια άγνωστη ‘μαγνητική λεωφόρο’ όπου συνδέονται μαγνητικά πεδία μέσα και έξω από την ηλιόσφαιρα.

Εάν όλες αυτές οι κοσμικές και διαστρικές πληροφορίες σας έχουν κάνει να μπλεχτείτε μην ανησυχείτε, δεν είσαστε οι μόνοι. Όλα αυτά είναι κάτι πέρα από οτιδήποτε μπορούμε να παρατηρήσουμε με γυμνό οφθαλμό, ίσως ούτε καν να τα φανταστούμε. Όπως άλλωστε είναι και οι αυγές στον Δία ή τα λεπτεπίλεπτα βαρυτικά θροΐσματα στους δακτυλίους του Κρόνου. Αυτό που απογοητεύει είναι όμως ότι ο Voyager 1 έχει ταξιδεύσει μονάχα 0.02 έτη φωτός (11 δισεκατομμύρια μίλια) από τότε που εκτοξεύτηκε το 1977. Ο Captain Kirk του Star Trek θα είχε καλύψει την απόσταση αυτή σε λιγότερο χρόνο από όσο θα του χρειαζόταν για να αποτελειώσει τον πρωϊνό καφέ του.

Φαίνεται όμως ότι είναι τελικά αρκετά υποθετικό να λέγεται ότι ο Voyager είναι στο όριο του να εισέλθει σε μια διαστρική φάση. Σε θεμελιακό επίπεδο, ποιος μπορεί χωρίς καμία αμφιβολία να προσδιορίσει ποια είναι η επίσημη άκρη του ηλιακού συστήματος;

Εάν είναι η ηλιόπαυση, τότε εμπλέκεται κανείς με το γεγονός ότι η ηλιόσφαιρα έχει το σχήμα σταγόνας που σχηματίζεται λόγω του ότι ο ήλιος πλέει μέσα από το διαστρικό διάμεσο όπως ένα πλοίο στον ωκεανό. Το όριο βρίσκεται σε μια σημαντικά διαφορετική απόσταση από τον ήλιο και εξαρτάται από την τροχιά του διαστημοπλοίου καθώς αυτό εξέρχεται. Η όλη διαφωνία συνοδεύεται με πολυάριθμες δημοσιεύσεις που είναι πολύ σημαντικές στους αστροφυσικούς στο να χαρτογραφήσουν τη σχέση του ήλιου με το ψυχρό και κενό διαστρικό μέσο. Και αυτό το εξω-ηλιακό σύστημα είναι ένα ανεξερεύνητο όριο φάντασμα που προκαλεί τους επιστήμονες να το ανακαλύψουν.

Θα μπορούσε φυσικά να υιοθετηθεί ένα δυναμικό όρισμα ώστε να προσδιοριστεί η περίμετρος του ηλιακού συστήματος μια και καλή και να μην τίθεται κάθε φορά το ζήτημα της ερμηνείας των δεδομένων. Θα μπορούσε λόγου χάρη να είναι όταν ο Voyager 1 φτάσει στο υποτιθέμενο νέφος κομητών Oort, κάτι που απέχει 18,000 χρόνια από τώρα. Εκεί είναι όπου το βαρυτικό πεδίο του ηλίου κρατάει μια ασθενή δύναμη σε πρωτόγονα αντικείμενα, μια απόσταση 6 τρισεκατομμυρίων μιλίων, ή ένα έτος φωτός. Πέρα από το νέφος Oort θα μπορούσε τελικά η βαρυτική έλξη του ηλίου να είναι τόσο ασθενής ώστε η έλξη ενός κοντινού αστέρα να συλλάβει ένα αργά κινούμενο αντικείμενο στη δική της σφαίρα επίδρασης.

Ότι πάντως και εάν καλέσουμε ως όριο του ηλιακού συστήματος, δε φαίνεται να υπάρχει κάποια συμφωνία μεταξύ των επιστημόνων. Η έφοδος του Voyager στο διαστρικό διάστημα μπορεί να συμβεί στο κοντινό μέλλον, ή πιθανόν κάποια στιγμή κοντά στο 20.000 μ.Χ. Αυτό εξαρτάται από τον ορισμό που θα θέσουμε.

Σας έτυχε ποτέ να έχετε αυτήν την ζεστή αίσθηση στο στήθος σας όταν εισπνέετε ένα φλιτζάνι με ζεστό φρεσκοφτιαγμένο καφέ ή όταν μυρίζετε ένα κέικ που ψήνεται στο φούρνο; Θα μπορούσε στην πραγματικότητα, να είναι η καρδιά σας αυτή που «μυρίζει».

Νέα έρευνα βρήκε ότι κάποια από τα εσωτερικά μας όργανα, συμπεριλαμβανόμενης της καρδιάς και των πνευμόνων μας, ίσως να έχουν την ικανότητα να μυρίσουν φαγητά και ποτά. Οσφρητικοί υποδοχείς, που μέχρι πρότινος πιστευόταν ότι υπάρχουν μονάχα στη μύτη και που μας επιτρέπουν να αισθανόμαστε οσμές, βρέθηκαν σε άλλα τμήματα του ανθρώπινου σώματος, σύμφωνα με την έρευνα, που παρουσιάστηκε στις αρχές του Απριλίου στην Εθνική Συνάντηση και Έκθεση της Αμερικάνικης Χημικής Εταιρείας στη Νέα Ορλεάνη.

Η ανακάλυψη βοηθάει στη λύση ενός αινίγματος που επιμένει εδώ και καιρό: τα φαγητά και ποτά εκπέμπουν πολυάριθμα συστατικά οσμών αλλά ωστόσο η μύτη μπορεί να εντοπίσει μονάχα ένα μικρό κλάσμα από αυτά.

Ο επικεφαλής της έρευνας Peter Schieberle δήλωσε στο Discovery News ότι «μόνο μια πολύ μικρή ποσότητα από αρώματα τροφών και ουσίες που διεγείρουν τη γεύση χρησιμοποιούνται από τους υποδοχείς μας στη μύτη και στη γλώσσα. Το μεγαλύτερο μέρος από τα μόρια αυτά πηγαίνει κάτω στο στομάχι και πιθανόν να φτάνει στην κυκλοφορία του αίματος και τελικά, στα όργανα». «Έτσι, για μερικά χρόνια, ακολουθήσαμε την ιδέα ότι συστατικά τροφών που είναι ευαίσθητα στην οσμή και στη γεύση μπορεί να έχουν δευτερεύουσες λειτουργίες στο ανθρώπινο σώμα», πρόσθεσε.

Ο Schieberle και οι συνεργάτες του εστίασαν την έρευνά τους σε βιογενείς αμίνες, που είναι ισχυροί και συχνά δυσώδεις χημικοί αγγελιοφόροι που βρίσκονται σε πολλά φαγητά και ποτά, όπως η σοκολάτα και το ζεστό κακάο, τα κρέατα, το γάλα και το τυρί. Τόσο τα φρέσκα όσο και τα επεξεργασμένα τρόφιμα μπορούν να έχουν τις αμίνες αυτές.

Οι ερευνητές απομόνωσαν βασικά κύτταρα αίματος από δείγματα ανθρώπινου αίματος για να δουν πώς αντιδρούν τα ίδια τα κύτταρα στα διάφορα δριμεία χημικά των τροφών και ποτών. Παρατηρήθηκε ότι, όπως μια μύτη ακολουθεί το άρωμα από ένα φρεσκοψημένο κέικ, τα κύτταρα του αίματος είχαν την τάση να κινηθούν προς τα ελκυστικά συστατικά οσμών από τροφές όπως η σοκολάτα.

Ο Schieberle διευκρίνισε ότι και τα κύτταρα του αίματος και όχι μόνο τα κύτταρα που βρίσκονται στη μύτη, διαθέτουν υποδοχείς οσμών. Ακόμα περισσότερο, οι επιστήμονες βρήκαν ότι η καρδιά, οι πνεύμονες και άλλα τμήματα του σώματος έχουν επίσης τους υποδοχείς αυτούς.

«Αλλά σημαίνει μήπως αυτό, ότι για παράδειγμα, η καρδιά ‘μυρίζει’ τη μπριζόλα που μόλις φάγατε; Δεν γνωρίζουμε την απάντηση σ’ αυτή την ερώτηση», δήλωσε. Πρότεινε ότι είναι πιθανό να συμβαίνει αυτό, αλλά ως τμήμα μιας γενικότερης σωματικής διαδικασίας που εμπλέκεται όταν εντοπίζουμε κάποια τροφή ή ποτό και τα καταναλώνουμε. Η έρευνα σχετικά με το τι συμβαίνει στη διαδικασία αυτή είναι γνωστή ως ‘sensomics’.

«Ενόσω τρώμε», εξήγησε ο Schieberle, «όλα μαζί τα σήματα από τους υποδοχείς μας μεταφράζονται τελικά από τον εγκέφαλό μας στην συνολική εντύπωση γεύσης που περιμένουμε από το αντίστοιχο φαγητό». Η μύτη δρα ανεξάρτητα, επιτρέποντας στον εγκέφαλο να δεχτεί ή να απορρίψει ένα φαγώσιμο προϊόν με βάση μονάχα την οσμή. Όταν όμως γίνει η κατάποση της τροφής, είναι πιθανό να μπαίνουν άλλοι υποδοχείς σε δράση, ανιχνεύοντας χημικές δομές από βιοενεργά συστατικά, αντλώντας πληροφορίες που στέλνουν στον εγκέφαλο.

Ο Ester Feldmesser από το Ινστιτούτο Επιστήμης του Weizmann και οι συνεργάτες του, είχαν βρει προηγουμένως ότι γονίδια από οσφρητικούς υποδοχείς εκφράζονται σε ιστούς εκτός της μύτης, συμπεριλαμβανομένων των ανδρικών γεννητικών οργάνων και του σπέρματος. Είναι συνεπώς πιθανόν να λαμβάνει χώρα κάποιου είδους υποσυνείδητη όσφρηση κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής πράξης.

Ο Schieberle και η ομάδα του ωστόσο, εστιάζονται περισσότερο στην έρευνα που σχετίζεται με την τροφή και το ποτό. Χρησιμοποιούν τις πληροφορίες αυτές για να κατανοήσουν καλύτερα γιατί οι τροφές μυρίζουν, έχουν γεύση και αίσθηση, ορεκτική ή μη. Ο καφές για παράδειγμα, περιέχει 1,000 ενδεχόμενα συστατικά οσμής αλλά μόνο τα 25 από αυτά αλληλεπιδρούν στην ουσία με κάποιον υποδοχέα οσμής που βρίσκεται στη μύτη.

Θα μπορούσε άραγε να συμβαίνει, τα υπόλοιπα συστατικά να ερεθίζουν υποδοχείς σε άλλα τμήματα του σώματος; Να ενημερώνουν τους λάτρεις του καφέ για παράδειγμα, ότι αυτή η ζεστή κούπα είναι ότι περιμένουν, καθώς καταπίνουν τον ζεστό φρεσκοφτιαγμένο καφέ;