- < ΑΡΘΡΑ - ΝΕΑ > ESOTERICA 2006 - 2014 - ΝΕΑ - Μέσα από το Διεθνές Internet

Από την αρχαιότητα είναι γνωστή η επιθυμία του ανθρώπου να γνωρίσει το μέλλον, συνυφασμένη με μία εσωτερική του ανάγκη να προσεγγίσει την αιωνιότητα, σπάζοντας το φράγμα του χρόνου, το τεκμήριο της πεπερασμένης ύπαρξής του.

Η επιθυμία αυτή ήταν συνυφασμένη με την καθημερινότητα των αρχαίων Ελλήνων και αυτό το διαπιστώνουμε από τα πολυάριθμα μαντεία που εμφανίστηκαν κατά την αρχαιότητα στον ελληνικό χώρο, καθώς και από ιστορίες που καταμαρτυρούν την εμπιστοσύνη των ανθρώπων εκείνης της εποχής για τις προφητείες. Οι αρχαίοι Έλληνες στηριζόντουσαν στην διαφόρων μορφών μαντεία, ώστε να πάρουν συμβουλές για δημόσια πράγματα και ιδιωτικές τους υποθέσεις. Ο Ηρόδοτος αναφέρει τουλάχιστον 18 ιερά που περιείχαν μαντεία και 96 αποστολές με σκοπό την αίτηση συμβουλής από κάποιο μαντείο, εκ των οποίων οι 53 απευθυνόντουσαν στο μαντείο των Δελφών.

Η προφητεία και η μαντική τέχνη εμφανίζονται να είναι στενά συνδεδεμένες μεταξύ τους. Σύμφωνα με τους αρχαίους Έλληνες, η μαντική ήταν η επιστήμη των οιωνών (συχνά αναφέρεται αυτή η όψη της μαντικής τέχνης ως οιωνοσκοπία) και εφαρμοζόταν με ποικίλους τρόπους, όπως για παράδειγμα η ερμηνεία του πετάγματος των πουλιών. Η ερμηνεία του πετάγματος των πουλιών ήταν τόσο διαδεδομένη, ώστε το όνομα του πουλιού «όρνις» σήμαινε «οιωνός». Ο Αριστοφάνης στις «Όρνιθες» παίζει με τη διπλή σημασία της λέξης όρνις - οιωνός. Σημασία δινόταν για την κατεύθυνση που πετούσαν τα πουλιά, για το ύψος, αλλά και τον τρόπο πετάγματός τους και σημαντικοί μάντεις της αρχαίας εποχής που αναφέρονται στον Όμηρο, όπως ο Κάλχας (Έλληνες) και ο Έλενος (Τρώες) ήταν περίφημοι για την ικανότητά τους στην ερμηνεία αυτών των οιωνών.

Άλλοι τρόποι οιωνοσκοπίας ήταν η μελέτη των ουράνιων σημείων, των κεραυνών και των σεισμών. Ακόμα μπορούσαν να μελετήσουν και μία σταγόνα της βροχής, ενώ ιδιαίτερη σημασία έδιναν στα όνειρα, που θεωρούνταν ως τρόποι για να λάβει κανείς συμβουλές από τους θεούς, όπως γινόταν στα ιερά του Ασκληπιού. Πολλοί μάντεις της αρχαιότητας εξέταζαν τα εντόσθια των ζώων που είχαν θυσιαστεί (κυρίως το συκώτι), ή την φλόγα που έκαιγε στο βωμό του θυσιαστήριου. Γενικά, έδιναν πολύ μεγάλη σημασία στους οιωνούς, πολλές φορές μάλιστα σε τόσο υπερβολικό ίσως βαθμό, που ακόμα και ένα φτέρνισμα, μπορούσε να αποτελέσει σημάδι για κάποιο σημαντικό γεγονός, ή συμβουλή για να παρθεί μία δύσκολη απόφαση. Στη ραψωδία ζ' της Οδύσσειας, ένα φτέρνισμα του Τηλέμαχου κάνει την Πηνελόπη να αποφασίσει να φωνάξει το ζητιάνο, που είναι ο Οδυσσέας ντυμένος με κουρέλια.

Μία ενδιαφέρουσα μορφή της τότε αρχαιότητας είναι οι προφήτες. Ως τέτοιοι χαρακτηρίζονταν οι άνθρωποι που είχαν δεχτεί από τους θεούς το χάρισμα να προφητεύουν. Οι γυναίκες προφήτισσες ονομάζονταν στην αρχαία Ελλάδα Σίβυλλες, ενώ οι άντρες ονομαζόντουσαν Βάκις. Συνέτασσαν κυρίως έμμετρες προφητείες που ερμηνευόντουσαν από κάποιους εξηγητές, όπως είναι γνωστό ότι γινόταν αργότερα στον δυτικό κόσμο με τις έμμετρες προφητείες του Νοστράδαμου. Υπήρχαν ωστόσο ανάμεσά τους και αγύρτες. Ο λαός δεν έβλεπε πάντοτε με καλό μάτι τους επαγγελματίες προφήτες. Πολλοί από αυτούς όμως, έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην πολιτική ζωή ιδιαίτερα των Αθηνών.

Πέρα από την οιωνοσκοπία και τους προφήτες που έγραφαν έμμετρες προφητείες, πιο επίσημη μορφή μαντείας μπορούσε να ζητηθεί από τα ιερά, όπου υπήρχε μαντείο εν ενεργεία. Υπήρχαν πολλά τέτοια μαντεία και δημιουργήθηκαν καινούργια μέχρι και τη ρωμαϊκή εποχή. Δεν είχαν όλα την ίδια φήμη. Άλλα είχαν μεγάλη εμβέλεια και άλλα είχαν πιο τοπική.

Ένα τέτοιο τοπικό μαντείο είναι εκείνο που βρισκόταν στο ιερό της θεάς Δήμητρας, στην Πάτρα της Αχαΐας. Σύμφωνα με τον Παυσανία (VII 21, 12), ζητούσαν συμβουλές από το μαντείο αυτό για θέματα υγείας. Κρεμούσαν έναν καθρέφτη με ένα λεπτό σκοινί και τον κατέβαζαν μέχρι την πηγή του μαντείου, προσέχοντας να μη βυθιστεί στο νερό, αλλά να ακουμπάει μόλις στην επιφάνειά του. Μετά από προσευχή στη θεά Δήμητρα και θυσία (καύση λιβανιού), κοίταζαν μέσα στον καθρέφτη που έδειχνε τον ασθενή νεκρό ή ζωντανό.

Μαντεία με μεγαλύτερη φήμη ήταν αυτό του Αμφιάραου (στα σύνορα της Αττικής με τη Βοιωτία), του Τροφωνίου και του Απόλλωνα στο ιερό των Βαγχιδών ή Διδύμειον (που βρισκόταν κοντά στη Μίλητο της Ιωνίας). Ο Ηρόδοτος αναφέρει, ότι ο βασιλιάς της Λυδίας Κροίσος θέλησε κάποτε να ελέγξει την αξιοπιστία των γνωστότερων μαντείων της τότε εποχής. Έστειλε απεσταλμένους στα μαντεία του Αμφιάραου, του Τροφωνίου, του Διδύμειου, των Δελφών και της Δωδώνης, ζητώντας να απαντήσουν στην ερώτηση, τι έκανε ο Κροίσος εκείνη την ώρα. Το μαντείο των Δελφών έδωσε τη σωστή απάντηση, αποκαλύπτοντας ότι ο Κροίσος έβαλε σε μια χάλκινη χύτρα να βράσουν μια χελώνα κι ένα αρνί μαζί (Ηρόδοτος 1, 48-49).

Τα δύο γνωστότερα μαντεία του αρχαίους ελληνισμού ήταν το μαντείο των Δελφών και το μαντείο της Δωδώνης. Στο μαντείο της Δωδώνης, στους πρόποδες του όρους Τόμαρος, ο Ζευς έδινε τους χρησμούς του με τη φωνή των δρυών και του ανέμου. Οι ιερείς που υπηρετούσαν στο ναό λεγόντουσαν Σελλοί, κοιμόντουσαν επάνω στο έδαφος και δεν έπλεναν ποτέ τα πόδια τους. Στο μαντείο υπήρχαν και τρεις προφήτισσες, οι οποίες διηγήθηκαν στον Ηρόδοτο έναν μύθο σχετικό με την αιγυπτιακή προέλευση του μαντείου.

Τα μηνύματα του Νάϊου Ζευς δινόντουσαν μέσα από τους ψιθύρους που έκανε το φύλλωμα των ιερών Δρυών του μαντείου, τους οποίους ερμήνευαν οι ιερείς. Έναν άλλο τρόπο χρησμοδότησης μαθαίνουμε από τον Στράβωνα: στο ιερό υπήρχε ένα χάλκινος λέβητας στηριγμένος σε μία κολόνα (τον λέβητα τον είχαν χαρίσει στο ιερό του Ζευς οι Κερκυραίοι). Σε μια διπλανή κολόνα υπήρχε το άγαλμα ενός παιδιού που κρατούσε ένα μαστίγιο με τριπλή χάλκινη αλυσίδα, η οποία με τον άνεμο χτυπούσε τον χάλκινο λέβητα και οι μάντεις μετέφραζαν τις δονήσεις που παραγόντουσαν από τα χτυπήματα σε χρησμούς.

Ασύγκριτα πιο φημισμένο από κάθε άλλο μαντείο της αρχαιότητας, ήταν αυτό του Απόλλωνα στους Δελφούς. Το μαντείο των Δελφών αναφέρεται από τον Όμηρο στην Οδύσσεια (θ 79-81) και είναι γνωστό ότι από τον 7ο αιώνα προ Χριστού έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο. Δεν ήταν κάθε ημέρα ευνοϊκή για να ζητηθεί χρησμός από το μαντείο και η συνθήκη αυτή επέτεινε το γεγονός του σχηματισμού ουράς μέσα στο ιερό, ώστε να εξασφαλιστεί η προτεραιότητα στην αναζήτηση των συμβουλών του μαντείου. Εκτός από την προσφορά ενός ποσού στο μαντείο (πέλανος), που ποίκιλλε ανάλογα με το εάν ο χρησμός ζητούνταν από κάποια πόλη ή κάποιον ιδιώτη, για να εγκριθεί το κατά πόσον ο θεός ήθελε να απαντήσει σε κάποιοι ερώτημα, έπρεπε να θυσιαστεί μια κατσίκα, την οποία προηγουμένως είχαν βρέξει με κρύο νερό: εάν η κατσίκα δεν έτρεμε από το κρύο, θεωρούσαν ότι ο θεός δεν ήθελε να απαντήσει στην ερώτηση. Σε διαφορετική περίπτωση, η διαδικασία συνεχιζόταν με την είσοδο στο ναό και την παράδοση της ζητούμενης ερώτησης, η οποία είχε ήδη προετοιμαστεί από πριν σε γραπτή μορφή.

Σύμφωνα με τα υπάρχοντα αρχαιολογικά στοιχεία, ο ενδιαφερόμενος μπορούσε να εισέλθει μόνο μέχρι ένα σημείο του ναού. Στο βάθος υπήρχε το άδυτο, ένας απαγορευμένος χώρος όπου βρισκόταν η Πυθία. Η Πυθία ήταν επιλεγμένη ανάμεσα σε γυναίκες των Δελφών και ζούσε σε απομόνωση και αγνότητα. Καθόταν επάνω σε έναν τρίποδα μέσα στο άδυτο, κοντά σε μια ιερή πέτρα σε σχήμα τρούλου, που ονομαζόταν ομφαλός και συμβόλιζε το κέντρο της γης. Μέσα στο άδυτο και από μια ρωγμή του βράχου έβγαιναν αναθυμιάσεις που θεωρείται ότι προκαλούσαν μια εκστατική κατάσταση στην Πυθία. Εκείνη, καθισμένη επάνω στον τρίποδα, μασούσε φύλλα Δάφνης και έπινε νερό από την ιερή πηγή Κασσωτίδα. Κατά τη διάρκεια της έκστασης ψιθύριζε ακατάληπτα λόγια, που μετατρεπόντουσαν πιθανότατα σε έμμετρα κείμενα από τους προφήτες του ναού.

Οι περισσότεροι χρησμοί της Πυθίας ήταν σκοτεινοί και διφορούμενοι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ιστορία της εποίκησης του Τάραντα και η ίδρυση της πόλης από τον Φάλανθο, στα μέσα του 7ου αιώνα προ Χριστού. Ο Φάλανθος πριν ξεκινήσει ζήτησε χρησμό από το μαντείο των Δελφών και του απάντησαν πως θα κατακτούσε εδάφη και μια πόλη, όταν θα αισθανόταν βροχή κάτω από καθαρό ουρανό. Φτάνοντας στην Ιταλία είχε πολλές νίκες, αλλά δεν κατόρθωσε να καταλάβει κάποια πόλη ή εδάφη. Καθώς θεωρούσε αδύνατο να βρέξει με καθαρό ουρανό όπως έλεγε η προφητεία, ήταν απογοητευμένος και έγειρε το κεφάλι του στα γόνατα της γυναίκας του, η οποία άρχισε να ψάχνει για ψείρες στα μαλλιά του. Εκείνη τότε ξέσπασε σε κλάματα, τα οποία έβρεξαν τα μαλλιά του Φάλανθου και ξαφνικά συνειδητοποίησε το νόημα της προφητείας: τα δάκρυα της γυναίκας του ήταν σα βροχή και το όνομά της ήταν Αίθρα, δηλαδή καθαρός ουρανός. Πράγματι, την επόμενη νύχτα επιτέθηκε στον Τάραντα και κατέκτησε την πόλη.

Ένα άλλο ιστορικό παράδειγμα που συνδέεται με το μαντείο των Δελφών, είναι αυτό του Θεαγένη από τη Θάσο. Εξαιτίας της δόξας που είχε φέρει στο νησί λόγω των αθλητικών του θριάμβων, έστησαν ένα άγαλμα για να τον τιμήσουν. Μετά το θάνατό του, ένας εχθρός του Θεαγένη ερχόταν κάθε νύχτα και έδερνε με χάλκινες βέργες το άγαλμα. Λέγεται ότι το άγαλμα εκδικήθηκε την πράξη αυτή, προκαλώντας το θάνατο του ανθρώπου και τα παιδιά του δίκασαν το άγαλμα για φόνο, με αποτέλεσμα να πεταχτεί στη θάλασσα από τους κατοίκους της Θάσου. Κατόπιν, ακαρπία έπληξε τη Θάσο και οι κάτοικοί της έστειλαν ερώτηση στο μαντείο, που τους συμβούλεψε να φέρουν πίσω αυτούς που είχαν διώξει. Οι κάτοικοι της Θάσου επέτρεψαν στους εξόριστους να γυρίσουν πίσω, αλλά το κακό δε διορθωνόταν. Ρωτώντας ξανά την Πυθία, εκείνη τους απάντησε ότι ξέχασαν τη μνήμη του μεγάλου Θεαγένη. Κάποιοι ψαράδες ψάρεψαν κατά τύχη το άγαλμα μέσα από τη θάλασσα, οι Θάσιοι το τοποθέτησαν και πάλι στην αρχική του θέση και έκτοτε το τίμησαν ως θεό, ως ήρωα, ως θεραπευτή και προστάτη της Θάσου.

Βιβλιογραφία:

• Francois Chamoux: Ο ελληνικός πολιτισμός


• Heinz Gunther Nesselrath: Εισαγωγή στην Αρχαιογνωσία, τόμος Α', Αρχαία Ελλάδα


• P.E. Easterling - B.M.W. Knox: Ιστορία της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας

Η προφητεία υφίσταται από την αρχή της ανθρωπότητας κι είναι μια πρόβλεψη για το μέλλον. Κάτι παρόμοιο είναι κι η πρόγνωση. Η μαντεία τέλος, είναι ένας τρόπος να ανακαλύπτει κανείς πράγματα τα οποία είναι κρυφά. Εάν ο σκοπός της είναι να ανακαλύψει τα μελλοντικά γεγονότα, τότε η μαντεία λειτουργεί ως προφητεία.

Η πρόγνωση είναι ένα ψυχικό φαινόμενο. Κάποιος άνθρωπος μπορεί να έχει ένα όραμα ή να δει ένα όνειρο το οποίο του δίνει πληροφορίες για το μέλλον. Η προφητεία όμως σχετίζεται συνήθως με την έμμεση πρόβλεψη και δεν έχει απαραίτητα σχέση με κάποια ψυχική ικανότητα του ατόμου. Ένας άνθρωπος που κατέχει προγνωστικές ψυχικές δυνάμεις μπορεί φυσικά να χρησιμοποιεί κάποια μαντικά αντικείμενα σαν εργαλεία που θα τον βοηθήσουν για τις προβλέψεις του.

Στην διάρκεια της Ιστορίας η προφητεία γινόταν με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους. Η παρατήρηση ενός σμήνους πουλιών, η χρησιμοποίηση συκωτιών από πρόβατα, η θέρμανση μιας ωμοπλάτης ζώου στην φωτιά κι η παρατήρηση έπειτα των ραγισμάτων που δημιουργούνταν σ' αυτήν, είναι μερικές μόνο από τις μεθόδους που χρησιμοποιούνταν στο παρελθόν. Σήμερα οι πιο γνωστές μέθοδοι για την έμμεση πρόβλεψη του μέλλοντος είναι οι κάρτες Ταρώ, οι ρούνοι, η αστρολογία, η αριθμολογία, η χειρομαντεία και το I Ching. Άλλες μέθοδοι που χρησιμοποιούνται ακόμα στις μέρες μας, αλλά όχι τόσο συνηθισμένες όσο οι κάρτες Ταρώ κι η αστρολογία, είναι η κρυσταλλοσκοπία (χρησιμοποιώντας ένα καθρέφτη, ή την αντανάκλαση από ένα μπολ με νερό, καθώς επίσης και κρυστάλλινες σφαίρες), η ραβδοσκοπία (χρησιμοποιώντας 2 κλαριά ή ράβδους για την ανίχνευση νερού) κι η ανάγνωση των φύλλων τσαγιού. Η λίστα όλων των μεθόδων θα μπορούσε να είναι κάτι παραπάνω από εξαντλητική, καθώς οι τρόποι για την μαντεία του μέλλοντος από την αρχαιότητα έως αυτούς που χρησιμοποιούνται σήμερα είναι πάρα πολλοί και διαφορετικοί μεταξύ τους.

Ο Νοστράδαμος είναι ένας πολύ γνωστός προφήτης ο οποίος έζησε κατά την διάρκεια του 16ου αιώνα. Παρόλα αυτά, η επιτυχία των προφητειών του είναι υπό αμφισβήτηση ακόμα και σήμερα. Έγραψε εκατοντάδες τετράστιχα τα οποία είναι τόσο δυσνόητα, που ακόμα κι οι ειδικοί στις προφητείες του δυσκολεύονται να ερμηνεύσουν τι είναι αυτό για το οποίο προσπαθούσε να μας προειδοποιήσει. Πολλές φορές επίσης οι ειδικοί στις προφητείες του Νοστράδαμου δε μπορούν και να συμφωνήσουν μεταξύ τους για το νόημα κάποιου συγκεκριμένου τετράστιχού του. Οι λόγοι για την ασάφεια στα τετράστιχά του είναι κατανοητοί. Έγραφε αυτές τις προφητείες κατά την διάρκεια της Ιεράς Εξέτασης, οπότε προσπαθούσε να προφυλαχθεί. Το ενδιαφέρον του για την αστρολογία και το μυστικισμό τον έκανε έναν πρωταρχικό στόχο για την Ιερά Εξέταση και πέρασε 6 χρόνια περιπλανώμενος σε κάποιο μέρος για να αποφύγει την σύλληψη του από τους Ιεροεξεταστές. Ο κύριος τρόπος πάντως που χρησιμοποιούσε για τις προφητείες του ήταν η μελέτη των άστρων.

Μια ενδιαφέρουσα περίπτωση είναι οι προφήτες που λειτουργούν ως διάμεσα - μέντιουμ. Αυτοί διαφέρουν από αυτούς που προβλέπουν το μέλλον λόγω κάποιων ιδιαίτερων ψυχικών δυνάμεων που κατέχουν, καθώς λαμβάνουν πληροφορίες από πνεύματα ή άλλες οντότητες του αόρατου κόσμου και δεν χρησιμοποιούν κάποια δική τους προγνωστική ικανότητα. Αυτή η πληροφορία συνήθως λαμβάνεται σε μια ενδιάμεση κατάσταση της συνείδησης και σχεδόν πάντα τα μέντιουμ ισχυρίζονται ότι δεν θυμούνται τι είπαν κατά την διάρκεια της έκστασης τους. Για αυτό το λόγο συνήθως έχουν μαζί τους κάποιο άλλο άτομο το οποίο καταγράφει τι λένε όταν οι ίδιοι είναι σε έκσταση.

Στις μέρες μας ο πιο αναγνωρισμένος τέτοιος προφήτης είναι πιθανότατα ο Edgar Cayce, ο επονομαζόμενος «Κοιμώμενος Προφήτης». Ο Cayce έμπαινε σε μια ελαφριά εκστατική κατάσταση κι όποτε του γίνονταν ερωτήσεις έδινε τις αντίστοιχες απαντήσεις. Τον αναζητούσαν κυρίως άρρωστοι άνθρωποι γιατί μπορούσε κι έδινε ιατρικές συμβουλές και μάλιστα σε περιπτώσεις που οι γιατροί δεν είχαν καταφέρει να δώσουν κάποια αποτελεσματική θεραπεία για την ασθένεια τους. Είναι επίσης γνωστός για πολυάριθμες προφητείες που έκανε σχετικά με μελλοντικές ανακαλύψεις (άλλες από αυτές πραγματοποιήθηκαν, άλλες όχι, κι άλλες μπορεί να πραγματοποιηθούν στο μέλλον). Όπως οι περισσότεροι τέτοιοι προφήτες, έτσι κι ο Cayce δε μπορούσε ποτέ να θυμηθεί τι πληροφορίες έδινε όταν ήταν σε έκσταση.

Συνηθίζεται για κάποιους ανθρώπους που επιθυμούν μία πρόβλεψη για το μέλλον, να επισκέπτονται κάποιον άνθρωπο που θεωρείται πως έχει προγνωστικές ψυχικές δυνάμεις, ή ότι λειτουργεί με τον παραδοσιακό τρόπο του μάντη - προφήτη. Η τακτική αυτή μας φέρνει πίσω στο χρόνο, στα αρχαία μαντεία του ελληνικού πολιτισμού. Οι μάντεις υπάρχουν ακόμη στις μέρες μας. Ίσως είναι περισσότερο γνωστοί ως μέντιουμ, άνθρωποι δηλαδή που μπορούν να επικοινωνήσουν με τα πνεύματα. Πολύ συχνά γίνεται μια πνευματιστική συνάθροιση αντί για κάποιο αρχαίο τελετουργικό, όμως ο σκοπός είναι ο ίδιος. Η ηθική ακεραιότητα ενός μάντη παραμένει πάντα ένα ζήτημα καθώς από αρχαιοτάτων χρόνων έως σήμερα πολλοί έχουν αποδειχθεί απατεώνες. Άλλωστε η ίδια η έκβαση των γεγονότων είναι αυτή που θα αποδείξει ή όχι την αξιοπιστία της πρόβλεψης.

Έρευνα υποδηλώνει ότι οι χορτοφάγοι είναι πιο ευφυείς από αυτούς που τρώνε κρέας

Συχνά απορρίπτονται ως δύστροποι αφού οι πολύ σχολαστικές διατροφικές τους συνήθειες τους κάνουν να είναι λιγότερο δημοφιλείς σε κάποιο δείπνο τόσο στον οικοδεσπότη όσο και στους υπόλοιπους προσκεκλημένους. Τώρα όμως φαίνεται ότι δικαιώνονται, αφού μια έρευνα δείχνει ότι οι χορτοφάγοι είναι πιο ευφυείς από τους φίλους τους που τρώνε κρέας.

Η έρευνα που διεξήχθη ανάμεσα σε χιλιάδες άνδρες και γυναίκες έδειξε ότι αυτοί οι οποίοι ακολουθούν μια διατροφή βασισμένη στην χορτοφαγία, έχουν μεγαλύτερο δείκτη ευφυΐας κατά πέντε μονάδες από αυτούς που τρώνε κανονικά κρέας. Όπως γράφεται στην Βρετανική Ιατρική Εφημερίδα, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι δεν έχουν αποσαφηνιστεί οι λόγοι που οι χορτοφάγοι είναι πιο έξυπνοι, παραδέχονται όμως πως μια διατροφή χορτοφαγίας, πλούσια σε φρούτα και λαχανικά, θα μπορούσε να αυξήσει την απόδοση του εγκεφάλου.

Οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Southampton παρακολούθησαν την εξέλιξη 8000 εθελοντών για είκοσι χρόνια. Στην ηλικία των δέκα χρόνων, τα κορίτσια και τα αγόρια υποβλήθηκαν σε μια σειρά τεστ ώστε να μετρηθεί ο δείκτης ευφυΐας τους. Όταν έφτασαν στην ηλικία των τριάντα ρωτήθηκαν - ανάμεσα στ' άλλα - αν ήταν χορτοφάγοι κι οι απαντήσεις τους συγκρίθηκαν με τον δείκτη ευφυΐας που είχαν στην παιδική τους ηλικία. Περίπου το 4,5% των ενηλίκων ήταν χορτοφάγοι, αριθμός που βρέθηκε πως έχει απήχηση και στον γενικότερο πληθυσμό. Παρόλα αυτά, περαιτέρω ανάλυση των αποτελεσμάτων έδειξε ότι τα άτομα που ήταν πιο έξυπνα ως παιδιά, ήταν πιθανότερο να γίνουν χορτοφάγοι ως ενήλικες, αποφεύγοντας το κρέας και το ψάρι.

Ένας μέσος χορτοφάγος ενήλικας είχε ένα δείκτη ευφυΐας ως παιδί περίπου 105 σχεδόν 5 μονάδες υψηλότερα από αυτούς που συνέχισαν να τρώνε κρέας όταν μεγάλωσαν. Επίσης σε πολλές περιπτώσεις είχαν αποκτήσει περισσότερα διπλώματα και είχαν τη δυνατότητα να κατέχουν υψηλόβαθμες θέσεις εργασίας. Δεν υπήρχε καμία διαφορά στον δείκτη ευφυΐας ανάμεσα στους αυστηρούς χορτοφάγους και σ' αυτούς που, αν και χορτοφάγοι, έτρωγαν ψάρι ή κοτόπουλο. Από την άλλη, οι χορτοφάγοι που απέφευγαν επίσης τα γαλακτοκομικά προϊόντα είχαν αρκετά χαμηλότερο δείκτη ευφυΐας στην ηλικία των 10 από τα υπόλοιπα παιδιά, περίπου 95 μονάδες.

Η Δρ Catharine Gale ανέφερε ότι θα μπορούσαν να ισχύουν πολλές ερμηνείες για τα αποτελέσματα, όπως ότι οι πιο ευφυείς άνθρωποι είναι πιθανότερο να συμπονούν τα ζώα και να αντιλαμβάνονται το πόσο ωφέλιμη είναι μία διατροφή βασισμένη σε φρούτα, λαχανικά και καρπούς.

Προηγούμενη έρευνα είχε δείξει ότι οι χορτοφάγοι έχουν χαμηλότερη πίεση αίματος και χαμηλότερη χοληστερίνη, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο καρδιακών προσβολών. Επιπλέον, είναι λιγότερο πιθανό να είναι παχύσαρκοι. Εναλλακτικά, μια διατροφή η οποία είναι πλούσια σε φρούτα, λαχανικά και πλήρη δημητριακά θα μπορούσε να αυξήσει σε κάποιο βαθμό την ικανότητα του εγκεφάλου μας.

Η Δρ Gale ανέφερε: "Παρά το γεγονός ότι τα αποτελέσματα δείχνουν πως τα παιδιά που είναι πιο έξυπνα, ίσως γίνουν χορτοφάγοι στην εφηβεία ή στην πρώιμη ενηλικίωση τους, αυτό δεν αποκλείει την πιθανότητα μια τέτοια διατροφή να έχει ευεργετικά αποτελέσματα και σε μια μεταγενέστερη συνειδητή επιλογή της".

Ανάμεσα σε πολλούς άλλους γνωστούς χορτοφάγους ανήκει ο τραγουδιστής Paul McCartney, ο Morrissey κι η ηθοποιός Jenny Seagrove. Παλιοί υπέρμαχοι της διατροφής απαλλαγμένης από το κρέας ήταν ο George Bernard Shaw κι ο Benjamin Franklin. Για να υποστηρίξει την επιλογή του αυτή ο Shaw είπε: "Ένα μυαλό τόσο πολύ ικανό όσο το δικό μου, δε μπορεί να δώσει την εντολή να τραφώ από αγελάδες", ενώ ο Franklin δήλωσε πως η διατροφή βασισμένη στην χορτοφαγία είχε ως αποτέλεσμα "μεγαλύτερη διαύγεια του μυαλού και πιο γρήγορη αντίληψη". Η Liz O'Neill, μέλος της Κοινότητας Χορτοφάγων, είπε: "Πάντα γνωρίζαμε ότι η χορτοφαγία είναι μια έξυπνη κι ωφέλιμη επιλογή δείχνοντας συμπόνια απέναντι στα ζώα, στους ανθρώπους και στο περιβάλλον. Τώρα έχουμε και τα επιστημονικά στοιχεία για να το αποδείξουμε".

Ίσως αυτό να εξηγεί γιατί πολλοί άνθρωποι που ελαττώνουν την κατανάλωση κρέατος επιθυμούν τόσο πολύ να αποκαλούνται χορτοφάγοι. Θα έπρεπε όμως να ξέρουν ότι οι χορτοφάγοι δεν τρώνε ούτε κοτόπουλο, ούτε γαλοπούλα ούτε καν ψάρι!

Η βιολογία ετοιμάζεται για μία αλλαγή παραδείγματος, αφήνοντας τελικά πίσω της την ως σήμερα ισχύουσα θεωρία ότι ελεγχόμαστε από τα γονίδιά μας.

Οι πρόσφατες επιστημονικές θεωρίες, ισχυρίζονταν ότι είμαστε ανίσχυροι απέναντι στα γονίδιά μας. Το πρόβλημα με αυτές τις θεωρίες είναι, ότι δεν αφήνουν στον άνθρωπο μεγάλο περιθώριο στην ευθύνη για τη διαμόρφωση πολλών στοιχείων της προσωπικότητάς του. Αν η ευτυχία καθορίζεται από τα γονίδιά μας, τότε από τη στιγμή που γεννιόμαστε, η ευτυχία μας ξεδιπλώνεται σύμφωνα με το πρόγραμμα των γονιδίων. Δεν υπάρχει τίποτε που να μπορούμε να κάνουμε για να το αλλάξουμε αυτό.

Τα αποκαλυπτικά επιστημονικά πειράματα του Bruce Lipton αποδεικνύουν ωστόσο, ότι τα γονίδιά δεν είναι ο εγκέφαλος των κυττάρων μας, όπως μας διδάσκουν μέχρι σήμερα τα βιβλία βιολογίας. Κάνοντας πειράματα με κύτταρα, ο Bruce Lipton αφαίρεσε τον πυρήνα τους και ανακάλυψε ότι τα κύτταρα εξακολουθούν να ζουν για αρκετές βδομάδες. Το συμπέρασμά του είναι προφανές: ο πυρήνας με το DNA δεν είναι ο εγκέφαλος του κυττάρου και για το λόγο αυτό δεν ελέγχει το κύτταρο.

Ο πυρήνας του κυττάρου περιέχει 50% DNA και 50% πρωτεΐνη. Επιστήμονες ανέλυσαν το κύτταρο και κάνοντάς το αυτό, κοίταξαν το DNA που ελέγχει τον σχηματισμό των πρωτεϊνών. Το DNA είναι ένα σύστημα που αναπαράγει πρωτεΐνες. Αν μια πρωτεΐνη δεν είναι διαθέσιμη, αλλά χρειάζεται για να ανταποκριθεί το κύτταρο σε κάποια ανάγκη του, μπορεί να σχηματιστεί από το πρόγραμμα που παρέχει το DNA.

Τι είναι τελικά αυτό, που ελέγχει το κύτταρο;

Όσο εκπληκτικό κι αν ακούγεται, είναι το περιβάλλον και το πώς γίνεται αυτό αντιληπτό από το κύτταρο.

Η αντίληψη του κυττάρου πραγματοποιείται μέσω του δέρματος. Το δέρμα περιέχει εκατοντάδες πρωτεΐνες, που ενεργούν ως υποδοχείς. Οι υποδοχείς ερεθίζονται από περιβαλλοντικά σήματα, όπως η θερμοκρασία και το φως. Αυτό το πρωτογενές σήμα στη συνέχεια μεταφράζεται μέσα στο κύτταρο σε ένα δευτερογενές σήμα, ενεργοποιώντας την πρωτεΐνη να δράσει με κάποιον τρόπο, για παράδειγμα να διασπάσει ένα ένζυμο.

Όλοι είμαστε φτιαγμένοι από τρισεκατομμύρια κυττάρων. Τα σώματα και τα όργανά μας μοιράζονται το ίδιο πρότυπο. Υπάρχει μια μεγάλη διαφορά και αυτή είναι η ικανότητά μας να προσλαμβάνουμε ένα περιβαλλοντικό σήμα. Η αντίληψη επηρεάζεται από τι δοξασίες μας. Μπορούμε να βιώνουμε ένα υγιές περιβάλλον και ταυτόχρονα να πιστεύουμε ότι το περιβάλλον αυτό δεν είναι υγιές για εμάς. Πιστεύοντάς το αυτό, αλλάζουμε τον τρόπο που προσλαμβάνουμε την πληροφορία αυτή και για το λόγο αυτό αλλάζουμε και την κυτταρική μας συμπεριφορά. Για παράδειγμα, μπορεί μια συγκεκριμένη πρωτεΐνη που είναι απαραίτητη για το σχηματισμό του ανοσοποιητικού συστήματος, να μην μπορεί να αναπαραχθεί. Αυτό οδηγεί στην αποδυνάμωση του ανοσοποιητικού συστήματος και ίσως στην αρχή μιας αρρώστιας.

Τα κύτταρα έχουν δύο βασικές συμπεριφορές: ανάπτυξη και προστασία. Τα κύτταρα μπορούν να επιλέξουν μόνο μια συμπεριφορά κάθε φορά, είτε να είναι στη διάθεση για ανάπτυξη, είτε στη διάθεση για προστασία. Το σύστημά μας δεν μπορεί να αναπτυχθεί όταν βρισκόμαστε σε διάθεση προστασίας. Η διάθεση προστασίας είναι σα να βρισκόμαστε σε κατάσταση στρες. Αν το σύστημά μας βρίσκεται σταθερά σε τέτοια διάθεση, τότε δεν υπάρχει πιθανότητα για ανάπτυξη. Ωστόσο, η ανάπτυξη είναι ένα ουσιώδες τμήμα της εξελικτικής στρατηγικής μας για επιβίωση και αν δεν αναπτυσσόμαστε, τότε λιμνάζουμε και δημιουργούμε ευκαιρίες για να αρρωστήσουμε.

Τι σημαίνουν όλα αυτά; Είναι ελαττωματική η υπόθεση ότι ελεγχόμαστε από τα γονίδιά μας. Δεν υπάρχουν γονίδια καρκίνου. Δεν είναι πιθανό για ένα γονίδιο να ενεργοποιηθεί ή να αλλάξει από μόνο του, για παράδειγμα, προκαλώντας καρκίνο. Είναι το περιβαλλοντικό σήμα και η αντίληψή μας γι' αυτό, που συνεισφέρει σε μια αλλαγή στο σύστημά μας.

Συμπέρασμα:

Η θεωρία του Bruce Lipton για την κυτταρική βιολογία μας ταξιδεύει σε μια εμπεριστατωμένη εξερεύνηση μέσα στον μικροσκοπικό κόσμο, εκεί όπου νέες ανακαλύψεις και έρευνες ανατρέπουν τον τρόπο που κατανοούμε τη ζωή, την εξέλιξη και τη συνείδηση. Ο Δρ Lipton μας δείχνει ότι κάθε ένα από τα κύτταρά μας έχει πολύ περισσότερη έμφυτη νοημοσύνη, από ό,τι παλαιότερα πιστεύαμε.

Η σκέψη ότι ελεγχόμαστε από τα γονίδιά μας αποτελεί μία κοσμοαντίληψη. Εάν θεωρήσουμε πως τα κύτταρα δεν επηρεάζονται στην ουσία από τα γονίδια, αλλά από την κοσμοαντίληψή μας, τότε θα καταλάβουμε ότι δεν είναι τα γονίδια αυτά που μας ελέγχουν, αλλά η αντίληψή μας ότι τα γονίδια ελέγχουν το κύτταρό μας. Κάτι, το οποίο θα μπορούσαμε να αλλάξουμε, εφόσον καταφέρουμε να αποκτήσουμε συνειδητό έλεγχο στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο. Στην ουσία, κάθε ένας από εμάς είναι ισχυρός. Έχουμε ισχύ πάνω στην εξέλιξη της ζωής μας. Έχουμε την ισχύ να επιλέξουμε ποια γονίδια θα ενεργοποιηθούν. Δεν είμαστε τα θύματα των γονιδίων μας. Αυτό που έχουμε να κάνουμε είναι να επιλέξουμε τις κατάλληλες δοξασίες σύμφωνα με το περιβάλλον μας.

Αν για παράδειγμα ξυπνήσουμε το πρωί με ξηρό λαιμό, αυτό δε σημαίνει απαραίτητα ότι βρισκόμαστε στην απαρχή ενός κρυολογήματος. Αυτό είναι ουσιαστικά μια δοξασία, την οποία είτε δημιουργήσαμε μόνοι μας, είτε την πήραμε από κάποιον άλλον, (ίσως το οικογενειακό περιβάλλον). Δεν υπάρχει λόγος να ζήσουμε όλη μας τη ζωή κρατώντας μια συγκεκριμένη δοξασία.

«Όλη η ύλη προέρχεται και υπάρχει μόνο υπό την αρχή μίας δύναμης. Οφείλουμε να υποθέσουμε πίσω από αυτή τη δύναμη, την ύπαρξη ενός συνειδητού και ευφυή νου. Αυτός ο νους είναι η μήτρα όλης της ύλης»
Max Planck, βραβείο Νόμπελ, πατέρας της κβαντικής θεωρίας

Λίγα λόγια για τον Δρ. Bruce H. Lipton

Ο Δρ Bruce H. Lipton, είναι παγκοσμίως αναγνωρισμένος κυτταρικός βιολόγος, ο οποίος διδάσκει κυτταρική βιολογία στην ιατρική σχολή του Wisconsin. Ο Bruce H. Lipton πήγε στην ιατρική σχολή του πανεπιστημίου του Stanford για πρωτοποριακές σπουδές. Η επαναστατική του έρευνα στην κυτταρική μεμβράνη το 1977, τον κατέστησε πρωτοπόρο στη νέα επιστήμη της επιγενετικής. Είναι ο συγγραφέας του βιβλίου «The Biology of Belief», όπως επίσης αναγνωρισμένος ομιλητής και παρουσιαστής σεμιναρίων. Έχει εμφανιστεί στην τηλεόραση και στο ραδιόφωνο.

Στην Ιαπωνία η ομάδα αίματος ενός ανθρώπου λαμβάνεται συχνά υπόψη, προκειμένου να βρεθούν τα χαρακτηριστικά του γνωρίσματα, κάτι που γίνεται συνήθως στη Δύση μέσω της Αστρολογίας.

Περισσότεροι από το 90% των Γιαπωνέζων γνωρίζουν την ομάδα αίματός τους, καθώς πολλές φορές τους ζητείται να συμπληρώσουν αυτό το στοιχείο, όταν κάνουν αίτηση για εργασία.

Σύμφωνα με τη New York Times, ο Theodore Bestor, επιστήμονας του Πανεπιστημίου του Harvard με σπουδές στην ιαπωνική κουλτούρα και στην ανθρωπολογία, είπε: "Στην καθημερινή ζωή στην Ιαπωνία, η ομάδα αίματος συνήθως χρησιμοποιείται ως ένα προσφιλές θέμα συζήτησης, ένα έναυσμα για κοινωνικού τύπου συναναστροφές. Είναι μια πληροφορία που υποθετικά μας δίνει κάποια εικόνα για το πως είναι κάποιο άτομο σαν άνθρωπος".

Συνεχίζοντας είπε: "Οι Ιάπωνες έχουν μια ισχυρή πεποίθηση ότι η βιολογία κι η γενετική καθορίζουν σε σημαντικό βαθμό την προσωπικότητα κάποιου ανθρώπου. Πιστεύω λοιπόν πως είναι περισσότερο προδιατεθειμένοι να εξετάζουν την προσωπικότητα ενός ανθρώπου με βάση την γενετική απ' ό,τι οι περισσότεροι Αμερικάνοι".

Η ιαπωνική κουλτούρα είναι σε μεγάλο βαθμό βασισμένη στην γνώση της ομάδας αίματος κάποιου. Τα γραφεία συνοικεσίων για παράδειγμα, τη λαμβάνουν υπ' όψιν τους για να ταιριάξουν ένα ζευγάρι κι οι εργοδότες την χρησιμοποιούν για να αξιολογήσουν τις αιτήσεις εργασίας.

Η αγορά της Ιαπωνίας έχει κατακλυστεί από ειδικά προϊόντα για την κάθε ομάδα αίματος, όπως αναψυκτικά τύπου coca-cola, τσίχλες και προφυλακτικά.

Κάτι πολύ σημαντικό είναι ότι στην ιαπωνική κοσμοαντίληψη, οι άνθρωποι με ομάδα αίματος 0 θεωρούνται μαχητικοί, με περισσότερη αυτοπεποίθηση, πρωτοπόροι, καθώς επίσης ως άνθρωποι που θέτουν αρκετούς στόχους και είναι ευερέθιστοι.

Σύμφωνα με μια τοπική δημοσιογράφο, την Masahiko Nomi, η οποία το 1971 έγραψε ένα best seller βασισμένο σ' αυτή τη θεώρηση, οι άνθρωποι με ομάδα αίματος 0 είναι περισσότερο αποδοτικοί σε επαγγέλματα όπως τραπεζικοί, πολιτικοί και όσο παράδοξο κι αν ακούγεται επαγγελματίες παίκτες του μπέηζμπολ.

Ο Marc Siegel, καθηγητής ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, διαφωνεί: "Δεν υπάρχει καμία απολύτως απόδειξη ότι μπορεί κάποιος να κάνει γενικευμένες προβλέψεις ανάλογα με την ομάδα αίματος, ή ότι υπάρχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα τα οποία μπορείς να καθορίσεις με βάση την ομάδα αίματος".

Πρόσθεσε: "Για μένα είναι κάτι παρόμοιο με την Αστρολογία. Κάποιοι άνθρωποι για παράδειγμα, θα πουν ότι αν είσαι Δίδυμος, είσαι περισσότερο επιθετικός. Γνωρίζω έναν χειρούργο ο οποίος δεν χειρουργεί σε συγκεκριμένες φάσεις της Σελήνης. Όμως για όλα αυτά δεν υπάρχει καμία απολύτως επιστημονική απόδειξη".

Ζώντας στον εικοστό πρώτο αιώνα, σέρνουμε πίσω μας ένα παρελθόν πολλών χιλιετηρίδων. Ο άνθρωπος όχι μόνο κατάφερε να επιζήσει αντιμετωπίζοντας αντίξοες συνθήκες, αλλά κατάφερε να κυριαρχήσει το περιβάλλον του, με θεμιτούς ή και αθέμιτους τρόπους. Από τον Ερμή τον Τρισμέγιστο έως τον Ιπποκράτη και από την εποχή του ευρωπαϊκού διαφωτισμού ως τα σήμερα, τα άλματα της ιατρικής επιστήμης εγκαινιάζουν συνεχώς νέους ορίζοντες. Γνώσεις του παρελθόντος αναθεωρούνται στα σύγχρονα επιστημονικά εργαστήρια, όπου ερευνούνται θεραπευτικά συστήματα με προέλευση χιλιάδων χρόνων. Έτσι, θεραπείες που ήταν άγνωστες και έκρυβαν μυστήρια για τον δυτικό κόσμο, στρατολογούνται πλέον όλο και περισσότερο, σαν σύμμαχοι στη μάχη έναντι στον ανθρώπινο πόνο. Θεωρίες που δύσκολα πια μπορούν να αμφισβητηθούν, γιατί επέζησαν χιλιάδες χρόνια έχοντας την ίδια σχεδόν ηλικία με τον άνθρωπο, καλούν όλο το θεραπευτικό κόσμο να τις προσέξει, και κάτω από έρευνα και πρακτική να πάρει τα κρυμμένα μυστικά τους.

Εισαγωγικά στοιχεία

Μία θεραπευτική μέθοδος, που μόλις πριν λίγες εκατοντάδες χρόνια έγινε γνωστή στο δυτικό κόσμο, είναι ο βελονισμός. Κινέζικη η προέλευση του, και η γέννησή του χρονολογείται στην τρίτη χιλιετηρίδα προ Χριστού. Αν και για πολλούς αιώνες είχε αποτελέσει το κύριο θεραπευτικό σύστημα του ανατολικού κόσμου, έκανε την εμφάνισή του στην Δύση αρκετά αργά, υιοθετημένος αρχικά από τη Γαλλία και τη Ρωσία, για να ακολουθήσει με αυξημένο ενδιαφέρον και η υπόλοιπη Ευρώπη. Σήμερα πια, αποτελεί μία συχνή προσφυγή του ασθενή για θεραπεία, αλλά και αντικείμενο έρευνας του επιστημονικού κόσμου.

Βασισμένη σ' ένα τεράστιο φιλοσοφικό υπόβαθρο, η τέχνη του βελονισμού χρωστάει τη δράση της στην αποσυμφόρηση της ενέργειας, που κυκλοφορεί σε ορισμένα κανάλια στο ανθρώπινο σώμα. Η αποσυμφόρηση αυτή γίνεται με την είσοδο λεπτών βελονών σε καθορισμένα βελονιστικά σημεία, η θέση και η λειτουργία των οποίων, είχε χαρτογραφηθεί από έναν κινέζο αυτοκράτορα (σύγγραμμα Νέϊ Κινγκ) όπως λέει η παράδοση ή από πολύχρονη εμπειρία και παρατήρηση σύμφωνα με άλλες παραδόσεις. Με τη βελονοθεραπεία ενεργοποιούνται μηχανισμοί αυτο-ίασης, που για κάποιους λόγους υπολειτουργούσαν, ή ερεθίζονται για πιο έντονη λειτουργία. Ο ασθενής μετά από μερικές συνεδρίες ανακουφίζεται συχνά από πολλά συμπτώματα, κυρίως όμως και σε πολλές των περιπτώσεων, από τα αίτια που δημιουργούν τα συμπτώματα αυτά.

Ο παραδοσιακός κινέζικος βελονισμός έχει ερευνηθεί, αλλά και αμφισβητηθεί από πολλούς. Η δυσκολία για επιστημονική απόδειξη της δράσης του, αποτελεί την κυριότερη αιτία γι' αυτήν την αμφισβήτηση, όπως και η απροθυμία πολλών εκπροσώπων του ιατρικού κόσμου να αποδεχτούν κάτι, το οποίο σύμφωνα με πολλές ενδείξεις λειτουργεί. Για τον λόγο αυτό, έχουν ήδη γίνει πολλές προσπάθειες επιστημονικής τεκμηρίωσής του μέσα από συγκριτικές πειραματικές μελέτες. Ιδιαίτερα έχει μελετηθεί η δράση του βελονισμού στην αντιμετώπιση του πόνου, ενώ είναι ευρέως γνωστά πειράματα που έχουν γίνει με εγχειρήσεις, όπου κύριο αναλγητικό ή αναισθητικό μέσο, ήταν ο βελονισμός. Η γέννηση και η συμπεριφορά του ανθρώπινου πόνου (νευροφυσιολογία του πόνου) βασίζεται σε πολύπλοκους μηχανισμούς, πολλοί από τους οποίους μόλις τα τελευταία χρόνια γίνονται φανεροί στην ιατρική έρευνα και αν μη τι άλλο, εξηγούν πολλά φαινόμενα, τα οποία αποτελούσαν άλυτα μυστήρια για πολλά χρόνια στο παρελθόν.

Ιστορική ανασκόπηση

Ο βελονισμός αποτελεί ίσως την αρχαιότερη θεραπευτική μέθοδο που έχει επιβιώσει έως σήμερα, όχι όμως και τη πρώτη, αφού σύμφωνα με ιστορικά στοιχεία οι αιγύπτιοι και οι βαβυλώνιοι είχαν αρχαιότερο ιατρικό σύστημα, το οποίο όμως δεν διατηρείται στη σύγχρονη εποχή.

Η ιστορία της παραδοσιακής ιατρικής από ανθρωπολόγους και ιστορικούς έχει να επιδείξει μιαν εντυπωσιακή σειρά από μεθόδους για την ανακούφιση του πόνου (Brockbank 1954, Wand-Tetley 1956). Εκτός από τη χρήση βοτάνων, καταπλασμάτων, ψαλμών και προσευχών, εμφανίζεται το μοτίβο της καταπολέμησης του πόνου με τον πόνο : γενικά προκαλώντας σύντομο ελεγχόμενο πόνο, ανακουφίζονται χρόνια άλγη. Η χρήση των βεντουζών από τους αρχαίους έλληνες και ρωμαίους τον 4ο προ Χριστού αιώνα, όπως και η χρησιμοποίησή τους από τους ινδούς και τους κινέζους, η χάραξη του δέρματος με αιχμές σε συνδυασμό με τις βεντούζες και η καύση με πυρωμένα σίδερα για κάθε είδους πόνο, προκαλούν πιθανότατα έκπληξη στον μοντέρνο μας κόσμο. Ωστόσο, κάποιες από αυτές τις μεθόδους είναι ακόμη ζωντανές στις παραδόσεις της επαρχίας.

Μεταξύ των δοξασιών για την προέλευση του βελονισμού, δύο είναι οι επικρατέστερες. Σύμφωνα με τη μία από αυτές, ο άνθρωπος της αρχέγονης κοινωνίας, μέσα στην πάλη της καθημερινότητας για επιβίωση, διαπίστωσε ότι ορισμένοι από τους μικροτραυματισμούς ή νυγμούς εντόμων που τυχαία του συνέβαιναν, πολλές φορές τον θεράπευαν από διάφορες άλλες οργανικές διαταραχές ή πόνους. Η ανάμνηση του σημείου που υπέστη το μικροτραυματισμό αυτό, καθώς και η ανακούφιση από πολλά άσχετα με τον τραυματισμό - παθολογικά συμπτώματα συνδυάστηκαν, οργανώθηκαν σε περιπτώσεις, απ' όπου και προέκυψαν κάποια συμπεράσματα. Έτσι ο άνθρωπος κατέγραψε τις σχέσεις ανάμεσα στα διάφορα σημεία (βελονιστικά σημεία Sie Wej) και τις ασθένειες, δημιουργώντας τις βασικές αρχές για τη βελονοθεραπεία.

Κατά την παλαιότερη όμως παράδοση της κινέζικης κοσμογονίας, ο πρώτος άνθρωπος (Pan-Kou), συνέλαβε την έννοια της δυαδικότητας κατά την αέναη ροή της εναλλασσόμενης ισορροπίας των αντιθέτων, τα οποία ονόμασε Γιν και Γιανγκ. Από την ανάμειξη αυτών των δύο σε πολυάριθμους ποιοτικούς και ποσοτικούς συνδυασμούς, προήλθαν όλα τα όντα, τα φαινόμενα, τα πράγματα. Η ενέργεια που εδρεύει σε κάθε έμψυχο ή άψυχο υλικό και η ζωοδότρα δύναμη του ανθρώπου καλείται «τσι» (chi) και η ομαλή ή όχι ροή της σε συγκεκριμένα κανάλια, είναι η αιτία για όλες τις παθήσεις. Σύμφωνα με αυτήν την συγκεκριμένη κοσμοθεώρηση συγγράφηκε το αρχαιότερο κλασσικό κινέζικο ιατρικό σύγγραμμα, το Nei King, που αποτελεί διάλογο μεταξύ του 3ου Κινέζου αυτοκράτορα Hoang - Ti και του υπουργού του Chi Pa (2.696 2.598 π.Χ, βασιλεία Hoang Ti).

Τα αρχαιότερα ντοκουμέντα για την κινέζικη παραδοσιακή ιατρική χρονολογούνται στην εποχή της δυναστείας των Hsia (2.200 π.Χ). Στα παλιά κινέζικα κείμενα μπορούμε να βρούμε πολλά στοιχεία για τις πρώτες βελόνες, οι οποίες ήταν πέτρινες. Κινέζοι αρχαιολόγοι βρήκαν βελόνες από πυρόλιθο, κόκαλο, καλάμι και αργότερα από χαλκό, σίδερο, ορείχαλκο, άργυρο και χρυσό.

Κατά την εποχή της δυναστείας των Tseou (1.000 400 π.Χ) πραγματοποιήθηκε η επίσημη σύνταξη του Nei King, όπως το είχε διατηρήσει η παράδοση από την εποχή του Hoang Ti. Εκείνα τα χρόνια καθιερώθηκε και ο νόμος του Γιν και Γιανγκ στην ιατρική. Ακολούθησε η συμβολή του Pien Tsiao (403 321 π.Χ), του «Ιπποκράτη» της αρχαίας Κίνας, ο οποίος ερμήνευσε το Nei King. Ακολουθούν άλλα ονόματα κι άλλες χρονολογίες που αντιστοιχούν σε ιστορικούς σταθμούς του βελονισμού, μέχρι το 620 μ.Χ. που ιδρύεται το Ιατρικό Κολέγιο της Πρωτεύουσας, όπου διδάσκεται επίσημα ο βελονισμός.

Στην Ευρώπη έφτασε μόλις το 1683, όταν ευρωπαίοι γιατροί της εταιρίας Dutch East Indies Trading Company στη Γιάβα της Ιαπωνίας είδανε το βελονισμό να χρησιμοποιείται από τους ιάπωνες, ενώ τον ίδιο καιρό, ιεραπόστολοι άρχισαν να εισδύουν στον ανατολικό κόσμο. Ο Γάλλος George Soulie De Moranat μετέφερε τις γνώσεις που απέκτησε από μακρά παραμονή στην Κίνα, στους Ferreyroles, Chamfrault και Lavill Mery, διδάσκοντας το βελονισμό στη Γαλλία, όπου κι έγινε γνωστός πριν από τις άλλες χώρες. Ο ωτοβελονισμός, καθιερώθηκε επίσης στη Γαλλία, από το γιατρό Paul Nogie. Το 1945 μεταφράστηκε από τον Ilza Veith στο ινστιτούτο ιατρικής ιστορίας το Nei King, το οποίο και εκδόθηκε το 1949.

Ιδιαίτερη ανάπτυξη παρουσιάζει στις μέρες μας ο βελονισμός στη Ρωσία, όπου διδάσκεται επίσημα στις ιατρικές σχολές των εκεί πανεπιστημίων, παράλληλα με πειραματισμούς στη νευροφυσιολογία και τη φωτογράφηση Kirlian. Η εφαρμογή του στην Ευρώπη έχει πάρει νέες διαστάσεις μετά από τα τελευταία δεδομένα σχετικά με τα «αλγεινά σημεία» (trigger points) και τη θεωρία του πόνου από τους Melzack και Wall το 1965. Το στόχαστρο του επιστημονικού κόσμου επικεντρώνεται τα τελευταία χρόνια και στην αναλγησία κατά τη διάρκεια χειρουργικών επεμβάσεων, όπου γίνονται πολυάριθμα πειράματα.

Η ονομασία Acupuncture που αποτελείται από τα λατινικά acus: βελόνα και puncturα: τρύπημα, αντιστοιχεί στην παραδοσιακή κινέζικη ονομασία Tsen Tsou (καρφωτής βελόνας).

Για την κατανόηση της παραδοσιακής κινέζικης φιλοσοφίας, η οποία διαδραματίζει τον κύριο ρυθμιστικό ρόλο στην κινέζικη ιατρική, θα έπρεπε ο ορθολογιστής Ευρωπαίος να παραμερίσει προσωρινά τη σκεπτικιστική του νοοτροπία, και να μπορέσει να ακούσει αυτά που ένας τόσο αρχαίος πολιτισμός πρεσβεύει.

Παραδοσιακή κινέζικη ιατρική και βελονισμός

Η εμφύσηση της διπολικής ζωτικής ενέργειας, αποτέλεσε τη ζωοδότρα δύναμη στη γέννηση του ανθρώπου. Η ενέργεια αυτή που έχει σαν φύση, αιτία και αποτέλεσμα την αδιάκοπη ροή και ισορροπία των αντιθέτων, κυκλοφορεί μέσα στον άνθρωπο, δίνοντάς του τη δύναμη να τρώει, να κοιμάται, να γελά, να κλαίει, να ζει. Ο άνθρωπος συγγενεύει «εξ ενεργείας» με όλη τη φύση, όλο τον ιδεατό και υλικό κόσμο, που δημιουργήθηκε από το συνδυασμό και την κυκλική ροή των αντιθέτων Γιν και Γιανγκ. Συνεπώς, μόνο η αρμονία του με αυτό το σύνολο μπορεί να αποτελέσει ικανή συνθήκη για την ομαλή κυκλοφορία της ενέργειας μέσα του. Επειδή αυτό δεν είναι συχνά δυνατό, λόγω της πολυπλοκότητας των παραγόντων που επεμβαίνουν στη ζωή και ειδικότερα την υγεία του ανθρώπου, δημιουργείται η ασθένεια, η οποία είναι ένοικος όχι μόνο του σώματος, αλλά και της ψυχοπνευματικής δομής του ανθρώπου.

Ασθένεια είναι λοιπόν κατά την παραδοσιακή κινέζικη ιατρική το αποτέλεσμα της διαταραχής στη ροή της ζωτικής δύναμης μέσα στα κανάλια που αυτή ρέει, στο σώμα. Η πολικότητα της ρέουσας ενέργειας μεταβάλλεται διαρκώς κατά τη διαδρομή της μέσα στους μεσημβρινούς (κανάλια ενέργειας). Έτσι η ενέργεια μεταβάλλεται από «Γιν μέσα στο Γιν» έως «Γιανγκ μέσα στο Γιανγκ». Η επίδραση ενός βλαπτικού (μη αρμονικού) παράγοντα στο σωματικό, ψυχικό ή πνευματικό επίπεδο, προκαλεί αρχικά μια διαταραχή στη ροή του Γιν και του Γιανγκ. Η ενέργεια διαταράσσεται στο μεσημβρινό αυτό, που είναι πιο ευαίσθητος ή συγγενεύει περισσότερο με τη φύση του βλαπτικού ερεθίσματος. Με την κινητοποίηση μιας δυνατής ζωτικής δύναμης, η ενεργειακή κυκλοφορία αποκαθίσταται αυτόματα και ο οργανισμός δεν τίθεται υπό δοκιμασία. Σε αποτυχία των αυτόματων θεραπευτικών μηχανισμών του σώματος όμως, η ενέργεια συνεχίζει να μπλοκάρεται, επηρεάζει δευτερογενώς και άλλους μεσημβρινούς, με τελικό αποτέλεσμα την αποδιοργάνωση του Γιν και του Γιανγκ και την εδραίωση μιας χρόνιας νόσου.

Ισορροπία Γιν και Γιανγκ

Η ισορροπία του γιν με το γιανγκ

Σύμφωνα με την αρχή ότι τα Γιν και Γιανγκ αποτελούν την έκφραση των αντιθέτων, χαρακτηρίζεται ως Γιν η κατεύθυνση προς τα μέσα και κάτω, που αντιπροσωπεύει το αρνητικό, το αδύναμο και άτονο, το νερό, το συναίσθημα, τη σελήνη, τη νύχτα, το κρύο, τη γυναίκα, το κλάμα και τον ήπιο εξασθενητικό πόνο. Το Γιανγκ αντίθετα, κατευθύνεται προς τα επάνω και έξω και αντιπροσωπεύει το θετικό, το δυνατό και έντονο, τη φωτιά, τη λογική, τον ήλιο, την ημέρα, τη ζέστη, τον άντρα, το γέλιο και τον οξύ δυνατό πόνο. Ο συνδυασμός των δύο αντιθέτων εννοιών, φαίνεται παντού στη φύση, και η ίδια μας διδάσκει την εναλλαγή τους (ημέρα νύχτα, χειμώνας καλοκαίρι, κ.λ.π.), αλλά και την ισορροπία τους. Σε διαταραχή τους (π.Χ. φωτιά στα δάση: Γιανγκ), επηρεάζεται όλο το σύστημα, νοσεί το περιβάλλον, (ανομβρία, ισοπέδωση καιρικών συνθηκών : καταπίεση Γιν), νοσεί ο άνθρωπος.

O νόμος της εναλλαγής του Γιν και του Γιανγκ ισχύει και στο ανθρώπινο σώμα. Ανάλογα με την κατεύθυνσή τους, τη θέση και το όργανο με το οποίο συνδέονται, οι μεσημβρινοί είναι Γιν ή Γιανγκ. Όλοι οι μεσημβρινοί της πρόσθιας επιφάνειας του σώματος κατευθύνονται προς τα επάνω (θεωρούμε ότι το άτομο έχει τα χέρια υψωμένα στον ουρανό) και είναι Γιν, ενώ οι μεσημβρινοί της οπίσθιας επιφάνειας κατευθύνονται προς τα κάτω και είναι Γιανγκ. Επιπρόσθετα, τα όργανα διακρίνονται σε συμπαγή και είναι Γιν (ήπαρ, καρδιά, σπλήνα, πνεύμονες, νεφροί) και κοίλα που είναι Γιανγκ (χοληδόχος κύστη, λεπτό έντερο, παχύ έντερο, στομάχι, ουροδόχος κύστη). Τα όργανα αυτά χαρακτηρίζουν τους δέκα κύριους μεσημβρινούς. Υπάρχουν άλλα δύο κανάλια, το κανάλι του περικαρδίου και του τριπλού θερμαστή (όργανα άγνωστα στη δυτική ιατρική), τα οποία όμως θα μπορούσαν να ταυτιστούν με το συμπαθητικό και παρασυμπαθητικό σύστημα, αφού αντιστοιχούν στις ίδιες λειτουργίες. Τα σπλαχνικά τμήματα των καναλιών, πορεύονται κεντρικά εσωτερικά και από την ένωσή τους προκύπτουν δύο έξτρα μεσημβρινοί: Ο Du που είναι Γιανγκ και διασχίζει τη σπονδυλική στήλη από πίσω και προς τα πάνω και ο Ren που είναι Γιν και έχει την ακριβώς αντίθετη πορεία. Υπάρχουν τέλος ακόμα έξι δευτερεύοντες μεσημβρινοί που δεν έχουν δικά τους βελονιστικά σημεία, ερεθίζονται μέσω των άλλων μεσημβρινών και έχουν μεγάλη σημασία στη θεραπεία, αλλά και τη διάγνωση των παθήσεων.

Η κυκλοφορία του chi στους δώδεκα βασικούς μεσημβρινούς

Η κυκλοφορία του chi στους δώδεκα βασικούς μεσημβρινούς

Στο σύμπαν κυριαρχούν οι νόμοι των αριθμών. Για την παραδοσιακή κινέζικη ιατρική, ο αριθμός 5 έχει μεγάλη σημασία. Η φύση, σύμφωνα με την παράδοση αυτή, αποτελείται από το συνδυασμό πέντε στοιχείων. Τα στοιχεία αυτά είναι: το ξύλο (συκώτι - χολή), η φωτιά (καρδιά λεπτό έντερο), η γη (σπλήνας - στομάχι), το μέταλλο (πνεύμονες παχύ έντερο), και το νερό (νεφροί ουροδόχος κύστη). Όχι μόνο τα όργανα, αλλά και οι διάφοροι ιστοί αντιστοιχούν στα πέντε στοιχεία. Επίσης κάθε αισθητήριο όργανο αντιστοιχεί και σε ένα στοιχείο.

Τα 5 στοιχεία και η αντιστοιχία τους με όργανα και ιστούς γιν και γιανγκ

τα 5 στοιχεία και η αντιστοιχεία τους με όργανα και ιστούς γιν και γιανγκ

Ο ρόλος του βελονιστή είναι δύσκολος. Μόνο εάν είναι πραγματικά γνώστης αυτής της φιλοσοφίας θα μπορέσει να συνδυάσει τα διάφορα επιμέρους στοιχεία, για να θέσει σωστή διάγνωση που θα αφορά την θεραπεία του ασθενή κι όχι των συμπτωμάτων του. Για τη διάγνωση, εκτός από την προσεκτική παρατήρηση και το διάλογο που θα γίνει με τον ασθενή, χρησιμοποιείται και η εξέταση της γλώσσας ή του δέρματος, ψηλάφηση του σφυγμού που αντιστοιχεί σε κάθε όργανο (παραδοσιακός τρόπος διάγνωσης που ελέγχει κατά πόσο ένας μεσημβρινός είναι περισσότερο Γιν ή Γιανγκ απ' όσο θα έπρεπε) και προσπαθεί μετά να δει μέσα από τον ασθενή, την εναλλαγή των αντιθέτων και τον συνδυασμό των στοιχείων.

Τα 5 στοιχεία αλληλεπιδρούν μεταξύ τους με διάφορους τρόπους.

η αλληλεπίδραση των 5 στοιχείων μεταξύ τους
Κόκκινο βέλος: εσωτερική προωθητική επίδραση
Μαύρο βέλος: εσωτερική επιρροή και υπερ-επιρροή
Μπλε βέλος: αντίθετη επίδραση

Ας δούμε όμως ένα παράδειγμα διάγνωσης, που μπορεί να δώσει ένας βελονιστής χρησιμοποιώντας τα στοιχεία που έχουν αναφερθεί (Acupunkture, George T. Lewith 1987): Στην κατηγορία των αρθρίτιδων που είναι ασθένειες Bi (μπλοκαρισμένη ενέργεια), ο πόνος μπορεί να εμφανίζεται περιφερόμενος (περιφερόμενο Bi). Ο ιστός δε, αν είναι σε φλεγμονή δικαιολογεί ένα «θερμό Bi» και η δυσκαμψία ένα «σκληρό Bi». Τα είδη των αρθρίτιδων κατατάσσονται έτσι σε επώδυνο σκληρό Bi, περιφερόμενο θερμό Bi, και επώδυνο Bi. Το πρώτο αντιστοιχεί στην χρόνια φλεγμονώδη αρθρίτιδα, ενώ το τελευταίο και κυρίως το δεύτερο στην οξεία φάση αυτής. Στο «επώδυνο σκληρό Bi» η γλώσσα του ασθενή είναι λεπτή, λευκή και λιπαρή, ερεθισμένη, με ορατά σημάδια από τα δόντια. Ο σφυγμός παρουσιάζεται αδύναμος και τα μέλη ανακουφίζονται από τοπική θερμότητα και μόξα (είδος βελονιστικής πρακτικής που συνδυάζει τη θερμότητα με τον ερεθισμό των βελονιστικών σημείων.

Πως εφαρμόζεται ο βελονισμός

Αν έπρεπε να δοθεί ένας τεχνικός ορισμός για το βελονισμό, θα διατυπωνόταν κάπως έτσι:

«Βελονισμός είναι η τέχνη του ερεθισμού με βελόνες, συγκεκριμένων σημείων στο σώμα, που βρίσκονται στην πορεία καναλιών ενέργειας τα οποία λέγονται μεσημβρινοί».

Σύμφωνα με την κινέζικη ιατρική παράδοση, η κινητήρια ενέργεια ενός ζώντος οργανισμού (chi) κυκλοφορεί μέσα σ' αυτόν ακολουθώντας κάποιες συγκεκριμένες πορείες (κανάλια ενέργειας), τους μεσημβρινούς. Τέτοιοι μεσημβρινοί υπάρχουν 12 στο ανθρώπινο σώμα και αντιστοιχούν στα ζωτικά όργανα (καρδιά, ήπαρ, πνεύμονες, κ.λ.π.). Αυτοί αποτελούνται από ένα κεντρικό τμήμα (colateral) που αντιστοιχεί στο εσωτερικό όργανο κάθε μεσημβρινού, και από ένα περιφερικό τμήμα, το οποίο βρίσκεται πιο επιφανειακά κι έτσι μπορεί να ερεθιστεί.

Πάνω στα περιφερικά κυρίως τμήματα των βασικών μεσημβρινών υπάρχουν συγκεκριμένα σημεία, στα οποία υπάρχει τάση συσσώρευσης ενέργειας, ή είναι δυνατό μέσω αυτών να επηρεαστεί η ενέργεια ενός καναλιού.

Τα βελονιστικά σημεία είναι τριών ειδών:

• Κλασσικά σταθερά σημεία. Είναι 361 σημεία και έχουν χαρτογραφηθεί στα αρχεία του κινέζικου παραδοσιακού βελονισμού πολλές χιλιάδες χρόνια πριν. Κάθε ένα τέτοιο σημείο έχει συγκεκριμένο κινέζικο όνομα, που φανερώνει στοιχεία για τη θέση ή για τη λειτουργία του: «Γκέϊ Κο» σημαίνει ευχάριστη οσμή, και αντιστοιχεί στο σημείο «παχύ έντερο 20» που βρίσκεται δίπλα στα ρουθούνια της μύτης, ενώ το «Φου Μον» που μεταφράζεται ως πύλη του ανέμου, περιγράφει την επίδραση του 12ου σημείου της κύστης για τα αναπνευστικά προβλήματα.
• Εμπειρικά σημεία. Αυτά ανακαλύπτονται από τον ασθενή ή το βελονιστή και αποτελούν σημεία που όταν τυχαία ή κατά λάθος ερεθιστούν, προκαλούν απαλλαγή από κάποια συμπτώματα.
• ASHI Points και επώδυνα σημεία. Είναι σημεία τα οποία αφορούν κυρίως μυοσκελετικούς πόνους. Αποτελούν σημεία ευαισθησίας και με την ψηλάφηση δίνουν στον εξεταστή την αίσθηση τοπικής σύσπασης και έντασης.

Ο κλασσικός κινέζικος βελονισμός ασχολείται κυρίως με τα πρώτα 361 σημεία. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, εκτός από τους πρωτεύοντες μεσημβρινούς, υπάρχουν δύο ακόμη κεντρικοί μεσημβρινοί (κανάλια Du και Ren), καθώς και έξι δευτερεύοντες. Οι τελευταίοι δεν έχουν σημεία που αντιστοιχούν σε κάποια από τις παραπάνω κατηγορίες, αλλά ερεθίζονται μέσω των άλλων μεσημβρινών (μέσω των προαναφερθέντων κλασσικών 361 σημείων).

Δύο πολύ γνωστές μορφές του βελονισμού είναι ο ωτοβελονισμός και ο ερεθισμός της κρανιακής απονεύρωσης. Στον ωτοβελονισμό ερεθίζονται σημεία που αντιπροσωπεύουν ολόκληρο το σώμα αλλά βρίσκονται στο αυτί, τα οποία αναπαριστούνται σε ειδικούς χάρτες. Ο ερεθισμός τους γίνεται με τη χρήση πολύ μικρών βελονών. Ο κρανιακός βελονισμός ακολουθεί extra κανάλια ενέργειας, τα οποία συχνά δεν έχουν συγκεκριμένα σημεία, αλλά ερεθίζεται όλο το κανάλι στο μήκος του. Έχει μεγαλύτερη εφαρμογή σε νευρολογικές και ψυχιατρικές παθήσεις.

χάρτης που απεικονίζει τα βελονιστικά σημεία στο αυτί

Ο ερεθισμός των βελονιστικών σημείων γίνεται συνήθως με δύο τρόπους:

• Βελονισμός. Χρησιμοποιούνται βελόνες με διάμετρο 0,26 0,46 mm και μήκος που ποικίλλει από 0,5 cm έως και μερικά εκατοστά. Μια βελόνα αποτελείται από τη λαβή, τη ρίζα, το σώμα και την αιχμή. Βυθίζεται δε στο σώμα σε βάθος, που ποικίλλει ανάλογα με την ανατομία της περιοχής, αλλά και το βάθος στο οποίο θεωρείται ότι βρίσκεται το συγκεκριμένο βελονιστικό σημείο.


οι βελόνες που χρησιμοποιούνται για τον βελονισμό

• Θερμικός ερεθισμός (moxibution). Λαμβάνοντας υπόψην την αντίληψη ότι το ψυχρό πολύ συχνά είναι αίτιο αποσυντονισμού της ζωτικής ενέργειας, γίνεται ερεθισμός με μόξα (moxibution) ή και με βεντούζες. Οι τελευταίες γίνονται κυρίως σε αναπνευστικές παθήσεις, όπως άσθμα ή βρογχίτιδα, και ερεθίζουν σημεία όπου υπάρχει τοπογραφική συγγένεια με τα συμπτώματα της πάθησης (θώρακας και ράχη).

  Ο μοξιμπισμός γίνεται με την καύση φύλλων του φυτού Artemesia vulgaris απευθείας πάνω στο δέρμα ή μέσω υγρών φύλλων, ή ακόμα και σε συνδυασμό με βελονιστικό ερεθισμό. Ο τελευταίος τύπος χρησιμοποιείται συχνά σε ιδιαίτερα επίπονες χρόνιες παθήσεις με «ψυχρό chi», όταν ο στόχος είναι να μεταφερθεί θερμότητα σε βαθύτερα στρώματα ιστών.

ερεθισμός βελονιστικού σημείου με καύση του φυτού "μόξα"

Ο τοπογραφικός εντοπισμός των σημείων ή «διακοπτών ενέργειας» γίνεται με τη βοήθεια χαρτών, ειδικά σχεδιασμένων ανθρώπινων ομοιωμάτων, αλλά και περιγραφικά. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιείται ένας αναλογικός κινέζικος τρόπος μέτρησης, που σαν μονάδα έχει το «κουν» ή «τσουν» (chun) . Ένα chun είναι ίσο με το μήκος της δεύτερης φάλαγγας του μεσαίου δακτύλου, δύο chun είναι το άθροισμα της διαμέτρου των τριών μεσαίων δακτύλων στο ύψος της δεύτερης φάλαγγας και τρία chun είναι η διάμετρος των τεσσάρων δακτύλων.

Επίσης χρησιμοποιούνται περιγραφές όπως «στο μέσο της απόστασης μεταξύ της ξιφοειδούς απόφυσης και του ομφαλού», ή «στον πυθμένα της ταμπακέρας» - το τελευταίο αναφέρεται στην εσοχή μεταξύ της κερκίδας και του σκαφοειδούς οστού! Ο αρχικός προσεκτικός εντοπισμός του σημείου αλλά και του βάθους του, καθώς και η πείρα αίσθηση που αποκτιέται με τον χρόνο, αποτελούν σημαντικά στοιχεία για έναν καλό βελονιστή.

χάρτης που απεικονίζει τους μεσημβρινούς και σημεία βελονισμού

Το μέρος όπου γίνεται ο βελονισμός, παίζει επίσης σημαντικό ρόλο, σύμφωνα με την παραδοχή ότι ο άνθρωπος πρέπει να είναι σε πλήρη αρμονία με το περιβάλλον του. Ένας χώρος ήσυχος, υποφωτισμένος, με χρώματα που χαλαρώνουν, αισθήματα ασφάλειας και σιγουριάς, είναι συνθήκες που επιτρέπουν στη ζωτική ενέργεια να αναζωογονηθεί.

Ο βελονισμός γίνεται συνήθως σε ξαπλωτή θέση σε ένα μέτριας σκληρότητας κρεβάτι, και σε ύπτια, πλάγια ή πρηνή στάση, ανάλογα με την επιφάνεια όπου βρίσκονται τα σημεία που θα ερεθιστούν με τις βελόνες. Κάποιες φορές μπορεί να γίνει και σε καθιστή θέση.

Πάντα ωστόσο δίνεται προσοχή στον τρόπο που ο ασθενής σηκώνεται, καθώς επίσης και στο διάστημα παραμονής του στο κρεβάτι μετά το βελονισμό, γιατί αισθήσεις όπως υπερβολική χαλάρωση, υπνηλία, νευρικό γέλιο, κλάματα, κάποιες φορές ακόμα και λιποθυμία, κ.λ.π. δεν είναι καθόλου ασυνήθιστες μετά από μία συνεδρία βελονισμού.

Πεδίο εφαρμογής του Βελονισμού

Το πεδίο εφαρμογής του βελονισμού είναι τεράστιο. Δεν περιορίζεται μόνο σε ασθένειες του σώματος, ούτε καν μόνο σε ανθρώπους. Αν και η φιλοσοφία του βελονισμού σκοπεύει στη ολιστική θεραπεία του ατόμου κι όχι μόνο στην αντιμετώπιση συγκεκριμένων παθήσεων, παρακάτω θα γίνει μία προσπάθεια να παρουσιαστούν περιπτώσεις όπου συχνά αντιμετωπίζονται με την θεραπευτική μέθοδο του βελονισμού:

• Αρθρίτιδες (εύφλεκτες αρθροπάθειες): Όλα τα είδη των αρθρίτιδων είναι "bi" ασθένειες. "Bi" σημαίνει μπλοκαρισμένος μεσημβρινός. Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει παθήσεις όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, το σύνδρομο Reiter, ινομυοσίτιδα, ρευματισμούς και οστεοαρθρίτιδα.


• Καρδιαγγειακές και πνευμονικές παθήσεις: Περιλαμβάνει στηθάγχη (Angina Pectoris) που είναι είτε τύπου "Shi", δηλαδή οφείλεται σε φράξιμο και λίμναση της ενέργειας, ή τύπου "Xu" που σημαίνει ανεπάρκεια ενέργειας. Σ' αυτήν την κατηγορία εντάσσεται και το άσθμα, που αποτελεί μπλοκάρισμα ενέργειας από "άνεμο και θερμό", ή "άνεμο και ψυχρό". Η οξεία βρογχίτιδα σημαίνει έντονο"Chi" ενώ αντίθετα η χρόνια, άτονο. Η υπέρταση τέλος, μπορεί να έχει είτε άτονο είτε και έντονο "Chi".
• Στομαχικές και εντερικές παθήσεις: Πόνοι υπογαστρίου λόγω επιβράδυνσης της ενέργειας, φλεγμονή τυφλού από διαταραχή κυκλοφορίας της ενέργειας, παθήσεις χολής, διάρροια, λόξιγκας, πεπτικό έλκος κ.λ.π.
• Γυναικολογικά νοσήματα και νοσήματα του ουροποιητικού: Αμηνόρροια, δυσμηνόρροια, φλεγμονές ουροποιογεννητικού συστήματος, ορμονικές διαταραχές, ενούρηση, ανικανότητα, σύνδρομο εμμηνόπαυσης, διαταραχές τοκετού, επίσχεση, κ.λ.π.
• Ψυχολογικά προβλήματα: Κατάθλιψη, ίλιγγος, υστερία. Η τελευταία μπορεί να μιμηθεί όλες τις παθήσεις, αποτελεί δε πολύ συχνά αίτιο για πολλές παθολογικές καταστάσεις (ψυχοσωματικό σύνδρομο).
• Νευρολογικές παθήσεις: Παράλυση προσωπικού, κεφαλαλγία, εμβοές αυτιών, πονόδοντος, νευραλγία τριδύμου, ζαλάδες κ.λ.π.


• Μολυσματικές παθήσεις: Ρινική καταρροή, χρόνιο συνάχι και ιγμορίτιδα, αλλεργίες, παιδικές ασθένειες, αμυγδαλίτιδα, κνίδωση, κ.λ.π.

Πρέπει οπωσδήποτε να τονιστεί, πως υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο βελονισμός δεν επιτρέπεται να γίνεται. Τέτοιες είναι:

1. σε άτομα υπό την επήρεια αλκοόλ
2. σε κουρασμένα και εξαντλημένα άτομα
3. σε έγκυες γυναίκες με ιδιαίτερη προσοχή σε συγκεκριμένα σημεία
4. πάνω σε πληγές
5. κάθετα επάνω στον θώρακα (για ευνόητους λόγους να μην τραυματιστούν οι πνεύμονες)

Σε γενικές γραμμές, η μέθοδος του βελονισμού, εφόσον συνοδεύεται από τους απαραίτητους κανόνες υγιεινής και αποστείρωσης, είναι σπάνιο να επιφέρει κάποια παρενέργεια. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην επιλογή αυτής της μεθόδου θεραπείας, ειδικά σε περιπτώσεις όπου κρίνεται η ζωή του ασθενή, και που πιθανόν η παράλειψη να επισκεφτεί αυτός έναν γιατρό της σχετικής ειδικότητας, μπορεί να αποβεί επικίνδυνο. Αυτός είναι και ο κυριότερος κίνδυνος της θεραπευτικής μεθόδου του βελονισμού. Σχετικά ωστόσο με την πρακτική της μεθόδου αυτής, θα κλείσουμε με ένα απόσπασμα από ένα άρθρο του Ralph C. Croizier, που συγκρίνει την δυτική ιατρική με την παραδοσιακή κινέζικη:

Πρέπει να σημειωθεί ότι οι βελόνες είναι τόσο λεπτές, που προκαλούν ασήμαντη βλάβη και τα σημεία ερεθισμού είναι προσεκτικά επιλεγμένα, ώστε να αποφεύγουν ζωτικά όργανα. Επιπλέον, σύμφωνα με πολλές σχολές (βελονισμού), δεν υπάρχει αναγκαιότητα εμβίθυσης της βελόνας πέραν από λίγα χιλιοστά. Στη χειρότερη λοιπόν περίπτωση, ο βελονισμός δεν μπορεί να είναι πιο βλαβερός, από οποιαδήποτε αιματηρή ιατρική πράξη της Δύσης.

University of Leeds:

Η πρωτοφανής μελέτη της περίπτωσης ενός τυφλού ανθρώπου που είχε συχνά την εμπειρία dejavu, ανέτρεψε παραδοσιακές θεωρίες σχετικές με τον τρόπο που συμβαίνει το φαινόμενο αυτό. Προγενέστερα υπήρχε η άποψη ότι το dejavu μπορούσε να προκληθεί όταν εικόνες από το ένα μάτι έφταναν στον εγκέφαλο λίγα μικροδευτερόλεπτα μετά την άφιξη εικόνων από το άλλο μάτι, προκαλώντας έτσι την αίσθηση ότι κάτι γινόταν ορατό για δεύτερη φορά. Ωστόσο, ερευνητές από το πανεπιστήμιο του Leeds μόλις ανακοίνωσαν την περίπτωση ενός τυφλού ανθρώπου, που βίωνε dejavu μέσω όσφρησης, ακοής και αφής!

Οι ερευνητές Akira O'Connor και Chris Moulin, από το Ινστιτούτο Ψυχολογικών Επιστημών του πανεπιστημίου, δημοσίευσαν πρόσφατα την εργασία τους σχετικά με το μη-οπτικό dejavu στο περιοδικό «Brain and Cognition». Στο άρθρο συζητούν τον τρόπο που καθημερινές εμπειρίες, όπως το να ξεκουμπώσει το φερμουάρ από το σακάκι του την ώρα που ακούει ένα συγκεκριμένο μουσικό κομμάτι, ή να ακούσει κάποια λόγια από μια συζήτηση την ώρα που κρατά ένα δίσκο στο εστιατόριο της σχολής, προκαλούσαν την εμπειρία του dejavu στο τυφλό υποκείμενο.

"Η καθυστέρηση της οπτικής οδού είναι μια σχετικά απαρχαιωμένη θεωρία, αλλά ακόμη χαίρει ευρείας πίστης και εκτίμησης και αποτέλεσε τη βάση για τις συνέχειες στο μυθιστόρημα του Joseph Heller 'Catch-22'. Αλλά αυτό το νέο συμβάν μας εφοδιάζει με δυνατές μαρτυρίες ότι η καθυστέρηση της οπτικής οδού δεν είναι η εξήγηση για το dejavu. Τα ευρήματα είναι τόσο προφανή και με τέτοια διαισθητικότητα, που καθιστά αξιοσημείωτο το γεγονός ότι αυτή η έρευνα δεν είχε ξαναγίνει στο παρελθόν", είπε ο O'Connor.

Οι ερευνητές προσδοκούν να εργαστούν και με άλλους ανθρώπους με προβλήματα όρασης, για να αποτιμήσουν το πόσο συνηθισμένο είναι το φαινόμενο. Θα ήθελαν ακόμη να προχωρήσουν την έρευνα παραπέρα: "Θα ήταν πραγματικά αποτελεσματικό αν γίνονταν κάποια πειράματα απεικόνισης της νευρικής λειτουργίας σε ανθρώπους, κατά τη διάρκεια γνήσιων και αυθόρμητων εμπειριών dejavu, αλλά είναι πολύ δύσκολο να συμβεί το φαινόμενο αυτό "κατά παραγγελία" μέσα στις πειραματικές συνθήκες", παρατήρησε ο O'Connor.

Ο O'Connor ακόμη πειραματίζεται με την πρόκληση dejavu μέσω ύπνωσης. "Πιστεύουμε τώρα ότι η εμπειρίες τύπου dιjΰ προκαλούνται όταν μια περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με την οικειότητα διαρρηγνύεται", είπε. Σε ένα πείραμα, στα υποκείμενα ζητήθηκε να θυμηθούν λέξεις, έπειτα υπνωτίστηκαν ώστε να ξεχάσουν τις λέξεις αυτές και μετά τους έδειξαν ξανά τις ίδιες λέξεις, ώστε να τους προκαλέσουν την αίσθηση ότι τις έχουν κάπου ξαναδεί. Περίπου οι μισοί από τους συμμετέχοντες στο πείραμα ανέφεραν ότι είχαν μια αίσθηση παρόμοια με το dejavu.