ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΛΦΑΒΗΤΟ
Προέρχεται τελικά το ελληνικό αλφάβητο από τους Φοίνικες, όπως είναι η επίσημη εκδοχή, η οποία στηρίζεται και στον Ηρόδοτο ο οποίος λέει « οι δε Φοίνικες ….εισήγαγον διδασκάλια ες τους ΄Ελληνας και δη και γράμματα ούκ εόντα πριν ΄Ελλησι ως εμοί δοκέει….» ; Μία παρατήρηση είναι ότι ο Ηρόδοτος, δεν είναι σίγουρος γι΄αυτό και χρησιμοποιεί την έκφραση « ως εμοί δοκέει» δηλαδή «όπως μου φαίνεται». Δεύτερη παρατήρηση ο Ηρόδοτος γράφει « εισήγαγον γράμματα» και όχι «εισήγαγον τα γράμματα» δηλαδή έφεραν κάποια γράμματα ( ενδεχομένως διαφορετικά απ΄αυτά που χρησιμοποιούσαν μέχρι τότε οι ΄Ελληνες. Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης αντίθετα με τον Ηρόδοτο αναφέρει «Ταις δε Μούσαις δοθήναι παρά του πατρός την εύρεσιν των γραμμάτων» .Και διευκρινίζει ότι ακόμη και τα λεγόμενα «φοινίκεια» γράμματα δεν είναι εφεύρεσις των Φοινίκων, αλλά διασκευή άλλων γραμμάτων, δηλαδή των ελληνικών κρητικών. «Φασίν τους Φοίνικας ουκ εξ΄αρχής ευρείν, αλλά τους τύπους των γραμμάτων μεταθείναι μόνον…» Ο ιστορικός Δούρις ο Σάμιος απέδιδε τα γράμματα εις τον Φοίνικα παιδαγωγό του Αχιλλέως .Πέραν αυτού οι Κρήτες Φιλισταίοι όταν εγκαταστάθηκαν στην Παλαιστήνη έφεραν και τη γραφή τους την οποία μιμήθηκαν οι Φοίνικες οι οποίοι εσφετερίσθησαν το όνομα των Ελλήνων κατοίκων της Φοινίκης για ν΄αποκτήσουν ιστορική ονομασία και καταξίωση .Ιδρυτής της Φοινίκης ήταν ο Αγήνωρ, πατήρ του Φοίνικος και της Ευρώπης. «Αγήνωρ δε, παραγενόμενος εις Φοινίκην, γαμεί Τηλέφασσαν και τεκνοί θυγατέρα μεν Ευρώπην , παίδας δε Κάδμον και Φοίνικα και Κίλικα»(Απολλόδωρος Γ΄).Παραμένει επίσης το γεγονός ότι τελικά οι Φοίνικες δεν συνέγραψαν κάτι εκτός από λογαριασμούς .Διότι το φιλαμαθές ανήκει εις τους ΄Ελληνας, ενώ το φιλοχρήματον περί τους Φοίνικας..Πλατωνας. Πολιτ. 435.
Επίσης ο ΄Ομηρος επιβεβαιώνει ότι η γραφή ήταν γνωστή στην Ελλάδα πριν τον Τρωικό πόλεμο όταν αναφέρεται στον Βελλερεφόντη «γράψας εν πίνακι πτυκτώ θυμοφθόρα πολλά». Ο Διονύσιος ο Θραξ, μαθητής του Αρίσταρχου αναφέρει ότι η γραμματική ήταν σε χρήση στην Ελλάδα πριν τον Τρωικό Πόλεμο,Οι αρχαίοι γραμματικοί επίσης αναφέρουν ότι ο Πυθαγόρας έδωσε στα γράμματα τη μορφή την οποία διατηρούν σήμερα, ενώ παλαιότερα ήταν κακοφτιαγμένα και ότι ο Προναπίδης υπήρξε ο πρώτος που ετακτοποίησε τον τρόπο γραφής, παρόμοιον με αυτό που χρησιμοποιούμε σήμερα.
Στην Αθήνα, η φράση "Ἔδοξεν τῇ Βουλῇ καὶ τῷ Δήμῳ" γραφόταν "ΕΔΟΧΣΕΝ ΤΕΙ ΒΟΛΕΙ ΚΑΙ ΤΟΙ ΔΕΜΟΙ" πριν την υιοθέτηση του κλασσικού Ιωνικού αλφαβήτου το 403 π.Χ.
Οι αρχαίοι ΄Ελληνες, αρχικά είχαν 16 γράμματα. Α,Β,Γ,Δ,Ρ,Ι,Κ,Λ,Μ,Ν,Ο,Π,Ρ,Σ,Τ,Υ/ Ο Σιμωνίδης τον Δ΄π.χ αι πρόσθεσε το Η,Ω,Ξ,Ψ, ενώ ο Παλαμήδης είχε επινοήσει το Θ,Φ,Χ,Ζ ή ο Επίχαρμος των Συρακουσών, σύγχρονος του Κάδμου.
Αρχικά το παλαιότερο δείγμα ελληνικής γραφής εθεωρείτο μία επιγραφή σε πήλινο αγγείο , στην οινοχόη του Διπύλου, του 8ου π.χ αι. ΗΟΣ ΝΥΝ ΟΡΧΕΣΤΟΝ ΠΑΝΤΟΝ ΑΤΑΛΟΤΑΤΑ ΠΑΙΖΕΙ ΤΟΤΟ ΔΕΚΑΝ ΜΙΝ ( όποιος απ΄όλους τους ορχηστές απαλότατα χορεύει αυτό να δοθεί σ΄αυτόν ).Αργότερα ήρθαν και άλλα δείγματα γραφής πολύ παλαιότερα ιερογλυφικά, γραμμική Α΄και Β΄που χωρίς αμφιβολία είναι Ελληνικές γραφές, με σημαντικό ιερογλυφικό μνημείο το δίσκο της Φαιστού. Το 1930 στη Ιθάκη βρέθηκαν κεραμεικά όστρακα του 2700 π.χ που είχαν συμβολικά σχήματα πρόμοια με αυτά της Γραμμικής Α και Β.
Το σημερινό ελληνικό αλφάβητο είναι το ιωνικό αττικό. Κάθε ελληνική πόλη είχε το δικό της ασφάβητο με πολύ μικρές παραλλαγές. Το Ιωνικό είχε αρχικά 27 γράμματα τρία από τα οποία απεβλήθησαν το 403 πχ επί Ευκλείδου, με εισήγηση του πολιτικού και ρήτορα Αρχίνου. Αφαιρέθηκε το δίγαμμα, το κόππα και το σαμπί.Το Κορινθιακό αλφάβητο είχε 24 γράμματα, το Κρητικό 21, της Μιλήτου 24 και το Χαλκιδικό 25.Το Χαλκιδικό το πήραν από τους ΄Ελληνες άποικους της Κύμης, οι κάτοικοι του Λατίου της Ιταλίας και προσαρμόζοντάς το προέκυψε το Λατινικό, το οποίο επι της ουσίας είναι το Ελληνικό χαλκιδικό. Από το Ελληνικό αλφάβητο κατάγονται το Ετρουσκικό, Κυριλικό, Φρυγικό, της Λυκίας, το Λυδικό, Αρμενικό , Κοπτικό, Γοτθικό, Ρουνικό κλπ.
Οι απαρχές της Ελληνικής γραφής χάνονται στα βάθη της Προιστορίας. Η πινακίδα του Δισπηλιού της Καστοριάς, την οποία βρήκε ο καθηγητής Γ.Χουρμουζιάδης το 1993,χαρακτηρίστηκε η πρώτη γραφή του κόσμου αφού τόσο ο Δημόκριτος όσο και αρχαιομέτραι του εξωτερικού την τοποθέτησαν το 5.250 πχ.Σύγχρονη με την πινακίδα του Δισπηλιού είναι και η κροκάλη της Καυκανιάς,που βρέθηκε το 1994 και η οποία θεωρείται Μυκηναική. Επίσης όστρακο του 5500 πχ με ελληνική γραφή βρέθηκε στα Γιούρα των Σποράδων . Στο όστρακο αυτό διακρίνονται τα γράμματα Α,Υ,Δ. Επομένως απορρίπτεται και η θεωρία ότι τα Ομηρικά έπη και τα Ορφικά,διεδίδοντο προφορικώς.Η Ανύτη, ποιήτρια από την Τεγέα, σε επιγραφή που σώζεται εκφράζει τον θαυμασμό της προς τον ΄Ομηρο, ο οποίο έγραψε, εχάραξε τα δύο έπη τον ιλιακόν πόλεμον και τον Νόστον του Οδυσσέως. «Υιέ, Μέλητος, ΄Ομηρε, συ γαρ κλέος εν Ελλάδι πάση… δισσάς εκ στηθέων γραψάμενος σελίδας, υμνεί δ΄η μεν νόστον Οδυσσήος πολύπλαγκτον, η δε τον Ιλιακόν Δαρδανιδών πόλεμον. Τις ποτ. Ο τον Τροίης πόλεμον σελίδεσσιν χαράξας…»
Ο δε Κικέρων στο έργο του De Oratore γράφει Pisistratus,primus Homeri libros confuses antea,sic disposuisse…ut nunc habemus..δηλ. Ο Πεισίστρατος πρώτος συνήθροισε τα βιβλία του Ομήρου που ήσαν μέχρι τότε ανακατωμένα και έτσι τα έχουμε.
Ο λατίνος ιστορικός Τάκιτος επίσης λέει Arcade ab Evandro dedicerun litteras et forma litteris Latinis δηλαδή Οι Αρκάδες από τον Εύανδρο έφεραν τα γράμματα και τη γραφή στους Λατίνους. Ο Εύανδρος τοποθετείται στα μέσα της Β΄χιλιετίας π.χ. δηλαδή πριν από τη μεταφορά του Χαλκιδικού αλφαβήτου στη Δύση.
Ο Απολλόδωρος μας γνωρίζει ότι η Οίαξ, κατά τον Τρωικό πόλεμο έγραψε την είδηση του θανάτου του αδελφού του , του Παλαμήδη, πάνω σε πηδάλιο που τα θαλάσσια ρεύματα μετέφεραν στον πατέρα τους τον Ναύπλιο.Επίσης ο Παλαμήδης κατεδικάσθη, ως ελθών σε προδοτική συνεννόηση με τους Τρώες με βάση μία πλαστή επιστολή. Ο Ευριπίδης στην Ιφιγένεια εν Αυλίδι, παρουσιάζει τον Αγαμέμνοντα να γράφει, να σβήνει και να ξαναγράφει, μέχρι να συντάξει με εύσχημο τρόπο την επιστολή με την οποία θα καλούσε την κόρη του Ιφιγένεια για τη θυσία.Ο Γέροντας υπηρέτης του παρατηρεί « Εσύ ύψωσες το φως του λυχναριού και γράφεις αυτό το γράμμα που το κρατείς ακόμη στα χέρια σου και σβήνεις πάλι τα γραμμένα και το σφραγίζεις και πάλι το ανοίγεις και το πετάς κατά γης χύνοντας δάκρυα..» και ο Αγαμέμνων απαντά « λόγω φράσω σοι πάντα ταγγεγραμμένα « και εν δέλτου πτυχαίς γράψας έπεμψα»
Αρχαϊκή γραφή σε επιτύμβια πλάκα της Θήρας. Δείχνει το "ΚΗ" στη θέση του "Χ", και το "Ϻ" στη θέση του "Σ". Περιέχει τα εξής ονόματα: ΡΕΚϺΑΝΟΡ" (Ρηξάνωρ),
ΑΡΚΗΑΓΕΤΑϺ (Ἀρχαγέτας),
ΠΡΟΚΛΕϺ (Πρόκλης),
ΚΛΕΑΓΟΡΑϺ (Κλεαγόρας),
ΠΕΡΑΙΕΥϺ (Περαίευς).
Στην Βιέννη, σε ξύλινες πινακίδες σώζεται ένα εδάφιο της Εκάλης του Καλλίμαχου, και απόσπασμα του Σοφοκλέους όπου ο Αγαμέμνων διατάζει να του διαβάσουν από μία πινακίδα των κατάλογο των Ελλήνων Αρχηγών. Αλλά και στις Τραχίνιες αναφέρεται ότι ο Ηρακλής φεύγοντας από το σπίτι του αφήνει « δέλτον εγγεγραμμένη» περιέχουσα ξυνθήματα (μηνύματα).
Ο Θησέας στον Ιππόλυτο του Ευριπίδη αποσφραγίζει την επιστολή που του άφησε η Φαίδρα πριν απαγχονισθεί.
Στην ΄Αλκηστη ο Ευριπίδης αναφέρει ότι ο Ορφεύς είχε ήδη καταγράψει τη διδασκαλία του σε θρακιώτικες πινακίδες « Εν σανίσι Θρήσσαις» και ο Διόδωρος μας λέει ότι ο Ορφεύς ….χρήσασθαι τοις Πελασγικοίς γράμμασι τον Ορφέα,και Προπανίδην και Ομήρου διδάσκαλον».
Ο Αλκιδάμας επίσης «γράμματα μεν δη πρώτος Ορφεύς εξήνεγκε παρά Μουσών μαθών…..»
Ο Παυσανίας διαβεβαιώνει Βοιωτ.31,4 ,ότι οι Βοιωτοί του έδειξαν φθαρμένη από το χρόνο μολύβδινη πλάκα με τα έργα του Ησιόδου «μόλυβδον εδείκνυσαν υπό του χρόνου λελυμασμένον, εγγέγραπται δε αυτώ τα ΄Εργα».
Ο Πλούταρχος στο Βίον Θησέως αναφέρει ότι ο Θησέας λόγω θαλασσοταραχής απεβίβασε στην Κύπρο την ΄εγκυο Αριάδνη και ο ίδιος έσπευσε στο πλοίο του. Οι Κύπριες γυναίκες επειδή η Αριάδνη στενοχωριόταν λόγω της απουσίας του Θησέως της έφερναν «γράμματα πλαστά, ως του Θησέως γράφοντος αυτή»
Ο Αισχύλος στους Επτά επί θήβας καταγράφει σε ποια πύλη εκληρώθη να επιτεθεί καθένας από τους αρχηγούς αναφέροντας ότι στις σημαίες τους υπήρχαν και επιγραφές με μηνύματα απειλητικά προς τους πολιορκημένους «γραμμάτων εν ξυλλαβαίς , ως ουδ΄αν ΄Αρης εκβάλοι πυργωμάτων»΄
Ο Πολύαινος αφηγείται ότι ο Σίσυφος, πάππος του Οδυσσέως, επειδή ο Αυτόλυκος του έκλεπτε τας βόας ενέτηξε εις την χηλήν των βοών λειωμένο μολύβι όπου εχάραξε γράμματα εκτυπούντα «ΑΥΤΟΛΥΚΟΣ ΕΚΛΕΨΕ» κατηγορούντα εις τους γείτονας την Αυτολύκου κλοπήν.
Η κατά Κάδμον και Δαναόν γραμματική επί τε των Τρωικών ησκείτο , ως Δίκτυς εν ταις εφημερίσι φησί και μέχρι των Ευκλείδου του άρξαντος μετά ταύτα , διέμεινε χρόνων…..δηλ μέχρι το 403 π.χ.Syriani Sopatri 4.42.13.
O Aισχύλος αποδίδει γράμματα και αριθμούς εις τον Προμηθέα, ο οποίος συμβολίζει γενικά τον Ελληνικό Πολιτισμό. «Και μην αριθμόν,έξοχον σοφισμάτων, εξηύρον αυτοίς ,γραμμάτων τε συνθέσεις μνήμην απάντων» Προμηθ.Δεσμ.459.
(συνεχίζεται)
O Λουκιανός στη «Δίκη φωνηέντων» επισημαίνει ότι πρέπει τα κάθε γράμμα «μένειν εφ΄ης τάξεως τετύχηκε».Διότι ο « πρώτος τους νόμους διατυπώσας»καθώρισε την ποιότητα και τη δύναμη του καθενός καθώς και ποιο θα είναι πρώτο και ποιο δεύτερο.
Στο Κρατύλο δε του Πλάτωνος διαβάζουμε « Τα προσήκοντα δει αυτό γράμματα έχειν» δηλαδή πρέπει να έχει τα κατάλληλα τα αρμόζοντα γράμματα δια να κείται καλώς το όνομα.
Διότι το όνομα είναι μίμησης όπως και η ζωγραφική « έστι δε που και το όνομα μίμημα, ώσπερ το ζωγράφημα».Γίνεται λοιπόν φανερό ότι τόσο τα σχήματα όσο και οι ονομασίες των γραμμάτων έχουν βαθειά συνάφεια με την ετυμολογία αρχαιοτάτων ελληνικών λέξεων.
Η κάθε ελληνική πόλεις κράτος, διέθετε τη δική της διάλεκτο και έτσι έχουμε 4 κύριες ομάδες ελληνικής γλώσσας. ΑΡΚΑΔΟΚΥΠΡΙΑΚΗ<ΑΙΟΛΙΚΗ<ΔΩΡΙΚΗ και ΙΩΝΙΚΗ-ΑΤΤΙΚΗ.
Η Αιολική και Δωρική μοιάζουν μεταξύ τους όπως λέει και ο Στράβων «την δε Δωρίδα τη Αιολίδη ομοίαν».
΄Ολες αυτές οι διάλεκτοι ήταν κατανοητές από όλους τους ΄Ελληνες τελικώς όμως η Ιωνική – Αττική εκάλυψε τις άλλες φωνές και δημιουργήθηκε κοινή γλώσσα η Ιωνική.
΄Όπως ακριβώς με τις διαλέκτους έτσι και η κάθε πόλη διέθετε το δικό της αλφάβητο με πολύ μικρές παραλλαγές από τα άλλα. Το Κορινθιακό διέθετε 25 γράμματα όπως και το Χαλκιδικό και της Μιλήτου το δε Κρητικό 21.
Το σημερινό ελληνικό αλφάβητο είναι το επικρατήσαν ιωνικό-αττικό και το διδάσκουμε ονομάζοντας τα γράμματα ,όπως τα αναφέρει ο Αθηναίος εις τους «Δειπνοσοφιστάς» «Βήτα ΄Αλφα ΒΑ, Βήτα ΄Ητα ΒΗ, Βήτα Ιώτα ΒΙ…»
Το Ιωνικό αλφάβητο είχε αρχικά 27 γράμματα, 3 από τα οποία απεβληθησαν το 403 π.χ επί άρχοντος Αθηνών Ευκλείδου με την εισήγηση του Αρχίνου. Τα γράμματα που αφαιρέθηκαν είναι το δίγαμμα «F) το κόππα .και το σαμπί.
Τα γράμματα εγράφοντο κεφαλαία. Η μικρογράμματη γραφή, που αλλοιώνει τον αρχέγονο συμβολισμό τους ο οποίος ήταν απόλυτα σύμφωνος με το σχήμα τους, αναπτύχθηκε αργότερα στους Ελληνιστικούς χρόνους, οπόπτε λόγω της πληθωρικής παραγωγής των χειρογράφων, οι αντιγραφείς άρχισαν να στρογγυλεύουν τις γωνίες και να αλλοιώνουν το γεωμετρικό τους σχήμα, το οποίο είχε επιμεληθή ο Πυθαγόρας. «Πυθαγόρας του κάλλους αυτών επεμελήθη, εκ της κατά γεωμετρικόν γραμμής, ρυθμίσας αυτά γωνίαις και περιφερείαις και ευθείαις….»Σχόλια εις Διονύσιον τον Πράκα..
Α
ΕΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟ ΜΕΓΑ « ΄Αλφα το στοιχείον, παρά το άλφω το ευρίσκω. Πρώτον γαρ των άλλων στοιχείων ευρέθη…..Αλφηστής , ο άνθρωπος παρά το αλφείν. Μόνος γάρ ο άνθρωπος ευρετικός εστί.
Ησύχιος ΄Αλφή η τιμή και άλφα το στοιχείον.
Αλφώ= ευρίσκω, διανοούμαι
Άλφω=ωφελώ
Αλφάζω=επινοώ
Αλφάνω ή αλφαίνω=προσπορίζομαι, κτώμαι , φέρω, ευρίσκω.
Στα ιδεογράμματα το άλφα συμβολίζεται με το σχήμα ενός ανθρώπου.
Ο Πλούταρχος επεξηγεί ότι το άλφα τίθεται πρώτον επειδή «φύσει» εκ των ενάρθρων, εκφέρεται με απλό άνοιγμα του στόματος και εκπνοήν. «τα νήπια
ταύτηνπρώτην αφιέναι φωνήν….Γι αυτό αρχίζουν από άλφα οι λέξεις ανοίγω,αλαλάζω, αίω, αυλώ, άδω, αίρω……
Οι σημιτοφοίνικες όμως αδυνατώντας να κατανοήσουν αυτά ονόμασαν το άλφα άλεφ= από το αλφή=κτήσις, περιουσία και του έδωσαν την έννοια του βοδιού με συνεκδοχή του αλφαίνω + βους.
Β
Ετ.Μέγα, Βήτα, το στοιχείον, ότι δευτέραν έχον τάξιν, επιβέβηκεν των λοιπών.
Βητός=βατός, διαβατός
Βηταρμός, εκ του βαίνω + αρμός= έρρυθμον βήμα.
Δια του Βήτα εκφράζεται γενικώς η βοή και ο ισχυρότερος των ανέμων, ο βορέας. Βορέας και βοή πνέοντος ανέμου δύνανται να εκληφθούν και ως αίτιον κινήσεως, όθεν βαίνω, βαδίζω, βάσις =βάδισις, αλλά και πορεία, εκ του πόρος «θαλάσσιον πέρασμα».Γι΄αυτό δεν είναι τυχαίο που το σχήμα Β ενθυμίζει ιστόν με αναπεπταμένα ιστία, δηλ. με φουσκωμένα πανιά. ΄Οθεν Β.Β.Β..= κινητήριος δύναμις.
Επίσης βάρος, διότι βαρύς είναι ο δυσκόλως αιρόμενος, όθεν δια βογγητού προσπάθεια άρσεως. Υπάρχουν όμως και λέξεις οι οποίες φαινομενικώς αρχίζουν από Β.Στην ουσία αυτό το Β είναι το παλαιόν δίγαμμα, πχ. βία Fiα,βίος Fioς…
Γ
Ετυμ.Μέγα «Γάμα το στοιχείο παρά το αμάν την γην, το θερίζειν.Δρεπανώδες γαρα εστίν ώ = γι΄αυτό και ο τύπος του γράμματος όμοιος εστί.
Το σχήμα του γράμματος φανερώνει αρχέγονο ξύλινο εργαλείο με το οποίο ο άνθρωπος εχάραξε, εσκάλισε τη γή. Κατά την χάραξιν αυτή ακούστηκε και ο ήχος του Γ….Γ…
Ύνις (γυνί) είναι το σίδηρον εις το άκρον του αρότρου, το τέμνον την γην (σύροντι..ύνιν)
Γύης είναι το κεκαμμένον ξύλον του αρότρου όπου προσηρμόζετο η ύνις. Συνεκδοχικώς Γύαι είναι τα χωράφια, οι Γαίοι και τελικώς η Γη, αλλά και η Γυνή η οποία Γεννά όπως η Γή .Η κοιλία της γυναικός απεκαλείτο και άρουρα= καλλιεργήσιμη γη, δεχόμενη τον γόνον. Γνύθος = όρυγμα.
Το κεκαμμένο αυτό εργαλείο εχρησίμευσε αργότερα και για τη χάραξη της γραφής εικόνων και γραμμάτων.
Επίσης η γωνία είναι ακριβώς δύο συναντώμενες ευθείες. Το γόνυ μας Γναμπτόμενον , =καμπτόμενον , το ίδιο.
(συνεχίζεται)
Στο Κρατύλο δε του Πλάτωνος διαβάζουμε « Τα προσήκοντα δει αυτό γράμματα έχειν» δηλαδή πρέπει να έχει τα κατάλληλα τα αρμόζοντα γράμματα δια να κείται καλώς το όνομα.
Διότι το όνομα είναι μίμησης όπως και η ζωγραφική « έστι δε που και το όνομα μίμημα, ώσπερ το ζωγράφημα».Γίνεται λοιπόν φανερό ότι τόσο τα σχήματα όσο και οι ονομασίες των γραμμάτων έχουν βαθειά συνάφεια με την ετυμολογία αρχαιοτάτων ελληνικών λέξεων.
Η κάθε ελληνική πόλεις κράτος, διέθετε τη δική της διάλεκτο και έτσι έχουμε 4 κύριες ομάδες ελληνικής γλώσσας. ΑΡΚΑΔΟΚΥΠΡΙΑΚΗ<ΑΙΟΛΙΚΗ<ΔΩΡΙΚΗ και ΙΩΝΙΚΗ-ΑΤΤΙΚΗ.
Η Αιολική και Δωρική μοιάζουν μεταξύ τους όπως λέει και ο Στράβων «την δε Δωρίδα τη Αιολίδη ομοίαν».
΄Ολες αυτές οι διάλεκτοι ήταν κατανοητές από όλους τους ΄Ελληνες τελικώς όμως η Ιωνική – Αττική εκάλυψε τις άλλες φωνές και δημιουργήθηκε κοινή γλώσσα η Ιωνική.
΄Όπως ακριβώς με τις διαλέκτους έτσι και η κάθε πόλη διέθετε το δικό της αλφάβητο με πολύ μικρές παραλλαγές από τα άλλα. Το Κορινθιακό διέθετε 25 γράμματα όπως και το Χαλκιδικό και της Μιλήτου το δε Κρητικό 21.
Το σημερινό ελληνικό αλφάβητο είναι το επικρατήσαν ιωνικό-αττικό και το διδάσκουμε ονομάζοντας τα γράμματα ,όπως τα αναφέρει ο Αθηναίος εις τους «Δειπνοσοφιστάς» «Βήτα ΄Αλφα ΒΑ, Βήτα ΄Ητα ΒΗ, Βήτα Ιώτα ΒΙ…»
Το Ιωνικό αλφάβητο είχε αρχικά 27 γράμματα, 3 από τα οποία απεβληθησαν το 403 π.χ επί άρχοντος Αθηνών Ευκλείδου με την εισήγηση του Αρχίνου. Τα γράμματα που αφαιρέθηκαν είναι το δίγαμμα «F) το κόππα .και το σαμπί.
Τα γράμματα εγράφοντο κεφαλαία. Η μικρογράμματη γραφή, που αλλοιώνει τον αρχέγονο συμβολισμό τους ο οποίος ήταν απόλυτα σύμφωνος με το σχήμα τους, αναπτύχθηκε αργότερα στους Ελληνιστικούς χρόνους, οπόπτε λόγω της πληθωρικής παραγωγής των χειρογράφων, οι αντιγραφείς άρχισαν να στρογγυλεύουν τις γωνίες και να αλλοιώνουν το γεωμετρικό τους σχήμα, το οποίο είχε επιμεληθή ο Πυθαγόρας. «Πυθαγόρας του κάλλους αυτών επεμελήθη, εκ της κατά γεωμετρικόν γραμμής, ρυθμίσας αυτά γωνίαις και περιφερείαις και ευθείαις….»Σχόλια εις Διονύσιον τον Πράκα..
Α
ΕΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟ ΜΕΓΑ « ΄Αλφα το στοιχείον, παρά το άλφω το ευρίσκω. Πρώτον γαρ των άλλων στοιχείων ευρέθη…..Αλφηστής , ο άνθρωπος παρά το αλφείν. Μόνος γάρ ο άνθρωπος ευρετικός εστί.
Ησύχιος ΄Αλφή η τιμή και άλφα το στοιχείον.
Αλφώ= ευρίσκω, διανοούμαι
Άλφω=ωφελώ
Αλφάζω=επινοώ
Αλφάνω ή αλφαίνω=προσπορίζομαι, κτώμαι , φέρω, ευρίσκω.
Στα ιδεογράμματα το άλφα συμβολίζεται με το σχήμα ενός ανθρώπου.
Ο Πλούταρχος επεξηγεί ότι το άλφα τίθεται πρώτον επειδή «φύσει» εκ των ενάρθρων, εκφέρεται με απλό άνοιγμα του στόματος και εκπνοήν. «τα νήπια
ταύτηνπρώτην αφιέναι φωνήν….Γι αυτό αρχίζουν από άλφα οι λέξεις ανοίγω,αλαλάζω, αίω, αυλώ, άδω, αίρω……
Οι σημιτοφοίνικες όμως αδυνατώντας να κατανοήσουν αυτά ονόμασαν το άλφα άλεφ= από το αλφή=κτήσις, περιουσία και του έδωσαν την έννοια του βοδιού με συνεκδοχή του αλφαίνω + βους.
Β
Ετ.Μέγα, Βήτα, το στοιχείον, ότι δευτέραν έχον τάξιν, επιβέβηκεν των λοιπών.
Βητός=βατός, διαβατός
Βηταρμός, εκ του βαίνω + αρμός= έρρυθμον βήμα.
Δια του Βήτα εκφράζεται γενικώς η βοή και ο ισχυρότερος των ανέμων, ο βορέας. Βορέας και βοή πνέοντος ανέμου δύνανται να εκληφθούν και ως αίτιον κινήσεως, όθεν βαίνω, βαδίζω, βάσις =βάδισις, αλλά και πορεία, εκ του πόρος «θαλάσσιον πέρασμα».Γι΄αυτό δεν είναι τυχαίο που το σχήμα Β ενθυμίζει ιστόν με αναπεπταμένα ιστία, δηλ. με φουσκωμένα πανιά. ΄Οθεν Β.Β.Β..= κινητήριος δύναμις.
Επίσης βάρος, διότι βαρύς είναι ο δυσκόλως αιρόμενος, όθεν δια βογγητού προσπάθεια άρσεως. Υπάρχουν όμως και λέξεις οι οποίες φαινομενικώς αρχίζουν από Β.Στην ουσία αυτό το Β είναι το παλαιόν δίγαμμα, πχ. βία Fiα,βίος Fioς…
Γ
Ετυμ.Μέγα «Γάμα το στοιχείο παρά το αμάν την γην, το θερίζειν.Δρεπανώδες γαρα εστίν ώ = γι΄αυτό και ο τύπος του γράμματος όμοιος εστί.
Το σχήμα του γράμματος φανερώνει αρχέγονο ξύλινο εργαλείο με το οποίο ο άνθρωπος εχάραξε, εσκάλισε τη γή. Κατά την χάραξιν αυτή ακούστηκε και ο ήχος του Γ….Γ…
Ύνις (γυνί) είναι το σίδηρον εις το άκρον του αρότρου, το τέμνον την γην (σύροντι..ύνιν)
Γύης είναι το κεκαμμένον ξύλον του αρότρου όπου προσηρμόζετο η ύνις. Συνεκδοχικώς Γύαι είναι τα χωράφια, οι Γαίοι και τελικώς η Γη, αλλά και η Γυνή η οποία Γεννά όπως η Γή .Η κοιλία της γυναικός απεκαλείτο και άρουρα= καλλιεργήσιμη γη, δεχόμενη τον γόνον. Γνύθος = όρυγμα.
Το κεκαμμένο αυτό εργαλείο εχρησίμευσε αργότερα και για τη χάραξη της γραφής εικόνων και γραμμάτων.
Επίσης η γωνία είναι ακριβώς δύο συναντώμενες ευθείες. Το γόνυ μας Γναμπτόμενον , =καμπτόμενον , το ίδιο.
(συνεχίζεται)
Δ
ο δέλτα είναι το μόνο γράμμα που δεν αναλύεται στο μέγα ετυμολογικό. Προέρχεται από τη γραμμική γραφή. Συμβολίζει προφανώς και τον παραγόμενο ήχο,δούπον υπό του δελτοειδούς πελέκεως. Ο Πλάτων στον Κρατύλο μιλά για τη δύναμη της του δέλτα συμπιέσεως. Εκφράζει Δύναμη και διαθέτει σταθερότητο σχήμα, ως δρυς,δένδρον δασύς, δίος ,δεσμός, δώμα,Τ δόρυ,δούρειος, δαν ,δαίω,δάκνω,δαμάζω,δείδω(φοβούμαι) , δύω (βυθίζω), (βλάπτω εξ΄ου δηλητήριον),δέλεαρ, δόλος, δελήτιον (δόλωμα),δέρω(γδέρνω),δράττω, δρέπανον….
Τα σχόλια Vaticana αναφέρουν ότι το δέλτα «Διάρτιον εστί) δηλαδή ισόπλευρον.
[b]Ε
΄Εψιλον το στοιχείον παρά την επέκτασιν την εις μέσον και την κυκλοτερή. Το μεν…κυκλοτερές και πέριξ, του όντος αιώνος μιμείται τα πέριξ, το δε εις μέσον μακρόν έχον, την επέκτασιν του αιώνος.
Την επέκτασιν του αιώνος…. Από το εδώ έως εκεί…ελαύνει, έλπεται, επλίζει, Εώς (αυγή).Δεν είναι τυχαίο ότι φωνάζουμε από απόστασιν Ε….δεν είναι τυχαίο που η συλλαβική αύξησι του παρατατικού και αορίστου είναι Ε, λύω, έλυον, έλυσα, παιδεύω, επαίδευον, επαίδευσα. Η αύξησις δηλοί το παρελθόν *γραμ. Τζαρτζάνου
΄Ερα = γή, έργον , ερωή= ορμή, ΄Ερως…Επίσης προθέσεις και σύνδεσμοι τόπου και χρόνου σημαντικά΄, ΄εν, ει , εάν, επί, εκ εις ,ες, εσω, εσμί=ειμί, εις, ο ένας , ο πορευόμενος μόνος….εγώ…Ε= προσωπική αντωμία τρίτου προσώπου εαυτός, ενέργεια.
F
Το δίγαμμα οφείλει το όνομά τους εις το σχήμα του, το οποίον προσομοιάζει εις διπλούν γάμμα, Υπάρχει και στις πινακίδες της συλλαβικής γραμμικής β, όπως πχ.F Ι-ΡΙ-ΖΑ, FΡΙΖΑ,ΡΙΖΑ, FΟΙΝΟΣ –ΟΙΝΟΣ. Αφαιρέθηκε από το ιωνικό αττικό αλφάβητο το 403 πχ επί άρχοντος Ευκλείδου.
Ετίθετο στην αρχήν όσων λέξεων ήρχιζαν από ρ ( Fράκος, Fρόδον,F ράδιος, Fόθεν, ή από φωνήεν, Fάναξ,Fέργον, Fεκαστος, Fοίκος κλπ.
Συχνά ετίθετο και εις το μέσον λέξεως όπου όταν αφηρέθη, αντικατεστάθη από το ύψιλον ναF ς , ναύτης, α Fς ,αυς,κλπ.
Η προφορά του ήτο άλλοτε ως ελαφρύ β ή φ άλλοτε γ ,άλλοτε δ.Διετηρήθη στο χαλκιδικό αλφάβητο το οποίο υιοθετήθηκε από τους λατίνους και διεδόθη στην δύσιν ως λατινικόν. Παραμένει μέχρι σήμερα στην θέση του A,B,C,D,E,F……
Z
Ζήτα το στοιχείον υπό του Ζήτου του Βορεόυ, ού μεμνηται Απολλώνιος.
Ζήτης υιός του Βορέου και Ωρειθυίας, Αργοναύτης. Το γράμμα Ζ αναλύεται σε Σ και Δ, όθεν Συριγμός και Δούπος .
Γράφει σχετικός ο Αριστοτέλης.
Οι μεν το ζα εκ του σ και δ και α φασίν είναι, οι δε τινες έτερον φθόγγον φασίν είναι και ουδένα των γνωρίμων.
Δια τουσχήματός του δυνατόν να συμβολίζει την γεφύρωσιν δύο αντικρυστών άκρων, όθεν ζεύγνυμι( ζεύγος, ζυγός, ζυγίται= οι κωπηλάται της μεσαίας σειράς της τριήρους.
Ο Πλάτων το χαρακτηρίζει γράμμα πενευματώδες. ΄Οθεν βασικές λέξεις, ζωή, ζω, ζέω, Ζεύς….
[/b][/b]
ο δέλτα είναι το μόνο γράμμα που δεν αναλύεται στο μέγα ετυμολογικό. Προέρχεται από τη γραμμική γραφή. Συμβολίζει προφανώς και τον παραγόμενο ήχο,δούπον υπό του δελτοειδούς πελέκεως. Ο Πλάτων στον Κρατύλο μιλά για τη δύναμη της του δέλτα συμπιέσεως. Εκφράζει Δύναμη και διαθέτει σταθερότητο σχήμα, ως δρυς,δένδρον δασύς, δίος ,δεσμός, δώμα,Τ δόρυ,δούρειος, δαν ,δαίω,δάκνω,δαμάζω,δείδω(φοβούμαι) , δύω (βυθίζω), (βλάπτω εξ΄ου δηλητήριον),δέλεαρ, δόλος, δελήτιον (δόλωμα),δέρω(γδέρνω),δράττω, δρέπανον….
Τα σχόλια Vaticana αναφέρουν ότι το δέλτα «Διάρτιον εστί) δηλαδή ισόπλευρον.
[b]Ε
΄Εψιλον το στοιχείον παρά την επέκτασιν την εις μέσον και την κυκλοτερή. Το μεν…κυκλοτερές και πέριξ, του όντος αιώνος μιμείται τα πέριξ, το δε εις μέσον μακρόν έχον, την επέκτασιν του αιώνος.
Την επέκτασιν του αιώνος…. Από το εδώ έως εκεί…ελαύνει, έλπεται, επλίζει, Εώς (αυγή).Δεν είναι τυχαίο ότι φωνάζουμε από απόστασιν Ε….δεν είναι τυχαίο που η συλλαβική αύξησι του παρατατικού και αορίστου είναι Ε, λύω, έλυον, έλυσα, παιδεύω, επαίδευον, επαίδευσα. Η αύξησις δηλοί το παρελθόν *γραμ. Τζαρτζάνου
΄Ερα = γή, έργον , ερωή= ορμή, ΄Ερως…Επίσης προθέσεις και σύνδεσμοι τόπου και χρόνου σημαντικά΄, ΄εν, ει , εάν, επί, εκ εις ,ες, εσω, εσμί=ειμί, εις, ο ένας , ο πορευόμενος μόνος….εγώ…Ε= προσωπική αντωμία τρίτου προσώπου εαυτός, ενέργεια.
F
Το δίγαμμα οφείλει το όνομά τους εις το σχήμα του, το οποίον προσομοιάζει εις διπλούν γάμμα, Υπάρχει και στις πινακίδες της συλλαβικής γραμμικής β, όπως πχ.F Ι-ΡΙ-ΖΑ, FΡΙΖΑ,ΡΙΖΑ, FΟΙΝΟΣ –ΟΙΝΟΣ. Αφαιρέθηκε από το ιωνικό αττικό αλφάβητο το 403 πχ επί άρχοντος Ευκλείδου.
Ετίθετο στην αρχήν όσων λέξεων ήρχιζαν από ρ ( Fράκος, Fρόδον,F ράδιος, Fόθεν, ή από φωνήεν, Fάναξ,Fέργον, Fεκαστος, Fοίκος κλπ.
Συχνά ετίθετο και εις το μέσον λέξεως όπου όταν αφηρέθη, αντικατεστάθη από το ύψιλον ναF ς , ναύτης, α Fς ,αυς,κλπ.
Η προφορά του ήτο άλλοτε ως ελαφρύ β ή φ άλλοτε γ ,άλλοτε δ.Διετηρήθη στο χαλκιδικό αλφάβητο το οποίο υιοθετήθηκε από τους λατίνους και διεδόθη στην δύσιν ως λατινικόν. Παραμένει μέχρι σήμερα στην θέση του A,B,C,D,E,F……
Z
Ζήτα το στοιχείον υπό του Ζήτου του Βορεόυ, ού μεμνηται Απολλώνιος.
Ζήτης υιός του Βορέου και Ωρειθυίας, Αργοναύτης. Το γράμμα Ζ αναλύεται σε Σ και Δ, όθεν Συριγμός και Δούπος .
Γράφει σχετικός ο Αριστοτέλης.
Οι μεν το ζα εκ του σ και δ και α φασίν είναι, οι δε τινες έτερον φθόγγον φασίν είναι και ουδένα των γνωρίμων.
Δια τουσχήματός του δυνατόν να συμβολίζει την γεφύρωσιν δύο αντικρυστών άκρων, όθεν ζεύγνυμι( ζεύγος, ζυγός, ζυγίται= οι κωπηλάται της μεσαίας σειράς της τριήρους.
Ο Πλάτων το χαρακτηρίζει γράμμα πενευματώδες. ΄Οθεν βασικές λέξεις, ζωή, ζω, ζέω, Ζεύς….
[/b][/b]
H
Eτυμολογικό Μέγα « ΄Ητα εκ του Η και Τα έχειν το χαρακτήρα του στοιχείου. Ηνίκα γαρ πλάγιον τεθή, ευρήσεις Ταυ, ει δε από πρώτης γραμμής του ήτα βαρείαν δώσει, δια της μέσω γραμμής, το ήτα ευρήσεις ΄Αλφα»
Κρατύλος Πλάτωνος « Το άλφα τω μεγάλω απέδωκε, και τω μήκει το ήτα, ότι μεγάλα τα γράμματα»
Το ήτα είναι μακροφωνία τόσο του άλφα όσο και του έψιλον, το δε σχήμα του μεταλλαγή του σχήματος του Α, κατά το Ε.Μ μήτηρ-μάτερ, ηδύς-αδύς κ.ο.κ
Αρχικώς καθώριζε την δασείαν πνοήν, ό,τι σήμερα ονομάζουμε δασεία ΗΕΛΛΑΣ,ΗΑΡΜΟΝΙΑ ,Εις τα μεταευκλείδια αλφάβητα καθώρισε το μακρόν έψιλον ή και το ει. Ου γαρ ήτα εχρώμεθα αλλά ει το παλαιόν ( όχι το Η αλλά το ΕΙ εχρησιμοποιούσαμε κατά το παρελθόν) Πλατ.Κρατύλος.
[b]Θ
Ετυμολογικόν Μέγα, «Θήτα το στοιχείον, παρά το την θέσιν του παντός μιμείσθαι , ήτοι του ουρανού το κυκλοτερές έχον και τον δια μέσον άξονα»
Το θήτα το κυκλοτερές με τις μικρές αλλά χαρακτηριστικές διαφορές του, δεν μιμείται μόνο την θέσιν του παντός .Ο τύπος Θ ενθυμίζει οφθαλμόν. Οθεν, Θέα, Θεώμαι, Θαυμάζω, Θεός….Ενθυμίζει επίσης τον γυναικείον μαστόν , εξ΄ου Θάω=θηλάζω, θηλή, θήλυ…
«Το δε θήλυ, από της θηλής φαίνεται επωνομάσθη )Πλατ. Κρατύλος.
Ταυτόχρονα όμως στον τύπο που εικονίζεται ως κύκλος με σταυρό εσωτερικά, θυμίζει τροχό, οπότε θέω=τρέχω. Είναι άξιον παρατηρήσεως ότι έω σημαίνει πορεύομαι .΄Αρα θέω = δια τροχού πορεύομαι, όθεν τρέχω… άλλως θρέχω.
Ο ΄ Ομηρος έχει Θρέξας=τρέξας. Θοός σημαίνει ταυχύς. Θως είναι το τσακάλι και θπρώσκω σημαίνει ορμώ.
Ι
«Ιώτα το στοιχείον παρά το ιόν των ιοβόλων ζώων, ως πως γαρ ιός εις ορθόν βαδίζει ω και πέπρωται, ούτω και η τούτου γραφή ορθή ούσα, ιώτα καλείν ή από των ιδών των βελών (ιός=βέλος) Μέγα Ετυμολογικό
Πλάτωνος Κρατύλος « Τω δε αυ ιώτα προς τα λεπτά πάντα, ο δη μάλιστα δια πάντων ίοι αν. Δια ταύτα το ιέναι και το ιέσθαι δια του ιώτα απομιμείται…»
Δηλ. Το δε ιώτα πάλι, χρησιμοποιείται για όλα τα λεπτά τα οποία μάλιστα θα ήδύναντο να διέρχωνται δια μέσου των πάντων. Γι΄αυτό το ιέναι = πορεύεσθαι και το ίεσθαι= ρίπτεσθαι, δια του ιώτα απομιμούνται.
Π.χ ίημι=ρίπτω, ιθύς, ιστός,ικνούμαι, ιάπτω,ιαίνω, και πλείστα εξ΄αυτών παράγωγα, πολλές φορές ελαφρώς αλλοιωμένα ώστε να μην ανιχνεύειται η αρχική ρίζα Ι.
Γραμμική Β= βέλος.
Κ
Ετυμολογικό Μέγα « Κάππα το στοιχείον, κάππα τι ον, το έχον όπα, ο έστι φωνήν. Τα δε ψιλά υπό κάτω της γλώττης έχει την προφοράν της φωνής».
ΤΟ σχήμα του Κ, όλο κάμψεις και γωνίες, αποτυπώνει την έννοιαν του Κόπτω= κτυπώ και της Κάμψεως. Προφανώς ηχοποίητον εκ του ήχου Κουπ…
Το συλλαβόγραμμα ΚΙ της Γραμμικής Β ενθυμίζει πράγματι την άκρη του πελέκεως.
΄Οθεν εκφράζει κρότους αλλά και δύναμιν, κράτος= εξουσία, κρατώ, κτίζω, κέρας.
Κάρα, κάτω( εκ του ήχου πίμπτοντος αντικειμένου, εξ΄ου το λατιν cado=πίπτω, κείρω= κόπτω, κτείνω , κίνησις, κάλον =ξύλον,κεάζω= κόπτω, κέασε ξύλα, κορμός, κήρυξ, κλείω, κλείς (ηχοποίητα κλπ)
Λ
Ετυμολογικόν Μέγα «Λάμβδα το στοιχείον, οιονεί λάβα τι ον, παρά το λείως βαίνει εν τοις μέτροις, και ασθενές είναι προ το μηκύνειν τας συλλαβάς»,
Πλάτωνος Κρατύλος « Ολισθαίνει μάλιστα εν τω λάβδα η γλώττα…ωνόμασε τα τε λεία και αυτό το ολισθαίνειν και το λιπαρόν και το κολλώδες και τάλλα πάντα τα τοιαύτα.
Και συνεχίζει : όπου επεμβαίνει η του λάβδα δύναμις, απομιμείται το γλισχρόν και το γλυκύ και το γλοιώδες…
Ο Διονύσιος ο Αλικαρνασεύς, αποκαλεί το λάμβδα ως το των ημιφώνων-γραμμάτων γλυκύτατον, ενώ ο Οδ. Ελύτης έχει γράψει γι΄αυτό. «Λ .Πραγματικά βρεγμένο, ίδο βότσαλο» Λειαίνει τους λίθους, λάες,βότσαλα του αιγιαλού, τα λαλάρια, τα οποία λειαινόμενα λαλούν και λέγουν γλυκείαν λαλιάν….ως μουσικήν λύρας….
Ως προς το σχήμα του ενθυμίζει Λαβίδα πρβλ. και τον γραμματικόν τύπον ‘ ζώντες ελάμφθησαν» δηλ. ζωντανοί συνελήφθησαν. Απεικονίζει επίσης τον φωτισμόν προς πάσαν κατέυθυνσιν Λ. εκ της κορυφής, πηγή διοχεομένου φωτός , ρίζα Λυκ..
Εκ του Λυκ- Λυκόφως, Λυκαυγές, Λύχνος,Λαμπρός, Λευκός, Λεύσσω=ορώ κ.τ.τ
Eτυμολογικό Μέγα « ΄Ητα εκ του Η και Τα έχειν το χαρακτήρα του στοιχείου. Ηνίκα γαρ πλάγιον τεθή, ευρήσεις Ταυ, ει δε από πρώτης γραμμής του ήτα βαρείαν δώσει, δια της μέσω γραμμής, το ήτα ευρήσεις ΄Αλφα»
Κρατύλος Πλάτωνος « Το άλφα τω μεγάλω απέδωκε, και τω μήκει το ήτα, ότι μεγάλα τα γράμματα»
Το ήτα είναι μακροφωνία τόσο του άλφα όσο και του έψιλον, το δε σχήμα του μεταλλαγή του σχήματος του Α, κατά το Ε.Μ μήτηρ-μάτερ, ηδύς-αδύς κ.ο.κ
Αρχικώς καθώριζε την δασείαν πνοήν, ό,τι σήμερα ονομάζουμε δασεία ΗΕΛΛΑΣ,ΗΑΡΜΟΝΙΑ ,Εις τα μεταευκλείδια αλφάβητα καθώρισε το μακρόν έψιλον ή και το ει. Ου γαρ ήτα εχρώμεθα αλλά ει το παλαιόν ( όχι το Η αλλά το ΕΙ εχρησιμοποιούσαμε κατά το παρελθόν) Πλατ.Κρατύλος.
[b]Θ
Ετυμολογικόν Μέγα, «Θήτα το στοιχείον, παρά το την θέσιν του παντός μιμείσθαι , ήτοι του ουρανού το κυκλοτερές έχον και τον δια μέσον άξονα»
Το θήτα το κυκλοτερές με τις μικρές αλλά χαρακτηριστικές διαφορές του, δεν μιμείται μόνο την θέσιν του παντός .Ο τύπος Θ ενθυμίζει οφθαλμόν. Οθεν, Θέα, Θεώμαι, Θαυμάζω, Θεός….Ενθυμίζει επίσης τον γυναικείον μαστόν , εξ΄ου Θάω=θηλάζω, θηλή, θήλυ…
«Το δε θήλυ, από της θηλής φαίνεται επωνομάσθη )Πλατ. Κρατύλος.
Ταυτόχρονα όμως στον τύπο που εικονίζεται ως κύκλος με σταυρό εσωτερικά, θυμίζει τροχό, οπότε θέω=τρέχω. Είναι άξιον παρατηρήσεως ότι έω σημαίνει πορεύομαι .΄Αρα θέω = δια τροχού πορεύομαι, όθεν τρέχω… άλλως θρέχω.
Ο ΄ Ομηρος έχει Θρέξας=τρέξας. Θοός σημαίνει ταυχύς. Θως είναι το τσακάλι και θπρώσκω σημαίνει ορμώ.
Ι
«Ιώτα το στοιχείον παρά το ιόν των ιοβόλων ζώων, ως πως γαρ ιός εις ορθόν βαδίζει ω και πέπρωται, ούτω και η τούτου γραφή ορθή ούσα, ιώτα καλείν ή από των ιδών των βελών (ιός=βέλος) Μέγα Ετυμολογικό
Πλάτωνος Κρατύλος « Τω δε αυ ιώτα προς τα λεπτά πάντα, ο δη μάλιστα δια πάντων ίοι αν. Δια ταύτα το ιέναι και το ιέσθαι δια του ιώτα απομιμείται…»
Δηλ. Το δε ιώτα πάλι, χρησιμοποιείται για όλα τα λεπτά τα οποία μάλιστα θα ήδύναντο να διέρχωνται δια μέσου των πάντων. Γι΄αυτό το ιέναι = πορεύεσθαι και το ίεσθαι= ρίπτεσθαι, δια του ιώτα απομιμούνται.
Π.χ ίημι=ρίπτω, ιθύς, ιστός,ικνούμαι, ιάπτω,ιαίνω, και πλείστα εξ΄αυτών παράγωγα, πολλές φορές ελαφρώς αλλοιωμένα ώστε να μην ανιχνεύειται η αρχική ρίζα Ι.
Γραμμική Β= βέλος.
Κ
Ετυμολογικό Μέγα « Κάππα το στοιχείον, κάππα τι ον, το έχον όπα, ο έστι φωνήν. Τα δε ψιλά υπό κάτω της γλώττης έχει την προφοράν της φωνής».
ΤΟ σχήμα του Κ, όλο κάμψεις και γωνίες, αποτυπώνει την έννοιαν του Κόπτω= κτυπώ και της Κάμψεως. Προφανώς ηχοποίητον εκ του ήχου Κουπ…
Το συλλαβόγραμμα ΚΙ της Γραμμικής Β ενθυμίζει πράγματι την άκρη του πελέκεως.
΄Οθεν εκφράζει κρότους αλλά και δύναμιν, κράτος= εξουσία, κρατώ, κτίζω, κέρας.
Κάρα, κάτω( εκ του ήχου πίμπτοντος αντικειμένου, εξ΄ου το λατιν cado=πίπτω, κείρω= κόπτω, κτείνω , κίνησις, κάλον =ξύλον,κεάζω= κόπτω, κέασε ξύλα, κορμός, κήρυξ, κλείω, κλείς (ηχοποίητα κλπ)
Λ
Ετυμολογικόν Μέγα «Λάμβδα το στοιχείον, οιονεί λάβα τι ον, παρά το λείως βαίνει εν τοις μέτροις, και ασθενές είναι προ το μηκύνειν τας συλλαβάς»,
Πλάτωνος Κρατύλος « Ολισθαίνει μάλιστα εν τω λάβδα η γλώττα…ωνόμασε τα τε λεία και αυτό το ολισθαίνειν και το λιπαρόν και το κολλώδες και τάλλα πάντα τα τοιαύτα.
Και συνεχίζει : όπου επεμβαίνει η του λάβδα δύναμις, απομιμείται το γλισχρόν και το γλυκύ και το γλοιώδες…
Ο Διονύσιος ο Αλικαρνασεύς, αποκαλεί το λάμβδα ως το των ημιφώνων-γραμμάτων γλυκύτατον, ενώ ο Οδ. Ελύτης έχει γράψει γι΄αυτό. «Λ .Πραγματικά βρεγμένο, ίδο βότσαλο» Λειαίνει τους λίθους, λάες,βότσαλα του αιγιαλού, τα λαλάρια, τα οποία λειαινόμενα λαλούν και λέγουν γλυκείαν λαλιάν….ως μουσικήν λύρας….
Ως προς το σχήμα του ενθυμίζει Λαβίδα πρβλ. και τον γραμματικόν τύπον ‘ ζώντες ελάμφθησαν» δηλ. ζωντανοί συνελήφθησαν. Απεικονίζει επίσης τον φωτισμόν προς πάσαν κατέυθυνσιν Λ. εκ της κορυφής, πηγή διοχεομένου φωτός , ρίζα Λυκ..
Εκ του Λυκ- Λυκόφως, Λυκαυγές, Λύχνος,Λαμπρός, Λευκός, Λεύσσω=ορώ κ.τ.τ
Μ
ΕΤΥΜ.ΜΕΓΑ «Μυ το στοιχείον, ότι μυγμόν τινα έχει η τούτου εκφώνησις.Μυγμός δε έστιν ο του μυ ήχος δια του μυκτήρος εξερχόμενος»
Πλ.Κρατ.»Τας δε Μούσας τε και όλως την μουσικήν από του μώσθαι, ως έοικεν, και της ζητήσεώς τε και φιλοσοφίας το όνομα τούτο επωνόμασιν».
Δηλ. Τας δε Μούσας και την μουσικήν γενικώς από του μώσθαι ως φαίνεται ωνόμασε ο σοφός ονοματοθέτης και από την αναζήτησιν και την φιλοσοφίαν..
Βεβαίως ΜΑ και ΜΩ και Μυ είναι αρχέγονοι φθόγγοι και εκ τούτου προφανώς και πρωτίστως ωνόμασται η μάτηρ,μήτηρ.Το ΜΥ προφέρεται περίπου και με κλειστά τα χείλη δια των ρωθώνων συνηχεί, όθεν μύω =κλείω, μυκάομαι-μουγκρίζω, υκός=άφωνος, μουγγός, μύστης , μυστικόν, μυστήριον,μύησις , μύωψ,μύαξ,μυζώ, μύθος= λόγος συμβολικός, κλειστός, μύκης=κομβίον θήκης ξίφους κ.α
Ως προς το μάω-μω= ζητώ, ορμώ, μάτος=ζήτησις, μαζός=μαστός, μάζα=άρτος, μάσσω=μαλάζω… Εκ του μάω και η –μάθησις, μάθημα,μανθάνω,μελέτη, μέλημα, μέλος, μέλλων, μέδομαι=προνοώ, φροντίζω, μήτις=σκέψις, σοφία, μετρώ=μήτις +ρέω
Ν
ΕΤΥΜ. ΜΕΓΑ «Νύ το στοιχείον, ότιν νυγμόν τινά έχει η τούτου εκφώνησις.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΚΡΑΤΥΛΟΣ «Του δε αυ νύ, το έσω αισθόμενος της φωνής, το ένδον και το εντός ωνόμασεν, ως αφομοιών τοις γράμμασι τα έργα…»
Δηλ. Ω προς το νυ, ο ονοματοθέτης. Το έσω αισθανόμενος της φωνής, ωνόμασε το ένδον και το εντός, ως να εξομοιώνη τα έργα προς τα γράμματα.
΄Αρα το γράμμα Ν εξομοιούται προς το Νοώ. Και εγεννήθη ο Νόος ,νους (νιονιό ,το λέει ο λαός).Προφέροντας παρατεταμένα το Νννννν…αισθάνεσαι πράγματι δόνησιν εις τον εγκέφαλο, εσωτερικό κραδασμό.
Σύμφωνα με τα τελευταία πορίσματα της ιατρικής επιστήμης, η εκφορά του φθόγγου Ν συντελεί στο να αποκαθαίρεται το αίμα με επί πλέον εισροή οξυγόνου και αρτιώτερη οξυγόνωση του εγκεφάλου. Αποτέλεσμα: ενισχύεται το «νοείν» η «νόησις».
Το γερμανικό ιατρικό περιοδικό ΡΜ ΜΑGΑΖΙΝΕ(τεύχος Μαρτίου 1996) δημοσιεύει ειδικό αφιέρωμα εις το γράμμα Ν, όπου αναφέρεται ότι εάν κάποιος είναι κουρασμένος, καταπεπονημένος, αυτό έχει ως αποτέλεσμα η ομιλία του να γίνεται περισσότερο ένρινη, με απώτερο ασφαλώς σκοπό την πρόσληψη μεγαλύτερης ποσότητος οξυγόνου. Μεταξύ άλλων γράφει «….ο Γερμανός ομιλεί συχνότερα με τη μύτη απ΄όσο ίσως νομίζει. Αυτό παρατηρείται περισσότερο, όπως ισχυρίζονται τουλάχιστον οι ερευνηταί της γλώσσας, όταν αυτός είναι κουρασμένος, πράγμα που φαίνεται περισσότερο σε μερικές διαλέκτους. Ιδιαιτέρως στον γλωσσικό χώρο της Βαυαρίας πρέπει κάποτε να είχε κυριαρχήσει μία γενική καταπόνησις. Εκεί το Ν υπεισέρχεται σχεδον πλήρως….»
Για ΄αυτό όσες λέξεις έχουν σχέση με νοητικές λειτουργίες, με Νοημοσύνη ,εμπεριέχουν το Ν αλλά και το Μ, κατ΄εξοχήν ένρινα γράμματα. Νούς, αρχικός εστί του λόγου, ο δε λόγος υπηρετικός του Νού (Πλούταρχος)..Νόημα…
Εκ του νοέω =πλέω (= δια της νοήσεως πορεύομαι) Ναύς, από το νέω , το πορεύεσθαι. Ουδέν γαρ ταχύτερον του νοός. ΄Όταν αίξη νόος ανέρος = όταν αρμήση ο νούς του ανδρός (΄Ομηρος) Και αυτός ο νους, χωριστός και απαθής και αμιγής, τη ουσία ων ενέργεια (Αριστοτέλης Περί ψυχής).
Εν + νους – διάνοια : Διάνοια μεν και λόγος ταυτόν. Πλην ο μέν εντός της ψυχής, προς εαυτήν διάλογος άνευ φωνής γιγνόμενος τουτ΄αυτό ημίν επωνομάσθη διάνοια. Το δε γε απ΄εκείνης ρεύμα δια του στόματος ιόν μετά φθόγγου κέκληται λόγος ( διάνοια και λόγος είναι το ίδιο. Πλην ο μεν λόγος ο γιγνόμενος σιωπηλά εντός της ψυχής προς τον εαυτόν της, αυτό ωνομάσθηκε διάνοια. Το δε εξ΄εκείνης ρέυμα το ριπτόμενον δια του στόματος με φωνή, αυτό έχει αποκληθεί λόγος).
Προ+νους- πρόνοια
Από +νους-απόνοια( απόγνωση)
Μετά+νους –μετάνοια(αλλαγή σκέψης)
Υπό+νους- υπόνοια(κρυφή σκέψη)
Παρά+νους- παράνοια ( παρεκτροπή διανοίας)
Εκ του Νοώ-νέω= πλέω,-ναίω= κατοικώ, νάω=ρέω.
Νεύω=κλίνω την κεφαλή προς συγκατάθεσιν, κατανεύω. Ενώ ανανεύω= αρνούμαι.
Νεύσις είναι η συναίνεσις.
Ο νούς λέγεται και νεύς.
Νοώ-νοίσκω-νώσκω και πλεονασμώ του γ-γνώσκω και με διπλασιασμό γι-γνώσκω, παρά το νοώ γίγνεται.
Η γνώμη δωρικά είναι νώμη.
Νωμάω σημαίνει νέμω= μοιράζω. Το +μοιράζειν»,το «μερίζειν» απαιτεί υψηλήν και ακριβή νοητική λειτουγία. Ζευς νέμει και λόγω του ότι και η γη εμοιράσθη και διενεμήθη, το νέμω απέκτησε και την έννοια του αποκτώ, κατέχω (νομή και κατοχή).
Εκ του νέμω-νομός, νόμος, Νέμεσις
Το ρήμα μένω, ή μίμνω καθορίζει αρχικώς το διστάζειν, το συλλογίζεσθαι, το ίστασθαι κατόπιν σκέψεως, σημαίνει ακόμη ευχαριστούμαι και αναμένω, υπομένω,επιμένω, περιμένω.
΄Αρα , άλλο είναι ο μόνος,( ο έχων την ευκαιρία του εμμένειν και συλλογίζεσθαι) και άλλο ο μον-αχός ( ο αισθανόμενος άχος=λύπην) κατά τη διάρκεια του μένειν.
Μένος, σημαίνει δύναμις, ισχύς, πνεύμα, φρόνημα. Οι νεκροί είναι αμενηνά κάρηνα= κεφαλαί άνευ μένους.Μηνύω, σημαίνει φανερώνω, μήνιγξ είναι ο υμήν του εγκεφάλου,ενώ μήνιμα είναι η οργή, η μήνις, συγγενής προς την μανίαν και την μαντικήν.
Μαντική = ένθεος κατάστασις.
Με το συνδυασμό του μ και ν καθορίζεται και η μνήμη (μηνύει ότι μονή εστίν εν τη ψυχή, αλλ΄ου φορά (=κίνησις)Κρατύλος. Και
«ανάμνησις γίνεται όταν τις αφ΄εαυτού εις μνήμην έλθη των παρελθόντων» «αναμιμνήσκεσθαι ουδέν άλλο ζώον δύναται πλην άνθρωπος» Αριστοτέλης.
Η Μνημοσύνη θυγάτηρ του Ουρανού και της Γής, άρα δόνησις του Σύμπαντος, εθεοποιήθη ως μήτηρ των Μουσών-Επιστημών, διότι « πάντα δια της μνήμης διασώζεται τοις ανθρώποις».
Το γράμμα Ν όμως εκτελεί και χρέη μουσικής νότας. Είναι το Ν το ευφωνικόν. Το Ν παρεμβάλλεται πολλάκις δια σεμνότητα φωνής, δηλαδή χάριν ευφωνίας.
Το Ν με φωνήεντα προφέρεται καθαρό. πχ. τον άνθρωπο, την αυγή ή σε μία λέξη συν-αυτουργία, συν-άθροισις.
Με σύμφωνα
Με τα χειλικά σύμφωνα(π,β,φ) γίνεται β ,πχ συν-βουλεύω, συμβουλεύω, έν-πορος ,έμπορος
Με τα ουρανικά σύμφωνα (κ,γ,χ) γίνεται γ ,πχ συν-χωρώ, συγχωρώ, εν-γονος, έγγονος,
Με τα οδοντικά (τ,δ,θ) μένει αμετάβλητο, πχ έν-δυμα, εν-θύμιο.
ΕΤΥΜ.ΜΕΓΑ «Μυ το στοιχείον, ότι μυγμόν τινα έχει η τούτου εκφώνησις.Μυγμός δε έστιν ο του μυ ήχος δια του μυκτήρος εξερχόμενος»
Πλ.Κρατ.»Τας δε Μούσας τε και όλως την μουσικήν από του μώσθαι, ως έοικεν, και της ζητήσεώς τε και φιλοσοφίας το όνομα τούτο επωνόμασιν».
Δηλ. Τας δε Μούσας και την μουσικήν γενικώς από του μώσθαι ως φαίνεται ωνόμασε ο σοφός ονοματοθέτης και από την αναζήτησιν και την φιλοσοφίαν..
Βεβαίως ΜΑ και ΜΩ και Μυ είναι αρχέγονοι φθόγγοι και εκ τούτου προφανώς και πρωτίστως ωνόμασται η μάτηρ,μήτηρ.Το ΜΥ προφέρεται περίπου και με κλειστά τα χείλη δια των ρωθώνων συνηχεί, όθεν μύω =κλείω, μυκάομαι-μουγκρίζω, υκός=άφωνος, μουγγός, μύστης , μυστικόν, μυστήριον,μύησις , μύωψ,μύαξ,μυζώ, μύθος= λόγος συμβολικός, κλειστός, μύκης=κομβίον θήκης ξίφους κ.α
Ως προς το μάω-μω= ζητώ, ορμώ, μάτος=ζήτησις, μαζός=μαστός, μάζα=άρτος, μάσσω=μαλάζω… Εκ του μάω και η –μάθησις, μάθημα,μανθάνω,μελέτη, μέλημα, μέλος, μέλλων, μέδομαι=προνοώ, φροντίζω, μήτις=σκέψις, σοφία, μετρώ=μήτις +ρέω
Ν
ΕΤΥΜ. ΜΕΓΑ «Νύ το στοιχείον, ότιν νυγμόν τινά έχει η τούτου εκφώνησις.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΚΡΑΤΥΛΟΣ «Του δε αυ νύ, το έσω αισθόμενος της φωνής, το ένδον και το εντός ωνόμασεν, ως αφομοιών τοις γράμμασι τα έργα…»
Δηλ. Ω προς το νυ, ο ονοματοθέτης. Το έσω αισθανόμενος της φωνής, ωνόμασε το ένδον και το εντός, ως να εξομοιώνη τα έργα προς τα γράμματα.
΄Αρα το γράμμα Ν εξομοιούται προς το Νοώ. Και εγεννήθη ο Νόος ,νους (νιονιό ,το λέει ο λαός).Προφέροντας παρατεταμένα το Νννννν…αισθάνεσαι πράγματι δόνησιν εις τον εγκέφαλο, εσωτερικό κραδασμό.
Σύμφωνα με τα τελευταία πορίσματα της ιατρικής επιστήμης, η εκφορά του φθόγγου Ν συντελεί στο να αποκαθαίρεται το αίμα με επί πλέον εισροή οξυγόνου και αρτιώτερη οξυγόνωση του εγκεφάλου. Αποτέλεσμα: ενισχύεται το «νοείν» η «νόησις».
Το γερμανικό ιατρικό περιοδικό ΡΜ ΜΑGΑΖΙΝΕ(τεύχος Μαρτίου 1996) δημοσιεύει ειδικό αφιέρωμα εις το γράμμα Ν, όπου αναφέρεται ότι εάν κάποιος είναι κουρασμένος, καταπεπονημένος, αυτό έχει ως αποτέλεσμα η ομιλία του να γίνεται περισσότερο ένρινη, με απώτερο ασφαλώς σκοπό την πρόσληψη μεγαλύτερης ποσότητος οξυγόνου. Μεταξύ άλλων γράφει «….ο Γερμανός ομιλεί συχνότερα με τη μύτη απ΄όσο ίσως νομίζει. Αυτό παρατηρείται περισσότερο, όπως ισχυρίζονται τουλάχιστον οι ερευνηταί της γλώσσας, όταν αυτός είναι κουρασμένος, πράγμα που φαίνεται περισσότερο σε μερικές διαλέκτους. Ιδιαιτέρως στον γλωσσικό χώρο της Βαυαρίας πρέπει κάποτε να είχε κυριαρχήσει μία γενική καταπόνησις. Εκεί το Ν υπεισέρχεται σχεδον πλήρως….»
Για ΄αυτό όσες λέξεις έχουν σχέση με νοητικές λειτουργίες, με Νοημοσύνη ,εμπεριέχουν το Ν αλλά και το Μ, κατ΄εξοχήν ένρινα γράμματα. Νούς, αρχικός εστί του λόγου, ο δε λόγος υπηρετικός του Νού (Πλούταρχος)..Νόημα…
Εκ του νοέω =πλέω (= δια της νοήσεως πορεύομαι) Ναύς, από το νέω , το πορεύεσθαι. Ουδέν γαρ ταχύτερον του νοός. ΄Όταν αίξη νόος ανέρος = όταν αρμήση ο νούς του ανδρός (΄Ομηρος) Και αυτός ο νους, χωριστός και απαθής και αμιγής, τη ουσία ων ενέργεια (Αριστοτέλης Περί ψυχής).
Εν + νους – διάνοια : Διάνοια μεν και λόγος ταυτόν. Πλην ο μέν εντός της ψυχής, προς εαυτήν διάλογος άνευ φωνής γιγνόμενος τουτ΄αυτό ημίν επωνομάσθη διάνοια. Το δε γε απ΄εκείνης ρεύμα δια του στόματος ιόν μετά φθόγγου κέκληται λόγος ( διάνοια και λόγος είναι το ίδιο. Πλην ο μεν λόγος ο γιγνόμενος σιωπηλά εντός της ψυχής προς τον εαυτόν της, αυτό ωνομάσθηκε διάνοια. Το δε εξ΄εκείνης ρέυμα το ριπτόμενον δια του στόματος με φωνή, αυτό έχει αποκληθεί λόγος).
Προ+νους- πρόνοια
Από +νους-απόνοια( απόγνωση)
Μετά+νους –μετάνοια(αλλαγή σκέψης)
Υπό+νους- υπόνοια(κρυφή σκέψη)
Παρά+νους- παράνοια ( παρεκτροπή διανοίας)
Εκ του Νοώ-νέω= πλέω,-ναίω= κατοικώ, νάω=ρέω.
Νεύω=κλίνω την κεφαλή προς συγκατάθεσιν, κατανεύω. Ενώ ανανεύω= αρνούμαι.
Νεύσις είναι η συναίνεσις.
Ο νούς λέγεται και νεύς.
Νοώ-νοίσκω-νώσκω και πλεονασμώ του γ-γνώσκω και με διπλασιασμό γι-γνώσκω, παρά το νοώ γίγνεται.
Η γνώμη δωρικά είναι νώμη.
Νωμάω σημαίνει νέμω= μοιράζω. Το +μοιράζειν»,το «μερίζειν» απαιτεί υψηλήν και ακριβή νοητική λειτουγία. Ζευς νέμει και λόγω του ότι και η γη εμοιράσθη και διενεμήθη, το νέμω απέκτησε και την έννοια του αποκτώ, κατέχω (νομή και κατοχή).
Εκ του νέμω-νομός, νόμος, Νέμεσις
Το ρήμα μένω, ή μίμνω καθορίζει αρχικώς το διστάζειν, το συλλογίζεσθαι, το ίστασθαι κατόπιν σκέψεως, σημαίνει ακόμη ευχαριστούμαι και αναμένω, υπομένω,επιμένω, περιμένω.
΄Αρα , άλλο είναι ο μόνος,( ο έχων την ευκαιρία του εμμένειν και συλλογίζεσθαι) και άλλο ο μον-αχός ( ο αισθανόμενος άχος=λύπην) κατά τη διάρκεια του μένειν.
Μένος, σημαίνει δύναμις, ισχύς, πνεύμα, φρόνημα. Οι νεκροί είναι αμενηνά κάρηνα= κεφαλαί άνευ μένους.Μηνύω, σημαίνει φανερώνω, μήνιγξ είναι ο υμήν του εγκεφάλου,ενώ μήνιμα είναι η οργή, η μήνις, συγγενής προς την μανίαν και την μαντικήν.
Μαντική = ένθεος κατάστασις.
Με το συνδυασμό του μ και ν καθορίζεται και η μνήμη (μηνύει ότι μονή εστίν εν τη ψυχή, αλλ΄ου φορά (=κίνησις)Κρατύλος. Και
«ανάμνησις γίνεται όταν τις αφ΄εαυτού εις μνήμην έλθη των παρελθόντων» «αναμιμνήσκεσθαι ουδέν άλλο ζώον δύναται πλην άνθρωπος» Αριστοτέλης.
Η Μνημοσύνη θυγάτηρ του Ουρανού και της Γής, άρα δόνησις του Σύμπαντος, εθεοποιήθη ως μήτηρ των Μουσών-Επιστημών, διότι « πάντα δια της μνήμης διασώζεται τοις ανθρώποις».
Το γράμμα Ν όμως εκτελεί και χρέη μουσικής νότας. Είναι το Ν το ευφωνικόν. Το Ν παρεμβάλλεται πολλάκις δια σεμνότητα φωνής, δηλαδή χάριν ευφωνίας.
Το Ν με φωνήεντα προφέρεται καθαρό. πχ. τον άνθρωπο, την αυγή ή σε μία λέξη συν-αυτουργία, συν-άθροισις.
Με σύμφωνα
Με τα χειλικά σύμφωνα(π,β,φ) γίνεται β ,πχ συν-βουλεύω, συμβουλεύω, έν-πορος ,έμπορος
Με τα ουρανικά σύμφωνα (κ,γ,χ) γίνεται γ ,πχ συν-χωρώ, συγχωρώ, εν-γονος, έγγονος,
Με τα οδοντικά (τ,δ,θ) μένει αμετάβλητο, πχ έν-δυμα, εν-θύμιο.