Ο ουρανός και οι πλανήτες αυτήν την εβδομάδα

20/01/09 - Ο ουρανός και οι πλανήτες αυτήν την εβδομάδα, από 19/1 έως και 25/1

Δευτέρα, 19 Ιανουαρίου

* Στην ουρανογραφία αυτής της εποχής, ο αστερισμός του Ωρίωνα συνδέεται με τον αστερισμό του Σκορπιού, ο οποίος τώρα βρίσκεται στα νοτιοανατολικά όπου και ανατέλλει λίγο πριν το λυκαυγές. Ο Ωρίωνας είναι στον βραδινό ουρανό και ο Σκορπιός είναι πάνω στον ουρανό τα ξημερώματα. Στο τέλος του καλοκαιριού, όταν ο Ωρίωνας θα εμφανίζεται πριν το λυκαυγές, ο Σκορπιός θα φαίνεται στον βραδινό ουρανό. Ο Ωρίωνας και ο Σκορπιός ποτέ δεν εμφανίζονται στον ουρανό συγχρόνως.
* Ο μύθος λέει ότι ο Ωρίωνας, ο κυνηγός, ήταν πολύ ματαιόδοξος. Καυχότανε ότι κανένα ζώο στη γη δεν θα μπορούσε να τον σκοτώσει. Όμως, ο Σκορπιός τσίμπησε τον Ωρίωνα και ο κυνηγός πέθανε από το δηλητήριό του. Τώρα, σύμφωνα με αυτόν τον αρχαίο μύθο, η πικρή έχθρα μεταξύ αυτών των δύο αστερισμών είναι τόσο μεγάλη που ποτέ δεν μπορούν να βρίσκονται στον ουρανό ταυτόχρονα. Σήμερα έχουμε μια διαφορετική ερμηνεία του γεγονότος ότι ο Ωρίωνας και ο Σκορπιός δεν είναι ποτέ στον ουρανό μαζί. Ο Σκορπιός βρίσκεται σε κατεύθυνση προς το κέντρο του γαλαξία μας. Ο Ωρίωνας βρίσκεται στην αντίθετη κατεύθυνση, προς την κοντινότερη εξωτερική άκρη του γαλαξία μας. Δεν είναι ποτέ στον ουρανό ταυτόχρονα απλά επειδή βρίσκονται σε αντίθετες κατευθύνσεις στο διάστημα, όπως φαίνεται από τη γη.

Τρίτη, 20 Ιανουαρίου

* Ο Ερμής είναι σε κατώτερη σύνοδο με τον ήλιο στις 5:56 μ.μ. Η κατώτερη σύνοδος είναι το σημείο στην τροχιά ενός πλανήτη όταν αυτός είναι μεταξύ της Γης και του ήλιου. Ο Ερμής δεν μπορεί να φανεί τώρα. Θα είναι ορατός προς το τέλος Ιανουαρίου και τον Φεβρουάριο στον πρωινό ουρανό.

* Πριν το λυκαυγές της Τετάρτης, θα βρείτε το φεγγάρι χαμηλά στα νότια νοτιοανατολικά πολύ κοντά στον Αντάρη.

Τετάρτη, 21 Ιανουαρίου



Ο αμυδρός Ουρανός βρίσκεται σε σύνοδο ή σε απόσταση λίγο περισσότερο από 1° από την εκτυφλωτική σε λάμψη Αφροδίτη, κατά 10,4 μεγέθη πιο φωτεινή, τα βράδια της Τετάρτης, της Πέμπτης και της Παρασκευής. Προσπαθήστε να εντοπίσετε τον Ουρανό με κιάλια ή με τηλεσκόπιο. Θα χρειαστείτε να βάλετε μεγέθυνση 100Χ ή περισσότερο για να διακρίνετε τον μικροσκοπικό δίσκο του πλανήτη, μόλις 3,4”.

Πέμπτη, 22 Ιανουαρίου

* Μετά τις 8 μ.μ., η κατσαρόλα της Μεγάλης Άρκτου έχει ολοκληρωτικά ανέβει πάνω από τον ανατολικό βορειοανατολικό ορίζοντα και αρχίζει να στέκεται όρθια πάνω στο χερούλι της.


Παρασκευή, 23 Ιανουαρίου

* Η σελήνη βρίσκεται στο απόγειο της, δηλαδή, στην μέγιστη απόστασή της από τον ήλιο, στις 2:11 π.μ.


Σάββατο, 24 Ιανουαρίου

* Αν κοιτάξετε στον δυτικό ουρανό, μετά τις 8:00 το βράδυ, θα δείτε το τετράγωνο του Πήγασου να χαμηλώνει. Από τα τέσσερα αστέρια που αποτελούν το σχήμα αυτό, ο β είναι αυτός που ξεχωρίζει λόγω του διαφορετικού, κιτρινωπού, χρώματός του από τα άλλα τρία. Παρόμοιο χρώμα έχει και ο Ενίφ (ε του Πήγασου) που βρίσκεται όμως αρκετά πιο χαμηλά. Αυτό το αστέρι αποτελεί δείκτη για εντοπισμό του όμορφου και αρκετά φωτεινού σφαιρωτού σμήνους Μ15.


Κυριακή, 25 Ιανουαρίου

* Η Λύγξ είναι ένας άλλος αμυδρός αστερισμός, σχετικά νέος που επινοήθηκε από τον Πολωνό αστρονόμο Johannes Hevelius προς το τέλος του 1600. Στην εξήγηση του ονόματος, ο Hevelius αναφέρεται να έχει πει ότι ένας παρατηρητής πρέπει να έχει τα μάτια ενός λυγξ προκειμένου να βρει τον αστερισμό. Η λύγξ κατοικεί στην αραιοκατοικημένη από αστέρια περιοχή μεταξύ Διδύμων και της κατσαρόλας της Μεγάλης Αρκτου. Απόψε κοιτάξτε προς τα βορειοανατολικά στο τέλος του λυκόφωτος.



Στην πλάτη του αστερισμού του Ταύρου βρίσκεται το λαμπρό σμήνος των Πλειάδων (Μ45), η Πούλια ή οι επτά αδελφές που τις κυνηγάει ο Ωρίωνας. Με τηλεσκόπιο διακρίνουμε εκατοντάδες γαλάζια άστρα νεαρής ηλικίας. Με φωτογράφηση βλέπουμε ένα γαλαζωπό νεφέλωμα να τις περιβάλλει. Η φωτογραφία είναι του Bernhard Hubl, τραβηγμένη με το TeleVue NP101 (4" Apo f=540mm) και την ST2000XM κάμερα. Συνολικός χρόνος έκθεσης 38 λεπτά (4 ημέρες πριν την πανσέληνο).



ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ

* Παρατηρείτε τον ήλιο καθημερινά (με τη χρήση ενός ασφαλούς ηλιακού φίλτρου) αφού σχεδόν πάντοτε αποκαλύπτονται ενδιαφέροντα φαινόμενα στην επιφάνειά. Ο ηλιακός κύκλος #24 φαίνεται ότι έχει αρχίσει και αναμένεται να δώσει ηλιακή δραστηριότητα τα επόμενα χρόνια με αποκορύφωμα το ηλιακό μέγιστο του 2012. Μια νέα, παράξενη, κηλίδα εμφανίστηκε πριν από δύο ημέρες. Οι αστρονόμοι δεν μπορούν να την ξεχωρίσουν σαν κηλίδα του παλαιού κύκλου #23 ή του νέου ηλιακού κύκλου #24. Για καθημερινή ενημέρωση σχετικά με την ηλιακή δραστηριότητα, επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο: http://www.spaceweather.com .

* Ο Ερμής χάνεται στην λάμψη του ήλιου. Θα βρεθεί σε κατώτερη σύνοδο με τον ήλιο στις 20 Ιανουαρίου.

* Η Αφροδίτη (μέγεθος – 4,5) είναι ο λαμπρός Αποσπερίτης στον νοτιοδυτικό ουρανό κατά τη διάρκεια του λυκόφωτος και νωρίς το βράδυ. Δύει αργά, μετά τις 9 μ.μ. Με τηλεσκόπιο θα διαπιστώσετε ότι έχει φαινόμενη διάμετρο 26 δευτερόλεπτα του τόξου και ότι βρίσκεται στην φάση της διχοτόμου (ακριβώς 50%). Αυτό έγινε το βράδυ της 16ης Ιανουαρίου.
* Οπτικά, η Αφροδίτη είναι καθαρά λευκή — οποιαδήποτε σημάδια στα νέφη της είναι τόσο λεπτά που υπάρχει πάντα η αμφιβολία εάν είναι πραγματικά ή όχι. Στο υπεριώδες φως, όμως, είναι κάτι το διαφορετικό. Οι ερασιτέχνες αστρονόμοι, με φίλτρο UV, μπορούν να αποκαλύψουν φωτογραφικά αυτές τις λεπτομέρειες.

* Ο Άρης είναι και θα παραμείνει κρυμμένος στην λάμψη της ανατολής του Ήλιου όλο το χειμώνα και μέρος της άνοιξης.

* Ο Δίας έχει χαθεί στο φως της δύσης του ήλιου. Θα βρεθεί σε κατώτερη σύνοδο με τον ήλιο στις 24 Ιανουαρίου.

* Ο Κρόνος (μέγεθος +1,0, κοντά στα σύνορα του Λέοντα με την Παρθένο) λάμπει πολύ ψηλά στον νότο περίπου στις 4:00 π.μ. Ανατέλλει λίγο μετά τις 9 μ.μ. Μη τον μπερδέψετε με τον Βασιλίσκο που τρεμοσβήνει 22° ψηλότερά του. Αν και η διαταραχή της ατμόσφαιρας θα είναι πολύ μεγάλη λόγω της χαμηλής του θέσης, με τηλεσκόπιο θα μπορέσετε να διαπιστώσετε ότι, αυτήν την εβδομάδα, ο Κρόνος έχει τους δακτυλίους του σε σχεδόν θέση κάτοψης, σε κλίση 1,0 με 1,1° από την θέση παρατήρησής μας πάνω στη Γη. θα ανοίξουν ξανά και θα κλείσουν πάλι σε θέση σχεδόν απόλυτης κάτοψης τον Σεπτέμβριο του 2009, τότε που ο πλανήτης θα βρεθεί, δυστυχώς, σε σύνοδο με τον ήλιο. Τώρα είναι ο χρόνος για να δείτε τόσο λεπτούς τους δακτύλιους του μέχρι το 2038!

* Ο Ουρανός (μέγεθος 5,9, στον Υδροχόο) είναι στα νοτιοδυτικά νωρίς το βράδυ, πολύ κοντά και στα αριστερά της Αφροδίτης. Οι δύο πλανήτες θα βρεθούν σε σύνοδο στις 21,22 και 23, αυτήν την εβδομάδα.

* Ο Ποσειδώνας χάνεται στο φως του ηλιοβασιλέματος.

* Ο Πλούτωνας έχει χαθεί στο φως της ανατολής του Ήλιου.

27/01/09 - Ο ουρανός και οι πλανήτες αυτήν την εβδομάδα, από 26/1 έως και 1/2

Ο κομήτης Lulin (C/2007 N3) ολοένα και πλησιάζει τη Γη. Η πιο κοντινή του προσέγγιση, περίπου 60 εκατομμύρια χιλιόμετρα, θα είναι στα τέλη Φεβρουαρίου. Τότε, ο κομήτης αναμένεται να λαμπρύνει τόσο που θα φαίνεται και με γυμνό μάτι (5ο μέγεθος). Προς το παρόν, είναι ένας καλός στόχος για ερασιτεχνικά τηλεσκόπια.



Από τις παρατηρήσεις των ερασιτεχνών αστρονόμων προκύπτει ότι ο κομήτης είναι αρκετά φωτεινός, με αρκετά λαμπρή κόμη και διακριτό πράσινο χρώμα. (Η κόμη είναι ουσιαστικά η αεριώδης ατμόσφαιρα του κομήτη). Με κιάλια, ο κομήτης φαίνεται εύκολα. Ίσως να αρχίσει να διακρίνεται και με γυμνό μάτι σύντομα, σε περιοχές της υπαίθρου.




Δευτέρα, 26 Ιανουαρίου

* Νέα σελήνη στις 9:55 π.μ.

* Δακτυλιοειδής έκλειψη σελήνης. Η έκλειψη αυτή είναι μόνο ορατή σε νησιά της Ινδονησίας και κατά μήκος του Ινδικού ωκεανού. Μια δακτυλιοειδής έκλειψη συμβαίνει όταν το φεγγάρι περνά μπροστά από τον ήλιο και όταν η απόστασή του από τη Γη είναι λίγο μεγαλύτερη από τη συνηθισμένη. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να φαίνεται ένα δαχτυλίδι από ηλιακό φως γύρω από την σελήνη.


Τρίτη, 27 Ιανουαρίου

* Η πολύ λεπτή ημισέληνος φαίνεται χαμηλά στον δυτικό νοτιοδυτικό ουρανό κάτω και στα δεξιά της Αφροδίτης, μία ώρα μετά το ηλιοβασίλεμα. Ο πλανήτης ουρανός είναι 5° κάτω από την Αφροδίτη και διακρίνεται εύκολα με κιάλια ή με τηλεσκόπιο.



Τετάρτη, 28 Ιανουαρίου

* Ο Σείριος, το φωτεινότερο αστέρι της νύχτας, ανατέλλει από τα ανατολικά-νοτιοανατολικά περίπου το ηλιοβασίλεμα. Καθώς ο ουρανός σκοτεινιάζει, παρακολουθήστε την πορεία του προς τα νοτιοανατολικά. Πόσο σύντομα μετά από το ηλιοβασίλεμα μπορείτε να τον διακρίνετε; Εάν ο ουρανός είναι αρκετά διαυγής θα δείτε τον Σείριο να τρεμοπαίζει. Κοιτάξτε για λάμψεις μπλε, κόκκινες και πράσινες. Τα χρώματα δημιουργούνται καθώς το φως από τον Σείριο περνά μέσω της γήινης ατμόσφαιρας. Με ένα ζευγάρι κιάλια τα χρώματα αυτά θα σας φανούν πολύ πιο ζωηρά.


Πέμπτη, 29 Ιανουαρίου

* Με το φωτεινό φεγγάρι απών από τον ουρανό, νωρίς το βράδυ αυτήν την εβδομάδα, θα είναι καλή ευκαιρία να παρατηρήσετε τον Κρόνο με ένα τηλεσκόπιο. Θα μπορέσετε να δείτε, εκτός από τον πανέμορφο πλανήτη και τον μεγαλύτερο δορυφόρο του τον Τιτάνα. Αυτές οι κρύες νύχτες μας προσφέρουν έναν θαυμάσιο ουράνιο στερέωμα καθώς η μυθική φιγούρα του Ωρίωνα μαζί με τους γειτονικούς σε αυτόν αστερισμούς περνάνε από τον μεσημβρινό περίπου στις 9:00 μμ. Εννέα από τα 25 φωτεινότερα αστέρια του ουρανού ρίχνουν τις ακτίνες τους σε εμάς αυτήν την ώρα.

Παρασκευή, 30 Ιανουαρίου

* Αυτήν την κρύα εποχή του χρόνου, η υπενθύμιση της θερμής εποχής είναι πάντοτε καλοδεχούμενη. Κοιτάξτε στον πρωινό ουρανό για μια προεπισκόπηση του θερινού ουρανού. Το καλοκαιρινό τρίγωνο με τα τρία του αστέρια έχει ήδη σηκωθεί στον ουρανό τόσο που να φαίνεται εύκολα στον ανατολικό ουρανό μία ώρα πριν την ανατολή του ήλιου. Οι γνωστοί καλοκαιρινοί αστερισμοί του Τοξότη και του Σκορπιού φαίνονται στα νοτιοανατολικά.

Σάββατο, 31 Ιανουαρίου

* Η περιοχή του νεφελώματος της κεφαλής του ίππου στον Ωρίωνα, μία από τις πιο φωτογραφημένες περιοχές σε όλον τον νυχτερινό ουρανό, περιέχει ένα μαγικό μείγμα από αμυδρά σκοτεινά νέφη σκόνης και αερίων που συνυφαίνονται με κατακόκκινα νεφελώματα εκπομπής (η σκόνη και τα αέρια φωτίζονται από τα γύρω αστέρια ή από αστέρια εμπεδωμένα μέσα στα ίδια τα νεφελώματα). Το πιο φωτεινό αστέρι είναι ο ζ του Ωρίωνα, το πιο κάτω και αριστερά αστέρι της ζώνης του Ωρίωνα.

Κυριακή, 1 Φεβρουαρίου

* Οι παρατηρητές από τα βόρεια γεωγραφικά πλάτη απολαμβάνουν τη θέα του κραταιού Περσέα ψηλά στον ουρανό αυτό το μήνα. Αυτός ο αστερισμός είναι πλημμυρισμένος από αστέρια και σμήνη αστέρων στον εξωτερικό βραχίονα του γαλαξία. Το διπλό σμήνος είναι πάντα θεαματικό. Προσπαθήστε να εντοπίσετε και το ανοιχτό σμήνος M34 με τηλεσκόπιο ή κιάλια. Αυτό το μέτριο σε μέγεθος σμήνος από μέσης ηλικίας αστέρια βρίσκεται περίπου 1400 έτη φωτός από τη Γη, μέρος μιας ομάδας από σμήνη αστέρων που σχετίζονται μεταξύ τους και που περιλαμβάνει τις Πλειάδες και το σμήνος άλφα του Περσέα (μια μικρή ομάδα αστεριών γύρω από τον Μιρφάκ, το λαμπρότερο αστέρι στον Περσέα. Όλα αυτά τα αστέρια φαίνονται ιδιαίτερα όμορφα με φόντο έναν σκοτεινό χειμερινό ουρανό.



ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ

* Παρατηρείτε τον ήλιο καθημερινά (με τη χρήση ενός ασφαλούς ηλιακού φίλτρου) αφού σχεδόν πάντοτε αποκαλύπτονται ενδιαφέροντα φαινόμενα στην επιφάνειά. Ο ηλιακός κύκλος #24 φαίνεται ότι έχει αρχίσει και αναμένεται να δώσει ηλιακή δραστηριότητα τα επόμενα χρόνια με αποκορύφωμα το ηλιακό μέγιστο του 2012. Για καθημερινή ενημέρωση σχετικά με την ηλιακή δραστηριότητα, επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο: http://www.spaceweather.com .

* Ο Ερμής είναι κρυμμένος στο φως της ανατολής του ήλιο για το περισσότερο μέρος της εβδομάδας. Όμως, από τις 30 Ιανουαρίου και μετά, προσπαθήστε να τον εντοπίσετε, κοιτάζοντας με κιάλια, μόλις πάνω από τον ανατολικό νοτιοανατολικό ορίζοντα περίπου 30 λεπτά πριν την ανατολή του ήλιου.

* Η Αφροδίτη (μέγεθος – 4,6, κοντά στον κυκλικό σχηματισμό του αστερισμού των Ιχθύων) είναι ο λαμπρός Αποσπερίτης ψηλά στον νοτιοδυτικό ουρανό κατά τη διάρκεια του λυκόφωτος και στην αρχή της νύχτας. Δύει αργά, περίπου στις 9 μ.μ. Με τηλεσκόπιο θα διαπιστώσετε ότι έχει φαινόμενη διάμετρο 27 δευτερόλεπτα του τόξου και ότι βρίσκεται σχεδόν στην φάση της διχοτόμου (φωτίζεται από τον ήλιο κατά 46% περίπου).
* Οπτικά, η Αφροδίτη είναι καθαρά λευκή — οποιαδήποτε σημάδια στα νέφη της είναι τόσο λεπτά που υπάρχει πάντα η αμφιβολία εάν είναι πραγματικά ή όχι. Στο υπεριώδες φως, όμως, είναι κάτι το διαφορετικό. Οι ερασιτέχνες αστρονόμοι, με φίλτρο UV, μπορούν να αποκαλύψουν φωτογραφικά αυτές τις λεπτομέρειες.

* Ο Άρης είναι και θα παραμείνει κρυμμένος στην λάμψη της ανατολής του Ήλιου όλο το χειμώνα και μέρος της άνοιξης.

* Ο Δίας έχει χαθεί στο φως της δύσης του ήλιου. Βρέθηκε σε κατώτερη σύνοδο με τον ήλιο στις 24 Ιανουαρίου.

* Ο Κρόνος (μέγεθος +1,0, κοντά στα μπροστινά πόδια του Λέοντα ) λάμπει πολύ ψηλά στον νότο περίπου πριν τις 4:00 π.μ. Ανατέλλει περίπου στις 9 μ.μ. Μη τον μπερδέψετε με τον Βασιλίσκο που τρεμοσβήνει 21° ψηλότερά του. Αν και η διαταραχή της ατμόσφαιρας θα είναι πολύ μεγάλη λόγω της χαμηλής του θέσης, με τηλεσκόπιο θα μπορέσετε να διαπιστώσετε ότι, αυτήν την εβδομάδα, ο Κρόνος έχει τους δακτυλίους του σε σχεδόν θέση κάτοψης, σε κλίση 1,1° με 1,2° από την θέση παρατήρησής μας πάνω στη Γη. θα ανοίξουν ξανά και θα φθάσουν στις 4° στο τέλος του Μαΐου. Θα κλείσουν πάλι σε θέση σχεδόν απόλυτης κάτοψης τον Σεπτέμβριο του 2009, τότε που ο πλανήτης θα βρεθεί, δυστυχώς, σε σύνοδο με τον ήλιο. Τώρα είναι ο χρόνος για να δείτε τόσο λεπτούς τους δακτύλιους του μέχρι το 2038!

* Ο Ουρανός (μέγεθος 5,9, στον Υδροχόο) είναι στα νοτιοδυτικά νωρίς το βράδυ, κοντά και κάτω από την Αφροδίτη.

* Ο Ποσειδώνας χάνεται στο φως του ηλιοβασιλέματος.

* Ο Πλούτωνας βρίσκεται χαμηλά στα νοτιοανατολικά λίγο πριν το λυκαυγές.

Οι πλανήτες ευθυγραμμίζονται στον ουρανό για να υποδεχτούν την βροχή των Περσειδών

Για δύο μέρες, Πέμπτη και Παρασκευή βράδυ, αναμένεται να κορυφωθεί το φαινόμενο της βροχής των Περσειδών στο νυχτερινό ουρανό. Ειδικά φέτος την εμφάνιση των διαττόντων αστέρων συνοδεύει μια σχετική ευθυγράμμιση πλανητών προς την Δύση. Ονομάστηκαν έτσι επειδή φαίνονται να προέρχονται από τον αστερισμό του Περσέα.



Κοιτώντας βορειοανατολικά γύρω στα μεσάνυχτα στις 12 και 13 Αυγούστου θα δούμε την βροχή των Περσειδών (κόκκινη γραμμή). Παρά το γεγονός ότι οι μετεωρίτες μπορεί να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε μέρος του ουρανού, οι νοητές γραμμές των τροχιών θα οδηγούν στο σημείο που ξεκίνησαν.

Η παράσταση αρχίζει με την δύση του ηλίου, όταν η Αφροδίτη, ο Κρόνο, ο Άρης και η Σελήνη (όχι όμως ολόκληρη) ξεπετάγονται από τον δυτικό ορίζοντα σε ένα σφικτό συνδυασμό. Και τα τέσσερα ουράνια αντικείμενα θα βρίσκονται μέσα σε ένα κύκλο διαμέτρου περίπου 10 μοίρες, φωτίζοντας έτσι το σκούρο χρώμα του ηλιοβασιλέματος. Δεν χρειάζεται ασφαλώς κανένα τηλεσκόπιο για να απολαύσετε αυτό το θέαμα, παρά αρκούν τα μάτια μας.

Οι πλανήτες θα βρίσκονται μαζί στον δυτικό ορίζοντα έως τις 10 μ.μ. περίπου. Όταν φύγουν, εσείς θα μείνετε να παρακολουθήσετε το επόμενο θέαμα: την βροχή των μετεώρων Περσειδών. Από τις 10 μ.μ. μέχρι την αυγή, οι μετεωρίτες θα φτερουγίζουν σε όλο τον έναστρο ουρανό, που είναι ακόμα πιο συναρπαστικό θέαμα από μια πλανητική συνάντηση.




Η εμφάνιση των Περσειδών οφείλεται στον κομήτη Swift-Tuttle, ο οποίος περνάει κοντά στον Ήλιο περίπου κάθε 130 χρόνια. Συγκεκριμένα, κάθε 12 Αυγούστου η Γη εισέρχεται σε ένα νέφος σωματιδίων σκόνης που άφησε πίσω του ο κομήτης Swift-Tuttle με μια ταχύτητα περίπου 30 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο.

Οι μετεωρίτες αυτοί φαίνεται να προέρχονται όλοι περίπου από τον αστερισμό του Περσέα, γι αυτό και ονομάστηκαν Περσείδες. Στην ουσία αποτελούν ένα τμήμα της ουράς του κομήτη Swift-Tuttle, ο οποίος πέρασε τελευταία φορά κοντά από τη Γη το 1992.

Μπαίνοντας στην ατμόσφαιρα με ταχύτητα 60 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο, διαλύονται αφήνοντας ένα φωτεινό ίχνος στο σκοτεινό ουρανό. Αν είναι πολλά θα σχηματίσουν μια βροχή από μικρές, φευγαλέες λάμψεις. Τα μικρά σωματίδια της σκόνης έχουν τον όγκο των κόκκων της άμμου και βάρος ένα γραμμάριο. Υπολογίζεται ότι το βράδυ της Πέμπτης και της Παρασκευής οι διάττοντες θα πέφτουν με μία συχνότητα 60 έως 80 την ώρα και με ταχύτητα 220.000 χιλιόμετρα την ώρα.

Το 2010 είναι ένα καλό έτος για τις Περσείδες επειδή η Σελήνη δεν θα είναι στον ουρανό μετά μεσάνυχτα προς ξημερώματα που οι βροχή των μετεωριτών θα έχει την μεγαλύτερη δραστηριότητα.

Για να δούμε την περισσότερη βροχή η καλύτερη στιγμή για να κοιτάξουμε είναι κατά τη διάρκεια των πιο σκοτεινών ωρών, πριν την αυγή το πρωί της Παρασκευής, 13 Αυγούστου, όταν θα βλέπουμε δεκάδες Περσείδες ανά ώρα.

Οι διάττοντες αστέρες είναι μικρά θραύσματα ύλης όχι μεγαλύτερα από ένα μικρό πετραδάκι, που έχουν αποκολληθεί από την επιφάνεια κάποιου κομήτη και περιφέρονται κατά μήκος της τροχιάς του, γύρω από τον ήλιο. Κάθε φορά που η Γη διασχίζει κατά την κίνηση της τον χώρο της ουράς ενός κομήτη, τα θραύσματα αυτά εισέρχονται στη γήινη ατμόσφαιρα, θερμαίνονται από την τριβή με τον αέρα και φωτοβολούν, αφήνοντας ένα φωτεινό ίχνος προτού διαλυθούν.

Το νέφος και τα υπολείμματα της ουράς του κομήτη έχουν τεράστια έκταση που εκτιμάται ότι φτάνει έως και τα 80 εκατομμύρια χιλιόμετρα. Έτσι, το φαινόμενο επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο την ίδια εποχή, αλλά με διαφορετική ένταση. Το καλοκαίρι του 1993 ο αριθμός των μετεώρων έφτασε τα 500 την ώρα.

Σαν αποτέλεσμα της εισόδου της Γης στο νέφος αυτό είναι ένας μεγάλος αριθμός από τα σωματίδια του να προσκρούει στη γήινη ατμόσφαιρα με ταχύτητες 60 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο, να υπερθερμαίνονται μόλις φτάσουν στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, σε ύψος 100 χιλιομέτρων, και να τα βλέπουμε σαν φωτεινές γραμμές στον ουρανό, σαν μια φλεγόμενη ουρά μήκους δύο έως τριών μέτρων, δηλαδή σαν μια βροχή μετεωριτών. Είναι δε απίθανο κάποιο από αυτά να φτάσει τελικά στην επιφάνεια της Γης.

Μπορεί όμως οι περισσότεροι Περσείδες να φαίνονται νωρίς το πρωί, αλλά οι πιο εντυπωσιακοί φαίνονται μετά τα μεσάνυκτα και μέχρι τις 5 πμ. Αυτό γίνεται επειδή εκείνες τις ώρες φαίνονται τα σωματίδια που κτυπούν την ατμόσφαιρα με πολύ μικρές γωνίες και η προβολή του ίχνους τους στον ουρανό (η λεγόμενη ουρά) είναι πολύ μακριά και αναδεικνύει όλα της τα χρώματα.

Επίσης, η δραστηριότητα είναι αυξημένη τις πρωινές ώρες επειδή λίγο πριν από την ανατολή του ήλιου ο παρατηρητής βρίσκεται στο «μπροστινό» ημισφαίριο της Γης, καθώς αυτή περιφέρεται γύρω από τον ήλιο, το οποίο συναντά περισσότερους Περσείδες, για τον ίδιο λόγο που περπατώντας γρήγορα στη βροχή δεχόμαστε περισσότερες σταγόνες στο πρόσωπο από ό,τι στην πλάτη.

Για πρώτη φορά το φαινόμενο παρατηρήθηκε το 36 μ.X., οπότε και καταγράφηκε στα αρχεία της κινεζικής Δυναστείας των Xαν. Οι επιστήμονες ισχυρίζονται ότι θα είναι έντονο κάθε καλοκαίρι, τουλάχιστον ως το 2126 που ο κομήτης Swift-Tuttle θα προσπεράσει την τροχιά της Γης.

Ο κομήτης αυτός παρατηρήθηκε για πρώτη φορά τον Ιούλιο του 1862 από τους αμερικανούς Λιούις Σουίφτ και Oρας Tατλ από τους οποίους και πήρε το όνομά του. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, ο κομήτης είναι αρκετά μεγάλος, όπως ο κομήτης που προσέκρουσε πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια στη Γη και ήταν υπεύθυνος για τον αφανισμό των δεινοσαύρων. Μάλιστα ορισμένοι αστρονόμοι είχαν υπολογίσει λανθασμένα ότι θα συγκρουστεί με τη Γη στις 14 Αυγούστου του 2126.

Το 2028 οι αστρονόμοι περιμένουν το φαινόμενο να είναι άκρως εντυπωσιακό, γιατί τότε αναμένεται μια βροχή 1.000 διάττοντων αστεριών την ώρα, καθώς η Γη θα απέχει περίπου 60.000 χιλιόμετρα από τον πυρήνα της σκόνης του κομήτη, που ευθύνεται για το φαινόμενο.

Προσπαθήστε να βρεθείτε σε τοποθεσία που να μην επηρεάζεται από τα φώτα της πόλης, και σίγουρα το θέαμα θα αποζημιώσει την εξόρμηση σας.

Ωρίωνας: Στην κορυφή του Ουρανού τα Χριστούγεννα


Τις ημέρες των Χριστουγέννων, γύρω στα μεσάνυκτα, μεσουρανεί στον ουρανό, ο ομορφότερος σχηματισμός και μία από τις πιο ενδιαφέρουσες αστρονομικές περιοχές. Ο αστερισμός του Ωρίωνα.



(Σύνθετη εικόνα από τα διαστημικά τηλεσκόπια Spitzer και Hubble της NASA που φαίνεται περισσότερο σαν μια ελαιογραφία παρά ένα κοσμικό στιγμιότυπο. Το αριστούργημα αυτό παρουσιάζει το νεφέλωμα του Ωρίωνα στις υπέρυθρες, υπεριώδεις και ορατές ακτίνες του φωτός. "Χρωματίζεται" από εκατοντάδες βρέφη άστρα σε έναν καμβά αερίου και σκόνης, με έντονο υπεριώδες φως και ισχυρούς αστρικούς ανέμους σαν ‘πινέλα’ ζωγραφικής βουτηγμένα στα χρώματα)

Το κόκκινο φως, μαζί με ένα πιο εξασθενημένο μπλε, προέρχεται από το αέριο υδρογόνο που ακτινοβολείται από τα κοντινά αστέρια. Το πράσινο φως προέρχεται από το οξυγόνο που λάμπει φλεγόμενο, καθώς ένα ισχυρό ρεύμα σωματιδίων μεγάλης ταχύτητας, εκτινάσσεται από ένα ογκώδες αστέρι ακριβώς έξω από την εικόνα.

Ο κυνηγός Ωρίωνας, σύμφωνα με τη μυθολογία, που ήταν γιός του Ποσειδώνα, πέθανε από το τσίμπημα ενός σκορπιού. Από τότε, ο Ωρίωνας και ο σκορπιός, έλαβαν αντιδιαμετρικά σημεία στον ουρανό, ώστε όταν ο ένας δύει ο άλλος να ανατέλλει, θυμίζοντας πως βρίσκονται σε ένα αέναο κυνήγι μεταξύ τους.

Το χαρακτηριστικό σχήμα του τετραπλεύρου, που θυμίζει ένα κυνηγό, αποτελείται από 77 αστέρες με τους κυριότερους τέσσερις αστέρες, που σχηματίζουν τη ζώνη του Ωρίωνα, να βρίσκονται μεταξύ των αποκλίσεων 10ο Β και -10ο Ν ώστε το σχήμα να είναι ορατό από όλη, σχεδόν, τη Γη.

Οι αστέρες αυτοί, είναι ο ερυθρός υπεργίγας Betelgeuse (α-Ori), ο λευκογάλαζος γίγας Bellatrix (ο αστέρας-αμαζόνα γ-Ori), ο γαλάζιος υπεργίγας Rigel (β-Ori) και τέλος ο επίσης γαλάζιος υπεργίγας Saiph (κ-Ori).

Μόνο ο Betelgeuse είναι παλαιό άστρο, τα υπόλοιπα είναι νεαρά άστρα και ιδιαίτερα βίαια άστρα του φασματικού τύπου Β και Ο.

Ο Betelgeuse, που απέχει μόνο 300 έ.φ., έχει φασματικό τύπο Μ και είναι υποψήφιος να γίνει σουπερνόβα. Ο αστέρας βρίσκεται στο τέλος της ζωής του και πάλλεται ακανόνιστα, μεταβάλλοντας το φαινόμενο μέγεθος του από 0 έως 1,5. Η λαμπρότητά του είναι 14.000 φορές μεγαλύτερη του Ήλιου μας και ο όγκος του 160.000.000 φορές μεγαλύτερη του. Η μάζα του προκύπτει ότι είναι 20 ηλιακές μάζες ενώ αν υπολογιστεί η πυκνότητά του βρίσκεται ότι είναι μόνο 10-4 φορές την πυκνότητα του αέρα. Γι’ αυτό χαρακτηρίζεται σαν ένα "κόκκινο θερμό κενό".




Στην περιοχή Ξίφος του Ωρίωνα, βρίσκεται το Μεγάλο Νεφέλωμα του Ωρίωνα, Μ42 ή NGC 1976. Αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα αστρικά "βρεφοκομεία" του Γαλαξία, που βρίσκεται μόνο σε απόσταση 1.500 έ.φ. από μας. Η αστρογεννητική αυτή περιοχή, παρόλο που δεν είναι η μοναδική του Γαλαξία μας, είναι όμως η πιό κοντινή και από τις πιο σημαντικές για μελέτες.

Οι αστρικοί βρεφικοί σταθμοί είναι ειδικές περιοχές όπου γεννιέται η μεγάλη πλειοψηφία των νέων αστεριών στο Γαλαξία μας. Τα διαστρικά νέφη του μοριακού αερίου διαμορφώνουν και παράγουν χιλιάδες νέων αστεριών και έπειτα βαθμιαία διαλύουν.

Υδρογόνο, ήλιο, οξυγόνο, άζωτο κ.α. είναι τα βασικά συστατικά του νέφους. Η αστροφεγγιά που παράγουν τα τέσσερα κύρια άστρα, είναι τόσο έντονη, που αυτή ιονίζει τα λεπτά στρώματα του αερίου στην περιοχή, παράγοντας ένα ουράνιο τόξο χρωμάτων. Έτσι δεν είναι εκπληκτικό που οι μελέτες του Ωρίωνος έχουν παράσχει στους αστρονόμους μερικές από τις καλύτερες πληροφορίες για τη διαδικασία του σχηματισμού αστεριών.

Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ


Μια που βρισκόμαστε στην αρχή του μήνα, θα είναι χρήσιμο να «κοιτάξουμε γύρω» και να δούμε ποια αστέρια φαίνονται. Ευτυχώς, στο βραδινό ουρανό οι παρατηρητές στο βόρειο ημισφαίριο έχουν και τους δύο κύριους οδηγούς τους, την Μεγάλη Άρκτο και τον Ωρίωνα. Η Μεγάλη Άρκτος είναι στα βορειοανατολικά, με την Αρκούδα να «στέκεται στην ουρά της». Το W της Κασσιόπης βρίσκεται στο βορειοδυτικό τμήμα του ουρανού, περίπου στην ίδια απόσταση από τον Πολικό Αστέρα. Το Τετράγωνο του Πήγασου εξαφανίζεται στα δυτικά. Δεν θα φανεί καλά και πάλι μέχρι το φθινόπωρο. Η λαμπρή κίτρινη Αίγα (Capella) είναι σχεδόν στο ζενίθ - πράγμα που σημαίνει ότι ο εξίσου λαμπρός Βέγας είναι πολύ χαμηλά πάνω από το βόρειο ορίζοντα. Ο Αρκτούρος, στην πραγματικότητα το πιο λαμπρό αστέρι στο βόρειο ημισφαίριο του ουρανού, έχει αρχίσει να εμφανίζεται στα ανατολικά. Ο Γαλαξίας μας φαίνεται όμορφος, από το νότιο ορίζοντα μετά τον Ωρίωνα μέχρι την Κασσιόπη και την Αίγα κάτω στο βόρειο ορίζοντα.



Ο ουρανός του χειμώνα είναι πολύ πλούσιος σε άστρα και νεφελώματα (ειδικά στην περιοχή του Ωρίωνα) όπως φανερά αποκαλύπτεται σ’ αυτήν την φωτογραφία του Στράτου Κουφού. Η συνολική έκθεση ήταν πάνω από 6 ώρες! Η λήψη έγινε με την Canon EOS 7D,πάνω σε στήριξη HEQ5 pro και φακό Canon 14-40 f/4. Τοποθεσία: Μονόλιθος, Ρόδου.


Δευτέρα, 31 Ιανουαρίου

* Η πολύ λεπτή σελήνη φαίνεται αρκετά κάτω από την Αφροδίτη και στα αριστερά της. Κοιτάξτε με ένα ζευγάρι κιάλια, περίπου μισή ώρα πριν την ανατολή του ήλιου ξημερώματα Τρίτης, στα νοτιοανατολικά. Ο Ερμής βρίσκεται κάτω και στα αριστερά της σελήνης.


Τρίτη, 1 Φεβρουαρίου

* Ο Ουρανός βρίσκεται 4 μοίρες κάτω και στα δεξιά του Δία. Θα τον εντοπίσετε με κιάλια. Οι δυο πλανήτες είναι στα δυτικά νοτιοδυτικά περίπου μία ώρα μετά το ηλιοβασίλεμα.

* Όταν αρχίζουν να εμφανίζονται τα αστέρια αργά στο λυκόφως, ο σχηματισμός του Βόρειου Σταυρού του Κύκνου στέκεται όρθιος πάνω από τον βορειοδυτικό ορίζοντα.


Τετάρτη, 2 Φεβρουαρίου

* Η λαμπρή Αίγα περνάει ακριβώς από το ζενίθ στις 7 με 9 το βράδυ σε γεωγραφικό πλάτος 46° βόρεια.

* Αυτήν την κρύα εποχή του χρόνου, η υπενθύμιση της θερμής εποχής είναι πάντοτε καλοδεχούμενη. Κοιτάξτε στον πρωινό ουρανό για μια προεπισκόπηση του θερινού ουρανού. Το καλοκαιρινό τρίγωνο με τα τρία του αστέρια έχει ήδη σηκωθεί στον ουρανό τόσο που να φαίνεται εύκολα στον ανατολικό ουρανό μία ώρα πριν την ανατολή του ήλιου. Οι γνωστοί καλοκαιρινοί αστερισμοί του Τοξότη και του Σκορπιού φαίνονται στα νοτιοανατολικά.

* Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 5:37 μ.μ.

Πέμπτη, 3 Φεβρουαρίου

* Νέα σελήνη στις 4:32 π.μ.

* Με τον ερχομό του Φεβρουαρίου, στις 9 με 10 το βράδυ, η κατσαρόλα της Μεγάλης Άρκτου σκαρφαλώνει στο ίδιο ύψος στα βορειοανατολικά με αυτό που κατεβαίνει η Κασσιόπη στα βορειοδυτικά. Φυσικά, αν κοιτάξετε ανάμεσά τους θα δείτε τον Πολικό αστέρα.


Παρασκευή, 4 Φεβρουαρίου

* Με το φωτεινό φεγγάρι απών από τον ουρανό, νωρίς το βράδυ αυτήν την εβδομάδα, θα είναι καλή ευκαιρία να παρατηρήσετε τον Κρόνο με ένα τηλεσκόπιο. Θα μπορέσετε να δείτε, εκτός από τον πανέμορφο πλανήτη και τους δακτυλίους του, και τον μεγαλύτερο δορυφόρο του τον Τιτάνα.

* Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 7:16 μ.μ.


Σάββατο, 5 Φεβρουαρίου

* Αυτές οι κρύες νύχτες μας προσφέρουν έναν θαυμάσιο ουράνιο στερέωμα καθώς η μυθική φιγούρα του Ωρίωνα μαζί με τους γειτονικούς σε αυτόν αστερισμούς περνάνε από τον μεσημβρινό περίπου στις 9:00 μμ. Εννέα από τα 25 φωτεινότερα αστέρια του ουρανού ρίχνουν τις ακτίνες τους σε εμάς αυτήν την ώρα.

Κυριακή, 6 Φεβρουαρίου



Η ημισέληνος (φωτισμένη κατά 12%) βρίσκεται σε απόσταση 8° από τον Δία, στους Ιχθείς. Εκεί κοντά είναι και ο πλανήτης Ουρανός. Στα δεξιά τους δεσπόζει το Μεγάλο Τετράγωνο του Πήγασου, στον ομώνυμο αστερισμό που κυριαρχούσε στο φθινοπωρινό ουρανό.


* Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 8:56 μ.μ.


* Παραπάνω δίνονται οι ημέρες και οι ώρες, κατά τη διάρκεια της εβδομάδας αυτής, στις οποίες μπορούμε να παρατηρήσουμε με ένα καλό τηλεσκόπιο (πάνω από 4 ίντσες) την περίφημη ερυθρά κηλίδα του Δία (το χρώμα της είναι ελαφρά πορτοκαλί). Η παρατήρηση της κηλίδας μπορεί να γίνει από 50 λεπτά πριν έως 50 λεπτά μετά την αναγραφόμενη ώρα.

* Θέλετε να γίνετε καλύτερος ερασιτέχνης αστρονόμος; Μάθετε τη θέση των αστερισμών με βάση τα πιο λαμπρά αστέρια τους και τους σχηματισμούς τους. Αυτό είναι το κλειδί για να εντοπίσετε και τα διάφορα αντικείμενα από το βαθύ ουρανό με κιάλια ή με τηλεσκόπιο. Ένας πολύ χρήσιμος οδηγός για εύκολο εντοπισμό των αστερισμών σε όλο τον ουρανό είναι το βιβλίο The Monthly Sky Guide (εκδόσεις ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ Θεσσαλονίκης).

* Μπορεί ένα αυτοματοποιημένο τηλεσκόπιο να αντικαταστήσει τους αστροχάρτες; Όπως ο Terence Dickinson και ο Alan Dyer λένε στο Backyard Astronomer's Guide: "Δεν μπορεί κανείς να εκτιμήσει πλήρως το σύμπαν, αν δεν αναπτύξει την ικανότητα να βρίσκει πράγματα στον ουρανό και αν δεν κατανοεί τις ουράνιες κινήσεις. Αυτή η γνώση κατακτάται μόνο όταν κάποιος αφιερώνει χρόνο κάτω από τα αστέρια με φιλομάθεια και με έναν αστροχάρτη στα χέρια." Χωρίς αυτά, "Ο ουρανός ποτέ δεν γίνεται ένα φιλικό μέρος."



ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ


* Παρατηρείτε τον Ήλιο καθημερινά (με τη χρήση ενός ασφαλούς ηλιακού φίλτρου) αφού σχεδόν πάντοτε αποκαλύπτονται ενδιαφέροντα φαινόμενα στην επιφάνειά του. Ο Ήλιος βγαίνει από ένα ασυνήθιστα μεγάλο ηλιακό ελάχιστο. Η ηλιακή δραστηριότητα επιταχύνεται, με τις ηλιακές κηλίδες και άλλα μαγνητικά φαινόμενα να συμβαίνουν πιο συχνά τώρα. Για καθημερινή ενημέρωση σχετικά με την ηλιακή δραστηριότητα, επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο: http://www.spaceweather.com.

* Ο Ερμής χάνεται στο φως της ανατολής του ήλιου.

* Η Αφροδίτη, (μέγεθος -4,3), ο λαμπρός «Αυγερινός», φαίνεται στα νοτιοανατολικά πριν και κατά τη διάρκεια του λυκαυγούς. Αφού ανέβει αρκετά πάνω στον ουρανό, ψάξτε για τον Αντάρη, 150 φορές πιο αμυδρό με μέγεθος + 1,1, 15° με 23° αρκετά πάνω και στα δεξιά της Αφροδίτης.

* Ο Άρης έχει χαθεί στο φως του ηλιοβασιλέματος και θα παραμείνει έτσι όλο το χειμώνα και την άνοιξη.

* Ο Δίας (μέγεθος -2,2, στους Ιχθείς) λάμπει ψηλά στα νοτιοδυτικά νωρίς το βράδυ. Δύει περίπου στις 10:00 μ.μ. Με τηλεσκόπιο, η φαινόμενη διάμετρός του έχει μειωθεί στα 35 δευτερόλεπτα του τόξου. Η νότια ισημερινή ζώνη του πλανήτη συνεχίζει να ανασχηματίζεται, με σκούρα σημάδια να εμφανίζονται στα ανατολικά και στα δυτικά. Παρατηρήστε τη νέα κηλίδα που ανακαλύφθηκε τον περασμένο Νοέμβριο στον Δία και περνάει από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη 3 ώρες και 40 λεπτά μετά την διέλευση της Μεγάλης Ερυθράς Κηλίδας.

* Ο Κρόνος (μέγεθος +0,6, στην Παρθένο), ανατέλλει περίπου στις 11:00 μ.μ. και βρίσκεται ψηλά στα νότια πριν το λυκαυγές, αρκετά πάνω από την λαμπρή Αφροδίτη. Μη τον μπερδέψετε με τον Στάχυ, περίπου 8 μοίρες πιο κάτω. Οι δακτύλιοι του Κρόνου έχουν ανοίξει στις 10° από την θέση κάτοψης, στο μεγαλύτερο άνοιγμά τους από το 2007. Κοιτάζοντας με τηλεσκόπιο, η νέα λευκή κηλίδα του Κρόνου έχει γίνει μεγάλη, εύκολα αναγνωρίσιμη! Εδώ θα βρείτε τους προβλεπόμενους χρόνους όπου θα φαίνεται η θέση της αρχικής κηλίδας πάνω στο κέντρο του δίσκου του πλανήτη: http://lackawannaastronomicalsociety.org/?p=873

* Επίσης, δείτε πόσους από τους δορυφόρους του Κρόνου μπορείτε να προσδιορίσετε με το τηλεσκόπιό σας χρησιμοποιώντας αυτό το online εργαλείο: http://www.skyandtelescope.com/observin ... turn_moons

* Ο Ουρανός (μέγεθος 5,9 στους Ιχθείς) είναι τώρα 4° δυτικά του Δία και απομακρύνεται απ’ αυτόν. Στην πραγματικότητα, είναι ο Δίας αυτός που κινείται προς τα ανατολικά.

* Ο Ποσειδώνας και ο Πλούτωνας έχουν χαθεί στο φως του ηλιοβασιλέματος.

Την Παρασκευή κορυφώνεται η βροχή διαττόντων από την ουρά του Χάλεϊ




Το ακτινοβόλο σημείο, από το οποίο φαίνεται να πηγάζουν τα πεφταστέρια, είναι η «κανάτα» του Υδροχόου



Πέρασαν 25 χρόνια από την τελευταία φορά που ο κομήτης του Χάλεϊ πέρασε από τη γειτονιά μας. Ο παγωμένος πλάνητας άφησε όμως πίσω του μια κληρονομιά: σωματίδια από την κόμη του που εισέρχονται στη γήινη ατμόσφαιρα αυτές τις ημέρες και γίνονται ορατά ως διάττοντες αστέρες -η λεγόμενη βροχή των Ήτα Υδροχοϊδών κορυφώνεται τα ξημερώματα της Παρασκευής.

Το φαινόμενο ονομάστηκε έτσι επειδή τα εισερχόμενα σωματίδια φαίνονται να πηγάζουν από το αστέρι Ήτα του αστερισμού του Υδροχόου.

Στο γεωγραφικό πλάτος της Ελλάδας (31 μοίρες βόρεια), ο αστερισμός του Υδροχόου ανατέλλει γύρω στις 3 τα ξημερώματα, δεν φτάνει όμως ποτέ ψηλά στον ουρανό.

Αυτό σημαίνει ότι όσοι θέλουν να θαυμάσουν τη βροχή πρέπει να κοιτάξουν λίγο πάνω από τον ορίζοντα στο νοτιοανατολικό ουρανό, εκεί που βρίσκεται ο αμφορέας του Υδροχόου.

Στην κορύφωση του φαινομένου την Παρασκευή οι παρατηρητές στην Ελλάδα μπορούν να περιμένουν λιγότερα από δέκα πεφταστέρια ανά ώρα. Περισσότερο εντυπωσιακοί είναι συνήθως οι διάττοντες που εισέρχονται στην ατμόσφαιρα υπό μικρή γωνία και φαίνονται να κινούνται σχεδόν παράλληλα με τον ορίζοντα, αφήνοντας διάπυρες, πολύχρωμες γραμμές.

Πώς όμως δημιουργείται η βροχή;

Ο κομήτης του Χάλεϊ ακολουθεί μια έντονα ελλειπτική τροχιά γύρω από τον Ήλιο και περνά από το εσώτερο Ηλιακό Σύστημα κάθε 75 χρόνια περίπου. Καθώς η ακτινοβολία θερμαίνει τους πάγους στην καρδιά του κομήτη, μεγάλες ποσότητες υλικού εκτινάσσονται, παρασύρονται από τον ηλιακό άνεμο (μια συνεχή ροή σωματιδίων από τον Ήλιο) και σχηματίζουν τη λεγόμενη κόμη.

Αυτό σημαίνει ότι το τμήμα της τροχιάς του κομήτη που βρίσκεται σχετικά κοντά στον Ήλιο είναι πάντα γεμάτο με σωματίδια της κόμης.

Η τροχιά της Γης σχεδόν διασταυρώνεται με την τροχιά του κομήτη σε δύο σημεία: Το ένα σημείο αντιστοιχεί στα μέσα Οκτωβρίου, οπότε η σκόνη που άφησε πίσω του ο κομήτης του Χάλει δημιουργεί τη βροχή των Ωριωνιδών (το λεγόμενο ακτινοβόλο σημείο βρίσκεται στον αστερισμό του Ωρίωνα).

Το δεύτερο σημείο διασταύρωσης αντιστοιχεί στη βροχή των Ήτα Υδροχοϊδών στις αρχές Μαΐου.

Το φαινόμενο κορυφώνεται στις 6 Μαΐου, είναι όμως ορατό με μικρότερη ένταση τρεις με τέσσερις ημέρες πριν και μετά αυτή την ημερομηνία.

Έκρηξη στον Ήλιο συνέπεσε με βουτιά θανάτου ενός κομήτη

Διαστημικά παρατηρητήρια της NASA κατέγραψαν την πορεία ενός κομήτη που έπεσε στον Ήλιο και χάθηκε για πάντα μέσα του, την ώρα που μια τεράστια έκρηξη ξεσπούσε συμπτωματικά στην άλλη πλευρά του μητρικού μας άστρου.

«Το ενδιαφέρον είναι ότι μια εκτίναξη στεμματικού υλικού εξερράγη ακριβώς την ώρα που ο κομήτης πλησίαζε τον Ήλιο» ανακοίνωσαν οι υπεύθυνοι του Ηλιακού και Ηλιοσφαιρικού Παρατηρητήριου (SOHO), ενός διαστημικού τηλεσκοπίου που παραμένει μόνιμα στραμμένο στον Ήλιο.

Τα δύο φαινόμενα πιθανότατα δεν συνδέονται, εκτιμά η NASA. «Οι επιστήμονες ακόμα δεν έχουν βρει μια πειστική φυσική σύνδεση ανάμεσα στους κομήτες που πλησιάζουν τον Ήλιο και τις εκτινάξεις στεμματικού υλικού.

Οι εκτινάξεις στεμματικού υλικού (CMS) είναι βίαιες εκρήξεις που προκαλούνται από διαταραχές του ηλιακού μαγνητικού πεδίου και εκτοξεύουν στο Διάστημα δισεκατομμύρια τόνους υλικού, με ταχύτητες που ξεπερνούν το ενάμισι εκατομμύριο χιλιόμετρα την ώρα.

Όπως έδειξαν τα δεδομένα από ένα άλλο διαστημικό τηλεσκόπιο της NASA, το Παρατηρητήριο Ηλιακής Δυναμικής (SDO), η συγκεκριμένη έκρηξη συνέβη στην πραγματικότητα λίγο πριν από τη βουτιά θανάτου του κομήτη στις 11 Μαΐου.

«Οι εικόνες του SDO δείχνουν ότι η CME εξερράγη πριν ο κομήτης πλησιάσει αρκετά την επιφάνεια του Ήλιου ώστε να αλληλεπιδράσει με ισχυρά μαγνητικά πεδία» εξηγεί η ανακοίνωση.

Ο εξαφανισμένος πια κομήτης είχε ανακαλυφθεί λίγο νωρίτερα από τον ερασιτέχνη αστρονόμο Σεργκέι Σούρπακοφ.

Κατατασσόταν στη λεγόμενη οικογένεια κομητών Κρόιτς, η οποία περιλαμβάνει κομήτες που διέρχονται σε απόσταση λίγων εκατοντάδων χιλιάδων χιλιομέτρων από τον Ήλιο.

Οι κομήτες αυτοί παίρνουν το όνομά τους από τον αστρονόμο του 19ου αιώνα Χάινριχ Κρόιτς, ο οποίος έδειξε ότι τα σώματα αυτά έχουν κοινή προέλευση: όλοι τους πιστεύεται ότι είναι θραύσματα ενός γιγάντιου κομήτη που διαλύθηκε πριν από μερικούς αιώνες.


Βίντεο: http://news.in.gr/science-technology/ar ... 1231108422

Βροχές διαττόντων καθώς η Γη περνά από τα συντρίμμια δυο κομητών


Τα πεφταστέρια θα πέφτουν σε κύματα αυτή την εβδομάδα, καθώς η Γη συναντά στην πορεία της σωματίδια σκόνης από τις ουρές δύο κομητών. Πρόκειται για τους Ωριωνίδες, κληρονομιά από το πέρασμα του κομήτη του Χάλεϊ, αλλά και τη βροχή διαττόντων που προκαλεί για πρώτη φορά η διάλυση του κομήτη του Ελένιν.

Ο μικρός κομήτης Ελένιν ήταν άγνωστος στους αστρονόμους μέχρι την αναγνώρισή του το 2010 από τον Ρώσο ερασιτέχνη αστρονόμο Λέονιντ Ελένιν. Έγινε περισσότερο γνωστός λόγω της εμπλοκής του σε ένα σενάριο για το τέλος του κόσμου, σύμφωνα με το οποίο η Γη θα καταστρεφόταν λόγω της ευθυγράμμισής της με τον Ελένιν και άλλα σώματα.

Τον περασμένο Αύγουστο, η κοσμική χιονόμπαλα, άρχισε να διαλύεται όταν χτυπήθηκε από ηλιακή καταιγίδα. Με τη θερμοκρασία του να συνεχίζει να ανεβαίνει καθώς πλησίαζε τον Ήλιο, ο κομήτης έσπασε τελικά σε μικρά κομμάτια στις 10 Σεπτεμβρίου, όπως ανέφερε στο Space.com ειδικός του προγράμματος Κοντινών στη Γη Αντικειμένων της NASA (NEO).

Η NASA εκτιμά ότι η Γη πλησιάζει στην ελάχιστή απόστασή της από τα συντρίμμια του Ελένιν 16 Οκτωβρίου. Σωματίδια του τέως κομήτη ενδέχεται να καούν στη γήινη ατμόσφαιρα, το σόου όμως δεν αναμένεται να είναι φαντασμαγορικό.

Πιο εντυπωσιακό, αν και όχι θεαματικό, θα είναι το φαινόμενο που άφησε κληρονομιά ο κομήτης του Χάλεϊ. Όπως κάθε χρόνο αυτές τις ημέρες, σωματίδια του κομήτη θα βρεθούν στην πορεία της Γης και θα γίνουν ορατά ως οι Ωριωνίδες.

Η βροχή ονομάζεται έτσι επειδή τα πεφταστέρια μοιάζουν να πηγάζουν από τον αστερισμό του Ωρίωνα, ο οποίος ανατέλλει γύρω στις 11 το βράδυ στον ανατολικό ουρανό και φτάνει στο ζενίθ γύρω στις 5 τα ξημερώματα.

Το φαινόμενο θα κορυφωθεί στις 22 Οκτωβρίου, συνεχίζεται όμως για αρκετές ημέρες πριν και μετά.

Στη διάρκεια των Ωριωνίδων «βρέχει» συνήθως 20 με 25 διάττοντες την ώρα, οι οποίοι όμως δεν είναι εξαιρετικά φωτεινοί και δύσκολα γίνονται ορατοί από τις πόλεις.

Οι Ωριωνίδες θα επιστρέψουν του χρόνου, ενώ η σκόνη του Ελένιν δεν θα ξαναεμφανιστεί τα επόμενα 12.000 χρόνια.

Πασαντίνα, Καλιφόρνια
Σχεδόν αόρατος για τα οπτικά τηλεσκόπια, αφού είναι πιο μαύρος από κάρβουνο, ένας αστεροειδής διαμέτρου 400 μέτρων -μεγαλύτερος από το μέσο αεροπλανοφόρο- θα βρεθεί τα ξημερώματα της Τετάρτης πιο κοντά στη Γη από ό,τι η ίδια η Σελήνη.

Ο διαστημικός βράχος, με την ονομασία 2005 YU55, θα περάσει σε απόσταση 324.600 χιλιομέτρων στη 01.28 ώρα Ελλάδας στις 8 Νοεμβρίου.

Η απόσταση ακούγεται μεγάλη, είναι όμως λίγο μικρότερη από τη μέση απόσταση Γης-Σελήνης στα 385.000 χιλιόμετρα. Το ίδιο το φεγγάρι θα βρεθεί ακόμα πιο κοντά στον αστεροειδή, σε απόσταση περίπου 241.000 χιλιομέτρων.

«Είμαστε 100% σίγουροι ότι δεν αποτελεί απειλή» διαβεβαίωσε ο Ντον Γιόμανς, επικεφαλής του προγράμματος NEO της NASA, το οποίο παρακολουθεί τους διαστημικούς βράχους που θα μπορούσαν δυνητικά να χτυπήσουν τη Γη.

Θέλοντας να διαψεύσει μια ποικιλία αστικών μύθων για το τέλος της ανθρωπότητας, η NASA διαβεβαίωσε επίσης ότι «η βαρυτική επίδραση του αστεροειδή δεν θα έχει μετρήσιμες συνέπειες για οτιδήποτε εδώ στη Γη, συμπεριλαμβανομένης της παλίρροιας και των τεκτονικών πλακών».


Η πορεία του 2005 YU55. Στην πραγματικότητα ο αστεροειδής περνά πάνω από το επίπεδο των τροχιών της Γης και της Σελήνης (Πηγή: NASA/JPL-Caltech)

Έχουν περάσει 35 χρόνια από την τελευταία φορά που πλησίασε τόσο κοντά ένας αστεροειδής αυτού του μεγέθους, και η αμερικανική διαστημική υπηρεσία ελπίζει να συγκεντρώσει νέα στοιχεία για τη μορφολογία και τη σύσταση του βράχου.

Σώματα αυτού του μεγέθους εκτιμάται ότι προσκρούουν στη Γη κάθε 100.000 χρόνια.

Αν έπεφτε στην ξηρά, υπολογίζει η NASA, ο 2005 YU55 θα δημιουργούσε κρατήρα με διάμετρο 6,4 χιλιόμετρα και βάθος πάνω από 500 μέτρα.

Μαύρη μπάλα

Ο 2005 YU55 παρακολουθείται από την ανακάλυψή του το 2005. Είναι ένα σχεδόν σφαιρικό σώμα που περιστρέφεται αργά και είναι πιο μαύρο από το κάρβουνο στα ορατά μήκη κύματος.

Οι αστρονόμοι τον κατατάσσουν στους αστεροειδείς κατηγορίας C, οι οποίοι περιέχουν άνθρακα σε υψηλές αναλογίες, πιθανώς και νερό.

Όπως επισήμανε ο Ντον Γιόμανς του προγράμματος NEO, ένα σώμα αυτής της κατηγορίας θα μπορούσε να είναι ο προορισμός της πρώτης επανδρωμένης αποστολής σε αστεροειδή, την οποία εξήγγειλε η κυβέρνηση του Μπαράκ Ομπάμα ως στόχο για την ερχόμενη δεκαετία.

Η ανακάλυψη παγωμένου νερού στον 2005 YU55 θα ήταν ένας σημαντικός επιπλέον λόγος -σύμφωνα με τον Γιόμανς, οι αστεροειδείς αυτού του είδους θα μπορούσαν κάποτε να χρησιμοποιούνται ως σταθμοί ανεφοδιασμού για αποστολές μεγάλης διάρκειας.

Η NASA ετοιμάζεται τώρα να μελετήσει τον 2005 YU55 με τα ραδιοτηλεσκόπια του Γκόλντστοουν στην Καλιφόρνια και του Αρεσίμπο στο Πουέρτο Ρίκο. Τα δύο γιγάντια όργανα λειτουργούν περίπου όπως τα ραντάρ, εκπέμποντας ραδιοκύματα τα οποία ανακλώνται πάνω στο στόχο.

Η ευκαιρία για τους αστρονόμους είναι εξάλλου σπάνια: Η τελευταία φορά που πλησίασε τόσο κοντά στη Γη ένα σώμα αυτού του μεγέθους ήταν το 1976, και η επόμενη θα έρθει το 2028.

Ακόμα ένα κοσμικό ραντεβού προβλέπεται για τις 13 Απριλίου του 2029, όταν ο αστεροειδής Απόφις, διαμετρου 270 μέτρων, θα περάσει σε εξαιρετικά μικρή απόσταση, αλλά δεν θα χτυπήσει.

Υπάρχει όμως μικρή πιθανότητα να προσκρούσει στον πλανήτη όταν επιστρέψει στις 13 Απριλίου 2036.


Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από Associated Press
http://www.in.gr

ΛΕΤΕ ΝΑ ΜΑΣ ΣΩΣΕΙ ΑΠΟ ΤΟ ΚΡΑΤΙΚΟ ΧΡΕΟΣ;