ΑΛΕΒΙΤΕΣ , ΜΙΑ ΒΟΜΒΑ ΣΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ
Πραγματεία για τους ΑΛΕΒΙΤΕΣ
ΣΥΝΟΨΗ
Το να εξετάσεις έναν Aλεβίτη, φίλε αναγνώστη, είναι σα να τραβάς ένα μανδραγόρα ή τζιν σενγκ όπως το λένε οι Κινέζοι, το φυτό της ζωής. Απο τις ρίζες του ξεπροβάλλει η ανθρωπότητα και από τις παραφυάδες του οΧριστιανισμός, ο Ιουδαϊσμός, ο Μωαμεθανισμός, ο Ελληνισμός, ο Ινδουισμός, o ζωροαστρισμός, ο Σαμανισμός, όλοτο πλέγμα της ζωής που γίνεται θρησκεία με σκοπό την επιβίωση.
Μέσα από αυτό το άρθρο θα δειχθείότι από τα παλιά χρόνια ως σήμερα τίποτα δεν έχει αλλάξει. Όλα αυτά πουθεωρούμε αλλαγές είναι σύμβολα, φαινόμενα, σύννεφα που αλλάζουνε στον ουρανό,ασάφειες του ίδιου πράγματος, ψευδομεταμορφώσεις.
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Τα τελευταία χρόνια γράφονταιπολλά για τους «Αλεβίτες», τους ανθρώπους αυτούς που πιστεύουν στον Αλλάχ καιτους 12 αποστόλους. Άλλοι τους θεωρούναίρεση του Ισλάμ, άλλοι σαν ανεξάρτητη θρησκεία με φιλοσοφία, κάποιοι σαν έναρεύμα συγκλινουσών ιδεών, μερικοί ως σοφούς με βαθύτερη γνωσιολογία. Τι είναιόμως απ’ όλα αυτά, πράγματι, οι αλεβίτες;
Θα λέγαμε, κατ’ αρχήν ότι «κάτιαπ’ όλα αυτά, και όλ΄αυτά μαζί συγχρόνως». Ο αλεβιτισμός, που μπορεί να ιδωθείκαι ως ένας ιδιαίτερος ιδεαλιστικός τρόπος ζωής με πρακτική, είναι μιας μορφήςαντίληψη στις επιδιώξεις, τις αναζητήσεις και τις ελπίδες του απολλώνιου καιδιονυσιακού ανθρώπου.
Τοκείμενο αυτό αποσκοπεί να εισφέρει ένα μικρό λίθο στον προσδιορισμό αυτού τουθέματος και στον εντοπισμό-χαρακτηρισμό των τόσο απόμακρων και τόσο πλησίον μαςανθρώπων, αλλά και να απαλύνει τη σχέση που έχουμε με τα δόγματά μας. Κι επειδήαπό κάπου πρέπει να ξεκινήσουμε, ας αρχίσουμε να τους εξετάζουμε από εκεί πουοι ίδιοι οι αλεβίτες θέλουν να πιστεύουν πως κατάγονται, από τη γένεση τουΚορανίου. ...
«Αρχή» το Κοράνι
Ούτε στη φύση, αλλά ούτε στον κόσμο των ιδεών και τηςπρακτικής εφαρμογής υπάρχει παρθενογένεση. Γι’ αυτό το λόγο μπήκαν ταεισαγωγικά στη λέξη «αρχή», οπότε, ας θεωρήσουμε την αρχή των αλεβιτών ως μιαακόμη ψευδομεταμόρφωση της φύσης και της θέσης του ανθρώπου.
Ξεκινάμε: Μετά τοθάνατο του Μωάμεθ, τα προβλήματα που ενέσκηψαν στους οπαδούς του ήταν ηκαταγραφή των λόγων του και η διαδοχή της ηγεσίας του.
Όσον αφορά το πρώτοσκέλος, την καταγραφή των λεγομένων του προφήτη, αυτό το ανέλαβε ο πατέρας τηςευνοούμενης νεαρής συζύγου του, της Αϊσά, ο Αμπου Μπάκρ (Αμπού Μπεκήρ ΑςΣιντίκ) ο οποίος έγινε και ο πρώτος χαλίφης (διάδοχος). Πήρε το υπάρχον υλικότων γραπτών λόγων του Μωάμεθ που βρισκόταν σκόρπιο σε περγαμηνές, φύλλαφοινίκων και ωμοπλάτες προβάτων, άτακτα ριγμένων μέσα σ’ ένα κιβώτιο, και με τηβοήθεια του γραμματικού Ζαϊρ και άλλων, το ταξινόμησε και αντέγραψε τα κείμεναδημιουργώντας ένα βιβλίο διαβάσματος που ονομάστηκε Κοράνι (Αναγνωστάρι).
Το βιβλίο όμως αυτό δεν ήταν πλήρες,υπήρχαν λάθη, παραλείψεις και κενά. Σύντομα δημιουργήθηκε η ανάγκη για τηδημιουργία ενός δεύτερου και αρτιότερου μανιφέστου. Μαζευόταν υλικό,καταγραφόταν και ότι υπήρχε από μνήμης, ώσπου μετά από 20 χρόνια, περίπου, οτρίτος χαλίφης, ο Οσμάν, παρουσίασε το πλήρες και οριστικό Κοράνι.
Το Κοράνι, από λογοτεχνικής και μόνοπλευράς και να το δει κάποιος, είναι ένα αξιόλογο δημιούργημα. Καλλιγραφότατο,με διάφορους τύπους καλλιτεχνικής γραφής, άψογα γραμμένο σε μια συνισταμένηγλώσσα των αραβικών διαλέκτων, την ωραιότερη και μουσικότερη όλων, τηνκαραϊτική, η οποία έκτοτε ονομάστηκε κορανιακή. Ως περιεχόμενο, περιέχει μέσατου όσα χρειαζόντουσαν οι Άραβες την εποχή εκείνη. Θρησκευτική πίστη, πολιτικήσυμπεριφορά, αστικό και κοινωνικό δίκαιο μέχρι και κανόνες υγιεινής. Ήταν,δηλαδή, ένας πλήρης κώδικας συμπεριφοράς και οδηγός ζωής, προσαρμοσμένος βέβαιαστις τότε υπάρχουσες συνθήκες των βεδουίνων.
Κατά τις παραδόσεις, τα κείμενα ταοποία ομαδοποιήθηκαν σε ενότητες που ονομάστηκαν Σούρες (σειρές - κεφάλαια),αποκαλύφτηκαν στον Μωάμεθ μέσα σε μια σπηλιά από μια φωνή που ακουγόταν «πίσωτου», την οποία παρότι δεν ήταν στα αραβικά την κατανοούσε πλήρως. Πέραν του ανη φωνή αυτή ήταν όντως πίσω του ή κάπου μέσα και πίσω στο μυαλό του, το γεγονόςείναι ότι το πνεύμα των λεγομένων της φωνής βρισκόταν μέσα στο ενωτικό πλαίσιοτων τότε θρησκειών της περιοχής, καθώς τις αναγνωρίζει και τις σέβεται όλες,θεωρώντας εκπρόσωπους του Θεού στη γη τους Εβραίους προφήτες, το Χριστό, ακόμακι Έλληνες όπως τον Μέγα Αλέξανδρο (Δίκερως - Ζουλκαρνέιν) και τον Αίσωπο(Λούκμαν).
Ο Μωάμεθ, είναι ήδη καταγεγραμμένο ότι συναναστρεφότανστις πνευματικές αναζητήσεις του με Εβραίους, Πέρσες, Χριστιανούς, ακόμα και μεελληνικής παιδείας γνωστικιστές και μονοφυσίτες μοναχούς της περιοχής όπωςαριανιστές, μανιχαϊστές και ειδικότερα ένα μυστηριώδη νεστοριανό ασκητή. Για τολόγο αυτό αποδέχεται το Χριστό με τη μια φύση του, την ανθρώπινη, καιαπαγορεύει να καταστρέφονται ναοί και τόποι λατρείας, όπως εκκλησίες, συναγωγέςκαι μοναστήρια.
Η φωνή που απήγγειλε τα λόγια αυτά ορίστηκε ότι ήταν τουαρχάγγελου Γαβριήλ, σύμφωνα με τα ζωροαστρικά πρότυπα των κομιστών των λόγωντου Θεού που ήταν οι άγγελοι. Και καθώς ο αρχάγγελος ήταν κομιστής, τοπρωτότυπο - «μήτρα» του Κορανίου θεωρείται πως βρίσκεται στην κοιτίδα του Θεού.Για το λόγο αυτό θεωρείται ατόπημα για ένα μουσουλμάνο και ύβρης να μετέχει ήέστω και να παρίσταται σε μια καταστροφή των λόγων του Θεού που εκφράζει τοΚοράνι.
Το πρόβλημα τηςδιαδοχής
Τη διαδοχή στον αγώνα του προφήτη πουονομάστηκε Ισλαμισμός, λέξη που σημαίνει υποταγή (στο θείο θέλημα) καιειρήνευση (εκ του salam=ειρήνη , βλ. μωαμεθανικό χαιρετισμό: salam alecum = η ειρήνη μαζί σου), την ανέλαβε«κληρονομικώ δικαιώματι» η οικογένεια του Μωάμεθ, και δη η εγγύτερη και η αγαπημένηγυναίκα του, η Αϊσά.
Για την ερωτική ζωή του Μωάμεθ έχουν υπάρξει κριτικές.Μετά το θάνατο της πρώτης του γυναίκας, της πλούσιας και μεγαλύτερής του χήρας Χαντιτζά,έζησε με αρκετές συζύγους, νόμιμες και μη, ίσως και 16, παρότι ο Θεός επέτρεψετο μέγιστο όριο μέχρι 4. Αυτό το γεγονός καθώς και η απουσία γυναικών από τονπαράδεισο είχε δημιουργήσει θέμα, αλλά όχι έντονο, διότι οι άνθρωποι έχουν τηντάση να συγχωρούν ατοπήματα σε αυτούς που τους προσφέρουν, αρκεί ταπροσφερόμενα να είναι περισσότερα από τα ζητούμενα, σε βαθμό μάλιστα που ηακραία ζωή τους συχνά να καθιερώνεται ως νόμιμη «κατ’ εξαίρεση». Για το λόγοαυτό οι εκ του γένους του Μωάμεθ συνεχιστές του μπορούσαν να απολαμβάνουν «κατ’εξαίρεση» και αυτοί το προνόμιο της εκτεταμένης πολυγαμίας, ως δώρο Θεού καιανθρώπων.
Η Αϊσά πρέπει να ήταν αρκετά νέα όταν πέθανε ο Μωάμεθ,διότι την είχε γνωρίσει, ώριμος ον, στα 7 της και περίμενε να πάει στα 9 για νατην παντρευτεί (διότι τότε ενηλικιωνόντουσαν σύμφωνα με τα έθιμα του τόπου καιτης εποχής τα κορίτσια), αλλά και ως γυναίκα αντιπροσωπευόταν από τον πατέρατης, τον Αμπού Μπάκρ (Μπεκήρ) που όπως είπαμε έγινε ο πρώτος χαλίφης καισυνέταξε το αρχικό Κοράνι. Μετά το θάνατό του πατέρα της, η διαδοχή πέρασε,πάλι μέσω της Αϊσά, σε οπαδό του Μωάμεθ, ο οποίος όμως δεν ήταν ο Αλή όπωςκανονικά, κατά πολλούς, θα έπρεπε. Αυτό επέφερε το πρώτο σχίσμα.
Οι οπαδοί του Αλή θεωρούσαν ότι για πολλούς λόγους έπρεπε η διαδοχή έπρεπε ναανήκει σ’ εκείνον. Ήταν συγγενής από δυο πλευρές του Μωάμεθ. Ξάδερφος εξαίματος και γαμπρός του, έχοντας παντρευτεί την αγαπημένη του κόρη, Φατιμά. Ωςσύντροφος στον αγώνα του προφήτη θεωρείτο το «δεξί του χέρι», πιστός,δυναμικός, οξυδερκής, έχοντας σώσει μέχρι και τη ζωή του Μωάμεθ, παίρνοντας τηθέση του στο κρεβάτι του για να μπορέσει να διαφύγει τη νύχτα της μεγάλης φυγής(εγίρα) προς τη Μεδίνα. Το ότι δεν έγινε ο Αλή χαλίφης, αποδόθηκε σε κακέςπροσωπικές σχέσεις του με την Αϊσά, ίσως συνεπικουρούσας και της γυναίκας του,Φατιμά, σε σημείο που μπορεί να λεχθεί ότι οι δυο γυναίκες δεν είναι άμοιρεςευθυνών για το μεγάλο σχίσμα.
Οι μελετητές τουισλαμισμού σημειώνουν ότι μεταξύ Αλή και Αϊσά είχε υπάρξει μια αντιπάθεια πουίσως εξελίχθηκε σε έχθρα. Κάποτε, που ο Μωάμεθ είχε επιστρέψει και δεν βρήκε τηνΑϊσά να τον περιμένει, διότι είχε καθυστερήσει μ’ ένα βεδουίνο, ο Μωάμεθ τησυγχώρησε. Δεν τη συγχώρησε όμως ο Αλή, εξ’ ου και η αντιπάθειά της. Το θέμαπρέπει να ήταν σοβαρό, γιατί υπήρξε κάτι σαν οικογενειακό συμβούλιο και δίκησχεδόν της Αϊσά.
Η αντιπάθεια μεταξύ Αλή και Αϊσά, η οποία προφανώς συνεχίστηκεκαι μετά το θάνατο του Μωάμεθ, έγινε αφορμή να χωριστεί ο μουσουλμανικός κόσμοςσε δυο παρατάξεις. Στους Σουνίτες ή κοσμικούς και στους Σι(χ)ίτες ήπνευματικούς, τους αποκαλούμενους «οπαδούς του μεριδίου του Αλή» (Αλεβίτες).Μεταξύ των δυο αυτών ομάδων ακολούθησαν αντεγκλήσεις που κατέληξαν σεαιματοχυσίες, με αποδέκτες απο την πλευρά του Αλή τον ίδιο και τα δυο παιδιάτου, Χασάν και Χουσεΐν.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝΑΛΕΒΙΤΙΣΜΟ
Η λέξη Αλεβίτης σημαίνει κυριολεκτικά «οπαδός του Αλή».Αλεβίτης μπορεί να γίνει ο οποιοσδήποτε, αρκεί να δεχτεί τα βαθύτερα νοήματατου Κορανίου και την πρωτοκαθεδρία του Αλή ως πνευματικού ηγέτη. Αλλά ας δούμελίγο περισσότερο τον Αλή.
Ο Αλή θεωρείται από τους πνευματικούς ερμηνευτές τουΚορανίου ότι βρίσκεται υψηλότερα από τον Μωάμεθ στη μεταφυσική πύλη (Βαβ).Επίσης, θεωρούν ότι εκείνος υπήρξε ο βασικός συντελεστής της πνευματικήςκατεύθυνσης του Ισλάμ. Και ο Μωάμεθ λένε ότι το είχε αναγνωρίσει αυτό, έχονταςπει τη φράση «εγώ είμαι ο δρόμος για τον ουρανό, αλλά ο Αλή βρίσκεται στην πύλη».
Οι αλεβίτες, που ακολουθούν στηνερμηνεία του Κορανίου την πνευματική κατεύθυνση των «Σούφι» (εκ της ελληνικήςλέξης σοφός), μπολιασμένων εκ της χρυσής εποχής των διανοητών της Ούμα (ομάδαςελληνιστικής συζήτησης) των Πλατωνιστών και Αριστοτελιστών Αβασσιδών χαλίφηδωντης Βαγδάτης, διακρίνονται σε διάφορες ομάδες πιστών, «τάγματα» ιδεολογικά με διακλαδώσειςκαι διασυνδέσεις. Αυτά κατά βάση ανήκουν στο σιιτικό κλάδο, αλλά και σουνήτεςμε ανάλογη πνευματική κατεύθυνση μπορούν να μετάσχουν.
Στη Μικρά Ασία ιδρυτής τουςθεωρείται ο σούφι μοναχός Χατζή Μπεκτάς Βελή, με καταγωγή εκ της οικογένειαςτου Αλή (κι εμμέσως του Μωάμεθ) με τους οπαδούς του να ονομάζονται «μπεκτασήδες»,ενώ ο μικρότερος σουνητικός και πιο ήπιος αλεβιτικός κλάδος εκπροσωπείται απότον Μεβλανά Ρουμί και τους οπαδούς του, τους ονομαζόμενους «μεβλεβήδες».
Και οι δυο αυτοίπροαναφερόμενοι μεγάλοι αλεβίτες είχαν καταγωγή από Περσία, από το Χορασάν,κοιτίδα σούφι, ζωροαστρών και πρώην Μήδων μάγων. Έζησαν και δίδαξαν περίπου τηνίδια εποχή, τον 13ο αιώνα, οπρώτος στην Καππαδοκία και ο δεύτερος λίγο πιο Δυτικά, στο Ικόνιο, αμφότεροι στηχώρα των λεγόμενων Ρουμί (Ρωμαίων - Ρωμιών).
Ποιοι είναι πράγματι οι αλεβίτες;
Μπορούν να προσδιοριστούν ωςάνθρωποι που ακολουθούν ένα μίγμα ιδεών δομημένων σ’ ένα φυσικό περιβάλλονεπιβίωσης οι οποίες βρήκαν πρόσφορο έδαφος και αναπτύχθηκαν στο μεταφυσικό απογεωλογικής πλευράς πλαίσιο της Καππαδοκίας. Οι θρησκείες πρέπει κάποτε ναμελετηθούν και από γεωφυσικής πλευράς.
Η Καππαδοκία (πατρίδα του Μ.Βασιλείου και άλλων ιεραρχών), λόγω της φυσικής της ιδιομορφίας υπήρξε κέντροθεικής πίστης, αποτελώντας το ανάχωμα του ελληνικού τρόπου ζωής και της ασιατικήςκουλτούρας προερχόμενης εκ Περσίας, Πακιστάν, Θιβέτ. Εκεί, υπήρξαν τιτανομαχίες του ελληνικού καιτου ασιατικού τρόπου ζωής που έγιναν καρδιά της Μικρασίας, η οποία αυτορυθμιζόταν μεταξύ ιδεολογίας καιπραγματισμού. Όλων η καρδιά μας και κάπου στην Τουρκία βρίσκεται και όλων τωνΤούρκων η επιθυμία και κάπου στο Αιγαίο κείται.
Το Αιγαίο (υψόμετρο «ο») και ταΙμαλάια (υψόμετρο «5.000») απετέλεσαν τους δυο πόλους της επιβιωτικής ιδέας. Ηγήινη φιλοσοφία από τη μια (δυτικά) η ουράνια θρησκεία από την άλλη(ανατολικά), αλλά και σαμανισμός (από βορρά) και μαγεία (από νότο). Και ηΚαππαδοκία που βρίσκεται στη μέση θεωρείται τόσο σημαντική σε σημείο που οαξιόλογος γεωστρατηγιστής, Δημ. Κιτσίκης, την τοποθετεί ως κέντρο τηςΕνδιάμεσης Περιοχής (βλ. στις παραπομπές).
Η φιλοσοφία των αλεβιτών
* Θεωρούν το Κοράνι ώς έναεσωκοσμικό και όχι εξωκοσμικό δημιούργημα (παρόμοιο με μια βουδιστική Χιναγιάννα– ατομικό όχημα, προσωπική υπόθεση, παρά το γεγονός ότι στην ακμή τους τοπαρήγαγαν ως Μάχαγιάννα – μεγάλο όχημα, ευρύτερη υπόθεση). Στην ερμηνεία τουΚορανίου επικεντρώνονται σε κρυμμένα σύμβολα.
* Πιστεύουν ότι το όνομα τουΘεού δημιουργεί παρανοήσεις. Αντ’ αυτού προτιμούν να χρησιμοποιούν τη λέξη «Χου»που παραπέμπε στο «Αυτός» ως πνεύμα.
* Για τις θρησκείες υιοθετούνσυγκλίνουσες θέσεις, πιστεύοντας ότι η ουσία του Θεού βρίσκεται σε όλους τουςανθρώπους στο βάθος της καρδιάς. Πιστεύουν, γενικά στον άνθρωπο.
* Η θέση τους περί Θεού συνάδειμε την αιρετική φράση του Αλ Χάλλατζ που συνέδεσε τον εαυτό του με τη φύση,λέγοντας σε μια στιγμή υπέρβασης ότι «εγώ είμαι ο θεός» και θανατώθηκε γι’ αυτόως υβριστής, χωρίς οι επικριτές του να καταλάβουν τη φυσική του ολοκλήρωση.
* Θεωρούν το δρόμο προς τηνολοκλήρωση σαν ένα μονοπάτι με 4 πύλες, της πίστης, της σκέψης, της γνώσης και αλήθειας(ή κατ’ άλλους της σοφίας, της αδελφότητας, της γνώσης και αλήθειας). Κάθεμονοπάτι έχει 10 σταθμούς.
* Για τη φύση, αποδέχονται τηθεωρία των 4 στοιχείων του Ιμπν Αλ Αραμπί (σχετική με του Εμπεδοκλή), πουεπέρχεται με την κάτωθι αποδομητική πορεία: Θεός - πνευματικός άνθρωπος -γήινος άνθρωπος - ζώα - φυτά – ορυκτά, την οποία ο άνθρωπος πρέπει να ανέβει, ελέγχονταςκατ’ αρχή τα ζωικά του ένστικτα, με σκοπό να φτάσει στη μέγιστη ολοκλήρωση, τη«Χαγκ». Η Χάγκ σχετίζεται με μια υπερβατική κατάσταση ταύτισης του ανθρώπου μετη φύση.
* Προοπτική τους έχουν τηδημιουργία του «τέλειου ανθρώπου» (perfect man).Πιστεύουν ότι η προσπάθεια πρέπει να αρχίζει από τον έλεγχο των χεριών (πράξεις),της γλώσσας (λόγια) με κατάληξη την αναπαραγωγική δραστηριότητα (εγκράτεια). Η εξελικτικήαυτή θεωρία μπορεί να συσχετιστεί με τον ταντρικό βουδισμό (πλήρης σωματικόςέλεγχος).
Γενικά χαρακτηριστικά
* Δείχνουν αγάπη προς όλουςτους ανθρώπους (σημασία δεν έχει τι πιστεύεις αλλά τι άνθρωπος είσαι).
* Είναι εργατικοί (η εργασία αποτελείπράξη σεβασμού προς το Θεό και τον εαυτό μας).
* Προάγουν την ισότητα τωνφύλων (για το Θεό, οι άνδρες και γυναίκες είναι ίδιοι).
* Είναι μονογαμικοί (ηπολυγαμία όταν καθιερωθηκε υπήρξε θεσμός ανάγκης).
* Πιστεύουν σε Αγία Τριάδα (υπότην έννοια, Αλλάχ = Θεός, Μωάμεθ = Ύλη, Αλή = Πνεύμα).
* Έχουν 12 ιμάμηδες σαν τουςαποστόλους, όπου ο καθείς αποτελεί το επιμέρος μιας οντότητας. Κατά πολλούςαναμένεται ο 12ος ιμάμης ο οποίος είναι κοιμώμενος – ανενεργός πουθα τα ενώσει όλα κι όλους.
* Πίνουν, χορεύουν, τραγουδούνκαι ερωτεύονται με σχετική ελευθερία, συμπεριφερόμενοι ως επικούρειοι εντόςπλαισίων.
* Θεωρούν βαριά αμαρτήματα τημοιχεία, το διαζύγιο και την κακολογία, με ποινή αποπομπής των παραβατών απότην κοινότητά τους.
* Εκτός της πίστης τους στονΑλή, τη Φατιμά, και τους επακολουθήσαντες εκ του γένους τους ιμάμηδες (Χασάν,Χουσείν, κ.λπ.), αποδέχονται εβραίους προφήτες, ως προφήτη το Χριστό, καιχριστιανούς αγίους, όπως τον προφήτη Ηλία - Ελισαίο, τον Άγιο Γεώργιο, ΆγιοΧαράλαμπο, κ.α.
* Χρησιμοποιούν αγίασμα, έχουν κεριά,και εφαρμόζουν ένα είδος βάπτισης. Οι ιερουργούντες χρησιμοποιούν διακριτικόεπιρούχιο (άμφιο) που μοιάζει με τα πρώιμα ιουδαϊκο-χριστιανικά και φορούν καπέλο με ηλιακά σύμβολα ζωροαστρικήςπροέλευσης.
* Δεν αποδέχονται τη σαρία (υπότην έννοια της μουσουλμανικής αδελφότητας), αποφεύγουν το σκέπασμα της κεφαλής(μαντίλα χρησιμοποιούν οι γυναίκες μόνο στις τελετουργίες), δεν ακολουθούν τοραμαζάνι ούτε το ετήσιο προσκύνημα των μωαμεθανών στη Μέκκα. Μονάζουν, παρά τηναπαγόρευση του Κορανίου. Δεν περιτέμνονται.
* Πίνουν οινοπνευματώδη ποτά,και σε τελετουργίες τους ανιχνεύονται έντονα διονυσιακά στοιχεία (βακχεία,μέθεξη, όρχηση).
* Η ανεκτικότητά τους στιςθρησκείες και η ελαστικότητά τους είναι τέτοια που φτάνει σε όρια τηςανεξιθρησκίας.
Καταγωγή
Καθόσον η γλώσσα παραπέμπει σειστορία, η καταγωγή της γλώσσας των γραπτών κειμένων τους προκύπτει Τουρκομάνικη,αλλά χρησιμοποιείται ενίοτε και η Κουρδική, η Αζερική ως και η Ζαζαϊκή (Κουρδο-μεσοποτάμιαινδοϊρανική). Τυπικά γλωσσικά τους στοιχεία ανιχνεύονται από την αρχή τηςεισδοχής των μογγολικών φυλών στη Μικρασία και της μείξης τους με τις άριες φυλές.Κοιτίδα των ιδεών τους θεωρείται η περιοχή μεταξύ Κασπίας και Ιμαλάϊων, ηαρχαία Βακτρία – Μαργ(κ)ιανή, με πηγή εκπόρευσης από το Θιβέτ.
Τον ανώτατο αρχηγό τους τονονομάζουν Δαλάι Λάμα και τους αρχηγούς τους Κιόλογκ, στοιχεία της παλαιότερηςπνευματικής σχέσης τους με το Θιβέτ, τόπο καταγωγής του Ζαρατούστρα και του Βούδα,για να μνημονεύσουμε τους δυο πιο κοντινά ευρισκόμενους θρησκευτικο-κοσμικούςηγέτες, οι οποίοι εμφανίζουν και άρια σανσκριτικά γλωσσολογικά στοιχεία (Βouddha = φωτισμένος - εκ του fοίδα = βλέπω, και Bouddhahes = οι ζωροαστρικέςδιδασκαλίες).
Κατά τη διαδρομή της ιστορίαςτους η σαμανιστική τους υποδομή υπέστη τις επιδράσεις των ζωροαστριστών Περσών,των Ιουδαίων και των χριστιανών αγνωστικιστών, και δη του Άριου και του Μάνηπου ίσως να ήταν ένας εξ αυτών, με τελευταίους επιδράσαντες τους μουσουλμάνουςΆραβες της χρυσής εποχής της Ούμα της Βαγδάτης.
Στην εγκατάστασή τους στηλεγόμενη, από τους ιδίους, «χώρα των Ρουμί» ήλθαν σε επιμειξίες με τουςντόπιους και οι πίστεις αναδεύτηκαν.
Επί Σελτζουκικού κράτους, καικατόπιν επί της Οθωμανικής αυτοκρατορίας απέκτησαν φήμη ασκητών μοναχών κι ενόςαφανούς ιερατείου κάτω από την ετικέτα «μοναχοί αλεβίτες», αλλά μετά το 1500μ.Χ., προσπαθώντας να δημιουργήσουν κοσμική θρησκευτική εξουσία στο οθωμανικόκράτος υπέστησαν περιθωριοποίηση καιδιωγμούς. Οι ενδείξεις συγκλίνουν ότι οι Σελτζούκοι και τουλάχιστον οι πρώτοι 10Οθωμανοί σουλτάνοι ήταν αλεβίτες ή έτειναν προς ένα κράμα αλεβιτισμού.
Το κράμα αυτό των αλεβιτών οδηγήθηκεσε πρώτη περιθωριοποίηση από τους νομοδιδάσκαλους του Κορανίου (τους ουλεμάδες)και υποβλήθηκαν σε θρησκευτικές διώξεις (τακιγιέ), αναγκαζόμενοι συχνά για ναεπιβιώσουν να έχουν ενδογαμία. Λόγω των διώξεων που υπέστησαν και υφίστανται,χρησιμοποιούν για αναγνώριση ειδικά σύμβολα και έχουν διασυνδέσεις με παγκόσμιουτύπου μασονικές στοές, εξακολουθώντας να κρύβουν τη θρησκεία τους καθόσονυπάρχει ανάγκη.
Γενικά, απαντώνται σε μεγάλοαριθμό στις απομονωμένες περιοχές (αγροτικές) και σε ικανούς αριθμούς σεφτωχικές αστικές συνοικίες, διαχωρίζοντας τους εαυτούς τους από τους σουνίτεςΤούρκους λέγοντας «εμείς» και «αυτοί ή οι άλλοι»
Αριθμητικά, υποστηρίζουν πωςαποτελούν το 20-35% του πληθυσμού της Τουρκίας (δηλ. είναι 15-27 εκατομμύρια),ενώ κατά τους σουνίτες είναι κάπου οι μισοί (10-20% ή 7,5-15 εκατομ). Ασχέτωςτου αριθμού τους, αποτελούν την πρώτη σε μέγεθος θρησκευτική μειονότητα τηςΤουρκίας ή τη δεύτερη σε μέγεθος θρησκεία αυτής της χώρας.
Δομή και οργάνωση
Ο πυρήνας τους στηρίζεται στονπαππού (dede),στους ηλικιωμένους (pirs) καιτους οδηγούς (rehber). Οι dede γυρνάνε τα χωριά σε ετήσιαβάση και συναντιόνται με τους rehber,ορίζοντας καθοδηγητές (οcak)καλώντας επικουρίες όταν παραστεί ανάγκη (talips).
Υπολογίζεται ότι περί το 10%των αλεβητών είναι ocak. Ο βαθμόςσυγγένειας περιλαμβάνει και το μαθητή, σύμφωνα με τη σχέση: παππούς - πατέρας -παιδί - δάσκαλος - μαθητής. Η πρακτική πλευρά της σχέσης τους εκφράζεται με τηναλληλεγγύη και η ιεραρχία στηρίζεται στους πιο ηλικιωμένους, τους «μπαμπάδες».
Τελετουργικά
Στις απλές τελετουργίες τους(αγάπες - ibadet)μπορεί ο οποιοσδήποτε να μετάσχει και γίνονται με σκοπό την ενίσχυση τηςκοινότητάς τους (burlik) καιτην εδραίωση αγάπης (muhabbet). Στιςβαθύτερες τελετουργίες (μυστήρια) παρίστανται μόνο μυημένοι.
Μεγάλη γιορτή τους είναι ητραγωδία του Χουσείν, συμβολική για τους διωγμούς που υπέστησαν κατά τη διαδρομήτης ιστορίας τους, καθώς και oθρυλικός δρόμος του Μωάμεθ με τη θεώρηση των 40 πέπλων φωτός και σκότους, όπουγίνονται χοροί με άναμμα και σβήσιμοκεριών (sehma),προσφέρεται κρασί (ή ρακί) και στο τέλος λουκουμάδες. Η γιορτή αυτή που είναιετήσια δεν μπορεί να συντελεστεί αν δεν έχει υπάρξει πλήρης συμφιλίωση τωνμελών της κοινότητας μεταξύ τους. Μεγάλες γιορτές είναι επίσης τον Μάρτη πουγιορτάζονται το Περσικό νέο έτος (νορούζ - νέο φως) , η μνήμη του προφήτη Ηλίακαι του Άγιου Γεώργιου.
Η λατρευτική τους διαδικασία λαμβάνειχώρα σε σπίτια ή σε ειδικούς απλούς χώρους (τζεμ ή τζεμεβλερί) όπου εκτελούνταιπροσευχές, συνυπάρχει μουσική, πίνουν και χορεύουν. Ειδικές θέσεις υπάρχουν γιατους τιμώμενους με προσδιορισμένου χρώματος προβιές.
Τα τελετουργικά τους βιβλίαονομάζονται Barak καιέχουν γραφτεί από μεγάλους πατέρες αλεβίτες. Οι ύμνοι τους ονομάζονται Nedes και αποδίδονται στον Shah Ismail και Pir Sultan Abdal. Η κατεύθυνση του δόγματός τους είναι Σo(υ)φική και αναζητείται ηκαθαρότητα του νου, η αξία της καρδιάς, και η ταύτιση της φύσης - θεού -ανθρώπου (η υπερβατική Χαγκ).
Ως προς τη συμπεριφορά, προσδιορίζουντους εαυτούς τους πολεμιστές του δίκαιου (Gazi –Χατζή) και παραδοσιακούς εκφραστές της πίστης τους θεωρούν τους περιπλανόμενουςδερβίσηδες.
ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΙΣΛΑΜΙΚΑΜΥΣΤΙΚΙΣΤΙΚΑ ΤΑΓΜΑΤΑ
Τα μυστικιστικά τάγματαπροκύπτουν από οργάνωση ανθρώπων σε αγώνα με πίστη μεταφυσικά προσδιορισμένη.Τα Ανατολικά τάγματα έχουν προέλευση Ινδοκαυκάσια και μεταποιήθηκαν σε ισλαμικάμετά την επικράτηση του μωαμεθανισμούστην Περσία. Τα παλαιότερα είναισαμανιστικά, τα πιο σύγχρονα μπολιασμένα με Πλατωνικο-Αριστοτελική φιλοσοφία.
Πρώτα ισλαμικά τάγματαθεωρούνται των λεγόμενων Μελαμήδων και Καλεντρήδων. Οι Αλεβίδες υπήρξαν πιο πρόσφατοι.Αναφέρονται περιληπτικά για να δειχθούν οι ινδο-καυκάσιες βάσεις τους:
* Μελαμίδες. Ονομάζονταικαι «κυνικοί επικριτές της ζωής». Ιδρυτής τους θεωρείται ο Χαμδούν αλ Κασάρ καιτο κίνημα αυτό αναπτύχθηκε με επίκεντρο την πόλη Νισαπούρ (Χορασάν) με βαθύτερηκαταγωγή τους την Ινδο-ασκητική.
* Καλεντερίδες.Χαρακτηρίζονται ως «απαξιωτικοί της ζωής». Συγγενεύουν με τους Ινδο-γυμνοσοφιστέςγιόγκι ή φακίρ. Λέγονται και Ταϊφάδες, Απτάληδες ή Τζεβελίκα. Αναπτύχθηκαν καιαυτοί στο Χορασάν, με καταγωγή που πηγάζει επίσης από Ινδία.
* Αλεβίδες ή Αλεβίτες Εκ του Σιάι ΑληΜουχάμεδ – οι στηρίζοντες την οικογένεια Αλή Μωάμεθ. Ιδρυτής φέρεται ο Αλ Χασίμ,θεωρούμενος συγγενής (εκ του γένους του Αλή) του Μωάμεθ. Το γεγονός ότι δενείναι μουσουλμάνοι αλλά ούτε και μουσουλμανίζοντες προκύπτει από τον ύμνο τουσκληρού κλάδου τους, των μπεκτασήδων: «Ηυπόστασή μας είναι θεϊκή, ο όρκος μας είναι με τον λυτρωτή, κανείς δεν ξέρειποιον έχουμε Θεό»
ΟΙ ΟΡΘΟΚΟΡΥΒΑΝΤΕΣ ΣΟΥΦΙ
Ιστορικά στοιχεία
Πρόκειται για Βάκτρους στηνκαταγωγή, τους οποίους ο Ηρόδοτος αναφέρει ως Ορθοκορύβαντες Σκύθες. Η τοπική ονομασία τους είναι «dervish» (δερβίσης), από την αντίστοιχηινδουιστική λέξη που παραπέμπει σε «φτωχό ασκητή - ζητιάνο του θεού».
Ο χώρος διαβίωσής τουςονομάζεται tekke(τεκές). Το λειτουργικό τους πλαίσιο είναι υπερβατικό (μέθεξη, όρχηση, βακχεία),με παραδοσιακή – φολκλορική πλέον εκδήλωση το χορό των «περιστρεφόμενωνδερβίσηδων».
Κοιτίδα τους προκύπτει η πόληΝισαπούρ του Χορασάν, ή επίσης αναφερόμενη απο τον Ηρόδοτο ως «Νήσα», κοιτίδατου Διονύσου – μια ακόμη νήσος και αυτή του Άπω όλων θεού, Απόλλωνα. Ηγετικήφυσιογνωμία την εποχή της μουσουλμανικής τους διαφοροποίησης, καθόσον τον μουσουλμανισμό τον χρησιμοποίησαν όπωςκαι παλαιότερα το ζωροαστρισμό, ως όχημα μεταφοράς τους, υπήρξε η δυναστείατων Σαμανιδών, ονομασία που σχετίζεται με τους σαμάνους.
Πυρήνας «αδελφότητας» θεωρείταιη πόλη Μπάχλ (Βακτρία), κοιτίδα Ζωροαστρών και πρώην Μήδων μάγων, την οποία πάλιο ευεργέτης της ανθρωπότητας, Ηρόδοτος, την αναφέρει ως όαση Μαγκούς(μεταλεξανδρινή Αντιόχεια, σημερινή Μερβ, προστατευόμενη από την Ουνέσκο).
Τελετουργικά
Φορούν ανοιχτόχρωμα ρούχα απομαλλί προβάτου ως ένδειξη φωτός κι αγνότητας, κι εκδηλώνουν με περιστροφικόχορό τα συναισθήματά τους, έχοντας υποστεί υπερδιέγερση. Το ποτό τους, πρινγνωρίσουν το αμπέλι, ήταν το χαόμα (αντίστοιχο με το ινδικό σαόμα) το οποίοπροερχόταν από τη ζύμωση του γνωστού κόκκινου με άσπρες βούλες παραισθησιογόνουμανιταριού amanita mouscaria μαζίμε άγνωστες προσμίξεις. Παλιά, συνυπήρχαν και θυμιάματα με βάση το χασίς.
Κατά το τυπικό, οι περιστροφέςτους γίνονται με τα χέρια ανοιχτά σαν φτερούγες, με τη μια παλάμη να κοιτάζειπρος τον ουρανό και την άλλη προς τη γη, ενώ ο λαιμός τους γέρνει προς τον ένα ώμο.Καθώς στροβιλίζονται, οι φούστες τους δεν πρέπει να ακουμπούν μεταξύ τους αλλά ούτε και στη γη, αναπαριστώντας τιςπεριφορές των πλανητών, το άδηλο κισμέτ και τους κύκλους της ζωής.
Οι περιστροφές τους αυτές που εκτελούνταιμε συνοδεία μουσικών οργάνων, συνήθως τουμπελέκι, αυλού ή μπαγλαμά, έχουν σκοπότην εξωτερίκευση της βαθύτερης ουσίας της φύσης του Θεού, και το biofeedback φύσης - Θεού - ανθρώπων.
Απόηχός τους είναι ο «ελληνικός»χορός «ζεϊμπέκικος», με μεγαλύτερη τυπική εκδήλωση αυτής των συλλόγων σφαγέωνκι εκδορέων (χασάπηδων) της Κων/λης, των αυτοαποκαλούμενων «παιδιών τουΜεγαλέξανδρου» που εκτελείτο κάθε χρόνο στον ιππόδρομο.
ΤΑΓΜΑΤΑ ΑΛΕΒΙΤΙΚΑ ΣΙ(χ)ΙΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ
*Μπεκτασήδες. Ιδρυτής Χατζή Μπεκτάς ή Σεγίτ Μουχάμετ Μπεκτάς Βελή: γεννήθηκε το 1247 στηνπόλη Νισαπούρ του Χορασάν έχοντας θεωρούμενη καταγωγή εκ της φύτρας του Αλη-Μωάμεθ. Σπούδασε θεολογία κοντά σε διάσημο χότζα του Τουρκεστάν και ταξίδεψεστη Μέκκα, τα Ιεροσόλυμα και στη Δαμασκό - κοιτίδες τότε έντονων θρησκευτικώνζυμώσεων. Το 1281 έφτασε ως νηστεύωνμοναχός στη χώρα των Ρουμί (κεντρική Μικρασία) κι έφτιαξε τεκέ στο Κιρ Σείρ τηςΚαππαδοκίας. Σύντομα απέκτησε φήμη σε σημείο που ο Οσμανλίδης σουλτάνος Οχράνπου τον επισκέφτηκε να ευλογηθεί, τον κάλεσε να ονοματίσει και να ευλογήσει τοντότε για πρώτη φορά ετοιμαζόμενο τακτικό στρατό, που προήρχετο κυρίως από τηστρατολόγηση χριστανοπαίδων. Το όνομα το έδωσε ο ίδιος Χατζη Μπεκτάς και ήταν«Γενίτς Ερι» (Νέος Στρατός), που μπορεί και να σημαίνει (ταυτιζόμενος με τηγλώσσα μας) και γέννα προβάτων προορισμένα για να σφάζουν. Κατά τη διάρκεια τηςευλογίας του, καθώς το μανίκι από το χέρι του που ακουμπούσε στο κεφάλι τωννεοσυλλέκτων έπεφτε στον ώμο τους, το τυποποίησαν με πανί να κρέμεται από τοσαρίκι τους στον ώμο. Επίσης, είχαν σύμβολο κι ένα κουτάλι, καθόσον έτρωγαν(αρχικά) από το ίδιο καζάνι με το σουλτάνο. Πέθανε το 1338 στο Καρά Χουγιού καιτο μαυσωλείο του (τσουρμπάς) έγινε τόπος προσκυνήματος, δημιουργώντας τονπυρήνα των αλεβιτών μπεκτασήδων.
Κυριότερες διακλαδώσεις: *Μπαμπαγκιάνηδες («ορθόδοξοι», ιδρυτής οΜπαλήμ Σουλτάν με ιδιαίτερο γνώρισμα τα σκουλαρίκια στα αυτιά), αναφέρονται καιως Μπαμπαϊλέρ (πατερικοί). *Τσελεμπήδες («απόγονοι», ιδρυτής ο ΣεγίτΑλή ή Τιμούρ Τας με ιδιαίτερο γνώρισμα τα κόκκινα σκουφιά), αναφέρονται και ως Καζηλμπάσηδες(κοκκινοκέφαλοι ή κοκκινόσκουφοι). *Αχήδες (αδελφοί). *Ταχτατζήδες(μπεκτασήδες των δασών). *Τσεπίνηδες (τωνβόρειων δασών). «Απτάληδες (Αιγυπτιο-Κόπτεςστην καταγωγή)
*Χαβλετήδες(απομονωμένοι ασκητές). Ιδρυτής ο Χοράσμιος Σερατζουίν Ομέρ.
Κυριότερες διακλαδώσεις: *Ρουσσενιανικοί (φωτεινοί). *Τζεμαλικοί (τοποτηρητικοί). *Αχμεϊτικοί (πρωτο-παληκαράδες). *Σεμεϊγικοί (της αρετής).
*Καδηρήδες (θεοσοφιστές): Ιδρυτής τους ο Περσοάραβαςθεοσοφιστής Αβδούλ Καδήρ.
Κυριότερες διακλαδώσεις: *Εκπμεριέ (ιδρυτής τους ο Αλ Αραμπί, δάσκαλοςθεοσοφίας). *Εσρεφιέ (ιδρυτής ο ΑβδουλάχΡουμί). *Ισμαηλήτες (ιδρυτής ο ΙσμαήλΡουμί). *Χαλισιέ (ιδρ. ο ΕλΤαλιμπανί). *Ισμοιγέοι(κρυπτοχριστιανοί). «Αλφαβητιστές(ιδρυτής ο Αλ Φαλζουλλάχ, με φιλοσοφία ότι όλα κρύβονται στο σημειογραφισμό τηςγλώσσας).
*Ρουφαήδες (ωρυόμενοι Δερβίσηδες) Ιδρυτής τους ο Ελ Ρουφαϊ(δόγμα φακιρικής κατεύθυνσης).
Β. ΤΑΓΜΑΤΑ ΑΛΕΒΙΤΙΚΑ ΣΟΥΝΗΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ
*Μεβλεβήδες: Ιδρυτής ο ΜεβλανάΤζαλαλ Εδίν Ρουμί (κατά λέξη, ο υπέροχος δάσκαλος της δύναμης του θεού οΡωμηός) Γεννήθηκε το 1207 στο Μπαχλ (Χορασάν) και ήταν γόνος άρχουσαςοικογένειας της περιοχής που μετώκησε λόγω της εισβολής των Μογγόλων. Μετά απόταξίδια στη Νισαπούρ, Βαγδάτη, Μέκκα, Δαμασκό, εγκαθίσταται τελικά στην περιοχήΣύλλα του Ικόνιου όπου γνωρίζει τον περιφερόμενο σούφι μοναχό Σαμ Σουντίν απότην Ταυρίδα. Κάνουν τεκέ κοντά στη χριστιανική μονή του Αγίου Χαρίτωνος καισχετίζονται με τον ιερομόναχο Ευσέβιο και τους Λάκωνες εποίκους. Ονομάζουν τοντεκέ τους τεκεσί Εφαλατούν (τεκέ του Πλάτωνα) και αρχίζουν να «μαγειρεύουν» τησύγκλιση των θρησκειών και των φιλοσοφικών ρευμάτων. Εκεί εισάγονται για πρώτηφορά η μουσική και ο χορός, ο οποίος βασιζόταν στα στροφικά πρότυπα του ΣαμΣουντίν, από τον θάνατο του οποίου ο Μεβλανά συγκλονίζεται. Τότε γράφει τα ωραιότερα ερωτικά ποιήματά του,όπως το εξάτομο Μασνεβί, τα οποία θεωρούνται «το Κοράνι στη γλώσσα των Παχλεβί»(Περσικά εποχής Σασσανιδών – σήμερα best seller στηνΑμερική). Μερικά ποιήματά του είναι γραμμένα και στην ελληνική διάλεκτο τηςπεριοχής, αλλά κανένα στην Τουρκική γλώσσα διότι προφανώς δεν του ήταν εύκολονα γράφει. Το γεγονός αυτό παραπέμπει ότι ο Μεβλανά κατείχε τη γνώση της ελληνικήςκαι πριν εμφανιστεί σε αυτό τον τόπο.
Στο θρησκευτικό «μαγειρείο»του, «τεκέ», κάθε Παρασκευή το βράδυ έτρωγαν όλοι σε μια κοινή τράπεζα, μηαποκλειόμενων των γυναικών, συστήνοντάς τους να είναι ασκεπείς. Το φαγητόάρχιζε με νερό (εξαγνισμός), κατόπιν σερβίρετο ψωμί και αλάτι (αδελφοποίηση) τοοποίο ελάμβαναν με τα 3 δάχτυλα (ως τριάς) και στο τέλος του γεύματος, το οποίοήταν προσεγμένο κι επικούρειο, σερβίροντο παραδοσιακοί ιδιότυποι (κρεατο)λουκουμάδες. Στις απογευματινές συζητήσεις κυριαρχούσε οκαφές. Πέθανε το 1273. Στη κηδεία του, που ονομάστηκε «νυμφική νύξ», έκλαψαν όπωςλέγεται όλες οι θρησκείες. Παρέστη ο σουλτάνος, του οποίου όπως λέγεται είχεευλογήσει το σπαθί, συνυπήρξε κρατική μουσική και κρατήθηκε πένθος 40 ημερώνστη χώρα, ενώ μοιραζόντουσαν τρόφιμα στους φτωχούς και οι αξιωματούχοι δενχρησιμοποιούσαν άλογα. Το σώμα του αποτέθηκε δίπλα σε σκήνωμα άγνωστου χριστιανούμοναχού που εικάζεται πως ήταν του ηγούμενου της μονής του Αγίου Χαρίτωνος(πρώην Παναγίας), αλλά από τα ποιήματά του δεν αποκλείεται να είναι του Σαμ Σουντίν,με τον οποίο είχε μια σχέση αρχαιοελληνικά ερωτική, Πλάτωνα – Σωκράτη. Το σκήνωμάτου στο Ικόνιο είναι τόπος προσκυνήματος, θεωρούμενος και από τουςμουσουλμάνους ως εκ των μεγαλύτερων αγίων. Υπήρξε, όμως, ο Μεβλανά,μουσουλμάνος;
*Νακσημεντήδες(Χοτζάδες). Ιδρυτής τους φέρεται ο Μεχμέτ Νακσημεντής ή Χατζογκιάν από τηΜπουχάρα. Τυπικά φαινόμενά τους είναι η ονειρομαντεία, το κομπολόι και η εκμηδένισητης ατομικότητας λόγω του κισμέτ.
Κυριότερες διακλαδώσεις: *Χαληντιέ (άνευ τυπικής αμφίεσης). *Σουλειμαντζί (συντρητικοί κιεχθρικοί σε νεωτερισμούς). *Νουρζτού (σύγχρονοι),ιδρυτής τους ο Σάιτ Νουρσίμ και σημερινός ηγέτης ο Φετουλάχ Γκιουλέν, πρώηνιμάμης, δημιουργός ενός τεράστιου δίκτυου σχολείων κι εκπαιδευτικών ιδρυμάτωνκαι εκτός της Τουρκίας.
(Γ). ΤΑΓΜΑΤΑ ΑΙΡΕΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ
*Αλλαλουίτες: Συριακό, Αδωνητικό-ισλαμικό.
*Ντονμέδες: Μωαμεθανοί κρυπτοεβραίοι.
*Δρούζοι: Κράμα μονοθειστών Συρίας, Λιβάνου, Γαλιλαίας.
*Σαβαίοι : Μεσοποτάμιοι οπαδοί του Ιωάννη του Βαπτιστή.
*Γεζίτες: Χριστιανοί στη μουσουλμανική αυλή.
*Σταυριώτες: Κρυπτοχριστιανοί του Πόντου.
*Γιουρούκοι: Πρωτοελλήνως Μικράς Ασίας.
*Ασσασίνοι («χασισωμένοι» κατά τους δυτικούς) ή Ρέφκιε (σύντροφοι κατά τους ιδίους):Ακραίο σιιτικο-ισμαηλητικό, σχετιζόμενο σήμερα με την Αλ Κάιντα και τον ΜπινΛάντεν.
Παραδοσιακοί αλεβίτες ποιητές καιμουσικοί
Γιουνούς Εμρέ, Μεβλανα Ρουμί, ΠίρΣουλτάν Αμπτάλ, Αχμέτ Γιασεβί, Χαϊρέτ και Ζικρί Μπαμπά, Καϊγκουσούρ Αμνταλί, ΙσμαήλΟσμέν, Ελ Χαραμπί, Εσρεμί Ρουμί, κ.α. / Αζί Σάγκ, Μουσά Έρογλου, ΈρνταλΈρζισκαν, Μέρκαν Ντέντε, κ.ά.
ΑΛΛΗΛΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΟΥΝΙΤΩΝ / ΑΛΕΒΙΤΩΝ
Οι σουνίτες κατηγορούν τουςΑλεβίτες ως ετερόδοξους, σχισματικούς, προδότες και ανήθικους.
Οι αλεβίτες τους ανταπαντούν μετη σειρά τους ότι είναι υποκριτές. Το Κοράνι δεν λέει πουθενά για 5 προσευχέςτην ημέρα, ούτε ζητά τζαμί, ούτε αναφέρει προσκύνημα στη Μέκκα. Ούτε δημιουργείδιαστάσεις στους ανθρώπους, αλλά το αντίθετο προκύπτει, και ότι οι σουνίτες τοδιαστρέβλωσαν με σκοπό το ατομικό τους όφελος. Ούτε απαιτείται η σαρία (υπό τηνέννοια της μουσουλμανικής και μόνο αδελφότητας), ούτε να υπάρχουν ουλεμάδες(νομο-διδάσκαλοι του Κορανίου), ούτε χρειάζεται μαντίλα (η οποία μάλιστα τοντελευταίο καιρό είναι και της μόδας). Ούτε απαγορεύει πουθενά το ποτό, τοαντίθετο προκύπτει, καθόσον ο οίνος ο οποίος αναφέρεται σε δείπνο του Αλή (επίτου οποίου ο Μωάμεθ προσήλθε ταπεινός) ευφραίνει την καρδιά.
Εμείς είμαστε οι συντηρητές τηςαυθεντικής τουρκικής κουλτούρας, συμπληρώνουν. Και καθώς οι θρησκείες είναιθραύσματα μιας μοναδικής θρησκείας που έχει ως σκοπό την ενανθρώπιση, οιΈλληνες, Πέρσες, Αρμένιοι, Κούρδοι και οι λοιπές κοινότητες πρέπει να ιδωθούνκάτω απο το πνεύμα της φιλοσοφίας τους. Οι Δυτικές επιδράσεις και η βαθειά Ανατολήείναι η Τουρκία, υποστηρίζουν, δημιουργώντας μια θρησκεία ενίοτε κατάλληλη γιατον πληθυσμό της.
Οι ίδιοι θεωρούν τους εαυτούςτους, καθόσον πολλά υπομένουν, κάτι μεταξύ Άγιου Φραγκίσκου της Ασίζης και ΜαχάτμαΓκάντι. Ο Αλή ήταν προστάτης των φτωχών, οι γιοί του Χασάν και Χουσεΐν μάρτυρεςτων στερημένων, ο σκοπός του κάθε καλού αλεβίτη είναι η απελευθέρωση τουανθρώπου από τις τυραννίες, απ’ όπου αυτές και αν προέρχονται. Και στησυγκεκριμένη περίπτωση, εδώ, στην Τουρκία, από τους φονταμενταλιστές σουνίτες,οι οποίοι επιβάλλουν την καταπιεστική ελίτ που αλλάζει το πλαίσιο δομής αυτήςτης χώρας.
Σε γενικές γραμμές, η καχυποψίακαι η προκατάληψη χωρίζει σουνίτες / αλεβίτες, που σε ορισμένες περιοχές φτάνειστα ύψη, με τους σουνίτες να είναι έντονα επιθετικοί. Κλείνουν τους τεκέδες τωναλεβιτών, παίρνουν τα χρήματα από τους τσουρμπέδες τους που τους κάνουνατραξιόν - κόβοντάς τους παράλληλα το νερό, προσπαθώντας πότε με το καλό και πότε με τον εξαναγκασμό να τους αλλαξοπιστήσουνκαι να τους απορροφήσουν.
Αλλά, ας δούμε τη μεταστροφή τουοθωμανικού κράτους από αλεβιτικό σε σουνιτικό, παρατηρώντας και από τις δυοπλευρές το ίδιο νόμισμα για να έχουμε μια πιο αντικειμενικά χροιά στα πράγματα.
ΑΛΕΒΙΣΜΟΣ ΕΠΙ ΣΕΛΤΖΟΥΚΩΝ
Η αρχή του «Τουρκικού» κράτουςθεωρητικά ξεκινά απο τους Σελτζούκους μετά την ήττα του «Βυζαντινού» αυτοκράτοραΡωμανού του Δ στη μάχη του Μαντζικέρτ (1071). Τα εισαγωγικά στη λέξη «Βυζαντινού»τίθενται διότι ο όρος αυτός πρωτοεμφανίστηκε το 1562 από τον Γερμανό Yeronimus Walf, απαξιωτικά, για να διαχωρίσει την ΑγίαΡωμαική (κι επομένως αρία-καθαρή) Γερμανική αυτοκρατορία από την Ανατολική (τηθεωρούμενη «αχταρμά» - μίγμα λαών). Πέραν του γεγονότος αυτού, το οποίο απλώςτο καταγράφουμε, δεν έχουμε πρόβλημα να αποδεχτούμε και το ότι οι Σελτζούκοιμετά τη νίκη τους στο Μαντζικέρτ φέρθηκαν στον «Βυζαντινό» τραυματισμένοαυτοκράτορα άψογα, ελευθερώνοντάς τον να πάει «σπίτι του».
Η μάχη του Μαντζικέρτ δεν ήταναπλά μια νίκη κάποιας Τουρκομάνικης φυλής υπο την ηγεσία ενός λιονταριού τουβουνού (Αρπ Ασλάν) έναντι των «πολιτισμένων» Δυτικών, αλλά κι ένα μάθημαπολιτισμού με ράπισμα, κι έτσι πρέπει, κάποτε, να ιδωθεί. Με τον τρόπο τουςαυτό οι νικητές καθιερώθηκαν πιο αποδεκτάαπό τον πληθυσμό των σκληρά δοκιμαζόμενων «Ρωμιών» που είχαν γονατίσει απο τουςφόρους και τις ραδιουργίες των μεγαλοτσιφλικάδων στη συμπεριφορά, Βυζαντινών.Ούτως ή άλλως, παρότι οι Σελτζούκοι είχαν γίνει μουσουλμάνοι, διαπνεόντουσανκαι απο ανεξίθρησκες έως κρυπτο-χριστιανικές αρχές, από τις επιμειξίες πουείχαν με τους ντόπιους. Οι περισσότεροι σουλτάνοι είχαν γυναίκες χριστιανές (διότιτο θεωρούσαν αυτό αρχικά τιμή τους), οι οποίες με τη σειρά τους ανέτρεφαν μεανάλογες θρησκευτικές πεπιθήσεις, έστω κι εμμέσως, τα παιδιά τους.
ΑΛΕΒΙΣΜΟΣ ΕΠΙ ΟΘΩΜΑΝΩΝ
Όταν η φυλή του Οσμάν μάζεψεκάτω από την αιγίδα της τα μουσουλμανικά οτζάκια, διαπνεόταν κι αυτήκρυπτο-χριστιανικές αρχές.
Ο Μωάμεθ ο Φατίχ (πορθητής),για να πάμε κατευθείαν στον πιο σημαντικό για εμάς «Τούρκο» σουλτάνο, ήτανπαιδί μιας ταπεινής χριστιανής και του Οθωμανού σουλτάνου Μουράτ του Β’. Όταν ημητέρα του Μωάμεθ πέθανε σε νεαρή ηλικία, την ανατροφή του μικρού την ανέλαβε ηνέα γυναίκα του πατέρα του, η Μάρα, επίσης χριστιανή, κόρη του ηγεμόνος τηςΣερβίας Γεωργίου Μπράνκοβιτς. Ο Μωάμεθ, ο οποίος ως το τέλος της ζωής τουέτρεφε μεγάλη αγάπη για τη θετή μητέρα του, μεγάλωσε περισσότερο μεχριστιανικές αρχές παρά με μουσουλμανικές του πατέρα του, και δεν θα ήταν υπερβολήνα τον χαρακτηρίσουμε κρυπτο-χριστιανό αλεβίτη.
Κατά την πολιορκία της Κων/λης,στους ιστορικούς αναλυτές κυριαρχεί ένα ερώτημα σχετικό με το ποιοι ήταν οι«έξω» και ποιοι οι «μέσα», τι εθνότητα είχαν και σε ποια θρησκεία πίστευαν. Όλοιοι μοναχοί και ο ανθενωτικός κλήρος του Βυζαντίου είχαν ταχθεί με τους πιο«βολικούς» Οθωμανούς παρά με τους Λατίνους, μέχρι και ο πρωθυπουργός τουΒυζαντίου, ο Νοταράς, προτιμούσε φανερά να δει την πόλη με σαρίκι τουρκικό παράμε τιάρα παπική. Το Βυζάντιο (Κωνσταντινούπολη) ήταν ένα σταυροδρόμι λαών. Τατείχη την εποχή της πτώσης της τα υπεράσπιζε ένας αυτοκράτορας με εκτενήγονίδια καταγωγής, και πολεμιστές με ανάλογα επίσης, ως και Τούρκουςυπερασπιστές είχε μέσα της η πόλη, ενώ στους έξω κυριαρχούσε ένα μεγάλο πλήθοςαλεβιτών και χριστιανών.
Όπως αποκάλυψαν πρόσφατα οιίδιοι οι Τούρκοι, όταν ο τάφος του Μωάμεθ του Πορθητή βρέθηκε τυχαία επίΑμπτούλ Χαμίτ του Δ’ να επικοινωνεί μετο ναό των αγίων Αποστόλων που ανήκε στο πατριαρχείο και ανοίχτηκε,ξανακλείστηκε διότι μέσα του βρέθηκαν χριστιανικά σύμβολα, ίσως και σταυρός. Τογεγονός αυτό αν κοινοποιείτο θα άλλαζε τα πλαίσια του προσδιορισμού της τότελεγόμενης μουσουλμανικής - Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Είναι επίσης γνωστό πωςπνευματικός του Μωάμεθ ήταν ο πατριάρχης Γεννάδιος, κατά τα λεγόμενά τουΈλληνας - μη Έλληνας, αλλά Χριστιανός.
Σε μιαν ανάλυση τουχριστιανισμού προκύπτουν πολλά Ανατολικής προέλευσης στοιχεία. Πέραν αυτών, ηΟθωμανική αυτοκρατορία (όπως και η Βυζαντινή την εποχή της ακμής της) κατ’όνομα ήταν μουσουλμανική, εμφανίζοντας και μη μουσουλμανικές επιδράσεις, όπωςτην ύπαρξη μοναχών και μοναστηριών, τα οποία ο Μωάμεθ (παρότι τα σεβόταν) δεντα υιοθετούσε. Άρα, μιλάμε για μια ψευδομεταμόρφωση ιδεών με επίκεντρο τη«μεταφυσική» Καππαδοκία, η οποία όπως οι έρημοι της Συρίας και Αραβίαςσυναποτελούσε πόλο μοναχισμού μιας συγκλητικής σε πλαίσια μονοθεϊστικήςθρησκείας.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΑΛΕΒΙΤΩΝ ΜΟΝΑΧΩΝ ΣΤΟ ΚΟΣΜΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ
Μια σημαντική αλλαγή τουαλεβιτικού δόγματος του Οθωμανικού κράτους άρχισε να συμβαίνει επί της ακμήςτων αλεβιτών την εποχή του σουλτάνου Βαγιαζήτ Β΄(γιου του Μωάμεθ του πορθητή) οοποίος εκθρονίστηκε από το γιό του Σελήμ και κατόπιν δηλητηριάστηκε στο δρόμοπρος την εξορία.
Ο Βαγιαζήτ Β’, είχε ασπαστεί τοναλεβισμό επί του μπεκτασή ηγέτη τους Μπαλήμ, του επονομαζόμενου «σουλτάνου τουεσωτερικού κόσμου», σε επίσημη τελετή που είχε γίνει στα ανάκτορα του Τοπ Καπί. Εκεί, ο γέρο Βαγιαζίτ δέθηκε με τηνπαραδοσιακή τριχιά των προβάτων των αλεβιτών «ιερέων», σύρθηκε ως αμνός καιταπεινώθηκε. Οι ουλεμάδες κι ένα μέρος της αυλής δεν το είδαν με καλό μάτιαυτό, τη διείσδυση και πρωτοκαθεδρία των αλεβιτών μοναχών στο κοσμικό κράτος,και προσέγγισαν καθώς φαίνεται το γιό του Βαγιαζίτ, τον Σελήμ, τονεπονομασθέντα Γιαβούζ, που σημαίνει δυνατός και απαίσιος (εξαρτάται από ποιαμεριά τον βλέπεις).
Την ίδια εποχή η γειτονικήΠερσία είχε ασπαστεί και αυτή τον αλεβιτισμό από τον σουφίζοντα ασκητή Ισμαήλ,ο οποίος εδραίωσε τη δυναστεία των Σαφαβιδών, που θα μπορούσε να λεχθείιερατοκοσμική δυναστεία. Το γεγονός αυτό του θεοκρατικού προσανατολισμού τηςΠερσίας εύρισκε θετική ανταπόκριση στη καρδιά της Μικρασίας, στην Καππαδοκία, όπουβρισκόταν ο σκληρός πυρήνας των αλεβιτών ασκητών, οι οποίοι προσχώρησαν στοσυγγενή τους σαχ - σουλτάν πάτρωνα Ισμαήλ. Το θέμα της αλεβιτικής γιγάντωσηςέπαιρνε ανησυχητικές διαστάσεις καθώς επεκτεινόταν και προς την Καραμανία (τηναρχαία Λυκία), και όταν ο Σελήμ ανέλαβε, άρχισε τη δράση.
1. Πρώτη σφαγή αλεβιτών επί Σελήμ
Ο Σελήμ, με τις πρώτες φράσειςτου «δυο σούφι χωρούν στο ίδιο χαλί, όχι όμως δυο σουλτάνοι», ξεκαθαρίζειαμέσως την κατάσταση. Κάνει καταγραφές των αλεβιτών που είχαν προσχωρήσει στον Ισμαήλιτισμόκαι σκοτώνει κάπου 40.000 μπαμπάδες τους για ν’ αντιμετωπίσει το πρόβλημα εν τηγενέσει του. Κατόπιν, στρέφεται κατά του κιζήλμπαση Ισμαήλ και στη μάχη πουγίνεται στο Τσαλντιράν το 1524 τον νικά με τη χρήση πυροβόλων όπλων που μόνοαυτός κατείχε.
Μετά επεκτείνεται προς τη Συρία,Άγιους τόπους, Αραβία, Αίγυπτο, μέχρι και την Αλγερία, όπου αναγορεύεται στηΜέκκα και Μεδίνα προστάτης του σουνισμού. Επιστρέφοντας στην Κων/λη συνεχίζειτις διώξεις αλεβιτών, κλείνει τεκέδες και άγνωστο ακόμα πόσους πήρε ο χάρος ή οΚεράτιος κόλπος σε τσουβάλια.
Κάτι που μας ενδιαφέρει, εδώ,είναι πως ένα μέρος των Καραμανών που είχαν προσχωρήσει στην πίστη του Αλήαναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις εστίες τους καταλήγοντας φυγάδες στη Μακεδονίαόπου παίρνουν το επωνύμιο «Καραμανλήδες».
2. Δεύτερη σφαγή αλεβιτών επί Μαχμούτ Β’
Παράτην εξόντωση των 40.000 αλεβιτών μπαμπάδων από τον Σελήμ και του διωγμού πουεπακολούθησε, οι αλεβίτες σύντομα ανέκαμψαν, και επί του γιου του Σελήμαναρριχώνται ξανά στην εξουσία τείνοντας να δημιουργήσουν ένα κράτος μέσα στοοθωμανικό κράτος με προπύργια και στην περιφέρεια αυτού, απειλώντας τοσουλτάνο, ο οποίος από στρατιωτικής πλευράς βρισκόταν έρμαιος στα χέρια τωνμπεκτασήδων γενιτσάρων.
Την κατάσταση αυτή αποφάσισε νατη διορθώσει το 1828 ο σουλτάνος Μαχμούτ ο Β, ο επονομαζόμενος αναμορφωτής.Αφού δημιούργησε νέο σώμα τακτικού στρατού, συγκέντρωσε τους Γενίτσαρους στονιππόδρομο της Κων/λης και τους εξόντωσε δια πυροβόλων όπλων, όλους. Κατά τοντρόπο αυτό, ο στρατιωτικός βραχίονας των αλεβιτών, οι γενίτσαροι, οι οποίοι τατελευταία χρόνια είχαν εκτραπεί του ρόλου τους και προσδιόριζαν σουλτάνους,έχοντας επιπρόσθετα γίνει μάστιγα και για το λαό, έπαυσαν να υπάρχουν διαπαντός.
Πολλοί αλεβίτες αναγκάζονταιτότε να εγκαταλείψουν την Κων/λη, ηγέτες τους θανατώνονται, οι τεκέδες τουςγκρεμίζονται ή κλείνουν και ο αλεβιτισμός δέχεται το δεύτερο μεγάλο πλήγμα.
Επαναπροσδιορισμός των αλεβιτών επί Κεμάλ
Παρά τις διώξεις του, ο αλεβιτισμόςσυνέχισε να υπάρχει. Το 1923 υποστηρίζουν τον Κεμάλ, ο οποίος ήταν σε ορισμένεςθέσεις αλεβίτης, ο οποίος τους υπόσχεται ανασύσταση του κράτους, δημοκρατία καιλαϊκή κυριαρχία. Παραταύτα, μόλις οι πρώτοι αλεβίτες αρχίζουν ναεπανεμφανίζονται στις μεγάλες πόλεις, οι Κεμάλ και Ινονού με το νόμο της 30ηςΙουνίου του 1925 αποφασίζουν το κλείσιμο των τεκέδων και τσουρμπέδων τους,εντάσσοντάς τους ή ως απλούς πολίτες στο Τουρκικό πλέον κράτος ή σε περίπτωσημη συμμόρφωσής τους στο περιθώριο, ως πολίτες β’ κατηγορίας.
Ένταση αλεβιτών και Τουρκικούκράτους
Από 1950 αρχίζει έντονη ένταση τωναλεβιτών με το Τουρκικό κράτος. Πολιτικά, εντάσσονται στην αριστεράυποστηρίζοντας τον ουμανισμό και την επέκταση της δημοκρατίας αλλά και πολλοίτάσσονται ενεργά στον μαρξισμό, δίνοντας μιαν ανάλογη χροιά στο πολιτικό τουςπρόσωπο.
Το 1978 στην πόλη Κανχαμανράςγίνεται σφαγή 300 αλεβιτών από Τούρκους εθνικιστές, τους «γκρίζους λύκους».Είναι η εποχή της αρχής ενός νέου απαρχάιντ, στη διαδρομή του οποίου οιαλεβίτες μετρούν κατά τα λεγόμενά τους ως σήμερα 8.000 νεκρούς.
Το 1980 ο Εβρέν τους θέτει ξανά στο περιθώριοαπαγορεύοντας τις συναθροίσεις τους.
Το 1985 ο Οζαλ (Κούρδος κρυπτο-αλεβίτης)προσπαθεί να τους εντάξει στη νεα ισλαμική του σύνθεση. Μορφωμένοι αλεβίτεςαναδύονται ως η φιλελεύθερη πνευματική ελίτ της χώρας.
Από το 1989 ο φιλικά προσκείμενόςτους αριστερός τύπος, αρχίζει να τους χαρακτηρίζει ως διαφορετική θρησκεία.
Το 1993 επί Τσιλέρ, «γκρίζοιλύκοι» βάζουν φωτιά στο ξενοδοχείο Medimak στηΣεβάστεια που είχαν συγκεντρωθεί σε γιορτή τους και καίνε 35 άτομα.
Το 1995 οι μη συμορφούμενοι αλεβίτεςμετρούν 15 θύματα. Στις δημοτικές εκλογές της Κων/λης εκτελούνται επιθέσειςεναντίων τους όπου καταστρέφονται τόποι συγκέντρωσης και καφενεία τους. ΠλήθηΑλεβητών διαδηλώνουν στους δρόμους προσπαθώντας να φτιάξουν νέο κόμμα, πράγμαπου πολλοί φοβούνται ότι αυτό θα οδηγήσει σε εμφύλιο πόλεμο.
Το 1997 οι Ντεμιρέλ και Γιλμάζ,προσπαθώντας να τους ηρεμήσουν, μετέχουν σε γιορτές της μνήμης του ιδρυτή τους,Χατζή Μπεκτάς Βελή.
Τάση ανεξαρτοποίησης
Το 2003 με αφορμή τις νέεςταυτότητες της Τουρκίας όπου αναγράφεται το θρήσκευμα αλλά όχι το δόγμα (π.χ.Μουσουλμάνος και όχι σουνίτης ή σιίτης) διαδηλώνουν ζητώντας να αναγνωριστούνως ανεξάρτητη θρησκεία.
Το 2004 ο μετριοπαθής Ερντογάν,τον οποίο είχαν υποστηρίξει για να εκλεγεί, προσπαθώντας να κρατήσει ισορροπίες,δηλώνει ότι ο αλεβισμός δεν είναι ανεξάρτητη θρησκεία αλλά η ουσία τηςΤουρκίας. Ομοσπονδίες αλεβιτών τον κατηγορούν για έλλειψη σεβασμού και τονκαλούν να τα συζητήσουν.
Τον ίδιο χρόνο, η ΕυρωπαϊκήΕπιτροπή για την ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε. κάνει πρώτη φορά λόγο γιακαταπίεση αλεβιτών, βρισκόμενη σε σύγχυση αν πρόκειται για αίρεση ή γιαανεξάρτητη θρησκεία.
Τον Ιανουάριο του 2008, πλήθοςαλεβιτών πραγματοποιεί πορεία στην Άγκυρα με αιτήματα τον απεγκλωβισμό τους απότο υποχρεωτικό μάθημα των θρησκευτικών, την αποκατάσταση του ξενοδοχείου Medimak ως σύμβολο - μουσείο, τηδιάλυση του σημαντικού Υπουργείου Θρησκευτικών Υποθέσεων της χώρας και τηνισότιμη αντιμετώπισή τους από το κράτος.
Το 2009, η έκθεση του State Department για τα ανθρώπινα δικαιώματα αναφερόμενηστη Ελλάδα, κάνει μνεία για 3000 αλεβήτες Πομάκους της Δ. Θράκης ως καταπιεζόμενηθρησκευτική κοινότητα από τους σουνίτεςμουσουλμάνους, εννοώντας εμμέσως πλην σαφώς την διείσδυση της τουρκικήςπολιτικής στην Ελλάδα.
Στις αρχές του 2010, πρόεδροςσυνδέσμου αλεβιτών τιθέμενος αλληλέγγυος με τον πατριάρχη Βαρθολομαίο που είχεπει ότι βρίσκεται στην Τουρκία σαν εσταυρωμένος, δηλώνει ότι και οι αλεβίτεςβρίσκονται στη μέγγενη (σφιγκτήρα) του Τουρκικού κράτους. Οι σχέσεις πατριαρχείου – αλεβιτών υπήρξαν απόπαλιά αλληλέγγυες.
Τον ίδιο χρόνο, το Ευρωπαϊκόδικαστήριο για τα ανθρώπινα δικαιώματα δικαιώνει την προσφυγή ενός Τούρκουυπήκοου - αλεβίτη στο θρήσκευμα που είχε ζητήσει να αναγράφεται στην ταυτότηταη πραγματική του θρησκεία.
Προς το τέλος του χρόνου,ομάδες αλεβιτών κάνοντας καθιστή διαμαρτυρία στην Άγκυρα για την εφαρμογή τωναποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα,προπηλακίζονται και δέχονται επιθέσεις από φοιτητές.
Τον Δεκέμβρη ο Ερντογάν, για νακρατήσει πάλι τις ισορροπίες και εν όψει νέων εκλογών, αποδέχεται ναμισθοδοτούνται από το κράτος σε ορισμένεςόμως περιοχές οι αλεβήτες μπαμπάδες, όπου οι σύλλογοί τους το αρνούνται.Προκύπτει, όμως, κατά τον Ερντογάν, ότι δεν είναι ενωμένοι.
Η σημερινή κατάστασηαλεβιτών-Τουρκίας παραμένει έκρυθμη, ως μια βόμβα που ή θα εκραγεί ή θααποσυντεθεί στο Τουρκικό κράτος.
ΑΛΕΒΙΤΕΣ ΚΑΙ ΕΛΛΑΔΑ
Η συμπεριφορά των αλεβιτώνέναντι της Ελλάδας υπήρξε τρισυπόστατη: 1) Φιλλεληνική, 2) Ανθελληνική και 3)Επαμφοτερίζουσα έως ουδέτερη. Ωςπαραδείγματα μπορούν να αναφερθούν:
Αλή Πασάς. Υπήρξε σημαντικός αλεβίτης καθόσον αλεβιτοποίησετο 1/4 σχεδόν της Αλβανίας (φυλή των Τόσκηδων). Η συμπεριφορά του υπήρξεφιλελληνική, τα Γιάννενα της εποχής του υπήρξαν φυτώριο αγωνιστών τηςεπανάστασης του 1821. Ήταν, όμως, φιλέλληνας ή νοιαζόταν για τον εαυτό του, ονειρευόμενοςτο ανεξάρτητο κράτος της Ηπείρου; Κανείς δεν μπορεί να απαντήσει για τα εσώψυχατης αλεπού του Τεπελενίου.
Ένας άλλος μπεκτασής, γιοςχριστιανού ιερέα, ο Χουρσίτ Πασάς, οοποίος ήταν πρωθυπουργός του Δοβλετίου (Βεζύρης) και κατέπνιγε επαναστάσεις στα Βαλκάνια και στην Ελλάδα, έστειλετο κεφάλι του ομόδοξου Αλή Πασά σε αλεβιτικό σάκο στο σουλτάνο.
Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, μια από τις πιο μεγάλες και αγνές μορφές τηςΕλληνικής επανάστασης είχε εισαχθεί στο μπεκτασισμό. Κατηγορήθηκε ως τουρκόφιλος, αντίχρηστος καιπροδότης, φυλακίστηκε και δολοφονήθηκε. Παραταύτα, προέκυψε πως ήταν θύμασκευωρίας, αλεβίτης μεν, αλλά ως το μεδούλι Έλληνας.
Στρατηγός Βαρνακιώτης: Ίσως η πιο άγνωστη καιηγετική μορφή της έναρξης της επανάστασης του ’21, μια σκισμένη σελίδα στηνπρόσφατη ιστορία μας. Πρώτος πήρε τουρκική πόλη και πρώτος εγκατέλειψε. Τονκέρδισε ως φαίνεται ο αλεβιτισμός περισσότερο από την Ελλάδα ή η σύνεση από τιςδολοπλοκίες. Το θέμα είναι ότι τα παράτησε, κάνοντας τον Κάλβο έξαλλο να γράψειτην επονείδιστη ωδή.
Αλεβίτες: πρόκειται για διαφορετική θρησκεία ή για το βαθύ κράτος τηςΤουρκίας με προβιά ερίου;
Εδώ είναι δύσκολο ν’ απαντήσει κάποιος. Ως εκτούτου η θέση του όντως αξιόλογου γεωστρατηγιστή Δημ. Κιτσίκη που πιστεύει ότιο αλεβιτισμός είναι πολύ θετικός για την Ελλάδα, ίσως είναι επικίνδυνα ακραία. Αλεβίτες επί Κεμάλ συνέπραξαν μεΚούρδους στη καταστροφή της Σμύρνης και οι γενίτσαροι βρίσκονται ακόμα νωποίστη μνήμη μας και Εϊβαλλάχ φωνάζουν. Προσωπικά, ίσως είναι πιο φρόνιμο καισίγουρο για την Ελλάδα το δόγμα του Κολοκοτρώνη: Η Ελλάδα με την Ελλάδα και μόνο από την Ελλάδα.
Ποια πρέπει να είναι η συμπεριφορά μας ως Έλληνες απέναντι στους αλεβίτες;
Σαφώς και πρέπει ναυποστηριχτούν οι άνθρωποι αυτοί τη στιγμή που διώκονται και βρίσκονταικαταπιεσμένοι. Η ορθόδοξη πολιτική πρέπει να στηρίζεται στην ορθόδοξησυμπεριφορά και όχι στην ορθοδοξία της θρησκείας, διότι προκύπτει ανορθόδοξο ιστορικάπου θα καταλήξει μπούμερανγκ. Το biofeedback(βιοεπανατροφοδότηση - το «βιολογικό δούναι και λαβείν») είναι βασική αρχή τηςφύσης. Επομένως, ασχέτως της πίστης και της καταγωγής, εφόσον διώκονται, είναιεπακόλουθο για την Ελληνική μας ανθρωπιά και σκέψη, οι άνθρωποι αυτοί ναυποστηριχθούνε.
Πομάκοι αλεβίτες: ένα όνειδος συμπεριφοράς του Ελληνικού κράτους
Οι Πομάκοι της Θράκης είναι έναπαράδειγμα ακραίας καταπίεσης αλεβιτών από μουσουλμάνους πουαυτοπροσδιορίζονται «Τούρκοι» μέσα στην Ελλάδα. Πέραν του ότι οι Πομάκοι είναιιθαγενείς, πρόκειται για τη φυλή των αρχαίων Αγριάνων, Ινδοευρωπαϊκήςκαταγωγής - παρά τις όποιες ασάφειεςδημιουργεί ο χαρακτηρισμός αυτός - ηπαρουσία τους αναδύεται έντονη την εποχή του Μ. Αλεξάνδρου. Απετέλεσαν τουςκαταδρομείς του, έκοβαν με τα τσεκούρια τους ως πιο κοντοί και σβέλτοι τουςτένοντες από τους ελέφαντες στην εκστρατεία του στη Ινδία, σκαρφάλωναν σταβράχια του φρουρίου του πατέρα της Ρωξάνης. Ο τραγικός Κλείτος, φυσιογνωμικάένας εξ’ αυτών, έσωσε τον Μακεδόνα αρχηγό του. Άσχετα λοιπόν ποιοι είναιΈλληνες, μέσα κι έξω από την Ελλάδα, το απαρχάιντ των ανθρώπων αυτών, ειδικάεντός της χώρας μας από κάποιους που δεν θέλουν να λέγονται Έλληνες, πρέπει απόαυτούς που θέλουν να λέγονται Έλληνες, άμεσα να σταματήσει.
ΑΛΕΒΙΤΕΣ, ΒΟΜΒΑ ΣΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ
Το θέμα των αλεβιτών μπορεί ναπαρομοιαστεί σαν μια βόμβα που μπορεί να εκραγεί στη γειτονική Τουρκία μεακαθόριστες συνέπειες για αυτή τη χώρα και τις πέριξ ευρισκόμενες. Η βόμβα αυτήέχει ήδη ενεργοποιηθεί από την πρόσφατη ανάδυση του Τουρκο-ισλαμικούφονταμενταλισμού και ίσως να επιταχυνθεί στην πυροδότισή της από εξωγενείς παράγοντεςπου μπορεί να δράσουν καταλυτικά σε μια πιθανή ακραία εθνικιστική τάση τηςΤουρκίας, ειδικότερα όσον αφορά τη συμπεριφορά της στα πετρέλαια του Αιγαίου.Αν η ζορμπαλίστηκη (ζόρικη) στάση της Τουρκίας συμβεί και η αλεβιτική βόμβα,σκάσει, τα σκάγια θα μας πάρουν όλους. Πιθανό σενάριο είναι η κατάτμηση τηςΤουρκίας, η Ευρωπαϊκή να ρικνωθεί στη Θράκη για να έμπει και στην ΕΕ. Αλλάόμως, ποια Θράκη;
Πετρέλαιο, καταλύτης της ανάφλεξης
Από μια ματιά στιςπετρελαιοφόρες περιοχές διαπιστώνεται ότι δεν υπάρχει πετρελαιαγωγός χωρίςκρατίδιο, πηγή άντλησης άνευ τόπου μπανανίας. Και οι εξαιρέσεις ακόμα του Ιράνκαι της Βενεζουέλας (Τσάβες) είναι στο στόχαστρο της διαχειρίστριας τωνενεργειακών αποθεμάτων, Αμερικής.
Από τη σύσταση της ΑΟΖ, η οποίααντικαθιστά την υφαλοκρηπίδα, η Τουρκίαμη μπορώντας να υπερπηδήσει το φραγμό της Ελληνικής ΑΟΖ των Δωδεκανήσων, δενπροκύπτει να έχει περισσότερες διεκδικήσεις στο κεντρικό Αιγαίο από οποιαδήποτεάλλη τρίτη χώρα. Η Ελλάδα κατέχει σίγουρα μια θέση στο συμβολαιογραφείο, αλλάθα είναι με τρύπια παντελόνια. Για την Τουρκία όμως δεν προκύπτει θέση, γιατίσε δυο συνοικοπεδούχους ο τρίτος ελάχιστα χωρεί. Και η Αμερική δεν φαίνεται ότιέχει διάθεση να είναι τρίτη και ελάχιστη, συνεπικουρούσας της Αγγλίας και μέσωτης ΕΕ και της Γερμανίας, η οποία προχωρά μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίαςκαι τη εισδοχή της Κύπρου στην ΕΕ, προς το Αιγαίο. Αμερική και Ευρώπη δεν προκύπτεινα έχουν τη διάθεση να μοιραστούν με την ισλαμική Τουρκία το φιλέτο τωνπετρελαίων του Αιγαίου, πέραν από την Ελλάδα η οποία προκύπτει κραυγαλέαοικοπεδούχος, η οποία έχει ήδη καταστείάπορη και πένης και θα ξεπουλήσει.
Προσχεδιασμός, προοπτικές και συνέπειες
Εάν η αλεβιτική βόμβα σκάσει καιτεμαχιστεί η Τουρκία, η θέση της Ελλάδος θα είναι οπωσδήποτε με τραύματα,καθόσον έχει ήδη δρομολογηθεί, μετά την οικονομική της καταβαράθρωση, η πόλιςκράτος μέσω του «Καλλικράτη». Ό,τι είναι ο «Καλλικράτης» για την Ελλάδα, είναι,τηρουμένων των αναλογιών, οι εθνικές και θρησκευτικές μειονότητες του μωσαϊκούτης Τουρκίας, και ο αλεβιτικός παράγων αντιπροσωπεύει την κύρια θρησκευτικήμειονότητα, όπως Κούρδοι και Αρμένιοι την πρώτη και δεύτερη εθνική. Θα υπάρξουνκρατίδια και εμιρατοποίηση στο Αιγαίο; Κανείς δεν ξέρει, είναι πιθανό, ηεξωτερική πολιτική όσον αφορά τον ωφελιμιστικό σχεδιασμό σοβαρών κρατών,χάνεται σε βάθος χρόνου. Το σίγουρο πάντως είναι ότι τα παιδιά μας θα ζήσουν σεένα διαφορετικό γεωπολιτικό περιβάλλον.
Το δόγμα του Χάντιγκτον, τοοποίο ακολουθεί η ορθολογιστική Αμερική, έχει με χρώμα κοντά στο σλαβο-ορθόδοξοτόξο την Τουρκία. Παρά τις όποιες διαφοροποιήσεις που πιθανό να έχουν υπάρξειαπο το βασικό γεωστρατηγικό προσχεδίασμα της αμερικάνικης νυφίτσας, το πλαίσιο παραμένεισταθερό και η αποσταθεροποίηση των πέριξ του Αιγαίου και της Μεσόγειουπεριοχών, έχει ήδη αρχίσει.
EΠIΛΟΓΟΣ
Στο σκάκι της ζωής κυριαρχούν οπρακτικός ωφελισμός που λέγεται Αριστοτέλης και είναι ο βασιλιάς, και ο ιδεαλιστικός προσδιορισμός πουλέγεται Πλάτων και είναι η βασίλισσα. Υπάρχουν και τα μικρά πιόνια σε σφικτέςγραμμές, σαν τους Σπαρτιάτες. Τιμή και δόξα αξίζει σε όσους κρατάνε Θερμοπύλες,και δυο φορές τους πρέπει όταν ξέρουν πως οι Μήδοι έχουνε διαβεί.
Γενικές Παραπομπές και Βοηθήματα
Για την ενδιάμεση περιοχή δες ΕνδιάμεσηΠεριοχή - Βικιπαίδεια και Ἐνδιάμεση Περιοχή Τριμηνιαῖο περιοδικὸ Γεωπολιτικῆς τοῦ Δημήτρη Κιτσίκη.
Ξενόγλωσσες μελέτες για τους αλεβίτες: The Alevi of Anatolia. Zeidan,David (1999) " Middle East Review ofInternational Affairs 3/4. Kurds, Turks, and the Alevi revival in Turkey.Van Bruinessen, Martin (1996).Middle East Report, No. 200,pp. 7–10, Turkish Alevis Today J Shindeldecker. Kitsikis,Dimitri (1999). Multiculturalism in the Ottoman Empire
Ήταν ο Μωάμεθ ο πορθητής, αλεβίτης ή (κρυπτο)χριστιανός ; Εκτός από Δ. Κιτσίκη δες και zoiforos.gr - Μεχμέτ ο Φατίχ, του Νίκου Χειλαδάκη, 22 Ιουν. 2010 ...
Για τη σχέση ζωροαστρών – Μήδων μάγων και Βούδα –Ζωροάστρη καθώς και για τα παλιά συμβάντα της περιοχής, δες Σωτήρης Γλυκοφρύδης, 6οςΑιώνας π.Χ.
Ιστορικήφωτογραφία: ο Κεμάλ γενίτσαρος: Ataturk_Janissary.jpg
Οι Αλεβίτες αλληλέγγυοι με τον πατριάρχη Βαθρολομαίο: Μετά τον Πατριάρχη και οι Αλεβίτες αισθάνονται “σε σφυκτήρα ... (Ανιχνεύσεις)
Μια ενδιαφέρουσααλεβιτική ιστοσελίδα που πρέπει να υποστηριχτεί: Αλεβίτες | Ζαγάλισα - Η Φωνή τωνΠομάκων της Θράκης ΝΕΑ ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑ…
Επιλεγμένες δημοσιεύσεις τύπου: Ελευθεροτυπία - Αλεβίτες: 15 έως 30% του τουρκικού πληθυσμού10 Ιουλ. 2008 , ΤΟ ΒΗΜΑ - Αλεβίτες, οι άγνωστοι «συγγενείς» μας -κόσμος 23 Ιαν. 2011, : Οι Αλεβίτες ξεσηκώνονται στην Τουρκία - Εφημερίδα Μακεδονίατης ... 16 Νοεμ. 2008, . Οι αλεβίτες περνούν στην αντεπίθεση |Αντίβαρο 14 Φεβ. 2011 ...
Βιβλία αλεβιτικού προσδιορισμού ΗΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΜΠΕΚΤΑΣΙΣΜΟΥ - ΑΛΕΒΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ – συγγρ. Δ.Κιτσίκης, εκδόσεις ΕΚΑΤΗ. Για βαθύτερηόμως κατανόηση του τυπικού και της ιστορικής δομής τους, δες: ΟΙΔΕΡΒΙΣΑΙ συγγρ. Βλαδίμηρος Μιρμίρογλου, εκδ. ΕΚΑΤΗ
Ένα θαυμάσιο ποίημα αλεβιτικής κραυγής: βλ. ΑΖΙΖ ΝΕΣΙΝ-ΣΩΠΑ ,ΜΗ ΜΙΛΑΣ. Δείτε το, αξίζει.
Αμερικάνικη γεωστρατηγική κατεύθυνση: Η Τουρκία στο σλαβοορθόδοξοτόξο! Δες Samuel P. Huntington- Wikipedia, the free encyclopedia.
Αθήνα, 25/03/2011
Σωτήρης Γλυκοφρύδης
από http://www.glikofridis.gr/article.php?id=164
ΣΥΝΟΨΗ
Το να εξετάσεις έναν Aλεβίτη, φίλε αναγνώστη, είναι σα να τραβάς ένα μανδραγόρα ή τζιν σενγκ όπως το λένε οι Κινέζοι, το φυτό της ζωής. Απο τις ρίζες του ξεπροβάλλει η ανθρωπότητα και από τις παραφυάδες του οΧριστιανισμός, ο Ιουδαϊσμός, ο Μωαμεθανισμός, ο Ελληνισμός, ο Ινδουισμός, o ζωροαστρισμός, ο Σαμανισμός, όλοτο πλέγμα της ζωής που γίνεται θρησκεία με σκοπό την επιβίωση.
Μέσα από αυτό το άρθρο θα δειχθείότι από τα παλιά χρόνια ως σήμερα τίποτα δεν έχει αλλάξει. Όλα αυτά πουθεωρούμε αλλαγές είναι σύμβολα, φαινόμενα, σύννεφα που αλλάζουνε στον ουρανό,ασάφειες του ίδιου πράγματος, ψευδομεταμορφώσεις.
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Τα τελευταία χρόνια γράφονταιπολλά για τους «Αλεβίτες», τους ανθρώπους αυτούς που πιστεύουν στον Αλλάχ καιτους 12 αποστόλους. Άλλοι τους θεωρούναίρεση του Ισλάμ, άλλοι σαν ανεξάρτητη θρησκεία με φιλοσοφία, κάποιοι σαν έναρεύμα συγκλινουσών ιδεών, μερικοί ως σοφούς με βαθύτερη γνωσιολογία. Τι είναιόμως απ’ όλα αυτά, πράγματι, οι αλεβίτες;
Θα λέγαμε, κατ’ αρχήν ότι «κάτιαπ’ όλα αυτά, και όλ΄αυτά μαζί συγχρόνως». Ο αλεβιτισμός, που μπορεί να ιδωθείκαι ως ένας ιδιαίτερος ιδεαλιστικός τρόπος ζωής με πρακτική, είναι μιας μορφήςαντίληψη στις επιδιώξεις, τις αναζητήσεις και τις ελπίδες του απολλώνιου καιδιονυσιακού ανθρώπου.
Τοκείμενο αυτό αποσκοπεί να εισφέρει ένα μικρό λίθο στον προσδιορισμό αυτού τουθέματος και στον εντοπισμό-χαρακτηρισμό των τόσο απόμακρων και τόσο πλησίον μαςανθρώπων, αλλά και να απαλύνει τη σχέση που έχουμε με τα δόγματά μας. Κι επειδήαπό κάπου πρέπει να ξεκινήσουμε, ας αρχίσουμε να τους εξετάζουμε από εκεί πουοι ίδιοι οι αλεβίτες θέλουν να πιστεύουν πως κατάγονται, από τη γένεση τουΚορανίου. ...
«Αρχή» το Κοράνι
Ούτε στη φύση, αλλά ούτε στον κόσμο των ιδεών και τηςπρακτικής εφαρμογής υπάρχει παρθενογένεση. Γι’ αυτό το λόγο μπήκαν ταεισαγωγικά στη λέξη «αρχή», οπότε, ας θεωρήσουμε την αρχή των αλεβιτών ως μιαακόμη ψευδομεταμόρφωση της φύσης και της θέσης του ανθρώπου.
Ξεκινάμε: Μετά τοθάνατο του Μωάμεθ, τα προβλήματα που ενέσκηψαν στους οπαδούς του ήταν ηκαταγραφή των λόγων του και η διαδοχή της ηγεσίας του.
Όσον αφορά το πρώτοσκέλος, την καταγραφή των λεγομένων του προφήτη, αυτό το ανέλαβε ο πατέρας τηςευνοούμενης νεαρής συζύγου του, της Αϊσά, ο Αμπου Μπάκρ (Αμπού Μπεκήρ ΑςΣιντίκ) ο οποίος έγινε και ο πρώτος χαλίφης (διάδοχος). Πήρε το υπάρχον υλικότων γραπτών λόγων του Μωάμεθ που βρισκόταν σκόρπιο σε περγαμηνές, φύλλαφοινίκων και ωμοπλάτες προβάτων, άτακτα ριγμένων μέσα σ’ ένα κιβώτιο, και με τηβοήθεια του γραμματικού Ζαϊρ και άλλων, το ταξινόμησε και αντέγραψε τα κείμεναδημιουργώντας ένα βιβλίο διαβάσματος που ονομάστηκε Κοράνι (Αναγνωστάρι).
Το βιβλίο όμως αυτό δεν ήταν πλήρες,υπήρχαν λάθη, παραλείψεις και κενά. Σύντομα δημιουργήθηκε η ανάγκη για τηδημιουργία ενός δεύτερου και αρτιότερου μανιφέστου. Μαζευόταν υλικό,καταγραφόταν και ότι υπήρχε από μνήμης, ώσπου μετά από 20 χρόνια, περίπου, οτρίτος χαλίφης, ο Οσμάν, παρουσίασε το πλήρες και οριστικό Κοράνι.
Το Κοράνι, από λογοτεχνικής και μόνοπλευράς και να το δει κάποιος, είναι ένα αξιόλογο δημιούργημα. Καλλιγραφότατο,με διάφορους τύπους καλλιτεχνικής γραφής, άψογα γραμμένο σε μια συνισταμένηγλώσσα των αραβικών διαλέκτων, την ωραιότερη και μουσικότερη όλων, τηνκαραϊτική, η οποία έκτοτε ονομάστηκε κορανιακή. Ως περιεχόμενο, περιέχει μέσατου όσα χρειαζόντουσαν οι Άραβες την εποχή εκείνη. Θρησκευτική πίστη, πολιτικήσυμπεριφορά, αστικό και κοινωνικό δίκαιο μέχρι και κανόνες υγιεινής. Ήταν,δηλαδή, ένας πλήρης κώδικας συμπεριφοράς και οδηγός ζωής, προσαρμοσμένος βέβαιαστις τότε υπάρχουσες συνθήκες των βεδουίνων.
Κατά τις παραδόσεις, τα κείμενα ταοποία ομαδοποιήθηκαν σε ενότητες που ονομάστηκαν Σούρες (σειρές - κεφάλαια),αποκαλύφτηκαν στον Μωάμεθ μέσα σε μια σπηλιά από μια φωνή που ακουγόταν «πίσωτου», την οποία παρότι δεν ήταν στα αραβικά την κατανοούσε πλήρως. Πέραν του ανη φωνή αυτή ήταν όντως πίσω του ή κάπου μέσα και πίσω στο μυαλό του, το γεγονόςείναι ότι το πνεύμα των λεγομένων της φωνής βρισκόταν μέσα στο ενωτικό πλαίσιοτων τότε θρησκειών της περιοχής, καθώς τις αναγνωρίζει και τις σέβεται όλες,θεωρώντας εκπρόσωπους του Θεού στη γη τους Εβραίους προφήτες, το Χριστό, ακόμακι Έλληνες όπως τον Μέγα Αλέξανδρο (Δίκερως - Ζουλκαρνέιν) και τον Αίσωπο(Λούκμαν).
Ο Μωάμεθ, είναι ήδη καταγεγραμμένο ότι συναναστρεφότανστις πνευματικές αναζητήσεις του με Εβραίους, Πέρσες, Χριστιανούς, ακόμα και μεελληνικής παιδείας γνωστικιστές και μονοφυσίτες μοναχούς της περιοχής όπωςαριανιστές, μανιχαϊστές και ειδικότερα ένα μυστηριώδη νεστοριανό ασκητή. Για τολόγο αυτό αποδέχεται το Χριστό με τη μια φύση του, την ανθρώπινη, καιαπαγορεύει να καταστρέφονται ναοί και τόποι λατρείας, όπως εκκλησίες, συναγωγέςκαι μοναστήρια.
Η φωνή που απήγγειλε τα λόγια αυτά ορίστηκε ότι ήταν τουαρχάγγελου Γαβριήλ, σύμφωνα με τα ζωροαστρικά πρότυπα των κομιστών των λόγωντου Θεού που ήταν οι άγγελοι. Και καθώς ο αρχάγγελος ήταν κομιστής, τοπρωτότυπο - «μήτρα» του Κορανίου θεωρείται πως βρίσκεται στην κοιτίδα του Θεού.Για το λόγο αυτό θεωρείται ατόπημα για ένα μουσουλμάνο και ύβρης να μετέχει ήέστω και να παρίσταται σε μια καταστροφή των λόγων του Θεού που εκφράζει τοΚοράνι.
Το πρόβλημα τηςδιαδοχής
Τη διαδοχή στον αγώνα του προφήτη πουονομάστηκε Ισλαμισμός, λέξη που σημαίνει υποταγή (στο θείο θέλημα) καιειρήνευση (εκ του salam=ειρήνη , βλ. μωαμεθανικό χαιρετισμό: salam alecum = η ειρήνη μαζί σου), την ανέλαβε«κληρονομικώ δικαιώματι» η οικογένεια του Μωάμεθ, και δη η εγγύτερη και η αγαπημένηγυναίκα του, η Αϊσά.
Για την ερωτική ζωή του Μωάμεθ έχουν υπάρξει κριτικές.Μετά το θάνατο της πρώτης του γυναίκας, της πλούσιας και μεγαλύτερής του χήρας Χαντιτζά,έζησε με αρκετές συζύγους, νόμιμες και μη, ίσως και 16, παρότι ο Θεός επέτρεψετο μέγιστο όριο μέχρι 4. Αυτό το γεγονός καθώς και η απουσία γυναικών από τονπαράδεισο είχε δημιουργήσει θέμα, αλλά όχι έντονο, διότι οι άνθρωποι έχουν τηντάση να συγχωρούν ατοπήματα σε αυτούς που τους προσφέρουν, αρκεί ταπροσφερόμενα να είναι περισσότερα από τα ζητούμενα, σε βαθμό μάλιστα που ηακραία ζωή τους συχνά να καθιερώνεται ως νόμιμη «κατ’ εξαίρεση». Για το λόγοαυτό οι εκ του γένους του Μωάμεθ συνεχιστές του μπορούσαν να απολαμβάνουν «κατ’εξαίρεση» και αυτοί το προνόμιο της εκτεταμένης πολυγαμίας, ως δώρο Θεού καιανθρώπων.
Η Αϊσά πρέπει να ήταν αρκετά νέα όταν πέθανε ο Μωάμεθ,διότι την είχε γνωρίσει, ώριμος ον, στα 7 της και περίμενε να πάει στα 9 για νατην παντρευτεί (διότι τότε ενηλικιωνόντουσαν σύμφωνα με τα έθιμα του τόπου καιτης εποχής τα κορίτσια), αλλά και ως γυναίκα αντιπροσωπευόταν από τον πατέρατης, τον Αμπού Μπάκρ (Μπεκήρ) που όπως είπαμε έγινε ο πρώτος χαλίφης καισυνέταξε το αρχικό Κοράνι. Μετά το θάνατό του πατέρα της, η διαδοχή πέρασε,πάλι μέσω της Αϊσά, σε οπαδό του Μωάμεθ, ο οποίος όμως δεν ήταν ο Αλή όπωςκανονικά, κατά πολλούς, θα έπρεπε. Αυτό επέφερε το πρώτο σχίσμα.
Οι οπαδοί του Αλή θεωρούσαν ότι για πολλούς λόγους έπρεπε η διαδοχή έπρεπε ναανήκει σ’ εκείνον. Ήταν συγγενής από δυο πλευρές του Μωάμεθ. Ξάδερφος εξαίματος και γαμπρός του, έχοντας παντρευτεί την αγαπημένη του κόρη, Φατιμά. Ωςσύντροφος στον αγώνα του προφήτη θεωρείτο το «δεξί του χέρι», πιστός,δυναμικός, οξυδερκής, έχοντας σώσει μέχρι και τη ζωή του Μωάμεθ, παίρνοντας τηθέση του στο κρεβάτι του για να μπορέσει να διαφύγει τη νύχτα της μεγάλης φυγής(εγίρα) προς τη Μεδίνα. Το ότι δεν έγινε ο Αλή χαλίφης, αποδόθηκε σε κακέςπροσωπικές σχέσεις του με την Αϊσά, ίσως συνεπικουρούσας και της γυναίκας του,Φατιμά, σε σημείο που μπορεί να λεχθεί ότι οι δυο γυναίκες δεν είναι άμοιρεςευθυνών για το μεγάλο σχίσμα.
Οι μελετητές τουισλαμισμού σημειώνουν ότι μεταξύ Αλή και Αϊσά είχε υπάρξει μια αντιπάθεια πουίσως εξελίχθηκε σε έχθρα. Κάποτε, που ο Μωάμεθ είχε επιστρέψει και δεν βρήκε τηνΑϊσά να τον περιμένει, διότι είχε καθυστερήσει μ’ ένα βεδουίνο, ο Μωάμεθ τησυγχώρησε. Δεν τη συγχώρησε όμως ο Αλή, εξ’ ου και η αντιπάθειά της. Το θέμαπρέπει να ήταν σοβαρό, γιατί υπήρξε κάτι σαν οικογενειακό συμβούλιο και δίκησχεδόν της Αϊσά.
Η αντιπάθεια μεταξύ Αλή και Αϊσά, η οποία προφανώς συνεχίστηκεκαι μετά το θάνατο του Μωάμεθ, έγινε αφορμή να χωριστεί ο μουσουλμανικός κόσμοςσε δυο παρατάξεις. Στους Σουνίτες ή κοσμικούς και στους Σι(χ)ίτες ήπνευματικούς, τους αποκαλούμενους «οπαδούς του μεριδίου του Αλή» (Αλεβίτες).Μεταξύ των δυο αυτών ομάδων ακολούθησαν αντεγκλήσεις που κατέληξαν σεαιματοχυσίες, με αποδέκτες απο την πλευρά του Αλή τον ίδιο και τα δυο παιδιάτου, Χασάν και Χουσεΐν.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝΑΛΕΒΙΤΙΣΜΟ
Η λέξη Αλεβίτης σημαίνει κυριολεκτικά «οπαδός του Αλή».Αλεβίτης μπορεί να γίνει ο οποιοσδήποτε, αρκεί να δεχτεί τα βαθύτερα νοήματατου Κορανίου και την πρωτοκαθεδρία του Αλή ως πνευματικού ηγέτη. Αλλά ας δούμελίγο περισσότερο τον Αλή.
Ο Αλή θεωρείται από τους πνευματικούς ερμηνευτές τουΚορανίου ότι βρίσκεται υψηλότερα από τον Μωάμεθ στη μεταφυσική πύλη (Βαβ).Επίσης, θεωρούν ότι εκείνος υπήρξε ο βασικός συντελεστής της πνευματικήςκατεύθυνσης του Ισλάμ. Και ο Μωάμεθ λένε ότι το είχε αναγνωρίσει αυτό, έχονταςπει τη φράση «εγώ είμαι ο δρόμος για τον ουρανό, αλλά ο Αλή βρίσκεται στην πύλη».
Οι αλεβίτες, που ακολουθούν στηνερμηνεία του Κορανίου την πνευματική κατεύθυνση των «Σούφι» (εκ της ελληνικήςλέξης σοφός), μπολιασμένων εκ της χρυσής εποχής των διανοητών της Ούμα (ομάδαςελληνιστικής συζήτησης) των Πλατωνιστών και Αριστοτελιστών Αβασσιδών χαλίφηδωντης Βαγδάτης, διακρίνονται σε διάφορες ομάδες πιστών, «τάγματα» ιδεολογικά με διακλαδώσειςκαι διασυνδέσεις. Αυτά κατά βάση ανήκουν στο σιιτικό κλάδο, αλλά και σουνήτεςμε ανάλογη πνευματική κατεύθυνση μπορούν να μετάσχουν.
Στη Μικρά Ασία ιδρυτής τουςθεωρείται ο σούφι μοναχός Χατζή Μπεκτάς Βελή, με καταγωγή εκ της οικογένειαςτου Αλή (κι εμμέσως του Μωάμεθ) με τους οπαδούς του να ονομάζονται «μπεκτασήδες»,ενώ ο μικρότερος σουνητικός και πιο ήπιος αλεβιτικός κλάδος εκπροσωπείται απότον Μεβλανά Ρουμί και τους οπαδούς του, τους ονομαζόμενους «μεβλεβήδες».
Και οι δυο αυτοίπροαναφερόμενοι μεγάλοι αλεβίτες είχαν καταγωγή από Περσία, από το Χορασάν,κοιτίδα σούφι, ζωροαστρών και πρώην Μήδων μάγων. Έζησαν και δίδαξαν περίπου τηνίδια εποχή, τον 13ο αιώνα, οπρώτος στην Καππαδοκία και ο δεύτερος λίγο πιο Δυτικά, στο Ικόνιο, αμφότεροι στηχώρα των λεγόμενων Ρουμί (Ρωμαίων - Ρωμιών).
Ποιοι είναι πράγματι οι αλεβίτες;
Μπορούν να προσδιοριστούν ωςάνθρωποι που ακολουθούν ένα μίγμα ιδεών δομημένων σ’ ένα φυσικό περιβάλλονεπιβίωσης οι οποίες βρήκαν πρόσφορο έδαφος και αναπτύχθηκαν στο μεταφυσικό απογεωλογικής πλευράς πλαίσιο της Καππαδοκίας. Οι θρησκείες πρέπει κάποτε ναμελετηθούν και από γεωφυσικής πλευράς.
Η Καππαδοκία (πατρίδα του Μ.Βασιλείου και άλλων ιεραρχών), λόγω της φυσικής της ιδιομορφίας υπήρξε κέντροθεικής πίστης, αποτελώντας το ανάχωμα του ελληνικού τρόπου ζωής και της ασιατικήςκουλτούρας προερχόμενης εκ Περσίας, Πακιστάν, Θιβέτ. Εκεί, υπήρξαν τιτανομαχίες του ελληνικού καιτου ασιατικού τρόπου ζωής που έγιναν καρδιά της Μικρασίας, η οποία αυτορυθμιζόταν μεταξύ ιδεολογίας καιπραγματισμού. Όλων η καρδιά μας και κάπου στην Τουρκία βρίσκεται και όλων τωνΤούρκων η επιθυμία και κάπου στο Αιγαίο κείται.
Το Αιγαίο (υψόμετρο «ο») και ταΙμαλάια (υψόμετρο «5.000») απετέλεσαν τους δυο πόλους της επιβιωτικής ιδέας. Ηγήινη φιλοσοφία από τη μια (δυτικά) η ουράνια θρησκεία από την άλλη(ανατολικά), αλλά και σαμανισμός (από βορρά) και μαγεία (από νότο). Και ηΚαππαδοκία που βρίσκεται στη μέση θεωρείται τόσο σημαντική σε σημείο που οαξιόλογος γεωστρατηγιστής, Δημ. Κιτσίκης, την τοποθετεί ως κέντρο τηςΕνδιάμεσης Περιοχής (βλ. στις παραπομπές).
Η φιλοσοφία των αλεβιτών
* Θεωρούν το Κοράνι ώς έναεσωκοσμικό και όχι εξωκοσμικό δημιούργημα (παρόμοιο με μια βουδιστική Χιναγιάννα– ατομικό όχημα, προσωπική υπόθεση, παρά το γεγονός ότι στην ακμή τους τοπαρήγαγαν ως Μάχαγιάννα – μεγάλο όχημα, ευρύτερη υπόθεση). Στην ερμηνεία τουΚορανίου επικεντρώνονται σε κρυμμένα σύμβολα.
* Πιστεύουν ότι το όνομα τουΘεού δημιουργεί παρανοήσεις. Αντ’ αυτού προτιμούν να χρησιμοποιούν τη λέξη «Χου»που παραπέμπε στο «Αυτός» ως πνεύμα.
* Για τις θρησκείες υιοθετούνσυγκλίνουσες θέσεις, πιστεύοντας ότι η ουσία του Θεού βρίσκεται σε όλους τουςανθρώπους στο βάθος της καρδιάς. Πιστεύουν, γενικά στον άνθρωπο.
* Η θέση τους περί Θεού συνάδειμε την αιρετική φράση του Αλ Χάλλατζ που συνέδεσε τον εαυτό του με τη φύση,λέγοντας σε μια στιγμή υπέρβασης ότι «εγώ είμαι ο θεός» και θανατώθηκε γι’ αυτόως υβριστής, χωρίς οι επικριτές του να καταλάβουν τη φυσική του ολοκλήρωση.
* Θεωρούν το δρόμο προς τηνολοκλήρωση σαν ένα μονοπάτι με 4 πύλες, της πίστης, της σκέψης, της γνώσης και αλήθειας(ή κατ’ άλλους της σοφίας, της αδελφότητας, της γνώσης και αλήθειας). Κάθεμονοπάτι έχει 10 σταθμούς.
* Για τη φύση, αποδέχονται τηθεωρία των 4 στοιχείων του Ιμπν Αλ Αραμπί (σχετική με του Εμπεδοκλή), πουεπέρχεται με την κάτωθι αποδομητική πορεία: Θεός - πνευματικός άνθρωπος -γήινος άνθρωπος - ζώα - φυτά – ορυκτά, την οποία ο άνθρωπος πρέπει να ανέβει, ελέγχονταςκατ’ αρχή τα ζωικά του ένστικτα, με σκοπό να φτάσει στη μέγιστη ολοκλήρωση, τη«Χαγκ». Η Χάγκ σχετίζεται με μια υπερβατική κατάσταση ταύτισης του ανθρώπου μετη φύση.
* Προοπτική τους έχουν τηδημιουργία του «τέλειου ανθρώπου» (perfect man).Πιστεύουν ότι η προσπάθεια πρέπει να αρχίζει από τον έλεγχο των χεριών (πράξεις),της γλώσσας (λόγια) με κατάληξη την αναπαραγωγική δραστηριότητα (εγκράτεια). Η εξελικτικήαυτή θεωρία μπορεί να συσχετιστεί με τον ταντρικό βουδισμό (πλήρης σωματικόςέλεγχος).
Γενικά χαρακτηριστικά
* Δείχνουν αγάπη προς όλουςτους ανθρώπους (σημασία δεν έχει τι πιστεύεις αλλά τι άνθρωπος είσαι).
* Είναι εργατικοί (η εργασία αποτελείπράξη σεβασμού προς το Θεό και τον εαυτό μας).
* Προάγουν την ισότητα τωνφύλων (για το Θεό, οι άνδρες και γυναίκες είναι ίδιοι).
* Είναι μονογαμικοί (ηπολυγαμία όταν καθιερωθηκε υπήρξε θεσμός ανάγκης).
* Πιστεύουν σε Αγία Τριάδα (υπότην έννοια, Αλλάχ = Θεός, Μωάμεθ = Ύλη, Αλή = Πνεύμα).
* Έχουν 12 ιμάμηδες σαν τουςαποστόλους, όπου ο καθείς αποτελεί το επιμέρος μιας οντότητας. Κατά πολλούςαναμένεται ο 12ος ιμάμης ο οποίος είναι κοιμώμενος – ανενεργός πουθα τα ενώσει όλα κι όλους.
* Πίνουν, χορεύουν, τραγουδούνκαι ερωτεύονται με σχετική ελευθερία, συμπεριφερόμενοι ως επικούρειοι εντόςπλαισίων.
* Θεωρούν βαριά αμαρτήματα τημοιχεία, το διαζύγιο και την κακολογία, με ποινή αποπομπής των παραβατών απότην κοινότητά τους.
* Εκτός της πίστης τους στονΑλή, τη Φατιμά, και τους επακολουθήσαντες εκ του γένους τους ιμάμηδες (Χασάν,Χουσείν, κ.λπ.), αποδέχονται εβραίους προφήτες, ως προφήτη το Χριστό, καιχριστιανούς αγίους, όπως τον προφήτη Ηλία - Ελισαίο, τον Άγιο Γεώργιο, ΆγιοΧαράλαμπο, κ.α.
* Χρησιμοποιούν αγίασμα, έχουν κεριά,και εφαρμόζουν ένα είδος βάπτισης. Οι ιερουργούντες χρησιμοποιούν διακριτικόεπιρούχιο (άμφιο) που μοιάζει με τα πρώιμα ιουδαϊκο-χριστιανικά και φορούν καπέλο με ηλιακά σύμβολα ζωροαστρικήςπροέλευσης.
* Δεν αποδέχονται τη σαρία (υπότην έννοια της μουσουλμανικής αδελφότητας), αποφεύγουν το σκέπασμα της κεφαλής(μαντίλα χρησιμοποιούν οι γυναίκες μόνο στις τελετουργίες), δεν ακολουθούν τοραμαζάνι ούτε το ετήσιο προσκύνημα των μωαμεθανών στη Μέκκα. Μονάζουν, παρά τηναπαγόρευση του Κορανίου. Δεν περιτέμνονται.
* Πίνουν οινοπνευματώδη ποτά,και σε τελετουργίες τους ανιχνεύονται έντονα διονυσιακά στοιχεία (βακχεία,μέθεξη, όρχηση).
* Η ανεκτικότητά τους στιςθρησκείες και η ελαστικότητά τους είναι τέτοια που φτάνει σε όρια τηςανεξιθρησκίας.
Καταγωγή
Καθόσον η γλώσσα παραπέμπει σειστορία, η καταγωγή της γλώσσας των γραπτών κειμένων τους προκύπτει Τουρκομάνικη,αλλά χρησιμοποιείται ενίοτε και η Κουρδική, η Αζερική ως και η Ζαζαϊκή (Κουρδο-μεσοποτάμιαινδοϊρανική). Τυπικά γλωσσικά τους στοιχεία ανιχνεύονται από την αρχή τηςεισδοχής των μογγολικών φυλών στη Μικρασία και της μείξης τους με τις άριες φυλές.Κοιτίδα των ιδεών τους θεωρείται η περιοχή μεταξύ Κασπίας και Ιμαλάϊων, ηαρχαία Βακτρία – Μαργ(κ)ιανή, με πηγή εκπόρευσης από το Θιβέτ.
Τον ανώτατο αρχηγό τους τονονομάζουν Δαλάι Λάμα και τους αρχηγούς τους Κιόλογκ, στοιχεία της παλαιότερηςπνευματικής σχέσης τους με το Θιβέτ, τόπο καταγωγής του Ζαρατούστρα και του Βούδα,για να μνημονεύσουμε τους δυο πιο κοντινά ευρισκόμενους θρησκευτικο-κοσμικούςηγέτες, οι οποίοι εμφανίζουν και άρια σανσκριτικά γλωσσολογικά στοιχεία (Βouddha = φωτισμένος - εκ του fοίδα = βλέπω, και Bouddhahes = οι ζωροαστρικέςδιδασκαλίες).
Κατά τη διαδρομή της ιστορίαςτους η σαμανιστική τους υποδομή υπέστη τις επιδράσεις των ζωροαστριστών Περσών,των Ιουδαίων και των χριστιανών αγνωστικιστών, και δη του Άριου και του Μάνηπου ίσως να ήταν ένας εξ αυτών, με τελευταίους επιδράσαντες τους μουσουλμάνουςΆραβες της χρυσής εποχής της Ούμα της Βαγδάτης.
Στην εγκατάστασή τους στηλεγόμενη, από τους ιδίους, «χώρα των Ρουμί» ήλθαν σε επιμειξίες με τουςντόπιους και οι πίστεις αναδεύτηκαν.
Επί Σελτζουκικού κράτους, καικατόπιν επί της Οθωμανικής αυτοκρατορίας απέκτησαν φήμη ασκητών μοναχών κι ενόςαφανούς ιερατείου κάτω από την ετικέτα «μοναχοί αλεβίτες», αλλά μετά το 1500μ.Χ., προσπαθώντας να δημιουργήσουν κοσμική θρησκευτική εξουσία στο οθωμανικόκράτος υπέστησαν περιθωριοποίηση καιδιωγμούς. Οι ενδείξεις συγκλίνουν ότι οι Σελτζούκοι και τουλάχιστον οι πρώτοι 10Οθωμανοί σουλτάνοι ήταν αλεβίτες ή έτειναν προς ένα κράμα αλεβιτισμού.
Το κράμα αυτό των αλεβιτών οδηγήθηκεσε πρώτη περιθωριοποίηση από τους νομοδιδάσκαλους του Κορανίου (τους ουλεμάδες)και υποβλήθηκαν σε θρησκευτικές διώξεις (τακιγιέ), αναγκαζόμενοι συχνά για ναεπιβιώσουν να έχουν ενδογαμία. Λόγω των διώξεων που υπέστησαν και υφίστανται,χρησιμοποιούν για αναγνώριση ειδικά σύμβολα και έχουν διασυνδέσεις με παγκόσμιουτύπου μασονικές στοές, εξακολουθώντας να κρύβουν τη θρησκεία τους καθόσονυπάρχει ανάγκη.
Γενικά, απαντώνται σε μεγάλοαριθμό στις απομονωμένες περιοχές (αγροτικές) και σε ικανούς αριθμούς σεφτωχικές αστικές συνοικίες, διαχωρίζοντας τους εαυτούς τους από τους σουνίτεςΤούρκους λέγοντας «εμείς» και «αυτοί ή οι άλλοι»
Αριθμητικά, υποστηρίζουν πωςαποτελούν το 20-35% του πληθυσμού της Τουρκίας (δηλ. είναι 15-27 εκατομμύρια),ενώ κατά τους σουνίτες είναι κάπου οι μισοί (10-20% ή 7,5-15 εκατομ). Ασχέτωςτου αριθμού τους, αποτελούν την πρώτη σε μέγεθος θρησκευτική μειονότητα τηςΤουρκίας ή τη δεύτερη σε μέγεθος θρησκεία αυτής της χώρας.
Δομή και οργάνωση
Ο πυρήνας τους στηρίζεται στονπαππού (dede),στους ηλικιωμένους (pirs) καιτους οδηγούς (rehber). Οι dede γυρνάνε τα χωριά σε ετήσιαβάση και συναντιόνται με τους rehber,ορίζοντας καθοδηγητές (οcak)καλώντας επικουρίες όταν παραστεί ανάγκη (talips).
Υπολογίζεται ότι περί το 10%των αλεβητών είναι ocak. Ο βαθμόςσυγγένειας περιλαμβάνει και το μαθητή, σύμφωνα με τη σχέση: παππούς - πατέρας -παιδί - δάσκαλος - μαθητής. Η πρακτική πλευρά της σχέσης τους εκφράζεται με τηναλληλεγγύη και η ιεραρχία στηρίζεται στους πιο ηλικιωμένους, τους «μπαμπάδες».
Τελετουργικά
Στις απλές τελετουργίες τους(αγάπες - ibadet)μπορεί ο οποιοσδήποτε να μετάσχει και γίνονται με σκοπό την ενίσχυση τηςκοινότητάς τους (burlik) καιτην εδραίωση αγάπης (muhabbet). Στιςβαθύτερες τελετουργίες (μυστήρια) παρίστανται μόνο μυημένοι.
Μεγάλη γιορτή τους είναι ητραγωδία του Χουσείν, συμβολική για τους διωγμούς που υπέστησαν κατά τη διαδρομήτης ιστορίας τους, καθώς και oθρυλικός δρόμος του Μωάμεθ με τη θεώρηση των 40 πέπλων φωτός και σκότους, όπουγίνονται χοροί με άναμμα και σβήσιμοκεριών (sehma),προσφέρεται κρασί (ή ρακί) και στο τέλος λουκουμάδες. Η γιορτή αυτή που είναιετήσια δεν μπορεί να συντελεστεί αν δεν έχει υπάρξει πλήρης συμφιλίωση τωνμελών της κοινότητας μεταξύ τους. Μεγάλες γιορτές είναι επίσης τον Μάρτη πουγιορτάζονται το Περσικό νέο έτος (νορούζ - νέο φως) , η μνήμη του προφήτη Ηλίακαι του Άγιου Γεώργιου.
Η λατρευτική τους διαδικασία λαμβάνειχώρα σε σπίτια ή σε ειδικούς απλούς χώρους (τζεμ ή τζεμεβλερί) όπου εκτελούνταιπροσευχές, συνυπάρχει μουσική, πίνουν και χορεύουν. Ειδικές θέσεις υπάρχουν γιατους τιμώμενους με προσδιορισμένου χρώματος προβιές.
Τα τελετουργικά τους βιβλίαονομάζονται Barak καιέχουν γραφτεί από μεγάλους πατέρες αλεβίτες. Οι ύμνοι τους ονομάζονται Nedes και αποδίδονται στον Shah Ismail και Pir Sultan Abdal. Η κατεύθυνση του δόγματός τους είναι Σo(υ)φική και αναζητείται ηκαθαρότητα του νου, η αξία της καρδιάς, και η ταύτιση της φύσης - θεού -ανθρώπου (η υπερβατική Χαγκ).
Ως προς τη συμπεριφορά, προσδιορίζουντους εαυτούς τους πολεμιστές του δίκαιου (Gazi –Χατζή) και παραδοσιακούς εκφραστές της πίστης τους θεωρούν τους περιπλανόμενουςδερβίσηδες.
ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΙΣΛΑΜΙΚΑΜΥΣΤΙΚΙΣΤΙΚΑ ΤΑΓΜΑΤΑ
Τα μυστικιστικά τάγματαπροκύπτουν από οργάνωση ανθρώπων σε αγώνα με πίστη μεταφυσικά προσδιορισμένη.Τα Ανατολικά τάγματα έχουν προέλευση Ινδοκαυκάσια και μεταποιήθηκαν σε ισλαμικάμετά την επικράτηση του μωαμεθανισμούστην Περσία. Τα παλαιότερα είναισαμανιστικά, τα πιο σύγχρονα μπολιασμένα με Πλατωνικο-Αριστοτελική φιλοσοφία.
Πρώτα ισλαμικά τάγματαθεωρούνται των λεγόμενων Μελαμήδων και Καλεντρήδων. Οι Αλεβίδες υπήρξαν πιο πρόσφατοι.Αναφέρονται περιληπτικά για να δειχθούν οι ινδο-καυκάσιες βάσεις τους:
* Μελαμίδες. Ονομάζονταικαι «κυνικοί επικριτές της ζωής». Ιδρυτής τους θεωρείται ο Χαμδούν αλ Κασάρ καιτο κίνημα αυτό αναπτύχθηκε με επίκεντρο την πόλη Νισαπούρ (Χορασάν) με βαθύτερηκαταγωγή τους την Ινδο-ασκητική.
* Καλεντερίδες.Χαρακτηρίζονται ως «απαξιωτικοί της ζωής». Συγγενεύουν με τους Ινδο-γυμνοσοφιστέςγιόγκι ή φακίρ. Λέγονται και Ταϊφάδες, Απτάληδες ή Τζεβελίκα. Αναπτύχθηκαν καιαυτοί στο Χορασάν, με καταγωγή που πηγάζει επίσης από Ινδία.
* Αλεβίδες ή Αλεβίτες Εκ του Σιάι ΑληΜουχάμεδ – οι στηρίζοντες την οικογένεια Αλή Μωάμεθ. Ιδρυτής φέρεται ο Αλ Χασίμ,θεωρούμενος συγγενής (εκ του γένους του Αλή) του Μωάμεθ. Το γεγονός ότι δενείναι μουσουλμάνοι αλλά ούτε και μουσουλμανίζοντες προκύπτει από τον ύμνο τουσκληρού κλάδου τους, των μπεκτασήδων: «Ηυπόστασή μας είναι θεϊκή, ο όρκος μας είναι με τον λυτρωτή, κανείς δεν ξέρειποιον έχουμε Θεό»
ΟΙ ΟΡΘΟΚΟΡΥΒΑΝΤΕΣ ΣΟΥΦΙ
Ιστορικά στοιχεία
Πρόκειται για Βάκτρους στηνκαταγωγή, τους οποίους ο Ηρόδοτος αναφέρει ως Ορθοκορύβαντες Σκύθες. Η τοπική ονομασία τους είναι «dervish» (δερβίσης), από την αντίστοιχηινδουιστική λέξη που παραπέμπει σε «φτωχό ασκητή - ζητιάνο του θεού».
Ο χώρος διαβίωσής τουςονομάζεται tekke(τεκές). Το λειτουργικό τους πλαίσιο είναι υπερβατικό (μέθεξη, όρχηση, βακχεία),με παραδοσιακή – φολκλορική πλέον εκδήλωση το χορό των «περιστρεφόμενωνδερβίσηδων».
Κοιτίδα τους προκύπτει η πόληΝισαπούρ του Χορασάν, ή επίσης αναφερόμενη απο τον Ηρόδοτο ως «Νήσα», κοιτίδατου Διονύσου – μια ακόμη νήσος και αυτή του Άπω όλων θεού, Απόλλωνα. Ηγετικήφυσιογνωμία την εποχή της μουσουλμανικής τους διαφοροποίησης, καθόσον τον μουσουλμανισμό τον χρησιμοποίησαν όπωςκαι παλαιότερα το ζωροαστρισμό, ως όχημα μεταφοράς τους, υπήρξε η δυναστείατων Σαμανιδών, ονομασία που σχετίζεται με τους σαμάνους.
Πυρήνας «αδελφότητας» θεωρείταιη πόλη Μπάχλ (Βακτρία), κοιτίδα Ζωροαστρών και πρώην Μήδων μάγων, την οποία πάλιο ευεργέτης της ανθρωπότητας, Ηρόδοτος, την αναφέρει ως όαση Μαγκούς(μεταλεξανδρινή Αντιόχεια, σημερινή Μερβ, προστατευόμενη από την Ουνέσκο).
Τελετουργικά
Φορούν ανοιχτόχρωμα ρούχα απομαλλί προβάτου ως ένδειξη φωτός κι αγνότητας, κι εκδηλώνουν με περιστροφικόχορό τα συναισθήματά τους, έχοντας υποστεί υπερδιέγερση. Το ποτό τους, πρινγνωρίσουν το αμπέλι, ήταν το χαόμα (αντίστοιχο με το ινδικό σαόμα) το οποίοπροερχόταν από τη ζύμωση του γνωστού κόκκινου με άσπρες βούλες παραισθησιογόνουμανιταριού amanita mouscaria μαζίμε άγνωστες προσμίξεις. Παλιά, συνυπήρχαν και θυμιάματα με βάση το χασίς.
Κατά το τυπικό, οι περιστροφέςτους γίνονται με τα χέρια ανοιχτά σαν φτερούγες, με τη μια παλάμη να κοιτάζειπρος τον ουρανό και την άλλη προς τη γη, ενώ ο λαιμός τους γέρνει προς τον ένα ώμο.Καθώς στροβιλίζονται, οι φούστες τους δεν πρέπει να ακουμπούν μεταξύ τους αλλά ούτε και στη γη, αναπαριστώντας τιςπεριφορές των πλανητών, το άδηλο κισμέτ και τους κύκλους της ζωής.
Οι περιστροφές τους αυτές που εκτελούνταιμε συνοδεία μουσικών οργάνων, συνήθως τουμπελέκι, αυλού ή μπαγλαμά, έχουν σκοπότην εξωτερίκευση της βαθύτερης ουσίας της φύσης του Θεού, και το biofeedback φύσης - Θεού - ανθρώπων.
Απόηχός τους είναι ο «ελληνικός»χορός «ζεϊμπέκικος», με μεγαλύτερη τυπική εκδήλωση αυτής των συλλόγων σφαγέωνκι εκδορέων (χασάπηδων) της Κων/λης, των αυτοαποκαλούμενων «παιδιών τουΜεγαλέξανδρου» που εκτελείτο κάθε χρόνο στον ιππόδρομο.
ΤΑΓΜΑΤΑ ΑΛΕΒΙΤΙΚΑ ΣΙ(χ)ΙΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ
*Μπεκτασήδες. Ιδρυτής Χατζή Μπεκτάς ή Σεγίτ Μουχάμετ Μπεκτάς Βελή: γεννήθηκε το 1247 στηνπόλη Νισαπούρ του Χορασάν έχοντας θεωρούμενη καταγωγή εκ της φύτρας του Αλη-Μωάμεθ. Σπούδασε θεολογία κοντά σε διάσημο χότζα του Τουρκεστάν και ταξίδεψεστη Μέκκα, τα Ιεροσόλυμα και στη Δαμασκό - κοιτίδες τότε έντονων θρησκευτικώνζυμώσεων. Το 1281 έφτασε ως νηστεύωνμοναχός στη χώρα των Ρουμί (κεντρική Μικρασία) κι έφτιαξε τεκέ στο Κιρ Σείρ τηςΚαππαδοκίας. Σύντομα απέκτησε φήμη σε σημείο που ο Οσμανλίδης σουλτάνος Οχράνπου τον επισκέφτηκε να ευλογηθεί, τον κάλεσε να ονοματίσει και να ευλογήσει τοντότε για πρώτη φορά ετοιμαζόμενο τακτικό στρατό, που προήρχετο κυρίως από τηστρατολόγηση χριστανοπαίδων. Το όνομα το έδωσε ο ίδιος Χατζη Μπεκτάς και ήταν«Γενίτς Ερι» (Νέος Στρατός), που μπορεί και να σημαίνει (ταυτιζόμενος με τηγλώσσα μας) και γέννα προβάτων προορισμένα για να σφάζουν. Κατά τη διάρκεια τηςευλογίας του, καθώς το μανίκι από το χέρι του που ακουμπούσε στο κεφάλι τωννεοσυλλέκτων έπεφτε στον ώμο τους, το τυποποίησαν με πανί να κρέμεται από τοσαρίκι τους στον ώμο. Επίσης, είχαν σύμβολο κι ένα κουτάλι, καθόσον έτρωγαν(αρχικά) από το ίδιο καζάνι με το σουλτάνο. Πέθανε το 1338 στο Καρά Χουγιού καιτο μαυσωλείο του (τσουρμπάς) έγινε τόπος προσκυνήματος, δημιουργώντας τονπυρήνα των αλεβιτών μπεκτασήδων.
Κυριότερες διακλαδώσεις: *Μπαμπαγκιάνηδες («ορθόδοξοι», ιδρυτής οΜπαλήμ Σουλτάν με ιδιαίτερο γνώρισμα τα σκουλαρίκια στα αυτιά), αναφέρονται καιως Μπαμπαϊλέρ (πατερικοί). *Τσελεμπήδες («απόγονοι», ιδρυτής ο ΣεγίτΑλή ή Τιμούρ Τας με ιδιαίτερο γνώρισμα τα κόκκινα σκουφιά), αναφέρονται και ως Καζηλμπάσηδες(κοκκινοκέφαλοι ή κοκκινόσκουφοι). *Αχήδες (αδελφοί). *Ταχτατζήδες(μπεκτασήδες των δασών). *Τσεπίνηδες (τωνβόρειων δασών). «Απτάληδες (Αιγυπτιο-Κόπτεςστην καταγωγή)
*Χαβλετήδες(απομονωμένοι ασκητές). Ιδρυτής ο Χοράσμιος Σερατζουίν Ομέρ.
Κυριότερες διακλαδώσεις: *Ρουσσενιανικοί (φωτεινοί). *Τζεμαλικοί (τοποτηρητικοί). *Αχμεϊτικοί (πρωτο-παληκαράδες). *Σεμεϊγικοί (της αρετής).
*Καδηρήδες (θεοσοφιστές): Ιδρυτής τους ο Περσοάραβαςθεοσοφιστής Αβδούλ Καδήρ.
Κυριότερες διακλαδώσεις: *Εκπμεριέ (ιδρυτής τους ο Αλ Αραμπί, δάσκαλοςθεοσοφίας). *Εσρεφιέ (ιδρυτής ο ΑβδουλάχΡουμί). *Ισμαηλήτες (ιδρυτής ο ΙσμαήλΡουμί). *Χαλισιέ (ιδρ. ο ΕλΤαλιμπανί). *Ισμοιγέοι(κρυπτοχριστιανοί). «Αλφαβητιστές(ιδρυτής ο Αλ Φαλζουλλάχ, με φιλοσοφία ότι όλα κρύβονται στο σημειογραφισμό τηςγλώσσας).
*Ρουφαήδες (ωρυόμενοι Δερβίσηδες) Ιδρυτής τους ο Ελ Ρουφαϊ(δόγμα φακιρικής κατεύθυνσης).
Β. ΤΑΓΜΑΤΑ ΑΛΕΒΙΤΙΚΑ ΣΟΥΝΗΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ
*Μεβλεβήδες: Ιδρυτής ο ΜεβλανάΤζαλαλ Εδίν Ρουμί (κατά λέξη, ο υπέροχος δάσκαλος της δύναμης του θεού οΡωμηός) Γεννήθηκε το 1207 στο Μπαχλ (Χορασάν) και ήταν γόνος άρχουσαςοικογένειας της περιοχής που μετώκησε λόγω της εισβολής των Μογγόλων. Μετά απόταξίδια στη Νισαπούρ, Βαγδάτη, Μέκκα, Δαμασκό, εγκαθίσταται τελικά στην περιοχήΣύλλα του Ικόνιου όπου γνωρίζει τον περιφερόμενο σούφι μοναχό Σαμ Σουντίν απότην Ταυρίδα. Κάνουν τεκέ κοντά στη χριστιανική μονή του Αγίου Χαρίτωνος καισχετίζονται με τον ιερομόναχο Ευσέβιο και τους Λάκωνες εποίκους. Ονομάζουν τοντεκέ τους τεκεσί Εφαλατούν (τεκέ του Πλάτωνα) και αρχίζουν να «μαγειρεύουν» τησύγκλιση των θρησκειών και των φιλοσοφικών ρευμάτων. Εκεί εισάγονται για πρώτηφορά η μουσική και ο χορός, ο οποίος βασιζόταν στα στροφικά πρότυπα του ΣαμΣουντίν, από τον θάνατο του οποίου ο Μεβλανά συγκλονίζεται. Τότε γράφει τα ωραιότερα ερωτικά ποιήματά του,όπως το εξάτομο Μασνεβί, τα οποία θεωρούνται «το Κοράνι στη γλώσσα των Παχλεβί»(Περσικά εποχής Σασσανιδών – σήμερα best seller στηνΑμερική). Μερικά ποιήματά του είναι γραμμένα και στην ελληνική διάλεκτο τηςπεριοχής, αλλά κανένα στην Τουρκική γλώσσα διότι προφανώς δεν του ήταν εύκολονα γράφει. Το γεγονός αυτό παραπέμπει ότι ο Μεβλανά κατείχε τη γνώση της ελληνικήςκαι πριν εμφανιστεί σε αυτό τον τόπο.
Στο θρησκευτικό «μαγειρείο»του, «τεκέ», κάθε Παρασκευή το βράδυ έτρωγαν όλοι σε μια κοινή τράπεζα, μηαποκλειόμενων των γυναικών, συστήνοντάς τους να είναι ασκεπείς. Το φαγητόάρχιζε με νερό (εξαγνισμός), κατόπιν σερβίρετο ψωμί και αλάτι (αδελφοποίηση) τοοποίο ελάμβαναν με τα 3 δάχτυλα (ως τριάς) και στο τέλος του γεύματος, το οποίοήταν προσεγμένο κι επικούρειο, σερβίροντο παραδοσιακοί ιδιότυποι (κρεατο)λουκουμάδες. Στις απογευματινές συζητήσεις κυριαρχούσε οκαφές. Πέθανε το 1273. Στη κηδεία του, που ονομάστηκε «νυμφική νύξ», έκλαψαν όπωςλέγεται όλες οι θρησκείες. Παρέστη ο σουλτάνος, του οποίου όπως λέγεται είχεευλογήσει το σπαθί, συνυπήρξε κρατική μουσική και κρατήθηκε πένθος 40 ημερώνστη χώρα, ενώ μοιραζόντουσαν τρόφιμα στους φτωχούς και οι αξιωματούχοι δενχρησιμοποιούσαν άλογα. Το σώμα του αποτέθηκε δίπλα σε σκήνωμα άγνωστου χριστιανούμοναχού που εικάζεται πως ήταν του ηγούμενου της μονής του Αγίου Χαρίτωνος(πρώην Παναγίας), αλλά από τα ποιήματά του δεν αποκλείεται να είναι του Σαμ Σουντίν,με τον οποίο είχε μια σχέση αρχαιοελληνικά ερωτική, Πλάτωνα – Σωκράτη. Το σκήνωμάτου στο Ικόνιο είναι τόπος προσκυνήματος, θεωρούμενος και από τουςμουσουλμάνους ως εκ των μεγαλύτερων αγίων. Υπήρξε, όμως, ο Μεβλανά,μουσουλμάνος;
*Νακσημεντήδες(Χοτζάδες). Ιδρυτής τους φέρεται ο Μεχμέτ Νακσημεντής ή Χατζογκιάν από τηΜπουχάρα. Τυπικά φαινόμενά τους είναι η ονειρομαντεία, το κομπολόι και η εκμηδένισητης ατομικότητας λόγω του κισμέτ.
Κυριότερες διακλαδώσεις: *Χαληντιέ (άνευ τυπικής αμφίεσης). *Σουλειμαντζί (συντρητικοί κιεχθρικοί σε νεωτερισμούς). *Νουρζτού (σύγχρονοι),ιδρυτής τους ο Σάιτ Νουρσίμ και σημερινός ηγέτης ο Φετουλάχ Γκιουλέν, πρώηνιμάμης, δημιουργός ενός τεράστιου δίκτυου σχολείων κι εκπαιδευτικών ιδρυμάτωνκαι εκτός της Τουρκίας.
(Γ). ΤΑΓΜΑΤΑ ΑΙΡΕΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ
*Αλλαλουίτες: Συριακό, Αδωνητικό-ισλαμικό.
*Ντονμέδες: Μωαμεθανοί κρυπτοεβραίοι.
*Δρούζοι: Κράμα μονοθειστών Συρίας, Λιβάνου, Γαλιλαίας.
*Σαβαίοι : Μεσοποτάμιοι οπαδοί του Ιωάννη του Βαπτιστή.
*Γεζίτες: Χριστιανοί στη μουσουλμανική αυλή.
*Σταυριώτες: Κρυπτοχριστιανοί του Πόντου.
*Γιουρούκοι: Πρωτοελλήνως Μικράς Ασίας.
*Ασσασίνοι («χασισωμένοι» κατά τους δυτικούς) ή Ρέφκιε (σύντροφοι κατά τους ιδίους):Ακραίο σιιτικο-ισμαηλητικό, σχετιζόμενο σήμερα με την Αλ Κάιντα και τον ΜπινΛάντεν.
Παραδοσιακοί αλεβίτες ποιητές καιμουσικοί
Γιουνούς Εμρέ, Μεβλανα Ρουμί, ΠίρΣουλτάν Αμπτάλ, Αχμέτ Γιασεβί, Χαϊρέτ και Ζικρί Μπαμπά, Καϊγκουσούρ Αμνταλί, ΙσμαήλΟσμέν, Ελ Χαραμπί, Εσρεμί Ρουμί, κ.α. / Αζί Σάγκ, Μουσά Έρογλου, ΈρνταλΈρζισκαν, Μέρκαν Ντέντε, κ.ά.
ΑΛΛΗΛΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΟΥΝΙΤΩΝ / ΑΛΕΒΙΤΩΝ
Οι σουνίτες κατηγορούν τουςΑλεβίτες ως ετερόδοξους, σχισματικούς, προδότες και ανήθικους.
Οι αλεβίτες τους ανταπαντούν μετη σειρά τους ότι είναι υποκριτές. Το Κοράνι δεν λέει πουθενά για 5 προσευχέςτην ημέρα, ούτε ζητά τζαμί, ούτε αναφέρει προσκύνημα στη Μέκκα. Ούτε δημιουργείδιαστάσεις στους ανθρώπους, αλλά το αντίθετο προκύπτει, και ότι οι σουνίτες τοδιαστρέβλωσαν με σκοπό το ατομικό τους όφελος. Ούτε απαιτείται η σαρία (υπό τηνέννοια της μουσουλμανικής και μόνο αδελφότητας), ούτε να υπάρχουν ουλεμάδες(νομο-διδάσκαλοι του Κορανίου), ούτε χρειάζεται μαντίλα (η οποία μάλιστα τοντελευταίο καιρό είναι και της μόδας). Ούτε απαγορεύει πουθενά το ποτό, τοαντίθετο προκύπτει, καθόσον ο οίνος ο οποίος αναφέρεται σε δείπνο του Αλή (επίτου οποίου ο Μωάμεθ προσήλθε ταπεινός) ευφραίνει την καρδιά.
Εμείς είμαστε οι συντηρητές τηςαυθεντικής τουρκικής κουλτούρας, συμπληρώνουν. Και καθώς οι θρησκείες είναιθραύσματα μιας μοναδικής θρησκείας που έχει ως σκοπό την ενανθρώπιση, οιΈλληνες, Πέρσες, Αρμένιοι, Κούρδοι και οι λοιπές κοινότητες πρέπει να ιδωθούνκάτω απο το πνεύμα της φιλοσοφίας τους. Οι Δυτικές επιδράσεις και η βαθειά Ανατολήείναι η Τουρκία, υποστηρίζουν, δημιουργώντας μια θρησκεία ενίοτε κατάλληλη γιατον πληθυσμό της.
Οι ίδιοι θεωρούν τους εαυτούςτους, καθόσον πολλά υπομένουν, κάτι μεταξύ Άγιου Φραγκίσκου της Ασίζης και ΜαχάτμαΓκάντι. Ο Αλή ήταν προστάτης των φτωχών, οι γιοί του Χασάν και Χουσεΐν μάρτυρεςτων στερημένων, ο σκοπός του κάθε καλού αλεβίτη είναι η απελευθέρωση τουανθρώπου από τις τυραννίες, απ’ όπου αυτές και αν προέρχονται. Και στησυγκεκριμένη περίπτωση, εδώ, στην Τουρκία, από τους φονταμενταλιστές σουνίτες,οι οποίοι επιβάλλουν την καταπιεστική ελίτ που αλλάζει το πλαίσιο δομής αυτήςτης χώρας.
Σε γενικές γραμμές, η καχυποψίακαι η προκατάληψη χωρίζει σουνίτες / αλεβίτες, που σε ορισμένες περιοχές φτάνειστα ύψη, με τους σουνίτες να είναι έντονα επιθετικοί. Κλείνουν τους τεκέδες τωναλεβιτών, παίρνουν τα χρήματα από τους τσουρμπέδες τους που τους κάνουνατραξιόν - κόβοντάς τους παράλληλα το νερό, προσπαθώντας πότε με το καλό και πότε με τον εξαναγκασμό να τους αλλαξοπιστήσουνκαι να τους απορροφήσουν.
Αλλά, ας δούμε τη μεταστροφή τουοθωμανικού κράτους από αλεβιτικό σε σουνιτικό, παρατηρώντας και από τις δυοπλευρές το ίδιο νόμισμα για να έχουμε μια πιο αντικειμενικά χροιά στα πράγματα.
ΑΛΕΒΙΣΜΟΣ ΕΠΙ ΣΕΛΤΖΟΥΚΩΝ
Η αρχή του «Τουρκικού» κράτουςθεωρητικά ξεκινά απο τους Σελτζούκους μετά την ήττα του «Βυζαντινού» αυτοκράτοραΡωμανού του Δ στη μάχη του Μαντζικέρτ (1071). Τα εισαγωγικά στη λέξη «Βυζαντινού»τίθενται διότι ο όρος αυτός πρωτοεμφανίστηκε το 1562 από τον Γερμανό Yeronimus Walf, απαξιωτικά, για να διαχωρίσει την ΑγίαΡωμαική (κι επομένως αρία-καθαρή) Γερμανική αυτοκρατορία από την Ανατολική (τηθεωρούμενη «αχταρμά» - μίγμα λαών). Πέραν του γεγονότος αυτού, το οποίο απλώςτο καταγράφουμε, δεν έχουμε πρόβλημα να αποδεχτούμε και το ότι οι Σελτζούκοιμετά τη νίκη τους στο Μαντζικέρτ φέρθηκαν στον «Βυζαντινό» τραυματισμένοαυτοκράτορα άψογα, ελευθερώνοντάς τον να πάει «σπίτι του».
Η μάχη του Μαντζικέρτ δεν ήταναπλά μια νίκη κάποιας Τουρκομάνικης φυλής υπο την ηγεσία ενός λιονταριού τουβουνού (Αρπ Ασλάν) έναντι των «πολιτισμένων» Δυτικών, αλλά κι ένα μάθημαπολιτισμού με ράπισμα, κι έτσι πρέπει, κάποτε, να ιδωθεί. Με τον τρόπο τουςαυτό οι νικητές καθιερώθηκαν πιο αποδεκτάαπό τον πληθυσμό των σκληρά δοκιμαζόμενων «Ρωμιών» που είχαν γονατίσει απο τουςφόρους και τις ραδιουργίες των μεγαλοτσιφλικάδων στη συμπεριφορά, Βυζαντινών.Ούτως ή άλλως, παρότι οι Σελτζούκοι είχαν γίνει μουσουλμάνοι, διαπνεόντουσανκαι απο ανεξίθρησκες έως κρυπτο-χριστιανικές αρχές, από τις επιμειξίες πουείχαν με τους ντόπιους. Οι περισσότεροι σουλτάνοι είχαν γυναίκες χριστιανές (διότιτο θεωρούσαν αυτό αρχικά τιμή τους), οι οποίες με τη σειρά τους ανέτρεφαν μεανάλογες θρησκευτικές πεπιθήσεις, έστω κι εμμέσως, τα παιδιά τους.
ΑΛΕΒΙΣΜΟΣ ΕΠΙ ΟΘΩΜΑΝΩΝ
Όταν η φυλή του Οσμάν μάζεψεκάτω από την αιγίδα της τα μουσουλμανικά οτζάκια, διαπνεόταν κι αυτήκρυπτο-χριστιανικές αρχές.
Ο Μωάμεθ ο Φατίχ (πορθητής),για να πάμε κατευθείαν στον πιο σημαντικό για εμάς «Τούρκο» σουλτάνο, ήτανπαιδί μιας ταπεινής χριστιανής και του Οθωμανού σουλτάνου Μουράτ του Β’. Όταν ημητέρα του Μωάμεθ πέθανε σε νεαρή ηλικία, την ανατροφή του μικρού την ανέλαβε ηνέα γυναίκα του πατέρα του, η Μάρα, επίσης χριστιανή, κόρη του ηγεμόνος τηςΣερβίας Γεωργίου Μπράνκοβιτς. Ο Μωάμεθ, ο οποίος ως το τέλος της ζωής τουέτρεφε μεγάλη αγάπη για τη θετή μητέρα του, μεγάλωσε περισσότερο μεχριστιανικές αρχές παρά με μουσουλμανικές του πατέρα του, και δεν θα ήταν υπερβολήνα τον χαρακτηρίσουμε κρυπτο-χριστιανό αλεβίτη.
Κατά την πολιορκία της Κων/λης,στους ιστορικούς αναλυτές κυριαρχεί ένα ερώτημα σχετικό με το ποιοι ήταν οι«έξω» και ποιοι οι «μέσα», τι εθνότητα είχαν και σε ποια θρησκεία πίστευαν. Όλοιοι μοναχοί και ο ανθενωτικός κλήρος του Βυζαντίου είχαν ταχθεί με τους πιο«βολικούς» Οθωμανούς παρά με τους Λατίνους, μέχρι και ο πρωθυπουργός τουΒυζαντίου, ο Νοταράς, προτιμούσε φανερά να δει την πόλη με σαρίκι τουρκικό παράμε τιάρα παπική. Το Βυζάντιο (Κωνσταντινούπολη) ήταν ένα σταυροδρόμι λαών. Τατείχη την εποχή της πτώσης της τα υπεράσπιζε ένας αυτοκράτορας με εκτενήγονίδια καταγωγής, και πολεμιστές με ανάλογα επίσης, ως και Τούρκουςυπερασπιστές είχε μέσα της η πόλη, ενώ στους έξω κυριαρχούσε ένα μεγάλο πλήθοςαλεβιτών και χριστιανών.
Όπως αποκάλυψαν πρόσφατα οιίδιοι οι Τούρκοι, όταν ο τάφος του Μωάμεθ του Πορθητή βρέθηκε τυχαία επίΑμπτούλ Χαμίτ του Δ’ να επικοινωνεί μετο ναό των αγίων Αποστόλων που ανήκε στο πατριαρχείο και ανοίχτηκε,ξανακλείστηκε διότι μέσα του βρέθηκαν χριστιανικά σύμβολα, ίσως και σταυρός. Τογεγονός αυτό αν κοινοποιείτο θα άλλαζε τα πλαίσια του προσδιορισμού της τότελεγόμενης μουσουλμανικής - Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Είναι επίσης γνωστό πωςπνευματικός του Μωάμεθ ήταν ο πατριάρχης Γεννάδιος, κατά τα λεγόμενά τουΈλληνας - μη Έλληνας, αλλά Χριστιανός.
Σε μιαν ανάλυση τουχριστιανισμού προκύπτουν πολλά Ανατολικής προέλευσης στοιχεία. Πέραν αυτών, ηΟθωμανική αυτοκρατορία (όπως και η Βυζαντινή την εποχή της ακμής της) κατ’όνομα ήταν μουσουλμανική, εμφανίζοντας και μη μουσουλμανικές επιδράσεις, όπωςτην ύπαρξη μοναχών και μοναστηριών, τα οποία ο Μωάμεθ (παρότι τα σεβόταν) δεντα υιοθετούσε. Άρα, μιλάμε για μια ψευδομεταμόρφωση ιδεών με επίκεντρο τη«μεταφυσική» Καππαδοκία, η οποία όπως οι έρημοι της Συρίας και Αραβίαςσυναποτελούσε πόλο μοναχισμού μιας συγκλητικής σε πλαίσια μονοθεϊστικήςθρησκείας.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΑΛΕΒΙΤΩΝ ΜΟΝΑΧΩΝ ΣΤΟ ΚΟΣΜΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ
Μια σημαντική αλλαγή τουαλεβιτικού δόγματος του Οθωμανικού κράτους άρχισε να συμβαίνει επί της ακμήςτων αλεβιτών την εποχή του σουλτάνου Βαγιαζήτ Β΄(γιου του Μωάμεθ του πορθητή) οοποίος εκθρονίστηκε από το γιό του Σελήμ και κατόπιν δηλητηριάστηκε στο δρόμοπρος την εξορία.
Ο Βαγιαζήτ Β’, είχε ασπαστεί τοναλεβισμό επί του μπεκτασή ηγέτη τους Μπαλήμ, του επονομαζόμενου «σουλτάνου τουεσωτερικού κόσμου», σε επίσημη τελετή που είχε γίνει στα ανάκτορα του Τοπ Καπί. Εκεί, ο γέρο Βαγιαζίτ δέθηκε με τηνπαραδοσιακή τριχιά των προβάτων των αλεβιτών «ιερέων», σύρθηκε ως αμνός καιταπεινώθηκε. Οι ουλεμάδες κι ένα μέρος της αυλής δεν το είδαν με καλό μάτιαυτό, τη διείσδυση και πρωτοκαθεδρία των αλεβιτών μοναχών στο κοσμικό κράτος,και προσέγγισαν καθώς φαίνεται το γιό του Βαγιαζίτ, τον Σελήμ, τονεπονομασθέντα Γιαβούζ, που σημαίνει δυνατός και απαίσιος (εξαρτάται από ποιαμεριά τον βλέπεις).
Την ίδια εποχή η γειτονικήΠερσία είχε ασπαστεί και αυτή τον αλεβιτισμό από τον σουφίζοντα ασκητή Ισμαήλ,ο οποίος εδραίωσε τη δυναστεία των Σαφαβιδών, που θα μπορούσε να λεχθείιερατοκοσμική δυναστεία. Το γεγονός αυτό του θεοκρατικού προσανατολισμού τηςΠερσίας εύρισκε θετική ανταπόκριση στη καρδιά της Μικρασίας, στην Καππαδοκία, όπουβρισκόταν ο σκληρός πυρήνας των αλεβιτών ασκητών, οι οποίοι προσχώρησαν στοσυγγενή τους σαχ - σουλτάν πάτρωνα Ισμαήλ. Το θέμα της αλεβιτικής γιγάντωσηςέπαιρνε ανησυχητικές διαστάσεις καθώς επεκτεινόταν και προς την Καραμανία (τηναρχαία Λυκία), και όταν ο Σελήμ ανέλαβε, άρχισε τη δράση.
1. Πρώτη σφαγή αλεβιτών επί Σελήμ
Ο Σελήμ, με τις πρώτες φράσειςτου «δυο σούφι χωρούν στο ίδιο χαλί, όχι όμως δυο σουλτάνοι», ξεκαθαρίζειαμέσως την κατάσταση. Κάνει καταγραφές των αλεβιτών που είχαν προσχωρήσει στον Ισμαήλιτισμόκαι σκοτώνει κάπου 40.000 μπαμπάδες τους για ν’ αντιμετωπίσει το πρόβλημα εν τηγενέσει του. Κατόπιν, στρέφεται κατά του κιζήλμπαση Ισμαήλ και στη μάχη πουγίνεται στο Τσαλντιράν το 1524 τον νικά με τη χρήση πυροβόλων όπλων που μόνοαυτός κατείχε.
Μετά επεκτείνεται προς τη Συρία,Άγιους τόπους, Αραβία, Αίγυπτο, μέχρι και την Αλγερία, όπου αναγορεύεται στηΜέκκα και Μεδίνα προστάτης του σουνισμού. Επιστρέφοντας στην Κων/λη συνεχίζειτις διώξεις αλεβιτών, κλείνει τεκέδες και άγνωστο ακόμα πόσους πήρε ο χάρος ή οΚεράτιος κόλπος σε τσουβάλια.
Κάτι που μας ενδιαφέρει, εδώ,είναι πως ένα μέρος των Καραμανών που είχαν προσχωρήσει στην πίστη του Αλήαναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις εστίες τους καταλήγοντας φυγάδες στη Μακεδονίαόπου παίρνουν το επωνύμιο «Καραμανλήδες».
2. Δεύτερη σφαγή αλεβιτών επί Μαχμούτ Β’
Παράτην εξόντωση των 40.000 αλεβιτών μπαμπάδων από τον Σελήμ και του διωγμού πουεπακολούθησε, οι αλεβίτες σύντομα ανέκαμψαν, και επί του γιου του Σελήμαναρριχώνται ξανά στην εξουσία τείνοντας να δημιουργήσουν ένα κράτος μέσα στοοθωμανικό κράτος με προπύργια και στην περιφέρεια αυτού, απειλώντας τοσουλτάνο, ο οποίος από στρατιωτικής πλευράς βρισκόταν έρμαιος στα χέρια τωνμπεκτασήδων γενιτσάρων.
Την κατάσταση αυτή αποφάσισε νατη διορθώσει το 1828 ο σουλτάνος Μαχμούτ ο Β, ο επονομαζόμενος αναμορφωτής.Αφού δημιούργησε νέο σώμα τακτικού στρατού, συγκέντρωσε τους Γενίτσαρους στονιππόδρομο της Κων/λης και τους εξόντωσε δια πυροβόλων όπλων, όλους. Κατά τοντρόπο αυτό, ο στρατιωτικός βραχίονας των αλεβιτών, οι γενίτσαροι, οι οποίοι τατελευταία χρόνια είχαν εκτραπεί του ρόλου τους και προσδιόριζαν σουλτάνους,έχοντας επιπρόσθετα γίνει μάστιγα και για το λαό, έπαυσαν να υπάρχουν διαπαντός.
Πολλοί αλεβίτες αναγκάζονταιτότε να εγκαταλείψουν την Κων/λη, ηγέτες τους θανατώνονται, οι τεκέδες τουςγκρεμίζονται ή κλείνουν και ο αλεβιτισμός δέχεται το δεύτερο μεγάλο πλήγμα.
Επαναπροσδιορισμός των αλεβιτών επί Κεμάλ
Παρά τις διώξεις του, ο αλεβιτισμόςσυνέχισε να υπάρχει. Το 1923 υποστηρίζουν τον Κεμάλ, ο οποίος ήταν σε ορισμένεςθέσεις αλεβίτης, ο οποίος τους υπόσχεται ανασύσταση του κράτους, δημοκρατία καιλαϊκή κυριαρχία. Παραταύτα, μόλις οι πρώτοι αλεβίτες αρχίζουν ναεπανεμφανίζονται στις μεγάλες πόλεις, οι Κεμάλ και Ινονού με το νόμο της 30ηςΙουνίου του 1925 αποφασίζουν το κλείσιμο των τεκέδων και τσουρμπέδων τους,εντάσσοντάς τους ή ως απλούς πολίτες στο Τουρκικό πλέον κράτος ή σε περίπτωσημη συμμόρφωσής τους στο περιθώριο, ως πολίτες β’ κατηγορίας.
Ένταση αλεβιτών και Τουρκικούκράτους
Από 1950 αρχίζει έντονη ένταση τωναλεβιτών με το Τουρκικό κράτος. Πολιτικά, εντάσσονται στην αριστεράυποστηρίζοντας τον ουμανισμό και την επέκταση της δημοκρατίας αλλά και πολλοίτάσσονται ενεργά στον μαρξισμό, δίνοντας μιαν ανάλογη χροιά στο πολιτικό τουςπρόσωπο.
Το 1978 στην πόλη Κανχαμανράςγίνεται σφαγή 300 αλεβιτών από Τούρκους εθνικιστές, τους «γκρίζους λύκους».Είναι η εποχή της αρχής ενός νέου απαρχάιντ, στη διαδρομή του οποίου οιαλεβίτες μετρούν κατά τα λεγόμενά τους ως σήμερα 8.000 νεκρούς.
Το 1980 ο Εβρέν τους θέτει ξανά στο περιθώριοαπαγορεύοντας τις συναθροίσεις τους.
Το 1985 ο Οζαλ (Κούρδος κρυπτο-αλεβίτης)προσπαθεί να τους εντάξει στη νεα ισλαμική του σύνθεση. Μορφωμένοι αλεβίτεςαναδύονται ως η φιλελεύθερη πνευματική ελίτ της χώρας.
Από το 1989 ο φιλικά προσκείμενόςτους αριστερός τύπος, αρχίζει να τους χαρακτηρίζει ως διαφορετική θρησκεία.
Το 1993 επί Τσιλέρ, «γκρίζοιλύκοι» βάζουν φωτιά στο ξενοδοχείο Medimak στηΣεβάστεια που είχαν συγκεντρωθεί σε γιορτή τους και καίνε 35 άτομα.
Το 1995 οι μη συμορφούμενοι αλεβίτεςμετρούν 15 θύματα. Στις δημοτικές εκλογές της Κων/λης εκτελούνται επιθέσειςεναντίων τους όπου καταστρέφονται τόποι συγκέντρωσης και καφενεία τους. ΠλήθηΑλεβητών διαδηλώνουν στους δρόμους προσπαθώντας να φτιάξουν νέο κόμμα, πράγμαπου πολλοί φοβούνται ότι αυτό θα οδηγήσει σε εμφύλιο πόλεμο.
Το 1997 οι Ντεμιρέλ και Γιλμάζ,προσπαθώντας να τους ηρεμήσουν, μετέχουν σε γιορτές της μνήμης του ιδρυτή τους,Χατζή Μπεκτάς Βελή.
Τάση ανεξαρτοποίησης
Το 2003 με αφορμή τις νέεςταυτότητες της Τουρκίας όπου αναγράφεται το θρήσκευμα αλλά όχι το δόγμα (π.χ.Μουσουλμάνος και όχι σουνίτης ή σιίτης) διαδηλώνουν ζητώντας να αναγνωριστούνως ανεξάρτητη θρησκεία.
Το 2004 ο μετριοπαθής Ερντογάν,τον οποίο είχαν υποστηρίξει για να εκλεγεί, προσπαθώντας να κρατήσει ισορροπίες,δηλώνει ότι ο αλεβισμός δεν είναι ανεξάρτητη θρησκεία αλλά η ουσία τηςΤουρκίας. Ομοσπονδίες αλεβιτών τον κατηγορούν για έλλειψη σεβασμού και τονκαλούν να τα συζητήσουν.
Τον ίδιο χρόνο, η ΕυρωπαϊκήΕπιτροπή για την ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε. κάνει πρώτη φορά λόγο γιακαταπίεση αλεβιτών, βρισκόμενη σε σύγχυση αν πρόκειται για αίρεση ή γιαανεξάρτητη θρησκεία.
Τον Ιανουάριο του 2008, πλήθοςαλεβιτών πραγματοποιεί πορεία στην Άγκυρα με αιτήματα τον απεγκλωβισμό τους απότο υποχρεωτικό μάθημα των θρησκευτικών, την αποκατάσταση του ξενοδοχείου Medimak ως σύμβολο - μουσείο, τηδιάλυση του σημαντικού Υπουργείου Θρησκευτικών Υποθέσεων της χώρας και τηνισότιμη αντιμετώπισή τους από το κράτος.
Το 2009, η έκθεση του State Department για τα ανθρώπινα δικαιώματα αναφερόμενηστη Ελλάδα, κάνει μνεία για 3000 αλεβήτες Πομάκους της Δ. Θράκης ως καταπιεζόμενηθρησκευτική κοινότητα από τους σουνίτεςμουσουλμάνους, εννοώντας εμμέσως πλην σαφώς την διείσδυση της τουρκικήςπολιτικής στην Ελλάδα.
Στις αρχές του 2010, πρόεδροςσυνδέσμου αλεβιτών τιθέμενος αλληλέγγυος με τον πατριάρχη Βαρθολομαίο που είχεπει ότι βρίσκεται στην Τουρκία σαν εσταυρωμένος, δηλώνει ότι και οι αλεβίτεςβρίσκονται στη μέγγενη (σφιγκτήρα) του Τουρκικού κράτους. Οι σχέσεις πατριαρχείου – αλεβιτών υπήρξαν απόπαλιά αλληλέγγυες.
Τον ίδιο χρόνο, το Ευρωπαϊκόδικαστήριο για τα ανθρώπινα δικαιώματα δικαιώνει την προσφυγή ενός Τούρκουυπήκοου - αλεβίτη στο θρήσκευμα που είχε ζητήσει να αναγράφεται στην ταυτότηταη πραγματική του θρησκεία.
Προς το τέλος του χρόνου,ομάδες αλεβιτών κάνοντας καθιστή διαμαρτυρία στην Άγκυρα για την εφαρμογή τωναποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα,προπηλακίζονται και δέχονται επιθέσεις από φοιτητές.
Τον Δεκέμβρη ο Ερντογάν, για νακρατήσει πάλι τις ισορροπίες και εν όψει νέων εκλογών, αποδέχεται ναμισθοδοτούνται από το κράτος σε ορισμένεςόμως περιοχές οι αλεβήτες μπαμπάδες, όπου οι σύλλογοί τους το αρνούνται.Προκύπτει, όμως, κατά τον Ερντογάν, ότι δεν είναι ενωμένοι.
Η σημερινή κατάστασηαλεβιτών-Τουρκίας παραμένει έκρυθμη, ως μια βόμβα που ή θα εκραγεί ή θααποσυντεθεί στο Τουρκικό κράτος.
ΑΛΕΒΙΤΕΣ ΚΑΙ ΕΛΛΑΔΑ
Η συμπεριφορά των αλεβιτώνέναντι της Ελλάδας υπήρξε τρισυπόστατη: 1) Φιλλεληνική, 2) Ανθελληνική και 3)Επαμφοτερίζουσα έως ουδέτερη. Ωςπαραδείγματα μπορούν να αναφερθούν:
Αλή Πασάς. Υπήρξε σημαντικός αλεβίτης καθόσον αλεβιτοποίησετο 1/4 σχεδόν της Αλβανίας (φυλή των Τόσκηδων). Η συμπεριφορά του υπήρξεφιλελληνική, τα Γιάννενα της εποχής του υπήρξαν φυτώριο αγωνιστών τηςεπανάστασης του 1821. Ήταν, όμως, φιλέλληνας ή νοιαζόταν για τον εαυτό του, ονειρευόμενοςτο ανεξάρτητο κράτος της Ηπείρου; Κανείς δεν μπορεί να απαντήσει για τα εσώψυχατης αλεπού του Τεπελενίου.
Ένας άλλος μπεκτασής, γιοςχριστιανού ιερέα, ο Χουρσίτ Πασάς, οοποίος ήταν πρωθυπουργός του Δοβλετίου (Βεζύρης) και κατέπνιγε επαναστάσεις στα Βαλκάνια και στην Ελλάδα, έστειλετο κεφάλι του ομόδοξου Αλή Πασά σε αλεβιτικό σάκο στο σουλτάνο.
Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, μια από τις πιο μεγάλες και αγνές μορφές τηςΕλληνικής επανάστασης είχε εισαχθεί στο μπεκτασισμό. Κατηγορήθηκε ως τουρκόφιλος, αντίχρηστος καιπροδότης, φυλακίστηκε και δολοφονήθηκε. Παραταύτα, προέκυψε πως ήταν θύμασκευωρίας, αλεβίτης μεν, αλλά ως το μεδούλι Έλληνας.
Στρατηγός Βαρνακιώτης: Ίσως η πιο άγνωστη καιηγετική μορφή της έναρξης της επανάστασης του ’21, μια σκισμένη σελίδα στηνπρόσφατη ιστορία μας. Πρώτος πήρε τουρκική πόλη και πρώτος εγκατέλειψε. Τονκέρδισε ως φαίνεται ο αλεβιτισμός περισσότερο από την Ελλάδα ή η σύνεση από τιςδολοπλοκίες. Το θέμα είναι ότι τα παράτησε, κάνοντας τον Κάλβο έξαλλο να γράψειτην επονείδιστη ωδή.
Αλεβίτες: πρόκειται για διαφορετική θρησκεία ή για το βαθύ κράτος τηςΤουρκίας με προβιά ερίου;
Εδώ είναι δύσκολο ν’ απαντήσει κάποιος. Ως εκτούτου η θέση του όντως αξιόλογου γεωστρατηγιστή Δημ. Κιτσίκη που πιστεύει ότιο αλεβιτισμός είναι πολύ θετικός για την Ελλάδα, ίσως είναι επικίνδυνα ακραία. Αλεβίτες επί Κεμάλ συνέπραξαν μεΚούρδους στη καταστροφή της Σμύρνης και οι γενίτσαροι βρίσκονται ακόμα νωποίστη μνήμη μας και Εϊβαλλάχ φωνάζουν. Προσωπικά, ίσως είναι πιο φρόνιμο καισίγουρο για την Ελλάδα το δόγμα του Κολοκοτρώνη: Η Ελλάδα με την Ελλάδα και μόνο από την Ελλάδα.
Ποια πρέπει να είναι η συμπεριφορά μας ως Έλληνες απέναντι στους αλεβίτες;
Σαφώς και πρέπει ναυποστηριχτούν οι άνθρωποι αυτοί τη στιγμή που διώκονται και βρίσκονταικαταπιεσμένοι. Η ορθόδοξη πολιτική πρέπει να στηρίζεται στην ορθόδοξησυμπεριφορά και όχι στην ορθοδοξία της θρησκείας, διότι προκύπτει ανορθόδοξο ιστορικάπου θα καταλήξει μπούμερανγκ. Το biofeedback(βιοεπανατροφοδότηση - το «βιολογικό δούναι και λαβείν») είναι βασική αρχή τηςφύσης. Επομένως, ασχέτως της πίστης και της καταγωγής, εφόσον διώκονται, είναιεπακόλουθο για την Ελληνική μας ανθρωπιά και σκέψη, οι άνθρωποι αυτοί ναυποστηριχθούνε.
Πομάκοι αλεβίτες: ένα όνειδος συμπεριφοράς του Ελληνικού κράτους
Οι Πομάκοι της Θράκης είναι έναπαράδειγμα ακραίας καταπίεσης αλεβιτών από μουσουλμάνους πουαυτοπροσδιορίζονται «Τούρκοι» μέσα στην Ελλάδα. Πέραν του ότι οι Πομάκοι είναιιθαγενείς, πρόκειται για τη φυλή των αρχαίων Αγριάνων, Ινδοευρωπαϊκήςκαταγωγής - παρά τις όποιες ασάφειεςδημιουργεί ο χαρακτηρισμός αυτός - ηπαρουσία τους αναδύεται έντονη την εποχή του Μ. Αλεξάνδρου. Απετέλεσαν τουςκαταδρομείς του, έκοβαν με τα τσεκούρια τους ως πιο κοντοί και σβέλτοι τουςτένοντες από τους ελέφαντες στην εκστρατεία του στη Ινδία, σκαρφάλωναν σταβράχια του φρουρίου του πατέρα της Ρωξάνης. Ο τραγικός Κλείτος, φυσιογνωμικάένας εξ’ αυτών, έσωσε τον Μακεδόνα αρχηγό του. Άσχετα λοιπόν ποιοι είναιΈλληνες, μέσα κι έξω από την Ελλάδα, το απαρχάιντ των ανθρώπων αυτών, ειδικάεντός της χώρας μας από κάποιους που δεν θέλουν να λέγονται Έλληνες, πρέπει απόαυτούς που θέλουν να λέγονται Έλληνες, άμεσα να σταματήσει.
ΑΛΕΒΙΤΕΣ, ΒΟΜΒΑ ΣΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ
Το θέμα των αλεβιτών μπορεί ναπαρομοιαστεί σαν μια βόμβα που μπορεί να εκραγεί στη γειτονική Τουρκία μεακαθόριστες συνέπειες για αυτή τη χώρα και τις πέριξ ευρισκόμενες. Η βόμβα αυτήέχει ήδη ενεργοποιηθεί από την πρόσφατη ανάδυση του Τουρκο-ισλαμικούφονταμενταλισμού και ίσως να επιταχυνθεί στην πυροδότισή της από εξωγενείς παράγοντεςπου μπορεί να δράσουν καταλυτικά σε μια πιθανή ακραία εθνικιστική τάση τηςΤουρκίας, ειδικότερα όσον αφορά τη συμπεριφορά της στα πετρέλαια του Αιγαίου.Αν η ζορμπαλίστηκη (ζόρικη) στάση της Τουρκίας συμβεί και η αλεβιτική βόμβα,σκάσει, τα σκάγια θα μας πάρουν όλους. Πιθανό σενάριο είναι η κατάτμηση τηςΤουρκίας, η Ευρωπαϊκή να ρικνωθεί στη Θράκη για να έμπει και στην ΕΕ. Αλλάόμως, ποια Θράκη;
Πετρέλαιο, καταλύτης της ανάφλεξης
Από μια ματιά στιςπετρελαιοφόρες περιοχές διαπιστώνεται ότι δεν υπάρχει πετρελαιαγωγός χωρίςκρατίδιο, πηγή άντλησης άνευ τόπου μπανανίας. Και οι εξαιρέσεις ακόμα του Ιράνκαι της Βενεζουέλας (Τσάβες) είναι στο στόχαστρο της διαχειρίστριας τωνενεργειακών αποθεμάτων, Αμερικής.
Από τη σύσταση της ΑΟΖ, η οποίααντικαθιστά την υφαλοκρηπίδα, η Τουρκίαμη μπορώντας να υπερπηδήσει το φραγμό της Ελληνικής ΑΟΖ των Δωδεκανήσων, δενπροκύπτει να έχει περισσότερες διεκδικήσεις στο κεντρικό Αιγαίο από οποιαδήποτεάλλη τρίτη χώρα. Η Ελλάδα κατέχει σίγουρα μια θέση στο συμβολαιογραφείο, αλλάθα είναι με τρύπια παντελόνια. Για την Τουρκία όμως δεν προκύπτει θέση, γιατίσε δυο συνοικοπεδούχους ο τρίτος ελάχιστα χωρεί. Και η Αμερική δεν φαίνεται ότιέχει διάθεση να είναι τρίτη και ελάχιστη, συνεπικουρούσας της Αγγλίας και μέσωτης ΕΕ και της Γερμανίας, η οποία προχωρά μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίαςκαι τη εισδοχή της Κύπρου στην ΕΕ, προς το Αιγαίο. Αμερική και Ευρώπη δεν προκύπτεινα έχουν τη διάθεση να μοιραστούν με την ισλαμική Τουρκία το φιλέτο τωνπετρελαίων του Αιγαίου, πέραν από την Ελλάδα η οποία προκύπτει κραυγαλέαοικοπεδούχος, η οποία έχει ήδη καταστείάπορη και πένης και θα ξεπουλήσει.
Προσχεδιασμός, προοπτικές και συνέπειες
Εάν η αλεβιτική βόμβα σκάσει καιτεμαχιστεί η Τουρκία, η θέση της Ελλάδος θα είναι οπωσδήποτε με τραύματα,καθόσον έχει ήδη δρομολογηθεί, μετά την οικονομική της καταβαράθρωση, η πόλιςκράτος μέσω του «Καλλικράτη». Ό,τι είναι ο «Καλλικράτης» για την Ελλάδα, είναι,τηρουμένων των αναλογιών, οι εθνικές και θρησκευτικές μειονότητες του μωσαϊκούτης Τουρκίας, και ο αλεβιτικός παράγων αντιπροσωπεύει την κύρια θρησκευτικήμειονότητα, όπως Κούρδοι και Αρμένιοι την πρώτη και δεύτερη εθνική. Θα υπάρξουνκρατίδια και εμιρατοποίηση στο Αιγαίο; Κανείς δεν ξέρει, είναι πιθανό, ηεξωτερική πολιτική όσον αφορά τον ωφελιμιστικό σχεδιασμό σοβαρών κρατών,χάνεται σε βάθος χρόνου. Το σίγουρο πάντως είναι ότι τα παιδιά μας θα ζήσουν σεένα διαφορετικό γεωπολιτικό περιβάλλον.
Το δόγμα του Χάντιγκτον, τοοποίο ακολουθεί η ορθολογιστική Αμερική, έχει με χρώμα κοντά στο σλαβο-ορθόδοξοτόξο την Τουρκία. Παρά τις όποιες διαφοροποιήσεις που πιθανό να έχουν υπάρξειαπο το βασικό γεωστρατηγικό προσχεδίασμα της αμερικάνικης νυφίτσας, το πλαίσιο παραμένεισταθερό και η αποσταθεροποίηση των πέριξ του Αιγαίου και της Μεσόγειουπεριοχών, έχει ήδη αρχίσει.
EΠIΛΟΓΟΣ
Στο σκάκι της ζωής κυριαρχούν οπρακτικός ωφελισμός που λέγεται Αριστοτέλης και είναι ο βασιλιάς, και ο ιδεαλιστικός προσδιορισμός πουλέγεται Πλάτων και είναι η βασίλισσα. Υπάρχουν και τα μικρά πιόνια σε σφικτέςγραμμές, σαν τους Σπαρτιάτες. Τιμή και δόξα αξίζει σε όσους κρατάνε Θερμοπύλες,και δυο φορές τους πρέπει όταν ξέρουν πως οι Μήδοι έχουνε διαβεί.
Γενικές Παραπομπές και Βοηθήματα
Για την ενδιάμεση περιοχή δες ΕνδιάμεσηΠεριοχή - Βικιπαίδεια και Ἐνδιάμεση Περιοχή Τριμηνιαῖο περιοδικὸ Γεωπολιτικῆς τοῦ Δημήτρη Κιτσίκη.
Ξενόγλωσσες μελέτες για τους αλεβίτες: The Alevi of Anatolia. Zeidan,David (1999) " Middle East Review ofInternational Affairs 3/4. Kurds, Turks, and the Alevi revival in Turkey.Van Bruinessen, Martin (1996).Middle East Report, No. 200,pp. 7–10, Turkish Alevis Today J Shindeldecker. Kitsikis,Dimitri (1999). Multiculturalism in the Ottoman Empire
Ήταν ο Μωάμεθ ο πορθητής, αλεβίτης ή (κρυπτο)χριστιανός ; Εκτός από Δ. Κιτσίκη δες και zoiforos.gr - Μεχμέτ ο Φατίχ, του Νίκου Χειλαδάκη, 22 Ιουν. 2010 ...
Για τη σχέση ζωροαστρών – Μήδων μάγων και Βούδα –Ζωροάστρη καθώς και για τα παλιά συμβάντα της περιοχής, δες Σωτήρης Γλυκοφρύδης, 6οςΑιώνας π.Χ.
Ιστορικήφωτογραφία: ο Κεμάλ γενίτσαρος: Ataturk_Janissary.jpg
Οι Αλεβίτες αλληλέγγυοι με τον πατριάρχη Βαθρολομαίο: Μετά τον Πατριάρχη και οι Αλεβίτες αισθάνονται “σε σφυκτήρα ... (Ανιχνεύσεις)
Μια ενδιαφέρουσααλεβιτική ιστοσελίδα που πρέπει να υποστηριχτεί: Αλεβίτες | Ζαγάλισα - Η Φωνή τωνΠομάκων της Θράκης ΝΕΑ ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑ…
Επιλεγμένες δημοσιεύσεις τύπου: Ελευθεροτυπία - Αλεβίτες: 15 έως 30% του τουρκικού πληθυσμού10 Ιουλ. 2008 , ΤΟ ΒΗΜΑ - Αλεβίτες, οι άγνωστοι «συγγενείς» μας -κόσμος 23 Ιαν. 2011, : Οι Αλεβίτες ξεσηκώνονται στην Τουρκία - Εφημερίδα Μακεδονίατης ... 16 Νοεμ. 2008, . Οι αλεβίτες περνούν στην αντεπίθεση |Αντίβαρο 14 Φεβ. 2011 ...
Βιβλία αλεβιτικού προσδιορισμού ΗΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΜΠΕΚΤΑΣΙΣΜΟΥ - ΑΛΕΒΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ – συγγρ. Δ.Κιτσίκης, εκδόσεις ΕΚΑΤΗ. Για βαθύτερηόμως κατανόηση του τυπικού και της ιστορικής δομής τους, δες: ΟΙΔΕΡΒΙΣΑΙ συγγρ. Βλαδίμηρος Μιρμίρογλου, εκδ. ΕΚΑΤΗ
Ένα θαυμάσιο ποίημα αλεβιτικής κραυγής: βλ. ΑΖΙΖ ΝΕΣΙΝ-ΣΩΠΑ ,ΜΗ ΜΙΛΑΣ. Δείτε το, αξίζει.
Αμερικάνικη γεωστρατηγική κατεύθυνση: Η Τουρκία στο σλαβοορθόδοξοτόξο! Δες Samuel P. Huntington- Wikipedia, the free encyclopedia.
Αθήνα, 25/03/2011
Σωτήρης Γλυκοφρύδης
από http://www.glikofridis.gr/article.php?id=164
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ