- Γοργόνα μυθικό θέμα της Ελληνικής Παράδοσης - .-= ΜΥΘΟΣ & ΘΡΗΣΚΕΙΑ =-.

Είμαι σίγουρος οτι όλοι θέλουμε να την δούμε...

Ας μην ξεχνάμε τους θεούς των Σουμερίων που είχαν ουρά ψαριού ε;!

Πάντως στην δική μας παράδοση η εικόνα των μυθικών γοργόνων μπλέχτηκε με την εικόνα (και κάποια χαρακτηριστικά) των μυθικών Σειρήνων και φτάσαμε να μιλάμε για όμορφες γυναίκες με μακριά μαλλιά (όχι φιδίσια όμως), γλυκειά μελωδική φωνή και ουρά ψαριού (και όχι σώμα πτηνού).
Εγινε ένα "πάντρεμα" των δύο "τεράτων" και βγήκαν από την μέση τα φτερά (που είχαν και τα δύο).

Τέλος πάντων, σύμφωνα με τον Ποταμιάνο (από το βιβλίο του "Θαλάσσια Μυστήρια και Τέρατα στην Αρχαιότητα" αποσπάσματα του οποίου θα σας μεταφέρω- όχι αυτούσια όμως) ως ιχθυόμορφες αναφέρει τις Σειρήνες για πρώτη φορά ένας συγγραφέας του 6ου μΧ αιώνα στο έργο του "De monestris et bellius".
Αυτός γράφει ότι "οι Σειρήνες είναι θαλάσσιες κοπέλες, οι οποίες εξαπατούν τους ναυτικούς με την ωραιότατη μορφή τους και το θελκτικό τους τραγούδι. Και είναι όμοιες με το ανθρώπινο γένος έχουν όμως λεπιδωτές ουρές ψαριών".

Ο Νικόλαος Πολίτης στα "Λαογραφικά Σύμμεικτα" αναφέρει και άλλους συγγραφείς από τον 11ο μΧ αιώνα που δίνουν την ίδια περιγραφή.

Ακόμα ο χρονογράφος Γεώργιος (αμαρτωλός καλόγερος του 9ου αιώνα) αναφέρει την εμφάνιση ενός ζεύγους θαλάσσιων ανθρώπων στην Αίγυπτο κατά τους χρόνους του Αυτοκράτορος Μαυρικίου (583-602). Αναφέρει ότι βγήκαν από τον Νείλο κατά την ανατολή του ηλίου, ο άνδρας ήταν άτριχος με πλατύ στέρνο και μαύρα μαλλιά ενώ η γυναίκα ξανθή. Και οι δύο είχαν σώμα πετεινού. Ο κόσμος που μαζεύτηκε ζήτησε να μείνουν αλλά το ζευγάρι έμεινε μεχρι τις 9 και μετά εξαφανίστηκε μέσα στον ποταμό.

Ο Γεβράσιος ο Τιλεβεριεύς αναφέρει μία σχετική παράδοση ότι στην σημερινή Βρετάνη της Γαλλίας και ανοιχτά στην θάλασσα ζούσαν κάποιες Σειρήνες πάνω στους σκόπελους και παρέσυραν τους ναυτικούς με τα τραγούδια τους. Αυτή η παράδοση θεωρείται ελληνική από τους ναυτικούς που περνούσαν από εκεί.
Τον 16ο αιώνα έχουμε μία εσθονική ιστορία με τον τίτλο "Η ωραία της θάλασσας" (είναι η ερωτική ιστορία του νεαρού με την γοργόνα πάνω στο οποίο βασίστηκε το γνωστό παραμύθι)

Στην θάλασσα της Αττάλειας (στις βορειοδυτικές ακτές της Κύπρου) σύμφωνα με παλιούς ελληνικούς (και όχι μόνο) μύθους των ναυτικών, υπάρχει ο θρύλος του "βαράθρου της Γοργόνας" ή "της Αττάλειας" όπου κατοικεί μία τρομαχτική γοργόνα η Βεργόνα ή Λάουρα ή Φαραλία ή Αττάλεια.
Σύμφωνα με τον λαογράφο Νικόλαο Πολίτη "από καιρού εις καιρόν επιφαίνεται μία μυστηριώδης κεφαλή εις σίφωνα πλησίων της Σατάλιας(Αττάλειας) και τότε όλα τα πλοία διατρέχουν μεγάλους κινδύνους."

Η μαρτυρία αυτή, λέει ο ίδιος, αναφέρεται σε μία μεσαιωνική ελληνική δοξασία για κάποιο κεφάλι δράκοντα που κατοικεί στον κόλπο της Αττάλειας, που ρουφά τα νερά της θάλασσας και όσα πλοία περνούν από εκεί, την δοξασία μάλιστα την αναφέρει και ο Αγγλος χρονογράφος Hoveden.

Μιά άλλη παράδοση λέει ότι αυτή η γοργόνα εμφανίστηκε στην μητέρα του Αγίου Κωνσταντίνου, την Αγία Ελένη, όταν επέστρεφε από τα Ιεροσόλυμα μέσω Κύπρου στην Βασιλεύουσα, αλλά και σε κάποιους Φράγκους πρίγκιπες της Κύπρου.
Κύπριοι, Ελληνες και αλλοδαποί ναυτικοί διηγόντουσαν τρομερές ιστορίες για θύελλες και επικίνδυνα μέρη στην περιοχή και αυτές πρέπει να δημιούργησαν αυτή την παράδοση.

Υπάρχουν δε διάφορες παραδόσεις για την γοργόνα (πχ της Καλύμνου) ότι ήταν βασιλοπούλα της Τελένδου που αυτοκτόνησε λόγω ενός άτυχου έρωτα πέφτοντας στην θάλασσα.

Για την γοργόνα αδερφή του Μέγα Αλέξανδρου η παράδοση λέει ότι ήπιε το αθάνατο νερό του αδερφού της και είτε αυτός θύμωσε και την πέταξε στην θάλασσα, είτε επειδή είχε ενοχές και έπεσε μόνη της. Από τότε έγινε γοργόνα. (Για περισσότερες λεπτομέρειες αύριο)

Δείτε και αυτό το site
http://rubens.anu.edu.au/student.projects/mermaids/folklores.html

Σωστή εγκυκλοπαίδια! Εγώ το μόνο που είχα μπορέσει να βρώ ήταν μια αρχαιοελληνική γοργόνα (στην Ολυμπία, νομίζω), και ακόμα και εκείνο το λινκ το έχασα...

Περιμένω με ενδιαφέρον την αυριανή σου επικόλληση.

Και όποιου άλλου έχει στοιχεία για την ΠΡΩΤΗ εμφάνιση της αδελφής του Μεγαλέξανδρου στην λαϊκή παράδοση, φυσικά.

Κ

Βρήκα αυτήν, που πλησιάζει κάπως την λαϊκή εικώνα, στο site http://www.cretanicons.com, που λέει οτι είναι "χειροποίητη Βυζαντινή εικώνα (Κρητικής σχολής)". Για να το λέει, έτσι θα είναι....

Την παραθέτω εδώ αφού ακόμα κανείς δεν έχει βρει εκείνη από το αναγνωστικό!

Κ

Κάποιοι θρύλοι μιλούν για την αδερφή, κάποιοι άλλοι για την κόρη αλλά και την μάνα. Τις περισσότερες βέβαια τις βρίσκουμε στα νησιά.

Μία Κρητική παράδοση λέει τα εξής:

"Αλέξανδρος ο βασιλιάς, σαν επολέμησε κι επήρε όλα τα ρηγάτα του κόσμου και τον έτρεμε όλη η γης η οικουμένη εκάλεσε τσοι μάγους και τσοι ρώτηξε:

"Πείτε μου σεις που κατέχετε τση μοίρας τα γραμμένα, είντα μπορώ να κάμω για να ζήσω πολλούς χρόνους και να χαρώ τον κόσμο, τώρα που τον έκαμα όλο δικό μου;"

"Βασιλέα μου πολυχρονεμένε, η δύναμη του είναι πολλή", αποκρίθηκαν οι μάγοι, "μα τα χει γραμμένα η μοίρα, δεν είναι μπορετό να ξεγραφτούνε. Ενα μόνο πράμα είναι, που μπορεί να σε κάμη να χαρής τα βασίλεια και τη δόξα σου, ώστε να θέλης, Να γενής αθάνατος, να ζήσης ίσα με τα βουνά. Μα είναι δύσκολο, πολύ δύσκολο"

"Δεν σας ρωτώ αν είναι δύσκολο, μόνο είντα'ναι;" είπεν ο Αλέξανδρος

"Αι τότε βασιλέα μου, 'ς τς ορισμούς σου. Είναι τ' αθάνατο νερό, που όποιος το πιή θάνατο δεν φόβαται. Μα όποιον πάει να το πάρη, πρέπει να περάσει από μέσα από δύο βουνά που χτυπά το' ναι πάνω στ' άλλο αλάγιαστα. Κι ουδέ πουλί πετάμενο δεν προφτάνει να περάση. Αμα περάσης τα δύο βουνά ειν' ένας δράκος ακοίμητος και φυλάει τ' αθάνατο νερό. Σκοτώνεις τον δράκο και το παίρνεις".

(Ο Αλέξανδρος αμέσως παίρνει τον Βουκέφαλο, τον καβαλάει και πάει. Περνάει μ' ένα βίτσισμα τα βουνά, σκοτώνει τον δράκο και παίρνει το γυαλί που χε τ' αθάνατο νερό.
Γυρίζοντας όμως, το αφήνει στο παλάτι και δεν το φυλάει καλά. Το βλέπει η αδερφή του και χωρίς να σκεφτεί το χύνει. Κατά τύχη χύθηκε πάνω σε μιά αγριοκρομμύδα και γι αυτό οι κρομμύδες δεν ξεραίνονται ποτέ. Οταν ο Αλέξανδρος ψάχνει το αθάνατο νερό να το πιεί, ρωτάει την αδερφή του κι αυτή του λέει πως δεν ήξερε τι ήταν και το πέταξε.)

Τότε ο βασιλιάς επήγε να κουζουλαθεί από τη μάνιτα και τη στεναχώρια του και τση καταράστηκε να γενή από τη μέση και κάτω ψάρι και να βασανίζεται στην μέση του
πελάγου, ώστε να στέκη ο κόσμος.
Ο Θεός τ' ακουσε, και από τότε όσοι γυρίζουνε με τα καράβια την βλέπουνε και παραδέρνεται μέσα 'ς τα κύματα. Ωστόσω τον Αλέξανδρο δεν τον μισά. Και ως δη κανένα καράβι ρωτά "Ζει ο Αλέξανδρος;"
Κι αν ο καραβοκύρης είν' ακάτεχος κι απηλοηθη "Απέθανε", η κόρη από τη μεγάλη της λύπηση ταράσσει με τα χέρια και με τα ξέπλεκα ξανθά μαλλιά τση τη θάλασσα, και πνίγει το καράβι. Οσοι όμως κατέχουνε απηλογούνται "Ζη και βασιλεύει" και τότε η πολύπαθη κόρη κάνει καλή καρδιά και τραγουδεί χαρούμενη γλυκά τραγούδια. Εκεί μαθαίνουνε οι ναύτες τσοι καινούργιους σκοπούς και τσοι φέρνουνε"

Μία άλλη Κρητική παράδοση από το Ρέθυμνο λέει ότι την 2α Φεβρουαρίου ανέρχεται αύτη και ερωτά τους ναύτες κλπ. (Τι κρύβει αυτή η ημερομηνία;)

Μιά παράδοση από την Χίο (αυτός εδώ δεν "μασάει")
"Κάποτε ανήλθον επί ταξειδεύοντος πλοίου αι Σειρήνες αι οποίαι ηρώτησαν τον ναύτην αν έχη αποθάνει ο αδερφός των, ο βασιλεύς Αλέξανδρος. Ο ναύτης μη γνωρίζων επί του ζητήματος τούτου, απειλήθη παρ' αυτών να καταβροχθισθή. Τέλος, όμως ήρπασε αυτάς εκ της κόμης, τας εφόνευσε και είτα έρριψεν αυτάς εις την θάλασσαν..."

Υπάρχει πάντως και μία σειρά παραδόσεων στις οποίες ο Αλέξανδρος αγαπούσε μία που πέθανε και την άφησε έγγυο μέσα στον τάφο. Αυτή του λέει να πάει να πάρει το μωρό σε εννιά μήνες επειδή είναι τελώνιο και θα χαλάσει τον κόσμο. Αυτός πήγε, το έδεσε με αλυσσίδες και το πέταξε στην θάλασσα. Αυτή ήταν η Οργόνα (γοργόνα). Και μετά συνεχίζει η ίδια ιστορία "Ζει ο Βασιλιάς Αλέξανδρος;" κλπ Κάθε χρόνο έρχεται η αλυσσίδα στην τρίχα να κοπεί και την ανανεώνουνε (παράδοση της Νάξου)

Η παράδοση της Βιζύης της Ανατ. Θράκης, λέει ότι η γοργόνα ήταν η μητέρα του Αλέξανδρου, με το χαρακτηριστικό όνομα Φώκια. Αυτή η παράδοση λέει ότι η Φώκια (γοργόνα στην μορφή) ζει στον αφαλό της θάλασσας, εκεί που το νερό γυρίζει γύρω-γύρω και γίνεται τρύπα στην μέση.

Μία παράδοση που υπάρχει σε πολλά μέρη λέει ότι οι γοργόνες ζουν στην Μαύρη Θάλασσα και πολλές φορές κατεβαίνουν και κάτω στα νερά μας. Μερικοί λένε ότι τις περισσότερες φορές φαίνονται το Σάββατο κατά τα μεσάνυχτα.

Μία παράδοση από την Κάλυμνο συνδέει την γοργόνα με τον Μέγα Κωνσταντίνο. Αυτή ζούσε ανάμεσα στην Τέλενδο (η αρχαία Κέλερις) και στο Καστέλλι και απειλούσε τους ναυτικούς. Τελικά την σκότωσε ο Αγιος Κωνσταντίνος που ζούσε στο κάστρο της Τελένδου.

Ο συγγραφέας λέει αυτό που είπαν και τα παιδιά παραπάνω, ότι δηλαδή αυτές οι παραδόσεις επέζησαν στον χρόνο ως συνώνυμα του θάρρους και του ηρωισμού αυτών των ηρώων (Περσέας, Μ. Αλέξανδρος, Μ.Κωνσταντίνος).
Για τον Αλέξανδρο ειδικά λέει ότι με αυτόν τον τρόπο έμεινε "αθάνατος"
στις ψυχές των Ελλήνων.

Μήπως υπάρχουν και τίποτα ημερομηνίες για αυτές τις παραδόσεις;

K.