- Ινδική φιλοσοφία - ΒΙΒΕΚΑΝΑΝΤΑ (Σειρά Γνώσης) - .-= Η ΣΟΦΙΑ =-.
Κάρμα. Νόμος αιτίας-αποτελέσματος
Σύμφωνα με την Κάρμα-γιόγκα, η πράξη που κάνει κάποιος δεν σβήνει προτού γεννήσει τον καρπό της. Καμία δύναμη μέσα στη φύση δεν μπορεί να αναχαιτίσει αυτή την καρποφόρηση. Αν κάνω μια κακή πράξη, πρέπει να υποφέρω γι' αυτήν. Καμία δύναμη μέσα στο σύμπαν δεν μπορεί να σταματήσει ή να το ματαιώσει αυτό. Παρόμοια, αν κάνω μια καλή πράξη, δεν υπάρχει καμιά δύναμη μέσα στο σύμπαν που μπορεί να την εμποδίσει να γεννήσει καλά αποτελέσματα. Κάθε αιτία πρέπει να δώσει το αποτέλεσμα της. Τίποτα δεν μπορεί να την εμποδίσει. (σ. 80)
Ωφέλεια υπάρχει και στο κακό και στο καλό
Το μυστικό της δραστηριότητας το γνωρίζει εκείνος - που μέσα στην καλή πράξη διακρίνει κάτι κακό μέσα της - και μέσα στο κακό διακρίνει κάτι που κάποιον ωφελεί. (σ. 81)
Η αυταπάρνηση ως αποτέλεσμα της κατανόησης της αυταπάτης του κόσμου
Ο λάτρης που διαρκώς θυμάται το Θεό και καλλιεργεί μια ατμόσφαιρα αγαθότητας, φτάνει στο ίδιο σημείο και λέει "Γεννηθήτω το θέλημα σου", και δεν θεωρεί τίποτα δικό του. Αυτό ονομάζεται αυταπάρνηση.
Ο φιλόσοφος, μέσα από τη γνώση του, βλέπει ότι ο φαινομενικός εαυτός είναι μια αυταπάτη και έτσι εύκολα τον εγκαταλείπει. Κι αυτό ονομάζεται αυταπάρνηση. (σ. 85)
Οικολογία. Ο νόμος του Όλου αντίκειται στον ανθρωποκεντρισμό
Η ανοησία άλλων, πάλι, τους κάνει να διδάσκουν ότι όλα αυτά τα ζώα που υπάρχουν δημιουργήθηκαν για να τα σκοτώνουμε και να τα τρώμε, κι ότι αυτό το σύμπαν φτιάχτηκε για να το απολαύσουν οι άνθρωποι. Όλα αυτά είναι ανοησίες.
Ένας τίγρης θα μπορούσε να πει: "Ο άνθρωπος δημιουργήθηκε για μένα", και να προσευχηθεί λέγοντας, "Ω, Θεέ, πόσο κακοί είναι αυτοί οι άνθρωποι που δεν έρχονται από μόνοι τους μπροστά μου για να μου προσφερθούν να τους φάω. Τούτοι δω δεν υπακούουν στους νόμους Σου". (σ. 87)
Να μην περιμένουμε ανταπόδοση για το καλό που κάνουμε. Ορθή δράση
Όταν δίνετε κάτι σε κάποιον - χωρίς να περιμένετε την παραμικρή ευγνωμοσύνη - τότε η τυχόν αγνωμοσύνη του δε θα σας πειράξει καθόλου. Επειδή δεν περιμένατε τίποτε, δεν θα σας περάσει από το μυαλό η ιδέα ότι δικαιούσασταν κάποια ανταπόδοση. Του δώσατε αυτό που εκείνος δικαιούνταν, αυτό που είχε κερδίσει μέσα από την κάρμα του. Το δικό σας Κάρμα σας έκανε να παίξετε το ρόλο του φορέα. Γιατί να νιώσετε περηφάνια, επειδή χαρίσατε κάτι; (σ. 89)
Η διαφοροποίηση καλού και κακού ως αποτέλεσμα εγωκεντρισμού. Τίποτε δεν μας εξουσιάζει αν δεν του το επιτρέψουμε
Η διαφοροποίηση σε καλό και κακό είναι γέννημα της ιδιοτέλειας. Αυτό είναι κάτι φοβερά δύσκολο να κατανοηθεί αλλά, όσο θα περνάει ο χρόνος, θα καταλάβετε ότι τίποτα μέσα στο σύμπαν δεν είναι ικανό να σας εξουσιάσει - εκτός αν εσείς του επιτρέψετε να σας εξουσιάσει. (σ. 90)
Ακρόαση, Στοχασμός, Άσκηση: Τα τρία βήματα της Γιόγκα. Εξωτερικός και εσωτερικός δάσκαλος. Από το Συναίσθημα γεννιέται η Θέληση και από αυτήν η Εργασία
Πρώτα-πρώτα χρειάζεται η ακρόαση, κατόπιν η σκέψη και κατόπιν η άσκηση. Αυτό ισχύει για κάθε Γιόγκα. Πρώτα-πρώτα πρέπει να ακούσετε εξηγήσεις για κάποια Γιόγκα και να καταλάβετε τη σημασία της. Στη συνέχεια, πολλά πράγματα που δεν καταλαβαίνετε τώρα θα ξεκαθαριστούν για σας μέσα από επανειλημμένη ακρόαση και τη σκέψη. Αυτά τα πράγματα δύσκολα κατανοούνται μονομιάς. Άλλωστε, η εξήγηση του κάθε τι βρίσκεται μέσα μας.
Ο εξωτερικός δάσκαλος δεν προσφέρει παρά τη νύξη που αφυπνίζει τον εσωτερικό δάσκαλο και τον κάνει να δραστηριοποιηθεί προς την κατανόηση των πραγμάτων. Τότε, η έμφυτη δύναμη της αντίληψης και της σκέψης που έχουμε μέσα μας, θα ξεκαθαρίσει τα πράγματα και θα γνωρίσουμε τη σχέση τους με τη ψυχή μας. Κι αυτή η "γνώση" θα εξελιχθεί σε μια ισχυρότατη δύναμη θελήσεως.
Αρχικά υπάρχει το συναίσθημα, κατόπιν αυτό γίνεται θέληση, κι από αυτή τη θέληση παράγεται μια φοβερή ικανότητα εργασίας που διοχετεύεται μέσα από κάθε φλέβα και νεύρο και μυ - ώσπου να μετασχηματιστεί ολόκληρη η μάζα του σώματος σας σε εργαλείο της Γιόγκα της ανιδιοτελούς δράσης και τελικά επιτευχθεί ο επιθυμητός στόχος της τέλειας αυταπάρνησης και της τέλειας ανιδιοτέλειας. (σ. 93)
Δράση και φιλοσοφία είναι ένα
Μονάχα οι ανόητοι λένε ότι η δράση και η φιλοσοφία είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Οι σοφοί δεν το λένε. (σ. 94)
quote:
Αυτή η θεώρηση της εργασίας είναι κατάλληλη για τον υλικό άνθρωπο αλλά όχι για την Ψυχή. Η Ψυχή ενεργεί και άρα εργάζεται από ένα εσωτερικό κίνητρο. Δεν εξαρτά την δράση της από την προσδοκία μιας προσωπικής ανταμοιβής.Δεν αντιμετωπίζει την αλήθεια ως ένα εξωτερικό Υποκείμενο αλλά γίνεται, η ίδια, η αλήθεια. Δεν βλέπει την ορθή εργασία ως κάτι που πρέπει να κάνει ή να μην κάνει αλλά ως κάτι που αυτή η ίδια είναι.
Υπάρχει σίγουρα κάτι βαθύτερο σ' αυτά τα λόγια που δεν είναι όμως έυκολα ευδιάκριτο. Παραθέτω ένα σχετικό απόσπασμα από το βιβλίο "Ετσι μίλησε ο Ζαρατούστρα"
quote:Για τους ενάρετους.
....
Ο Ζαρατούστρα όμως δεν ήρθε για να πει σ’ όλους αυτούς τους ψεύτες και σ’ όλους αυτούς τους παλιάτσους : "τι ξέρετε εσείς για την αρετή ; Τι μπορείτε να ξέρετε για την αρετή ;"
Αλλά ήρθε για να σας κάνει, φίλοι μου, να βαρεθείτε τις παλιές λέξεις που σας έμαθαν οι παλιάτσοι και οι τρελοί:
Να βαρεθείτε τις λέξεις "αμοιβή", "αντίποινα", "τιμωρία", "εκδίκηση μέσα σε κάθε δικαιοσύνη".
Να βαρεθείτε να λέτε: "για να είναι καλή μια πράξη, πρέπει να είναι ανιδιοτελής".
Αχ, φίλοι μου! Ας είναι ο εαυτός σας μέσα στην πράξη σας, όπως είναι η μητέρα μέσα στο παιδί: αυτό πρέπει να είναι, κατά τη γνώμη μου, η λέξη σας για την αρετή.
....
"..Γιατι η αρετη σας ειναι ο ιδιος σας ο εαυτος και οχι κατι ξενο,ενα δερμα,ενα καλυμα,- αυτη ειναι η αληθεια που βρισκεται στο βαθος των ψυχων σας,ω,εναρετοι μου!" ?
Μου θυμισες κατι που επρεπε να κοιταξω παλι,ευχαριστω.
Να υπερβούμε τις αισθήσεις, τον νου και τον νόμο. Να πάμε πέρα από την αιτιότητα
Το λογικό συμπέρασμα λοιπόν είναι, πως μονάχα ένας τρόπος υπάρχει για την επίτευξη της ελευθερίας που είναι ο στόχος όλων των ευγενικότερων προσδοκιών της ανθρωπότητας. Κι αυτός είναι: η εγκατάλειψη αυτής της μικρής ζωής, αυτού του μικρού σύμπαντος, αυτής της γης, του παραδείσου, του σώματος, του νου, του καθετί που είναι περιορισμένο και εξαρτημένο. Αν εγκαταλείψουμε την προσκόλληση μας σ' αυτό το μικρό σύμπαν των αισθήσεων και του νου, θα απελευθερωθούμε στη στιγμή. Ο μόνος τρόπος για να απαλλαγούμε από τα δεσμά είναι να πάμε πέρα από τα όρια του νόμου, πέρα από την αιτιότητα. (σ. 100)
Οι δύο μέθοδοι απελευθέρωσης: Η αποφατική μέθοδος της άρνησης και η θετική μέθοδος της εργασίας στον κόσμο.
Τα βιβλία μας αναφέρουν δύο μεθόδους για την επίτευξη αυτού το σκοπού. Η μία ονομάζεται "νέτι, νέτι" ("όχι τούτο, όχι τούτο") και η άλλη ονομάζεται "ίτι" ("τούτο").
Η πρώτη είναι η αποφατική μέθοδος της άρνησης, ενώ η άλλη είναι η μέθοδος της κατάφασης. Η μέθοδος της άρνησης είναι η πιο δύσκολη και είναι προσιτή σε ανθρώπους με ύψιστης ποιότητας εξαιρετικό νου και γιγαντιαία θέληση, που είναι ικανοί να υψώσουν το ανάστημα τους και να πούνε "Όχι, δεν το θέλω αυτό" και ο νους τους και το σώμα τους υπακούν αμέσως στη θέληση τους - μονάχα αυτοί επιτυγχάνουν. Αλλά τέτοιοι άνθρωποι είναι πολύ σπάνιοι.
Η μεγάλη πλειονότητα της ανθρωπότητας επιλέγει τη θετική μέθοδο, το μονοπάτι που περνάει μέσα από τον κόσμο - που, για να γκρεμίσει τα δεσμά, χρησιμοποιεί τα ίδια τα δεσμά. Κι αυτός είναι ένας τρόπος απαλλαγής, μόνο που γίνεται αργά και σταδιακά, μέσα από την εμπειρία που χαρίζει η γνώση των αντικειμένων και η απόλαυση τους - μέχρι που, γνωρίζοντας πλέον από προσωπική εμπειρία τη φύση των πραγμάτων, ο νους τελικά παύει να προσκολλάται σε οτιδήποτε. (σ. 100)
Η ανθρώπινη ζωή σαν ροή που φυλακίζεται στην δίνη του κόσμου για να απελευθερωθεί αργότερα
Μια ροή νερού που αυτοδύναμα ορμάει προς τα κάτω πέφτει μέσα σε ένα κοίλωμα και σχηματίζει μια δίνη, κι αφού περιστραφεί για λίγο μέσα στο κοίλωμα, βγαίνει πάλι με τη μορφή μιας ελεύθερης ροής για να εξακολουθήσει την ανεμπόδιστη πορεία του. Κάθε ανθρώπινη ζωή είναι σαν αυτή τη ροή. Μπαίνει μέσα στη δίνη, μπλέκει σ' αυτόν τον κόσμο του χώρου, του χρόνου και της αιτιότητας, περιστρέφεται εκεί για λίγο, κραυγάζει "πατέρας μου, αδελφός μου, όνομα μου, φήμη μου", και άλλα ακόμα, και τελικά βγαίνει έξω και ανακτά την πρωταρχική της ελευθερία.
Αυτά συμβαίνουν σε όλο το σύμπαν.
Είτε το γνωρίζουμε είτε όχι, συνειδητά ή ασυναίσθητα, όλοι μας εργαζόμαστε για να βγούμε από αυτόν τον ονειρικό κόσμο της δραστηριότητας. Οι κοσμικές εμπειρίες σπρώχνουν τον άνθρωπο για να βγει από τη δίνη του κόσμου. (σ. 101)
Κάρμα γιόγκα: Επιστήμη του τρόπου εργασίας
Η Κάρμα-γιόγκα είναι η επιστήμη του τρόπου εργασίας. Από αυτήν μαθαίνουμε πως να εκμεταλλευτούμε όλες τις δυνατότητες αυτού του κόσμου όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά. Η εργασία είναι αναπόφευκτη, έτσι έχουν τα πράγματα, αλλά πρέπει πάντα να εργαζόμαστε για τον ύψιστο στόχο. (σ. 102)
Συνεχίζω...
Η αίσθηση της ιδιοκτησίας και του εγωισμού μας δένει στον κόσμο και μας σκλαβώνει περισσότερο.
Όλη η στεναχώρια είναι γέννημα της αίσθησης του: "εγώ και το δικό μου". Η αίσθηση της κτήσης συνοδεύεται από την ιδιοτέλεια, και η ιδιοτέλεια γεννάει στενοχώρια. Κάθε ιδιοτελής πράξη και κάθε ιδιοτελής σκέψη μας προσκολλάει σε κάτι, κι αυτό μας υποδουλώνει αμέσως. Κάθε νοητικό κύμα μέσα στην Τσίττα [το υλικό του νου] που αναφωνεί "Εγώ και το δικό μου", αμέσως δένει μια αλυσίδα γύρω μας και μας υποδουλώνει, κι όσο περισσότερο συχνά λέμε "εγώ και το δικό μου", αυτό παράγει όλο και περισσότερη υποδούλωση, όλο και περισσότερη δυστυχία. (σ. 103)
Να μην γίνει το καθήκον άλλη μια αλυσίδα σκλαβιάς
Η Κάρμα-γιόγκα μας εξηγεί ότι το καθήκον, με την κοινή του έννοια, ανήκει σε ένα κατώτερο επίπεδο. Παρά ταύτα, όλοι μας οφείλουμε να κάνουμε το καθήκον μας. Διαπιστώνουμε όμως ότι το κοινώς εννοούμενο καθήκον πολύ συχνά γεννάει μεγάλη δυστυχία σε μας. Το καθήκον γίνεται μια αρρώστια. Μας σέρνει αδιάκοπα προς τα εμπρός. Μας αρπάζει και μας κάνει όλη τη ζωή δυστυχισμένη. Δηλητηριάζει τη ζωή του ανθρώπου. (σ. 106)