- ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ - ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ - .-= Η ΣΟΦΙΑ =-.

Κυριακή είναι μυστήριο της αληθινής γνώσεως, το όποιο δεν αποκτάται μέσα στην σάρκα και το αίμα, διότι υπέρκειται των σκέψεων. Στον παρόντα αιώνα δεν υπάρχει ογδόη μέρα ούτε αληθινό Σάββατο.

Εκείνος που είπε, «έπαυσε το έργο του την εβδόμη ήμερα», εννοούσε την κατάπαυση του δρόμου της ζωής αυτής• διότι ο τάφος είναι σώμα και ανήκει στον κόσμο.

Οι έξι ήμερες στην καλλιέργεια της ζωής τελειώνονται δια της φυλάξεως των εντολών, η εβδόμη ολοκληρώνεται στον τάφο, και η ογδόη με την έξοδο από αυτόν.

Όπως οι άξιοι σ' αυτόν τον κόσμο δέχονται τα μυστήρια της Κυριακής συμβολικά, και όχι την ίδια την ήμερα σωματικά, έτσι και οι αγωνιστές δέχονται τα μυστήρια του Σαββάτου παραβολικά, και όχι το ίδιο το Σάββατο αληθινά, πού σημαίνει κατάπαυση από κάθε θλιβερό και τελεία απαλλαγή από τα ενοχλητικά.

Διότι ο Θεός μας έδωσε να ζούμε εδώ σε μυστήριο και όχι σε πραγματικότητα.

Το αληθινό και ασύγκριτο Σάββατο είναι το μνήμα που υποδεικνύει και επισημαίνει την τελεία κατάπαυση των θλίψεων από τα πάθη και από την ενέργεια πού αντιτίθεται σ' αυτήν. Όλη η ανθρωπινή υπόσταση αναπαύεται εκεί, και η ψυχή και το σώμα.

Σε έξι ήμερες ολοκλήρωσε ο Θεός την σύσταση του κόσμου τούτου και συνέστησε τα στοιχεία και συνέδεσε την σύσταση τους με αεικίνητη κίνηση για την λειτουργία τους, και δεν θα σταματήσουν τον δρόμο τους πριν από την διάλυση τους. Και από την δύναμη αυτών, των αρχεγόνων δηλαδή στοιχείων, αποτελέστηκαν τα σώματα μας. 'Αλλ' ούτε σ' αυτά έδωσε κατάπαυση της κινήσεως τους, ούτε στα δικά μας σώματα που έγιναν από αυτά έδωσε να καταπαύσουμε την εργασία. Έθεσε όμως σ' εμάς όριο της καταπαύσεως, να ακολουθήσουμε την πρώτη μας συγγένεια, δηλαδή την κατάλυση της ζωής.

Έτσι είπε στον Αδάμ• «με τον ίδρωτα του προσώπου σου θα φάγεις τον άρτο σου». Έως πότε; «Ως πού να επιστρέψεις στην γη από την οποία ελήφθης», η οποία θα σου παραγάγει αγκάθια και τριβόλια, που είναι μυστήρια της γεωργίας του βίου τούτου, όσο υπάρχει αυτός. .
Επί πέντε χιλιάδες πεντακόσια χρόνια, και περισσότερα, άφησε τον Αδάμ να μοχθεί σ' αυτήν την εργασία, διότι μέχρι τότε δεν είχε αποκαλυφθεί η οδός των αγίων, αλλά κατά τις τελευταίες ημέρες επεδήμησε και παρήγγειλε στο αυτεξούσιο μας να μεταλλάξη ίδρωτα με ίδρωτα• πάντως δεν παρήγγειλε ανάπαυση, αλλά μεταλλαγή, διότι μας λυπήθηκε για την συνεχή κακοπάθειά μας επάνω στην γη.

Αν λοιπόν παύσουμε να ιδρώνουμε σ' αυτήν, τότε αναγκαστικά θα θερίσουμε αγκάθια. Διότι η εγκατάλειψη του ίδρωτα της προσευχής σημαίνει καλλιέργεια της σωματικής γης που παράγει εκ φύσεως αγκάθια. Στην πραγματικότητα τα πάθη είναι αγκάθια που φυτρώνουν για μας από τον σπόρο μέσα στο σώμα. Όσον καιρό φέρουμε την εικόνα του Αδάμ, κατ' ανάγκη φέρουμε και τα πάθη του. Είναι αδύνατο στην γη να παύσει να παράγει βλαστούς κατά την φύση της. Τέκνο δε της φύσεως αυτής είναι η γη των δικών μας σωμάτων, όπως βεβαιώνει η μαρτυρία του Θεού «η γη από την οποία ελήφθη»• Εκείνη παράγει αγκάθια, ενώ αυτή εδώ, η λογική, πάθη.

Αν ο Κύριος ήταν για μας συμβολικός τύπος από κάθε άποψη του μυστηρίου, δηλαδή σε όλες τις λεπτομέρειες της οικονομίας του, και μέχρι της ενάτης ώρας της Παρασκευής δεν σταμάτησε το έργο και τον μόχθο του (πράγμα που είναι σύμβολο της εργασίας μας σε όλη μας την ζωή), ενώ το Σάββατο σταμάτησε στον τάφο, που είναι αυτοί που λέγουν ότι υπάρχει Σάββατο στην παρούσα ζωή, δηλαδή κατάπαυση από τα πάθη;

Το να μιλήσουμε περί της Κυριακής είναι σπουδαίο πράγμα. Το Σάββατο μας είναι η ημέρα της ταφής, όπου πραγματικά σαββατίζει η φύσις μας.

Επομένως είναι για μας ανάγκη να ξεριζώνουμε από αυτήν τα αγκάθια,
όσον καιρό αυτή υφίσταται. Από την επίπονη εργασία μας στην καλλιέργεια περιορίζονται τα αγκάθια, αν και δεν καθαρίζεται εντελώς απ' αυτά ή γη.

Και επειδή παρατηρείται το φαινόμενο κατά το όποιο από πρόσκαιρη ραθυμία ή μικρή αμέλεια τα αγκάθια πληθύνονται και καλύπτουν την επιφάνεια της γης, συμπνίγουν τον σπόρο σου και εξαφανίζουν τον κόπο σου, είναι αναγκαίο να την καθαρίζουμε καθημερινά.

ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΠΑΛΑΜΑΣ

Θα έλεγε ίσως κανείς, ότι δεν κυριολεκτώ, αν διάλογο ονομάζω την οξύτατη πολεμική των δύο κόσμων, μια πολεμική που με τις -πολλές φάσεις της κάλυψε πέντε περίπου αιώνες.
Λογική η αντίρρηση, όχι όμως και πραγματικά σωστή καθώς παραβλέπει ότι κάθε ιστορικό φαινόμενο είναι πολυεδρικό.

Έτσι και στην περίπτωση που μας απασχολεί, την αντιθετική προβολή των ριζικά διαφορετικών θέσεων, (η γνώση σώζει - ή πίστη σώζει) ακολουθεί πάντα η εσωτερική διεργασία, η προσπάθεια για την κατανόηση και κατάκτηση του νέου, η συνθετική φάση της εργασίας.

Στο στάδιο αυτό εμφανίζεται ο διάλογος, πολύ γόνιμος, κυρίως από την πλευρά των χριστιανών, που τους επιτρέπει στην ανάπτυξη των δικών τους θέσεων, να χρησιμοποιούν άφοβα και τις μεθόδους της ελληνικής επιστήμης και πλήθος επιστημονικών αληθειών και φιλοσοφικών θέσεων της ελληνικής παιδείας.

Το σπουδαίο γεγονός, που από τον δεύτερο κιόλας αιώνα ρυθμίζει τη στάση του χριστιανικού πνεύματος, προϋποθέτει ευρύτητα, με την οποία πράγματι η πνευματική ηγεσία του χριστιανισμού αγκάλιασε την πνευματική κληρονομιά της ανθρωπότητας.

«Υπάρχουν, λέγει ο Κλήμης ο Άλεξανδρεύς τον 2ο κιόλας αιώνα, δυο Παλαιές Διαθήκες, η Βίβλος και η Ελληνική φιλοσοφία. Και μια Καινή Διαθήκη, που σαν πηγή δέχεται στην κοίτη της νερά, πού έρχονται από πολύ μακριά».

Εξετάζοντας αλλού τη σχέση της φιλοσοφίας με την πίστη σημειώνει, με τρόπο αποκαλυπτικό ότι «η πίστη μπολιάζεται επάνω στο θέατρο της φιλοσοφίας, και όταν το μπόλι είναι τέλειο, το μάτι της πίστης υποκαθιστά το μάτι του Δέντρου, μεγαλώνει μέσα στο δέντρο και το κάνει να καρποφορεί». Με αυτό το πνεύμα επιχειρείται η σύνθεση της πίστης, που στηρίζεται στη μαρτυρία, που είναι μια ιστορία που τη ζούμε, και του λόγου, που στηρίζεται σε αποδείξεις. Και καλείται τώρα ο λόγος, φωτισμένος και ο ίδιος από το φως το αληθινό, να εργαστεί για την κατανόηση της πίστεως.

Ακόμη γενναιότερο είναι το βήμα που επιτελεί, ο Ιουστίνος κατά τον 2ο αιώνα, με τη θεωρία του για τη φυσική Αποκάλυψη. Τούτη η Αποκάλυψη, λέγει, πριν από την ενσάρκωση του Χριστού, πολλούς ανθρώπους, τους φιλοσόφους, τους φώτισε με σπέρματα του Λόγου και τους έκαμε να διδάξουν «σπέρματα αληθείας». Με τα γενναία τούτα βήματα κατόρθωσε ο χριστιανισμός να ξεφύγει τον κίνδυνο, πού εγκυμονούσε ο αυστηρός, ο άκρος απομονωτισμός των πρώτων καιρών, να βρει τον τρόπο να συμφιλιωθεί με την πλούσια ελληνική πνευματική κληρονομιά, να την αφομοίωση, όσο ήταν δυνατό, και την ίδια ώρα, όχι μόνο να μην προδώσει τα δικά του μηνύματα, τη φύση του, αλλά, αντίθετα, πλούσια να τα αναπτύξει και συστηματικά να τα θεμελίωση με τα όπλα του φιλοσοφικού λόγου, διατηρώντας αλώβητη τη χριστιανική καθαρότητα τους

Δεν κουράζονται οι Πατέρες να επαναλαμβάνουν και με πολλούς τρόπους να τονίζουν, ότι δε ζητούν την αλήθεια από τον ελληνικό λόγο: «την αλήθεια», λέγουν, «μας την απεκάλυψε ο θεός. Το μόνο μας έργο είναι να την κατανοήσουμε σωστά, και σε αυτό το έργο πολύτιμος βοηθός μας μπορεί να είναι ο λόγος».

Με άλλα λόγια η φιλοσοφία είναι θεράπαινα της θεολογίας, των «περί θεού λόγων», πού μας έδωσε το στόμα του θεού αυτής της θεολογίας θεράπαινα εννοούσαν την ελληνική φιλοσοφία, τον ελληνικό λόγο.

Ή δική μας φιλοσοφία θα πει αργότερα (τον 4ο αιώνα) ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός, ας φαίνεται ταπεινή, είναι «υψηλή τω κρυπτομένων» και οδηγεί στο Θεό. Μέση είναι, προσθέτει, η οδός που ακολουθεί ο χριστιανός φιλόσοφος «των μεν Ελλήνων το σχήμα και την σκηνή, ημών δε την αλήθεια και το ύψος φιλοσοφεί».

Αυτός ο διάλογος που ανέφερα στο προηγούμενο μήνυμα (ελληνικού και χριστιανικού πνεύματος) και στις δύο του πλευρές, την αντιθετική και τη συνθετική, παρουσιάζεται από πιο κοντά, γύρω σε μια θεμελιώδη κοσμολογική θέση. Πρόκειται «περί της του κόσμου αϊδιότητος», την οποίαν υποστήριξαν οι Έλληνες φιλόσοφοι, μεταξύ των οποίων ο Πλάτωνας και ο 'Αριστοτέλης. Εντελώς αντίθετη ήταν η θέση που ακολουθούσαν οι χριστιανοί.

Ο Μ. Βασίλειος παρουσίασε στις περίφημες ερμηνευτικές ομιλίες του εις την εξαήμερον με τρόπο ζωηρό, τη ριζική αντίθεση των χριστιανών προς την εθνική θέση στην οποία αντιπαραθέτει τη δημιουργία του κόσμου, όπως τη δίνει η Παλαιά Διαθήκη, αναπτύσσοντας με πλούτο σκέψεων και διδαγμάτων το συνεπτυγμένο κείμενο του πρώτου κεφαλαίου της Γενέσεως.

Ή αντίθεση αρχίζει από την πρώτη κιόλας φράση της Γενέσεως, το «εν αρχή εποίησε ο θεός τον ουρανό και την γη». Η φράση αυτή δίνει στον Βασίλειο την ευκαιρία να μνημονεύσει τις αντικρουόμενες κοσμογονίες των φιλοσόφων και να τονίσει, ότι δεν ήταν δυνατό να μην βρίσκονται στην πλάνη οι φιλόσοφοι ως προς αυτό το ζήτημα, αφού « αιτία έμφρονα προεστάναι της γενέσεως των όλων ου συνεχώρησαν», αγνόησαν τον θεό ακόμα και όταν μιλούν για θεούς, και τότε αγνοούν τον θεό, τον ποιητή των όλων.

Η δημιουργία του κόσμου δείχνει καθαρά, λέγει ο Βασίλειος, ότι δεν είναι «άναρχα τα δρώμενα», ούτε αιώνια «τα από χρόνου αρξάμενα πασά ανάγκη και εν χρόνω συντελεσθήναι». Δεν είναι λοιπόν ο κόσμος «συναίδιος τω κτίστη των όλων Θεώ», όπως υποστηρίζουν εθνικοί φιλόσοφοι.

Ο ουρανός δεν είναι «Θεός άναρχος τε και ατελεύτητος, -και της κατά μέρος οικονομίας αίτιος», όπως θέλει ο 'Αριστοτέλης, είναι δημιούργημα και αυτός, όπως η γη. Ό κόσμος είναι φθαρτός, έχει αρχή και τέλος.

Δεν ευσταθεί λοιπόν ή πλατωνική θέση, ότι ή ύλη είναι «αγέννητος». Αλλά ο Πλάτων θέλει και την ύλη, κάτι το εντελώς απροσδιόριστο, πού δεν έχει καμία ποιότητα, καμιά μορφή, κάτι το μεταξύ μη όντος και όντος.
Είναι η πρώτη ύλη για τη δημιουργία του κόσμου. Αυτή την ύλη παίρνει στα χέρια του κατά τον Τίμαιο του Πλάτωνος ο δημιουργός (ο τεχνίτης δηλαδή) Θεός και, δίνοντας της μορφή με τη σοφία του, πλάθει τον κόσμο.

Δεν περιορίζεται στην άρνηση μόνο ο Βασίλειος, αλλά προχωρεί και σε ανασκευή. Αύτη την δημιουργία, όπου ο Θεός, ένας μεγάλος βέβαια τεχνίτης, αλλά τεχνίτης, βρίσκει τα μέτρα των όντων και τα πλάθει με την «άποιον υλην», τη χαρακτηρίζει ο Βασίλειος άνθρω-πομορφική, γιατί μεταφέρει τα ανθρώπινα στο Θεό, πλάθοντας τον «κατ' εικόνα και ομοίωση» του ανθρώπου.

Ό χωρισμός, λέει, της ύλης και της μορφής (του είδους) ισχύει μόνο για μας ως δημιουργούς. Για τον άνθρωπο τεχνίτη, άλλο είναι το υποκείμενο (η ύλη) και άλλο το είδος «αί τέχναι ύστεραι των υλών». Παίρνει στα χέρια του ο γλύπτης το ακατέργαστο μάρμαρο και φτιάχνει το άγαλμα. Αυτή την ανθρώπινη ενέργεια μεταφέρει ο Πλάτωνας στον Θεό.

Άλλα με τον θεό δεν συμβαίνει το ίδιο, λέει ο Βασίλειος, Δεν είναι ο «Θεός σχημάτων ευρέτης, αλλ' αυτής της φύσεως των όντων δημιουργός». Και η φύση των όντων είναι, από την πρώτη στιγμή που «εννόησε» τα όντα, ο Θεός, ύλη και είδος μαζί, αναπόσπαστα δεμένα.

Εκθέτοντας τη χριστιανική θέση για τη δημιουργία του κόσμου ο Βασίλειος δε συζητά, όπως βλέπουμε, με την αρχαία θρησκεία, άλλα με τους Έλληνες φιλοσόφους την ελληνική φιλοσοφία αντικρούει. Γιατί η φιλοσοφία ισχυρίζεται, ότι θηρεύει την αλήθεια.

Ο Βασίλειος πιστεύει, και αυτό θέλει να αποδείξει, ότι θεματοφύλακας της αλήθειας είναι μόνο η χριστιανική διδασκαλία, αφού ο χριστιανός δέχτηκε από το ίδιο το στόμα του Θεού την αλήθεια, όλη την αλήθεια. Πέρα από τη δογματική αυτή θέση πρέπει να προσέξουμε τα ακόλουθα σπουδαία χαρακτηριστικά, που παρουσιάζει η χριστιανική κοσμολογία.

Νους και μόνο νους είναι η γενεσιουργός αιτία όλων των όντων, η ίδια «έμφρων αιτία τά απεγέννησεν» όλα δικά της πλάσματα είναι.

Αυτή η ενότητα αιτίας, που δημιούργησε και συνέχει τα πάντα, πόσο πιο αντικειμενική βάση παρέχει στο νου, για να εποπτεύσει την κτίση, το αισθάνεται κανείς μόλις θυμηθεί όχι μόνο τις τερατολογίες των αστρολόγων, που ήταν μεγάλη τότε η διάδοση τους, (υστέρα μάλιστα από την υιοθέτηση, που τους έκανε ή στωική φιλοσοφία), αλλά την ίδια την κοσμολογία του 'Αριστοτέλη, που με άλλα μέτρα και σταθμά βλέπει τον υπό «σελήνης κόσμο» και με αλλά τον «υπέρ σελήνης», μέτρα και σταθμά πού διαφέρουν ως προς μια πολύ υποκειμενική ιδέα, την ιδέα, ότι η κυκλική κίνηση αντιπροσωπεύει το τέλειο.

«Τα άστρα, γράφει ο Γαζαίος στο διάλογο του «Θεόφραστος» είναι το ωραιότερο πράγμα του ουρανού, είναι όμως θνητά. Βλέποντας τα όντα, δεν αγνοούμαι τον λόγο της ουσίας τους, τη φύση τους, μπορούμε όμως, εισδύοντας βαθιά στο θαύμα της δημιουργίας, (θαύμα στον ίδιο βαθμό, ακόμη και για το φαινόμενο ή το ον εκείνο που μας φαίνεται εντελώς ασήμαντο), μπορούμε να υψωθούμε και να δοξάσουμε τη σοφία του πλάστη από το κάλλος των αισθητών, ας προσπαθήσουμε, λέγει ο Βασίλειος, να συλλάβουμε με το νου μας «τον υπέρκαλον», «και εκ του μεγέθους των αισθητών τούτων και περιγραπτών σωμάτων» ας αναλογισθούμε «τον άπειρον και υπερμεγέθη και πάσα διάνοια εν τω πλήθει της εαυτού δυνάμεως υπερβαίνοντα».

ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ.

ΑΝ ΝΙΩΣΕΙΣ ΤΗΝ ΣΚΙΑ ΣΟΥ ΝΑ ΦΕΥΓΕΙ ΜΗΝ ΓΥΡΙΣΕΙΣ ΠΙΣΩ ΝΑ ΤΗΝ ΚΟΙΤΑΞΕΙΣ

ευχαριστω.

Ειλικρινά δεν καταλαβαίνω τι ακριβώς θέλεις να πεις. Δυστυχώς η σύνταξη των κειμένων σου δεν βοηθά σε αυτό.
Σε αυτό το θέμα υπάρχουν επτά σελίδες όπου έχουν αναπτυχθεί και συζητηθεί πάρα πολλά θέματα.

Θεωρώ ότι εκτός από απλές και ασύνδετες μεταξύ τους προτάσεις μπορείς να φτιάξεις και παραγράφους έτσι ώστε να μπορείς να αναπτύξεις στο έπακρο τις θέσεις σου.

Με τσιτάτα όπως : «αυτοί σπούδασαν εκεί», «τι λες για αυτό», «έχεις ακούσει εκείνο», «καλό είναι να διαβάσεις αυτό» και τον εαυτό σου αδικείς και δεν δίνεις σε εμένα την ευκαιρία να σε καταλάβω και να σου απαντήσω.

Επέλεξε ένα ολόκληρο μήνυμα μου και γράψε τις απόψεις σου εμπεριστατωμένα για να μπορέσουμε να συζητήσουμε.

Με υπεραπλουστεύσεις όπως:

ιδού γαρ η βασιλεία του Θεού εντός υμών εστίν. = ΓΝΩΘΕΙ Σ΄ ΕΑΥΤΟΝ = ΘΕΟΙ ΕΣΤΕ

και ποιος έκλεψε ποιον νομίζω ότι δεν μπορεί να γίνει συζήτηση.