- ΠΕΡΙ ΠΥΘΑΓΟΡΙΚΟΥ ΒΙΟΥ - .-= Η ΣΟΦΙΑ =-.

quote:

---

«Ο ενάρετος άνθρωπος οφείλει την αρετή του στην προσπάθεια».

---

Ψάχνοντας στοιχεία για τον Διογένη τον Κυνικό μέσα από ένα πολύ καλό βιβλίο του Dr J.S.Morrison, με τίτλο: (PYTHAGORAS OF SAMOS, OXFORD 1956). Βρήκα καλοί μου φίλοι, μια σειρά από σημαντικά και αξιόπιστα στοιχεία για τον Πυθαγόρα και έτσι σας τα παρουσιάζω.

Μέρος 1ον.
Οι λόγοι-υποθήκες που παραδίδονται από τον Ιάμβλιχο σαν εκφωνηθέντες από τον Πυθαγόρα, (1)προς τους νέους στο γυμνάσιο (Πυθ. β, 37-44), (2)προς τους Χιλίους, στο Συμβούλιο (Πυθ. β, 45-50), (3)προς τους εφήβους στο ναό του Απόλλωνα (Πυθ. β, 51-53) και (4)προς τις γυναίκες, στο ναό της Ήρας (Πυθ. β,54-57)είναι σχρδόν βέβαιο ότι είναι αυθεντικοί. Έχουν κοινά σημεία προς την συντηρητική λογοτεχνία του Ε΄ αιώνα, π.χ. την έκθεση της <<παλαιάς αγωγής>> στις <<Νεφέλες>> του Αριστοφάνους και προς τα διάφορα αποσπάσματα του Αντιφώντα, επίσης προς τον Φιλόλαο και Πλάτωνα. Αλλά και αν ακόμα η σχέση αυτή μπορούσε να εδραιωθεί <<οριστικά>>, χωρίς αμφιβολία οι υποθήκες δεν υποδεικνύουν ότι ήταν πηγή αυτών των κοινών -για την εποχή εκείνη- ιδεών.
Όσο αφορά στη διδασκαλία που δόθηκε από τον Πυθαγόρα στο στενώτερο κύκλο των εσωτερικών (μαθητών) είμεθα καλύτερα πληροφορημένοι. Καθώς γνωρίζουμε ότι η αρχαιότερη μαρτυρία, αφορά στο δόγμα της αθανασίας της ψυχής και της μετεσαρκωσής της. Στενά δε συνδεδεμένο με τούτο είναι το δόγμα το αποδιδόμενο σαπό τον Σέξτο τον Εμπειρικό (Πρβλ ΑΝΤΙΦΩΝ στο Diels -Kranz 87 Β 60, 44, 50 και ΙΑΜΒΛΙΧΟΣ, ΠΥΘ. Β. 46,48,51) στον Πυθαγόρα και Εμπεδοκλή, της κοινωνίας που πρέπει να υπάρχει όχι μόνο μεταξύ όλων των ανθρώπων αλλά και μεταξύ όλων των ζώντων πλασμάτων αυτών ακόμα και των φυτών! Και ετούτο το δόγμα συνδέθηκε προς το άλλο μέγα πυθαγόρειο θεμα τα μαθηματικά από τον Πλάτωνα στον Γοργία: << Λέγουν μάλιστα οι σοφοί Καλλικλή, ότι τον ουρανό και τη γη και τους θεούς και τους ανθρώπους η κοινωνία συγκρατεί και η φιλία και η κοσμιότητα και η σωφροσύνη και η δικαιοσύνη και για τούτο, το όλον τούτο, το σύμπαν, ονομάζουν ΚΟΣΜΟΝ δηλαδή και όχι ΑΚΟΣΜΙΑ δηλαδή αταξία και ακολασία. Μου φαινεται πως συ δεν προσέχεις σε όλα αυτά και μάλιστα ενώ είσαι σοφός αλλ΄έχεις λησμονήσει ότι η ισότητα η γεωμετρική, δηλαδή η δικαιοσύνη και μεταξύ των θεών και μεταξύ των ανθρώπων έχει μεγάλη δύναμη. Συ αντίθετα πιστεύεις ότι πρέπει να ασκούμε την πλεονεξία, να έχουμε περισσότερα των άλλων, διότι περιφρονείς τη γεωμετρία>>. Ο Εύδημος είπε ότι ο Πυθαγόρας άλλαξε τη μελέτη της γεωμετρίας (που πριν είχε μόνο πρακτική εφαρμογή) σε <<μορφή καθαρής παιδείας>>. Και η μαρτυρία του Αριστόξενου το ενισχύει πολύ αυτό : << ο Πυθαγόρας φαίνεται ότι τίμησε τη μελέτη των αριθμών σε μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι οποιοσδήποτε άλλος και ότι προώθησε και ανέπτυξε αυτή τη μελέτη από τις εμπορικές (του) ασχολίες κάνοντας αριθμητική (παράσταση, αντιπροσώπευση) του καθενός (για το κάθε τι)>>. Εάν δεχθούμε τη μαρτυρία του Ευδημου και του Αριστόξενου, τότε μπορούμε να βρούμε ένα παράδειγμα της παιδευτικής χρήσης του αριθμού από τον Κροτωνιάτη Φιλόλαο. << Η θέση όσον αφορά στην υφή του φυσικού κόσμου και της αρμονίας έχει ως εξής: Η ουσία των πραγμάτων είναι αιώνια και η υφή του ίδιου φυσικού κόσμου επιδέχεται τη θετική και όχι την ανθρώπινη γνώση και δεν είναι δυνατόν τίποτε από όσα υπάρχουν να γίνει γνωστό από εμάς εάν δεν υπάρχει η ουσία ετούτων των πραγμάτων γιατί η ουσία αυτών των στοιχείων εκ των οποίων η τάξη του κόσμου συνίσταται, συντίθεται από περιορισμένους και απεριόριστους παράγοντες. Αλλά αφ' ότου "οι αρχές" (τα πρώτα στοιχεία) δεν είναι ούτε όμοια, ούτε του ίδιου είδους, αυτό κατά πρώτον θα ήταν αδύνατο γι'αυτά να συμπεριληφθούν σ'ένα σύστημα τάξης, εάν εκεί δεν υπήρχε κάπου ή κατ'άλλο μια αρμονία. Πράγματα τα οποία είναι όμοια και του αυτού είδους δεν έχουν ανάγκη αρμονίας, αλλά αυτή είναι αναγκαία για πράγματα που είναι ανόμοια και ομοειδή, ούτε της αυτής σειράς για να συνδέονται μεταξύ τους με μια τέτοια αρμονία σαν να πρόκειται αυτά να σχηματίσουν (αποτελέσουν) μέρος της παγκόσμιας τάξης>>.
Ο Φιλόλαος λοιπόν περιέγραψε την πραγματική φύση της αρμονίας ή την αριθμητική σχέση των ρυθμών στη μουσική κλίμακα, που είναι εξαίρετο παράδειγμα αριθμού, ο οποίος είναι η πραγματικότητα ενός φυσικού πράγματος και αυτά τα είχε διδαχθεί κοντά στον Διδάσκαλο Πυθαγόρα. Ο Φιλόλαος άρχισε την πραγματεία του που αφορά την υφή του φυσικού κόσμου με την πρόταση : << Ο φυσικός κόσμος εναρμονίσθηκε (ήλθε σε πλήρη αρμονία) μέσα στην παγκόσμια τάξη εκ των περιορισμένων και απεριόριστων πραγμάτων, και ετούτη είναι η αλήθεια για όλη την τάξη του κόσμου και του κάθε τι σ'αυτόν>>.
Η θέση του αριθμού στο σύστημα του Φιλολάου είναι κεντρική. Είναι αυτός ο οποίος συγκροτεί τα διάφορα στοιχεία διαφορετικής σειράς, είδους και ισχύος σ' ένα διατεταγμένο (τακτικό, κανονικό) όλον.
Συνεχίζεται...

Σε χαιρετώ Φάνη.
Σας χαιρετώ με εκτίμηση.

Τα ξερει καλα η κυρια στο απο πανω μυνημα. *

Από το βιβλίο του J.S.MORRISON: PYTHAGORAS OF SAMOS, OXFORD 1956.

Μέρος 2ον...

Ο κόσμος είναι μια άπειρη τάξη διαφορών σε πολλές κατηγορίες. Σ' αυτή τη συνέχεια ο αριθμός εφαρμόζεται σαν περιοριστικός φορέας και παράγει κάτι: στην περίπτωση της μουσικής κλίμακας, την συμφωνία στην περίπτωση της φυσικής τάξης, την παγκόσμια τάξη. Η ορολογία που χρησιμοποίησε ο Φιλόλαος υποθέτει ότι την πόλη την είχε φανταστεί σαν να ήταν μια τρίτη σφαίρα για την εφαρμογή (ταίριασμα) του πέρατος μέσα στο άπειρο. Οι λέξεις <<όμοιος>>, <<ανόμοιος>>, <<ομοειδής>>, <<προσαρμογή>> της ίδιας κοινωνικής τάξης, ή φυλής είναι όλες πολιτικές. Ο αριθμητικός δεσμός είναι ένα είδος κανόνα (φόρμουλας) για να παράγει ενότητα σε μία πόλη, όπως κάνει τη συμφωνία στη μουσική και ένα αρμονικό σύμπαν. Η ακριβής φύση της αριθμητικής σχέσης που συνέλαβε ο Πυθαγόρας σαν ενούσα αρχή και των δύο, και του σύμπαντος και της πόλης δύναται μόνο να εικασθεί. Ο Heath πιστεύει ότι η θεωρία των μεσοτήτων <<έχει αναπτυχθεί ενωρίτερα στην πυθαγόρεια Σχολή με αναφορά στη θεωρία της μουσικής αριθμητικής>>. Ο Πλάτων στο παραπάνω απόσπασμα του Γοργία, (ΣΤΟ 1ον ΜΕΡΟΣ θα το βρείς) μιλάει για τη γεωμετρική <<ισότητα>> (δηλαδή την αναλογία πρόοδο ή μεσότητα 2:4:8) σαν <<έχουσα μεγάλη δύναμη και μεταξύ των θεών και μεταξύ ανθρώπων>> και υποθέτει ότι αυτή δημιουργεί <<φιλία και τάξη και ισορροπία και δικαιοσύνη στις σχέσεις>> και είναι η βάση της παγκόσμιας τάξης. Οι αριθμητικές σχέσεις τις οποίες ο Φιλόλαος βλέπει σαν σύμφυτες με τη μουσική κλίμακα εκφράζονται σε ό,τι ο Ιαμβλιχος ακολουθόντας τον Νικόμαχο, απεκάλεσε <<τελειότατη αναλογία>> συνιστάμενη εκ τεσσάρων όρων καλουμένων μουσικών, ένα παράδειγμα των οποίων είναι η αναλογία 12:9= 8:6. Οι αριθμοί 8 και 9 των οποίων η σχέση συνιστά το μουσικό τόνο (επόγδοον) είναι αντίστοιχα οι αριθμητικές και αρμονικές μεσότητες μεταξύ 12 και 6, ενώ 12:6 συνιστά τη σχέση της πρώτης και τελευταίας νότα της οκτάβας. Στην <<Πολιτεία>> η οποία γενικά θεωρείται μεταγενέστερη από τον <<Γοργία>> και ότι γράφηκε αφού πια ο Πλάτων είχε συναντήσει τον Αρχύτα κατά την πρωτη του επίσκεψη στη Σικελία, η ενόποιος αρχή της πόλης (και ατομικής ψυχής) δεν είναι πλέον η γεωμετρική αναλογία, αλλ΄η μουσική συμφωνία, <<έτσι δεν κάνουμε λάθος να μαντεύουμε την ομοιότητα μεταξύ σωφροσύνης και ενός "είδους" αρμονία. Η σωφροσύνη δεν είναι όπως η ανδρεία και η σοφία η οποία κάνει την πολιτεία σοφή και γενναία, ανάγουσα το κάθε τι σε ένα συγκεκριμένο μέρος....

Συνεχίζεται....

Σε χαιρετώ καλέ μου Φάνη.
Σας χαιρετώ με εκτίμηση.

Συνέχεια
Από το βιβλίο του συγγραφέα J.S.MORRISON: PYTHAGORAS OF SAMOS,OXFORD 1956
Μέρος 3ον.

Η σωφροσύνη εργάζεται κατά διάφορο τρόπο, εκτείνεται σε όλη τη μουσική κλίμακα της πολιτείας, παράγουσα μια συφωνία όλων των στοιχείων αυτής από τα ασθενέστερα έωσ τα δυνατότερα (ανώτερα) σαν μετρηθέντα (μέτρα) από όποια πλευράθέλει κανείς να τα πάρει -σοφία, σωματική δύναμη, αριθμούς, η υγεία. Έτσι δικαιολογούμεθα πλήρως στο να ταυτίσουμε προς τη σωφροσύνη αυτή την ομόφωνη ή αρμονική συμφωνία μεταξύ των φυσικά ανωτέρων και κατωτέρων στοιχείων επί της ερώτησης
ποία εκ των δύο θα έπρεπε να κυβερνήσουν είτε στην πολιτεία είτε στα άτομα>>. Παραπέρα, στο ίδιο βιβλίο η δικαιοσύνη της ψυχής, η οποία, όπως είδαμε, παραλληλίζεται προς την δικαιοσύνη της πόλης, περιγράφεται με ακόμη μουσικότερους όρους, σαν μια αρμονία: <<Ο δίκαιος άνθρωπος δεν επιτρέπει τα διάφορα στοιχεία της ψυχής του να κάνουν το καθένα ξένα καθήκοντα ούτε να απασχολούνται με πολλά πράγματα μεταξύ των... ή για να αποκτήσει χρήματα ή για να περιποιηθεί το σώμα του ή για κάποιο πολιτικό αξίωμα ή για ιδιωτικές επιχειρήσεις>>. Θα έπρεπε να έχουμε κατά νού, όταν διαβάζουμε αυτές τις λέξεις, πως στην <<Πολιτεία>> ή δικαιοσύνη του κράτους είναι η δικαιοσύνη του ατόμου.
'Ενα απόσπασμα του έργου του Αρχύτα σχετικά με τα μαθηματικά, το οποίο γενικά θεωρείται σαν γνήσιο, περιγράφει την επίδραση του <<λογισμού>> ή του μαθηματικού τύπου στο να προάγει την πολιτική αρμονία: <<μία φόρμουλα εφ'όσον ευρεθεί για μια φορά σταματά την κομματική διχονοια και φέρει ομόνοια. Γιατί όταν ο πος γίνει αποδεκτός δεν υπάρχει πλεονεξία, αλλά βαθμός (κατάσταση) αναλογίας (ισότητας). Ο τύπος μας φέρνει συμφωνία σε θέματα αντίθεσης. Μέσω του κανόνα αναλογικά οι πτωχοί παίρνουν από τους πλούσιους, και οι πλούσιοι δίνουν στους απόρους, και οι δύο (είναι) σίγουροι ότι σύμφωνα με τον κανόνα θα απολαύσουν τα δικαιά τους>>. Ο Αρχύτας βλέπει την κοινωνία σαν χωρισμένη σε πλουσιους και φτωχούς, ο καθένας εκ των οποίων έχει τα δικαιώματάτου τα οποία καθορίζονται και για τους δύο από το <<λογισμόν>>.
Αυτή η <<φόρμουλα>> μπορεί να εικονισθεί από αποσπάσματα εκ του έργου του Αρχύτα <<Περί νόμου και δικαιοσύνης>> <<ο νόμος σε σχέση με την ψυχή του ανθρώπου και την ζωή του είναι, όπως η αρμονία σε σχέση με την ακοή και την ομιλία. Διότι ο νόμος εκπαιδεύει την ψυχή και συγκρατεί την κοινή ζωή του ανθρώπου, ενώ η αρμονία κάνει γνωστή την ακοή και σύμφωνη με την ομιλία>>. Αργότερα βεβαιώνει ότι ο νόμος πρέπει να βρίσκεται σε συμφωνία με τη φύση και ότι έτσι γίνεται, όταν μιμείται τη δικαιοσύνη της φύσης.
Η φυσική δικαιοσύνη <<είναι αυτή η οποία είναι σύμμετρος και δίδει στον καθένα το μεριδιό του, ανάλογα με την αξία του>>.

Σε χαιρετώ καλέ μου Φάνη.
Σας χαιρετώ με εκτίμηση.