- Εννιά Ουπανισάδες (Σειρά Γνώσης) - .-= Η ΣΟΦΙΑ =-.

Η ΚΑΤΩΤΕΡΗ ΚΑΙ Η ΑΝΩΤΕΡΗ ΓΝΩΣΗ – ΤΟ ΑΦΘΑΡΤΟ ΟΝ ΚΑΙ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ – ΠΑΡΑΒΟΛΗ ΜΕ ΑΡΑΧΝΗ

1.1.3 Ο Saunaka, ο ξακουστός οικογενειάρχης, κάποτε πλησίασε τον Angiras με τον τρόπο που ορίζουν οι Γραφές και ρώτησε, «Κύριε, τι είναι αυτό, που όταν το γνωρίσεις κατανοείς ό,τι υπάρχει μέσα στο σύμπαν;

1.1.4 Σε αυτόν ο Angiras απάντησε: υπάρχουν δύο κατηγορίες γνώσεων που αξίζουν να κτηθούν, όπως είπαν οι γνώστες των Vedas – μια κατώτερη και μια ανώτερη.

1.1.5 Εκ των δύο, η κατώτερη αποτελείται από τη μελέτη των Rg-Veda, Yajur-Veda, Sama-Veda και Atharva-Veda, της φωνητικής, των εγχειριδίων για τις τελετουργίες, της γραμματικής, της ετυμολογίας, της προσωδίας και της αστρονομίας. Ως προς την ανώτερη Γνώση, είναι αυτή δια της οποίας κατακτάται το Άφθαρτο.

1.1.6 Αυτό που είναι αόρατο, άπιαστο, αγέννητο και χωρίς κατηγορήματα, αυτό που δεν έχει ούτε μάτια, ούτε αυτιά, ούτε χέρια, ούτε πόδια, αυτό που είναι αιώνιο, παντοδιαποτίζον, αμέτρως λεπτό και απέραντα εκδηλωμένο, αυτό το άφθαρτο Ον θεωρούν οι σώφρονες, ως πηγή όλης της πλάσης.

1.1.7 Όπως η αράχνη εκπορεύει και αποσύρει ξανά τον ιστό της, όπως τα χόρτα φυτρώνουν στη γη, όπως οι τρίχες φυτρώνουν στο κεφάλι και το σώμα του ανθρώπου, ακοπίαστα, έτσι εκπορεύεται και το σύμπαν από το άφθαρτο Ον.
(σελ. 222-223)

ΤΟ BRAHMAN ΔΙΑΣΤΕΛΛΕΤΑΙ. Η ΥΛΗ-ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΩΣ ΤΡΟΦΗ. ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ-ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

1.1.8 Μέσα από βαθύ στοχασμό, το Brahman διαστέλλεται (με τη χαρά της δημιουργίας). Ως εκ τούτου γεννιέται η Τροφή και από αυτήν η Ενέργεια, ο νους, το Αληθινό, οι κόσμοι και η ατελεύτητη εμπλοκή σε δραστηριότητες.

Σχόλιο: Τροφή: Η λέξη “annam” σημαίνει αυτό που τρώγεται ή που απολαμβάνεται. Φιλοσοφίκά σημαίνει το αντικείμενο το οποίο μπορεί να οριστεί ως αυτό που απολαμβάνεται από το υποκείμενο ή το Πνεύμα. Συχνά, σε κοσμολογικές περιγραφές, αυτή αποτελεί την Ύλη. Εδώ δεν μπορούμε να την εκλάβουμε ως Ύλη με την αδρομερή σημασία, επειδή λέγεται στο στίχο ότι η prana, η Ενέργεια, εκπορεύεται από αυτήν. Επομένως πρέπει να την εκλάβουμε ως την «απλή αίσθηση της αντικειμενικότητας» που πρέπει να επικρατεί σαν πρώτη βαθμίδα της εξελικτικής πορείας, καθώς το μη δυαδικό Brahman πάει να εκδηλωθεί ως δημιουργία. Η δημιουργική βούληση ξεκινάει από μια έμφαση στο «εγώ», το υποκείμενο και αυτή η έμφαση συνοδεύεται ταυτόχρονα από την αίσθηση του «τούτο», την πηγή της αντικειμενικότητας. Σε αυτήν την κοσμολογική περιγραφή, αυτή η απλή αίσθηση της αντικειμενικότητας μερικές φορές ονομάζεται Avyakta, φηλαδή η «Αδιαφοροποίητη» ενώ σε άλλες Upanisads ονομάζεται prana. Η αδρομερής Ύλη, επίσης μερικές φορές αποκαλείται annam και rayi.

Ενέργεια: Η λέξη prana έχει ένα ευρύ φάσμα εννοιών στη βεδαντινή γραμματεία από «ζωτική ενέργεια» μέχρι τον Hiranyagarbha (τον Brahma) το πρώτο βλαστάρι της δημιουργίας. Εδώ η λέξη χρησιμοποιείται με την έννοια του Hiranyagarbha [κυριολεκτικά: το «Χρυσό Αυγό»] που είναι η νοήμων δύναμη που διαφοροποιεί τη δημιουργία. Είναι ο Δημιουργός Θεός της Ινδουιστικής Τριάδας. (σελ. 224-225)

ΟΙ ΓΝΩΣΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΜΑΘΕΙΣ

1.2.8 Εμποτισμένοι με άγνοια, αλλά φανταζόμενοι τους εαυτούς τους σοφούς και πολυπαθείς, οι ανόητοι περιφέρονται δώθε και κείθε υποφέροντας ξανά και ξανά, σαν τους τυφλούς που οδηγούνται από τυφλούς.

1.2.9 Απορροφημένοι στους δρόμους των αμαθών, αυτοί οι άνθρωποι αφελώς νομίζουν πως πέτυχαν το σκοπό της ζωής. Αλλά επειδή διακατέχονται από πάθη και προσκολλήσεις, αυτοί ποτέ δεν κατακτούν τη Γνώση και ως εκ τούτου βυθίζονται στη δυστυχία μόλις εξαντληθούν οι καρποί των καλών έργων τους (σελ. 230)

ΟΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΑΡΧΗ ΚΑΙ ΤΕΛΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΕΣ

1.2.12 Αφού καλοεξετάσει τους κόσμους που επιτυγχάνονται μέσα από πράξεις, ο άνθρωπος με πνευματικές ροπές θα πρέπει να αδιαφορήσει για αυτούς, γιατί οι πράξεις που έχουν αρχή και τέλος δεν μπορούν να κερδίσουν το Υπέρτατο που είναι άναρχο. Για να γνωρίζει λοιπόν Εκείνο, ας γίνει μαθητής ενός δασκάλου που είναι γνώστης των Γραφών και σταθερά εδραιωμένος στο Πνεύμα. (σελ 232)

Η ΦΩΤΙΑ-ΜΠΡΑΧΜΑΝ ΚΑΙ ΟΙ ΣΠΙΘΕΣ-ΟΝΤΑ

Ο ΜΠΡΑΧΜΑΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. ΕΙΝΑΙ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟ ΝΟΥ. ΤΟ ΣΩΜΑ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ

2.1.2 Αυτόφωτο, άμορφο, άναρχο και αγνό, αυτό το παντοδιαποτίζον Ον είναι και μέσα και έξω. Προγενέστερος της ζωής και του νου, Αυτός είναι πέρα και από την ανέκδηλη αιτιατή κατάσταση του σύμπαντος. (σελ. 233)

2.1.3 Από αυτόν τον Πουρούσα πηγάζει η ζωή, ο νους, οι αισθήσεις, ο αιθέρας, ο αέρας, η φωτιά, το νερό και η γη που στηρίζει τα πάντα. (σελ. 233)

2.1.4 Αληθινά, Αυτός είναι το Ενυπάρχον Πνεύμα που κατοικεί μέσα σε όλους. Η φωτιά είναι το κεφάλι Του, ο ήλιος και η σελήνη είναι τα μάτια του, τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα τα αυτιά του, η αποκάλυψη (οι Βέδες), η φωνή του, ο αέρας, η αναπνοή του, το σύμπαν, η καρδιά του. Και από τα πόδια του εκπορεύτηκε η γη. (σελ. 233)

ΤΑ ΤΡΙΑ ΕΙΔΗ ΚΑΡΜΑ

Σχόλιο: Υπάρχουν τρία είδη karma (προϊόντα της δραστηριότητας): prarabdha, sancita και agamin. Prarabdha (αρχινισμένο) ονομάζονται τα προϊόντα των παρελθοντικών μας δραστηριοτήτων που έχουν ήδη αρχίσει να φυτρώνουν και να καρποφορούν σε τούτη τη ζωή. Sancita (αποθηκευμένο) είναι ό,τι δεν μπορεί να καρποφορήσει τώρα και έχει αποθηκευτεί για επόμενες ζωές. Ενώ ό,τι μπορεί να καρποφορήσει μελλοντικά στην τωρινή μας ζωή αποκαλείται agamin (ερχόμενο). (σελ 241)

Ο ΕΝΤΟΣ ΘΕΟΣ ΜΑΣ. ΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΦΩΣ

2.2.9 Στο φωτεινό περίβλημα (της νοημοσύνης), στο βαθύτερο πυρήνα του ανθρώπου, κατοικεί το Brahman – άσπιλο, αδιαίρετο, αγνό. Αυτός είναι το φως σε κάθε τι που λάμπει. Αυτό συνειδητοποιούν όσοι άμεσα γνωρίζουν τον Εαυτό. (σελ. 242)

Ο ΑΝΩΤΕΡΟΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΤΩΤΕΡΟΣ ΕΑΥΤΟΣ. ΠΑΡΑΒΟΛΗ ΜΕ ΔΥΟ ΠΟΥΛΙΑ ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΔΕΝΔΡΟ

3.1.1 Δύο πουλιά συνδεδεμένα με στενή φιλία, κουρνιάζουν στο ίδιο δένδρο. Το ένα τρώει τους καρπούς του δένδρου λαχταριστά, ενώ το άλλο παρακολουθεί χωρίς να τρώει.

3.1.2 Καθσιμένα στο ίδιο δένδρο, το ένα από αυτά – ο προσωπικός εαυτός -βυθισμένος στην άγνοια και την αυταπάτη θρηνεί την ανικανότητά του. Αλλά όταν βλέπει το Άλλο – τον Κύριο, τον Λατρευτό – και τη δόξα του, απαλλάσσεται από τη μελαγχολία του.

3.1.3 Όταν ο βλέπων άμεσα συνειδητοποιεί το αυτόφωτο Ον – τον κυβερνήτη, τον πλάστη και πηγή ακόμα και του δημιουργού – τότε εκείνος ο σοφός, αποτινάζοντας κάθε αρετή και κακία γίνεται άσπιλος και επιτυγχάνει την υπέρτατη Ενότητα. (σελ 243-244)

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΝΙΚΑΕΙ ΤΗΝ ΑΝΑΛΗΘΕΙΑ

3.1.6 Η αλήθεια νικάει πάντα την αναλήθεια. Με αλήθεια είναι στρωμένος ο θεϊκός δρόμος, δια του οποίου οι σοφοί, οι ανεπηρέαστοι από πάθη, ανέρχονται στην υπέρτατη κατοικία του Αληθινού. (σελ. 246)

ΤΟ ΔΕΝΔΡΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

1.10.1 Είμαι ο ζωοποιός του Δένδρου του Σύμπαντος, η φήμη μου είναι ψηλή σαν την βουνοκορφή, έχοντας ανέλθει στον υπέρτατα Ιερό, είμαι το υπέρμαχο αθάνατο Ον όπως αυτός εδρεύει στον Ήλιο. Είμαι η δύναμη, ο πλούτος της λαμπερής θεϊκής διαίσθησης, έχω επιτύχει την αληθινή γνώση, έχω γίνει άφθαρτος και άτρεπτος. Αυτή είναι η Ιερή απαγγελία του Trisanku. (σελ. 335)

Σχόλιο: Οι βεδικές, βουδιστικές, γνωστικές, ερμητικές, χριστιανικές, ισλαμικές και άλλες παραδόσεις αναφέρουν αυτό το παγκόσμιο σύμβολο σε όρθια και ανάποδη θέση. Οι ονομασίες Brahmavrska, Bodhi-druma, Δένδρο της Ζωής κ.λπ. είναι πασίγνωστες στα σχετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα. Στη βεδική παράδοση το δένδρο αντιπροσωπεύει, είτε την Ολική Πραγματικότητα είτε την παγκόσμιά της εκδήλωση. Ως Πραγματικότητα, το όρθιο Brahmavrska αποτελείται από έναν κορμό με δύο τμήματα, το ένα είναι ο άξονας που συντηρεί τον κόσμο, ενώ το άλλο εκτείνεται πέρα από το σύμπαν.

Η Svetasvataropanisad 3,9 λέει ότι το Μεγάλο Ον στέκεται σαν ένα ακίνητο Δένδρο, ένας και μοναδικός, μέσα στην ίδια Του την δόξα. Η Maitrayanyupanisad 6,4 μιλάει για το μοναδικό δένδρο Asvattha, το οποίο ταυτίζει με το ΟΜ. Οι στίχοι Rg-veda 10.31.7 και 81.4 ρωτάνε «ποιο είναι εκείνο το Δέντρο από το οποίο εκπορεύτηκαν ο ουρανός και η γη;» και η Taittriyabrahmana 2.8.9.6 διευκρινίζει ότι το δέντρο αυτό είναι το Brahman. To Supalasavrska που αναφέρει το Rg-veda 10.135.1 ταυτίζεται με το Brahman στην Satapathabrahmana 1.3.3.9, 6.6.3.7, και 7.1.1.5. Ακόμα, στο Rg-veda 1.164.20 γίνεται λόγος για το ίδιο Δέντρο με το οποίοι οι δύο όψεις του Υπέρτατου όντος, ως Brahman και Jiva, έχουν διαφορετικές σχέσεις. Στο Mahabharata υπάρχει μια πλήρης περιγραφή του Brahmavrska. Τέλος, το Visnusahasranama συγκαταλέγει τις λέξεις vrska, asvattha, nygrodha και udumbara ανάμεσα στα ονόματα της Υπέρτατης Θεότητας.

Στη δεύτερη περίπτωση, αυτή του Samsaravrska, «Το Δέντρο του Κόσμου [του Γίγνεσθαι], το Δέντρο είναι ανάποδα, έχει τις ρίζες του πάνω, στο Ανεκδήλωτο, και απλώνει τα κλαδιά του προς τα κάτω, μέσα στο εκδηλωμένο σύμπαν. (…) Εφόσον είναι γεγονός ότι το Brahman είναι η πηγή του φαινομενικού Σύμπαντος τότε και το Δέντρο είναι το Brahman και όποιος άμεσα συνειδητοποιήσει το Brahman ως Ουσία, όπως έκανε ο σοφός Trisanku, τότε αυτός νιώθει – μέσα από τη γνώση της μη διαφοράς – ότι ο ίδιος ζωοποιεί το Δέντρο του Κόσμου ως ενυπάρχων Atman από τον οποίο αυτό ξεπηδάει και στον οποίον τελικά διαλύεται. (σελ. 336-337)

ΤΟ BRAHMAN-ATMAN ΩΣ ΚΟΣΜΟΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ. ΤΟ ΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΟ. ΤΟ BRAHMAN ΓΙΝΕΤΑΙ ΤΑ ΠΑΝΤΑ.

2.6.1 «Αυτός ο Atman πόθησε: Είθε να γίνω πολλά, είθε να αναπαραχθώ. Αυτός στοχάστηκε στο Εαυτό του. Κατόπιν εκπόρευσε όλα τούτα – ό,τι υπάρχει εδώ. Αφού τα εκπόρευσε αληθώς, Αυτός μπήκε σε αυτά, κι αφού μπήκε σε αυτά, Αυτός έγινε και το Ον και το Πέρα. Αυτός έγινε και τα καθορισμένα και τα ακαθόριστα, το θεμελιωμένο και το αθεμελίωτο, το συνειδητό και το ασυνείδητο, το αληθινό και το μη αληθινό και οτιδήποτε άλλο υπάρχει – μάλιστα, Αυτός έγινε ολόκληρη η Πραγματικότητα. Εξ ου λοιπόν οι σοφοί δηλώνουν πως όλα τούτα είναι αληθινά. Σχετικά με αυτό το θέμα υπάρχει και η ακόλουθη στροφή.» (σελ. 372)

ΤΟ BRAHMAN ΠΕΡΑ ΑΠΌ ΤΟ ΟΝ ΚΑΙ ΜΗ-ΟΝ. ΤΟ ΚΕΝΟ, ΜΗΔΕΝ. Ο ΑΥΤΟΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ BRAHMAN ΓΕΝΝΑ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ. Η ΨΥΧΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΒΛΕΠΕΙ ΤΗΝ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΜΕ ΤΟ BRAHMAN, ΑΛΛΑ ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ, ΦΟΒΑΤΑΙ.

2.7.1 «Εν αρχή, τούτα ήταν όντως Μη Ον. Από αυτό αληθώς εκπορεύτηκε το Ον. Αυτό αυτοβούλως «εν-εαυτόθηκε». Για αυτό αποκαλείται αυτοδημιουργημένο, ή καλοφτιαγμένο (…) Η ατομική λοιπόν ψυχή γίνεται άφοβη μόνο όταν πατήσει σταθερά και ατάραχα σε εκείνη την αόρατη, «μη-εαυτική», άφατη, αστήριχτη Πραγματικότητα. Κάθε φορά που αυτή φαντάζεται ακόμα και τη μικρότερη διακοπή σε εκείνη την αίσθηση της μη-διαφοράς, τότε φοβάται. (…)» (σελ. 375-376)

Σχόλια: Η Rg-Veda 10.129 τοποθετεί το Brahman πάνω από το Ον και το Μη Ον. Ο διαχωρισμός του Εαυτού [Atman] και του μη Εαυτού [an-atman] είναι η απαρχή της δημιουργίας για αυτό πρώτα-πρώτα λέγεται ότι η Υπέρτατη Πραγματικότητα αυτοβούλως και φαινομενικά «εν-εαυτόθηκε» [εξατομικεύτηκε, εμφανίστηκε ως εαυτός]. Τούτο επίσης εξηγεί γιατί η ατομική ψυχή δε βρίσκει σταθερή γαλήνη παρά μόνο στη «μη-εαυτική" – δηλαδή, αδιαφοροποίητη – αόρατη Πραγματικότητα. Το Ον και το μη Ον, το Saguna και το Nirguna, είναι αδιαχώριστες όψεις εκείνης της Ύψιστης Μη Διαφοράς. Το Μη Ον είναι η επικυρωτική αρχή, το πρωταρχικό αίτιο, του Όντος, από το οποίο απορρέει το σύμπαν. Η Έσχατη Πραγματικότητα, μερικές φορές χαρακτηρίζεται αποφατικά και σε άλλες θρησκευτικές παραδόσεις. Το όνομα Sunya [κενό] είναι ένα από τα χίλια ονόματα του Vishnu [στο σχετικό ύμνο]. Ο γερμανός μυστικιστής Jakob Boehme είπε «Το Τίποτε φανερώνεται ως θέληση» (σελ. 375-376)

(…)

Σχόλια: Η ατομική ψυχή, λοιπόν, γίνεται άφοβη – Εδώ παρατίθεται μια καυστική ανάλυση του συναισθήματος του φόβου και της θεραπείας του. Η βάση του φόβου είναι η αίσθηση της ετερότητας. Δείτε Brhandaranyaka Up. 1.4.2. Όμως ο φόβος εγκαταλείπει τον άνθρωπο εντελώς, χωρίς να αφήσει κατάλοιπα, μόλις ο άνθρωπος αναγνωρίζει ότι ο ίδιος του ο Εαυτός είναι το Παν. Η αγάπη οδηγεί στην ένωση, ο χωρισμός οδηγεί στον φόβο. Η αφοβία είναι το χαρακτηριστικό σημάδι κάποιου που έχει άμεσα συνειδητοποιήσει την Αλήθεια. Ακόμα και ο σώφρων, μόλις πέσει σε απερισκεψία – μόλις δηλαδή διαχωρίσει τον Εαυτό σε υποκείμενο και αντικείμενο – γίνεται ανήσυχος. Η παραμικρή εξαντικειμενίκευση του Εαυτού γεννάει φόβο. Όσο κανείς εξακολουθεί να νιώθει ότι το Brahman είναι κάτι που πρέπει να γνωσθεί και δεν Το νιώθει ως τον ίδιο του τον Εαυτό, υπάρχει περιθώριο για φόβο. (σελ. 378)