- Αριστοτέλης και Ορισμός του "αγαθού". - .-= Η ΣΟΦΙΑ =-.

Αυτά αποτελούν μόνο την βάση του όλου οικοδομήματος και δημιουργούν στην ψυχή μας την συνείδηση της σημασίας της ηθικής , δεδομένου ότι αυτή είναι το μόνο μέσο , με το οποίο μπορεί ο άνθρωπος να πραγματοποιήσει τον πραγματικό προορισμό του . Στη συνέχεια μελετάει το ζήτημα που αφορά την ευδαιμονία που προέρχεται από την άσκηση της αρετής και την υπέρτατη αρετή .

Στο δέκατο βιβλίο των “Ηθικών Νικομαχείων” του ο Αριστοτέλης μιλάει για το ζήτημα της ηδονής , που πηγάζει από την συντελούμενη σύμφωνα με τους νόμους της φύσης ενέργεια . Στη συνέχεια αναφέρεται στη δράση που ασκείται σύμφωνα με τους κανόνες της ηθικής , ιδίως δε σ’αυτήν που αποτελεί συνέπεια της υπέρτατης αρετής . Η αρετή αυτή είναι η φρόνηση , η οποία οδηγεί στη γνώση και στη διάγνωση της αλήθειας .

Όλα ανεξαιρέτως τα έμβια όντα επιδιώκουν την ηδονή με την δράση , αφού αυτή εξασφαλίζει και προάγει την ζωή και την ύπαρξή τους .

Η δράση , όπως την εννοεί ο Αριστοτέλης , είναι η ολοκλήρωση της ζωής και της ύπαρξης και γι’αυτόν ακριβώς τον λόγο συνδέεται με την ηδονή .

Τα έμβια όντα επιδιώκουν από ένστικτο την ηδονή , σαν πρωταρχικό παράγοντα που συνεπάγεται την φυσική τελειότητα .

Η ηδονή συνοδεύει την δράση , αλλά συγχρόνως την ενισχύει και την συμπληρώνει . Η ηδονή κάθε έμβιου όντος και η δράση του έχουν ιδιότυπο χαρακτήρα .

Το ίδιο ισχύει και για τον άνθρωπο , αλλά η ιδιορρυθμία της δράσης του έγκειται στο διανοείσθαι .

Πρέπει , πάντως , να τονίσουμε , ότι προκειμένου για τον άνθρωπο , δεν πρέπει να μιλάμε πλέον για την ηδονή , με την συνηθισμένη υλιστική σημασία της λέξης , αλλά για μια κατάσταση μακαριότητας και πνευματικής ευδαιμονίας .

Φιλικά

Κηφεύς

Ο Γάλλος φιλόσοφος L. Boutroux ( “Questions de morale et d’éducation” ) υπογραμμίζει τον χαρακτήρα της ηθικής των αρχαίων Ελλήνων , αλλά κυρίως οι παρακάτω γραμμές του εφαρμόζονται πιστά στην Αριστοτελική ηθική .

“Η Ελληνική σοφία , λέγει ο Boutroux , αναπτύχθηκε σε ένα πολύ καλλιεργημένο περιβάλλον , στους κόλπους ενός κόσμου σοφών , ευδαιμόνων , προνομιούχων , καθώς ακριβώς ήταν οι ελεύθεροι άνθρωποι των Ελληνικών πολιτειών .

Η σοφία αυτή δεν ήταν κατάλληλη για ένα πληθυσμό , όπως ο πληθυσμός των Ρωμαίων , τον οποίο , χάρη στην ισότητα και την ισοπεδωτικά προοδευτική εκπαίδευση , τον υποχρέωναν να περνάει τη ζωή του σύμφωνα με τους ηθικούς θεσμούς , της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας .

Αλλά είναι ποτέ δυνατόν να απαιτήσει κανείς από τον όχλο να κυριαρχήσει η γνώση πάνω στη δράση , η νόηση πάνω στο συναίσθημα και το ένστικτο ; Ο όχλος ποτέ δεν μπορεί να είναι σοφός , διότι καθοδηγείται από το συναίσθημα , αν όχι από το ένστικτο .

Έτσι η ηθική των Ελλήνων είναι αριστοκρατική , και σαν τέτοια , κατάλληλη για λίγους μόνο ανθρώπους” .

Φιλικά

Κηφεύς

quote:

---

Αλλά είναι ποτέ δυνατόν να απαιτήσει κανείς από τον όχλο να κυριαρχήσει η γνώση πάνω στη δράση , η νόηση πάνω στο συναίσθημα και το ένστικτο ; Ο όχλος ποτέ δεν μπορεί να είναι σοφός , διότι καθοδηγείται από το συναίσθημα , αν όχι από το ένστικτο .

Έτσι η ηθική των Ελλήνων είναι αριστοκρατική , και σαν τέτοια , κατάλληλη για λίγους μόνο ανθρώπους” .

Φιλικά

Κηφεύς

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά

---

[URL=http://img9.imageshack.us/i/2232fs9da7.jpg/][/URL]
Μείνε μέσα στο παιχνίδι...

Ο πραγματικός σοφός είναι κατά την κρίση του Αριστοτέλη ανθρωπιστής , αφοσιωμένος στην εξυπηρέτηση των συμφερόντων της πολιτείας , αλλά συγχρόνως και ικανός να απολαμβάνει τα αγαθά της ζωής λογικά και με μέτρο , χωρίς να εκτρέπεται από τις επιταγές της νόησης , η οποία κατευθύνει την βούλησή του .

Θα είναι δε ακόμη μεγαλύτερη η ευδαιμονία του ατόμου σύμφωνα με την παραπάνω έννοια , όταν η πολιτεία κατορθώσει να εξυψωθεί σε τέτοια περιωπή , ώστε να εξασφαλίζει στα μέλη της απερίσπαστη την μελέτη και την εμβάθυνση στα προβλήματα του κόσμου και της ζωής , δηλαδή στην μύηση στην αληθινή , την πραγματική σοφία .

Φιλικά

Κηφεύς

Θα ήθελα σήμερα να συνοψίσω τα όσα έχουν γραφεί μέχρι τώρα για το θέμα μας που αφορά το αγαθό και να συμπεράνω ποιός είναι ο ιδεώδης άνθρωπος κατά τον Αριστοτέλη . Συμπεριλαμβάνω στα παρακάτω και απόψεις μου που είχα αναφέρει παλαιότερα για τον μεγάλο φιλόσοφό μας :

Ο Αριστοτέλης δεν δέχεται μόνο σαν αποκλειστικό μυστικό της ευτυχίας το χρυσό μέτρο.

Χρειάζεται, λέει, κι’ ένας αρκετός βαθμός κοσμικών αγαθών.

Και δέχεται σαν τον ευγενέστερο από τους εξωτερικούς παράγοντες, βοηθό της ευτυχίας, την φιλία.

Και όμως παρ’ όλο, ότι εξωτερικά αγαθά και εξωτερικές σχέσεις είναι αναγκαίες για την ευτυχία, η ουσία της παραμένει μέσα μας σε σαφή γνώση και καθαρότητα ψυχής.

Ασφαλώς η ηδονή των αισθήσεων, απαραίτητη σ’ ένα μέτρο, δεν είναι ο τρόπος. Ούτε μια Πολιτική σταδιοδρομία είναι ο τρόπος… γιατί σ’ αυτή βαδίζουμε σύμφωνα με τα κέφια του λαού. Και τίποτα δεν είναι τόσο ασταθές όσο το πλήθος.

Η ευτυχία πρέπει να είναι μια απόλαυση του πνεύματος.

Και πρέπει να την εμπιστευόμαστε μόνον, όταν προέρχεται από την επιδίωξη ή την κατάκτηση της αλήθειας.

Ο ιδεώδης άνθρωπος του Αριστοτέλη έχει την διάθεση να εξυπηρετεί τους ανθρώπους, αν και ντρέπεται να του προσφέρουν υπηρεσία.

Το να κάνει μία καλοσύνη είναι δείγμα υπεροχής, το να δεχθεί μία καλοσύνη είναι δείγμα υποταγής.

Είναι ειλικρινής στις αντιπάθειες και τις προτιμήσεις του.

Μιλά και ενεργεί μ’ ευθύτητα .

Δεν μπορεί να ζήσει με συγκατάβαση μαζί με άλλους, εκτός αν είναι ένας φίλος.

Η συγκατάβαση είναι χαρακτηριστικό του δούλου.

Δεν αισθάνεται ποτέ κακία, και πάντοτε ξεχνά και συγχωρεί τις αδικίες.

Δεν τον ενδιαφέρει να τον επαινούν ή να κατηγορούν τους άλλους.

Ο ίδιος δεν κακολογεί κανέναν, ούτε και τους εχθρούς του, εκτός αν τα λέει στους ίδιους.

Η στάση του είναι ήρεμη, η φωνή του βαθειά, τα λόγια του μετρημένα.

Η διαπεραστική φωνή και τα βιαστικά βήματα έρχονται στον άνθρωπο από τις φροντίδες.

Υποφέρει τα ατυχήματα της ζωής με αξιοπρέπεια και χάρη, προσαρμοζόμενος προς τις περιστάσεις, σαν ένα ικανό στρατηγό που κινεί τις περιορισμένες δυνάμεις του με όλη την πολεμική στρατηγική.

Είναι ο καλύτερος φίλος του εαυτού του και χαίρεται την μόνωση, ενώ ο άνθρωπος που δεν έχει αρετή ή ικανότητα είναι ο χειρότερος εχθρός του εαυτού του και φοβάται την μοναξιά.

Φιλικά

Κηφεύς

Επειδή για την ανάπτυξη των απόψεων του Αριστοτέλη περί “αγαθού” ψάξαμε στα “Ηθικά Νικομάχεια” και εκεί ανακαλύψαμε τα “πιστεύω” του γ’αυτό το θέμα , θα έλεγα ότι δεν θάταν άσχημα να ρίχναμε μια ματιά και στην ψυχολογική θεωρία του Αριστοτέλη για τους λόγους που προανέφερα στην προηγούμενη παράγραφο .

Όπως είναι γνωστό , ο Αριστοτέλης διακρίνει ανώτερες και κατώτερες μορφές της ψυχής , που χαρακτηρίζουν τα ανώτερα και κατώτερα είδη των έμβιων όντων .

Το φυτό έχει την ικανότητα να τρέφεται , να αυξάνεται και να παράγει καρπούς , αλλά στερείται αισθήσεως , και σ’αυτό διαφέρει η φυτική από την ζωϊκή ψυχή . Από την άλλη μεριά οι ψυχές των ζώων ταξινομούνται ανάλογα με τον αριθμό των οργάνων , τα οποία τις εξυπηρετούν . Μερικά ζώα είναι εφωδιασμένα μόνο με ταπεινότερες αισθήσεις , της αφής και της γεύσης , άλλα με ανώτερα αισθητήρια όργανα , με τα οποία μπορούν να αντιλαμβάνονται αντικείμενα από μεγάλη απόσταση .

Τα ανώτερα αυτά ζώα , για να μπορούν να επωφελούνται από τα αισθητήρια όργανά τους , προκειμένου να έρχονται σε επαφή με αντικείμενα που βρίσκονται σε μεγάλη από αυτά απόσταση , έχουν και την ικανότητα να κινούνται από τόπου σε τόπο .

Φιλικά

Κηφεύς

Παραστάσεις έχουν και τα ζώα , αλλά η ύπαρξη εννοιών προϋποθέτει αναγκαστικά μια άλλη ψυχική δύναμη , την δύναμη της νόησης , του λόγου .

Στο σημείο αυτό συνίσταται η διαφορά μεταξύ του ανθρώπου και των κατώτερων έμψυχων όντων .

Η νόηση μπορεί να είναι θεωρητική ή πρακτική .

Η ψυχολογική ανάλυση των λειτουργιών που είναι αναγκαίες για την γνώση απαιτεί πρώτ’απ’όλα την μελέτη της θεωρητικής νόησης . Αυτή έχει την ικανότητα να νοεί την αληθινή , πραγματική ουσία των πραγμάτων βάσει των εννοιών .

Όσον αφορά τις “έννοιες” ως “νοητά” αντικείμενα , η θεωρητική νόηση είναι μια δύναμη που είναι ανάλογη με την “αισθησιακή” αντίληψη που έχομε προς τα “αισθησιακά” αντικείμενα . Η αναλογία αυτή οδηγεί στην σκέψη , ότι η “θεωρητική νόηση” αναφέρεται σε κάθε τι που “εν δυνάμει” μπορεί να νοεί , όπως ακριβώς κάθε όργανο της αίσθησης αναφέρεται σε κάθε τι που “εν δυνάμει” αντιλαμβάνεται .

Στην “νόηση” η , κατά κάποιο τρόπο , αυτή λανθάνουσα δύναμη μεταβάλλεται σε “ενέργεια” .

Φιλικά

Κηφεύς

Θα μπορούσε κάποιος να υποθέσει , ότι η μεταβολή αυτή πραγματοποιείται με τις παραστάσεις, αφού αυτές εμπεριέχουν ήδη γενικά στοιχεία, γενικές μορφές, και διότι το “διανοείσθαι” με έννοιες προϋποθέτει αναγκαστικά την ύπαρξη παραστάσεων .

Αλλά η γνώμη του Αριστοτέλη δεν είναι αυτή .

Για τον Αριστοτέλη η νόηση δεν αντιλαμβάνεται τον υλικό κόσμο που του εμφανίζουν οι παραστάσεις “παθητικά” , αλλά “ενεργητικά” , και “δημιουργικά".

Ο φιλόσοφός μας υποστηρίζει , ότι κοντά στην παθητική νόηση και πάνω από αυτήν βρίσκεται στην ψυχή μια δημιουργική νόηση , η οποία δεν είναι αποσπασματική αλλά σταθερή και αδιάπτωτη δράση , γι’αυτό το “διανοείσθαι” και το αντικείμενό του συγχρονίζονται .

Αυτή η δημιουργική νόηση είναι εκείνη με την οποία οι υφιστάμενες έννοιες στην παθητική νόηση σχηματίζουν την πλήρη και οριστική μορφή τους .

Αλλά η ενέργεια της δημιουργικής νόησης δεν αφορά τα ορατά στον άνθρωπο πράγματα αλλά στην επενέργεια του φωτός . Όπως το φως , λέγει ο Αριστοτέλης πραγματοποιεί τα “δυνάμει” υφιστάμενα χρώματα , έτσι και η δημιουργική νόηση διαπλάθει και διαμορφώνει τις έννοιες .

Φιλκά

Κηφεύς