- Ινδική φιλοσοφία - ΒΙΒΕΚΑΝΑΝΤΑ (Σειρά Γνώσης) - .-= Η ΣΟΦΙΑ =-.

Το βλέμμα προς τα έσω και προς τα έξω –
Κάτχα Ουπάνισαντ και σχέση με Προπατορικό Αμάρτημα

““Ο αυθύπαρκτος έκανε τις αισθήσεις να πηγαίνουν προς τα έξω, για αυτό ο άνθρωπος κοιτάζει προς τα έξω κι όχι μέσα στον εαυτό του. Όμως κάποιος φωτισμένος ποθώντας την αθανασία, αντέστρεψε τις αισθήσεις τους κι είδε τον εσωτερικό Εαυτό” (Κάτχα Ουπάνισαντ, 2.1.1)” (σ. 133)

Η Βεδάντα ρίχνει την ευθύνη σε εμάς και όχι στην φύση.
Πέρα από το καλό και το κακό είμαστε εμείς

“Βλέπουμε λοιπόν, πως τούτος ο κόσμος δεν είναι ούτε καλός ούτε κακός. Είναι ένα μίγμα και των δύο. Και, όσο προχωρούμε, θα δούμε πως η Βεδάντα αφαιρεί όλη την ευθύνη από την φύση και τη μεταθέτει στους δικούς μας ώμους”. (σ. 138)

“Απαρνηθείτε ό,τι είναι κακό, απαρνηθείτε κι ό,τι είναι καλό. Τι μένει τότε; Πίσω από το καλό και το κακό στέκεται κάτι που είναι δικό σας, ο αληθινός “εσείς” - είναι πέρα από κάθε κακό, και πέρα από κάθε καλό επίσης – κι είναι εκείνο που εκδηλώνεται σαν καλό και κακό” (σ. 139)

“Πρώτα γίνετε κύριοι του εαυτού σας, σηκωθείτε κι ελευθερωθείτε. Διαβείτε πέρα από το περίφραγμα τούτων των νόμων γιατί οι νόμοι αυτοί δε σας εξουσιάζουν απόλυτα, αυτοί δεν είναι παρά ένα τμήμα μόνο του είναι σας” (σ. 139)

“Τούτη η ζωή είναι μια σκληρή πραγματικότητα. Διαβείτε την εργαζόμενοι με θάρρος, κι ας είναι σκληρή σαν διαμάντι. Δεν πειράζει! Η ψυχή είναι ισχυρότερη. Η Βεδάντα δε ρίχνει καμιά ευθύνη σε μικρές θεότητες, εσείς οι ίδιοι δημιουργείτε το πεπρωμένο σας. Εσείς κάνετε τον εαυτό σας να υποφέρει, εσείς δημιουργείτε το καλό και το κακό, εσείς βάζετε τα χέρια μπροστά στα μάτια σας και μετά λέτε είναι σκοτάδι. Βγάλτε τα χέρια σας και δείτε το φως, είσαστε λαμπεροί, είσαστε ήδη τέλειοι από την αρχή”. (σ. 140)

Η ανωτερότητα της εσωτερικής από την εξωτερική επιστήμη

“Αν ο μοναδικός μου σκοπός ήταν να μάθω πώς πέφτει στη γη ένα μήλο, ή πώς ένα ηλεκτρικό ρεύμα μου τινάζει τα νεύρα, θα αυτοκτονούσα. Θέλω να καταλάβω την καρδιά των πραγμάτων, τον ίδιο τους τον πυρήνα. Ο αντικειμενικός σκοπός της μελέτης είναι η εκδήλωση της ζωής, ο δικός μου είναι η ίδια η ζωή. Η φιλοσοφία μου λέει, πως αυτήν πρέπει να γνωρίσετε και να διώξετε από το μυαλό σας κάθε σκέψη παραδείσου ή κόλασης, κι όλες τις άλλες προλήψεις – αν και όλα αυτά υπάρχουν με την ίδια έννοια που υπάρχει ο κόσμος τούτος. Πρέπει να γνωρίσω την καρδιά τούτης της ζωής, την πραγματική της ουσία, ποια είναι – όχι μόνο πως λειτουργεί και ποιες είναι οι εκδηλώσεις της. Θέλω να μάθω το γιατί, του κάθε πράγματος, κι αφήνω το πώς στα παιδάκια.” (σ. 144)

“Ας ευλογεί ο θεός τους επιστήμονες στην έρευνά τους! Αλλά όταν κάποιος λέει ότι δεν υπάρχει τίποτε άλλο, μιλάει ανόητα, επειδή δεν ενδιαφέρεται για το νόημα της ζωής και δεν ερευνά την ίδια την ύπαρξη. Μπορώ να αποδείξω πως όλη η γνώση σας είναι ανοησία, κι ότι δε στηρίζεται πουθενά. Μελετάτε τις εκδηλώσεις της ζωής, κι όταν σας ρωτάω τι είναι η ζωή, λέτε πως δεν ξέρετε. Καλωσορίζω τη μελέτη σας, αλλά αφήστε με στη δική μου”. (σ. 145)

Η Ενότητα των εθνών και των ανθρώπων θα έρθει αναπόφευκτα

“Όταν σε μια κατσαρόλα, το νερό αρχίζει να βράζει, θα δείτε πρώτα να υψώνεται μια φουσκίτσα, έπειτα μια άλλη κ.ο.κ. ώσπου στο τέλος όλες ενώνονται και γίνεται μια τρομακτική ταραχή. Έτσι είναι κι ο κόσμος. Κάθε άτομο είναι σαν μια φουσκίτσα και τα έθνη μοιάζουν με πολλές φουσκίτσες. Βαθμιαία τούτα τα έθνη ενώνονται, κι είμαι βέβαιος πως θα έρθει μια μέρα που θα εξαφανιστεί ο χωρισμός και θα εκδηλωθεί εκείνη η Ενότητα προς την οποία όλοι μας βαδίζουμε. Θα έρθει οπωσδήποτε, η ώρα που κάθε άνθρωπος θα γίνει εξίσου έντονα πρακτικός στο επιστημονικό τομέα, όσο και στον πνευματικό, και τότε εκείνη η Ενότητα, η αρμονία της Ενότητας, θα διαποτίσει όλο τον κόσμο. Ολόκληρη η ανθρωπότητα θα γίνει τζιβανμούκτα – ελεύθερη ενόσω ζει. Όλοι μας αγωνιζόμαστε προς εκείνο το μοναδικό τέρμα ακόμη και διαμέσου της ζήλιας και του μίσους μας. Ένα πελώριο ποτάμι κυλάει προς τον ωκεανό μεταφέροντάς μας μαζί του, αν και πολλές φορές μπορεί να επιπλέουμε άσκοπα σαν άχυρα και σκουπιδόχαρτα, είναι όμως βέβαιο, πως, με τον καιρό, θα ενωθούμε με τον Ωκεανό της Ζωής και της Μακαριότητας”. (σ. 146)

Η ψυχολογική μας εξάρτηση από τις δυιστικές θρησκείες.

“Υπάρχουν άνθρωποι σε αυτήν την χώρα (την Αμερική), που αν τους πω πως δεν υπάρχει ο Διάβολος σαν ον, θα νομίζουν ότι η θρησκεία χάθηκε. Πολλοί μου είπαν: “Πως είναι δυνατό να υπάρξει θρησκεία χωρίς διάβολο; Πως μπορεί να υπάρξει θρησκεία χωρίς έναν θεό που μας καθοδηγεί; Πως θα μπορούσαμε να ζήσουμε, χωρίς να κυβερνιόμαστε από κάποιον;” Μας αρέσει αυτή η μεταχείριση γιατί έτσι συνηθίσαμε. Δεν νιώθουμε ευτυχισμένοι αν κάποιος δε μας μαλώνει κάθε μέρα. Πάντα η ίδια δεισιδαιμονία! Μα όσο φοβερό κι αν μας φαίνεται τώρα, θα έρθει η στιγμή που ο καθένας μας θα κοιτάζει πίσω του, και θα χαμογελάσει σε καθεμιά από τις δεισιδαιμονίες αυτές που σκέπαζαν την αγνή κι αιώνια Ψυχή και θα επαναλάβει με χαρά, με αλήθεια και με δύναμη: “Είμαι ελεύθερος, ήμουν ελεύθερος και παντοτινά θα είμαι ελεύθερος”.”. (σ. 157)

Η αλήθεια δίνει δύναμη. Η ευθύνη ανήκει σε εμάς. Ο μονισμός

Οποιοδήποτε σύστημα, που αποδυναμώνει το νου, που καλλιεργεί δεισιδαιμονίες, που μας κάνει μελαγχολικούς και μας δημιουργεί την επιθυμία για κάθε είδος έξαλλης απιθανότητας, μυστηρίου και δεισιδαιμονίας, δε μου αρέσει, γιατί τα αποτελέσματά του είναι επικίνδυνα. Τέτοια συστήματα δε φέρνουν κανένα καλό, τέτοια πράγματα δημιουργούν νοσηρότητα στο νου, τον αποδυναμώνουν, τον κάνουν τόσο αδύναμο που με τον καιρό να είναι σχεδόν αδύνατο να δεχτεί την Αλήθεια και να ζήσει σύμφωνα με αυτήν.

Επομένως η δύναμη είναι το πιο αναγκαίο πράγμα. Η δύναμη είναι το γιατρικό που έχει ανάγκη ο φτωχός όταν καταπιέζεται από τον πλούσιο. Η δύναμη είναι το γιατρικό του αμαθούς όταν καταδυναστεύεται από τον πολυμαθή, κι είναι επίσης, το γιατρικό που έχουν ανάγκη οι αμαρτωλοί όταν καταπιέζονται από άλλους αμαρτωλούς. Και τίποτα δε δίνει τόση δύναμη όση τούτη η ιδέα του μονισμού. Τίποτα δεν μας κάνει να δουλεύουμε τόσο καλά, και να αποδίδουμε το καλύτερο και το ανώτερο από όσο όταν όλη η ευθύνη πέφτει στους δικούς μας ώμους.

Προκαλώ τον καθένα σας. Πώς θα φερθείτε αν σας βάλω ένα μωρό στα χέρια σας; Όλη η ζωή σας θα αλλάξει για λίγο. Ό,τι κι αν είσαστε πρέπει προσωρινά να γίνετε ανιδιοτελής. Μόλις σας βαρύνει αυτή η ευθύνη, θα σας εγκαταλείψει κάθε εγκληματική σας σκέψη, όλος ο χαρακτήρας σας θα αλλάξει.

Έτσι λοιπόν, όταν ριχτεί όλη η ευθύνη πάνω στους ώμους μας, θα αποδώσουμε τον καλύτερο κι ανώτερο εαυτό μας. Όταν δεν υπάρχει κανένας πάνω στον οποίο να πιαστούμε, όταν δεν υπάρχει κανένας Διάβολος, για να του φορτώσουμε τα λάθη μας, κανένας προσωπικός Θεός να σηκώσει τα βάρη μας, όταν είμαστε οι μόνοι υπεύθυνοι, τότε θα δείξουμε τον ανώτερο και καλύτερο εαυτό μας. “Είμαι υπεύθυνος για τη μοίρα μου, είμαι ο φορέας του καλού στον εαυτό μου, είμαι κι ο φορέας του κακού. Είμαι ο Αγνός, ο Ευλογημένος”. (σ. 158-159)

Μην επιρρίπτουμε ευθύνες έξω από εμάς ή στον Θεό, αλλά σε εμάς τους ίδιους.

“Φτιάχνουμε, εμείς οι ίδιοι την μοίρα μας. Ο ήλιος Του λάμπει τόσο για τους αδύναμους, όσο και για τους ισχυρούς. Το ίδιο φυσάει ο αέρας του για τον άγιο και για τον αμαρτωλό. Είναι ο Κύριος όλων, ο Πατέρας όλων, σπλαχνικός κι αμερόληπτος. Μήπως θέλετε να πείτε ότι Εκείνος ο Κύριος της Δημιουργίας, βλέπει τα ψιλοπράγματα της ζωής μας με το δικό μας πρίσμα; Τι εκφυλισμένη ιδέα για το Θεό θα ήταν αυτής Είμαστε σαν μικρά σκυλάκια, που κάνουμε εδώ αγώνες ζωής και θανάτου, και νομίζουμε, ανόητα, πως ακόμα κι ο ίδιος ο Θεός θα τους πάρει, παρόμοια, στα σοβαρά σαν κι εμάς. Εκείνος γνωρίζει τι σημαίνει το παιχνίδι των κουταβιών. Οι προσπάθειές μας να ρίξουμε το φταίξιμο σε Εκείνον, κάνοντάς τον τιμωρό κι επιβραβευτή, είναι τουλάχιστον ανόητες. Εκείνος ούτε τιμωρεί, ούτε βραβεύει κανέναν. Η αιώνια ευσπλαχνία Του είναι ανοιχτή για τον καθένα – πάντα σε όλα τα μέρη, κάτω από κάθε συνθήκη – ασταμάτητα, χωρίς απόκλιση. Από εμάς εξαρτιέται πως θα τη χρησιμοποιήσουμε. Μην κατηγορείτε ούτε τους ανθρώπους, ούτε το Θεό, ούτε κανέναν στον κόσμο. Όταν υποφέρετε, κατηγορήστε τον εαυτό σας, και προσπαθήστε να αλλάξετε προς το καλύτερο. Αυτή είναι η μόνη λύση στο πρόβλημα.

Εκείνοι που κατηγορούν άλλους – κι αλίμονο ο αριθμός τους αυξάνει κάθε μέρα – είναι γενικά δυστυχισμένες ψυχές, με ανήμπορα μυαλά, που έφεραν τον εαυτό τους σε αυτό το αδιέξοδο, διαμέσου των δικών τους σφαλμάτων. Κατηγορούν τους άλλους, αλλά αυτό δεν τους βοηθάει. Δεν τους εξυπηρετεί καθόλου. Η προσπάθειά τους να ρίξουν το φταίξιμο σε άλλους τους αποδυναμώνει περισσότερο. Για αυτό μη κατηγορείτε κανέναν για τα δικά σας λάθη, σταθείτε στα δικά σας πόδια και πάρτε την ευθύνη πάνω σας.

Πείτε: “η δυστυχία από την οποία τώρα υποφέρω οφείλεται στις πράξεις μου, κι αυτό αποδεικνύει πως πρέπει εγώ μόνος μου να την επανορθώσω. Ό,τι εγώ έφτιαξα, μπορώ και να το κατεδαφίσω, ό,τι δημιουργήθηκε από κάποιον άλλο. Δεν θα μπορέσω να το καταστρέψω”. Για αυτό σηκωθείτε, γίνετε θαρραλέοι, ισχυροί. Αναλάβετε όλες τις ευθύνες στους ώμους σας και μάθετε πως είσαστε οι δημιουργοί της μοίρας σας.

Όλη η δύναμη κι η ο βοήθεια που θέλετε, βρίσκεται μέσα σας. Επομένως προετοιμάστε το μέλλον σας. “Αφήστε τους νεκρούς να θάψουν τους νεκρούς”. Το άπειρο μέλλον είναι μπροστά σας, και θα πρέπει να θυμόσαστε πως κάθε λέξη, σκέψη και πράξη μαζεύει πάνω σας ένα απόθεμα, κι ότι όπως οι κακές σκέψεις κι οι κακές πράξεις είναι έτοιμες να πηδήξουν πάνω σας σαν τίγρεις, έτσι υπάρχει κι η ενθαρρυντική ελπίδα, πως οι καλές πράξεις και οι καλές σκέψεις είναι έτοιμες με τη δύναμη εκατό χιλιάδων αγγέλων να σας υπερασπίσουν παντού και πάντα”. (σ. 182-183)

Ο Φόβος μας αποδυναμώνει. Ο καθένας είναι Θεός.

“Εσείς είστε το μοναδικό Ον μέσα στο σύμπαν. Τι σας φοβίζει; Σηκωθείτε λοιπόν, κι ελευθερωθείτε. Να ξέρετε ότι το μόνο κακό που υπάρχει σε αυτό τον κόσμο είναι κάθε λέξη και σκέψη που σας εξασθενίζει. Οτιδήποτε εξασθενίζει και φοβίζει τους ανθρώπους είναι το μόνο κακό και πρέπει να αποφεύγεται. Τι μπορεί να σας φοβίσει; Αν οι ήλιοι καταστραφούν κι οι σελήνες θρυμματιστούν και γίνουν σκόνη, κι εκμηδενιστούν αναρίθμητα συστήματα, τι είναι αυτά για εσάς; Σταθείτε σαν βράχοι, είσαστε άφθαρτοι. Σεις είσαστε ο Εαυτός, ο Θεός του σύμπαντος. Πείτε: “Είμαι Ύπαρξη Απόλυτη, Μακαριότητα Απόλυτη, Γνώση Απόλυτη, Είμαι Εκείνος”. Και σαν ένα λιοντάρι που σπάζει τα κάγκελα του κλουβιού, σπάστε τις αλυσίδες σας κι ελευθερωθείτε για πάντα. Τι σας φοβίζει; Τι σας κρατάει δέσμιους; Μόνο η άγνοια κι η αυταπάτη, τίποτα άλλο δε μπορεί να σας δέσει! Είσαστε ο Αγνός, ο Παμμακάριος.” (σ. 194)

Η δυσκολία να αποδεχτούμε τις νέες ανώτερες Ιδέες

“Πόσες φορές μου ζήτησαν μια “βολική θρησκεία”!

Πολύ λίγοι άνθρωποι αναζητούν την αλήθεια, ακόμα λιγότεροι τολμούν να μάθουν την αλήθεια, κι εξαιρετικά λίγοι τολμούν να την ακολουθήσουν σε όλες τις πρακτικές της συνέπειες. Δε φταίνε οι άνθρωποι, απλώς το μυαλό τους είναι αδύναμο. Κάθε νέα σκέψη, ειδικά μια με υψηλό περιεχόμενο, δημιουργεί μια ενόχληση, προσπαθεί, θα λέγαμε, να διανοίξει ένα καινούργιο αγωγό μέσα στην εγκεφαλική ουσία, κι αυτό κλονίζει το σύστημα, εκτρέποντας τους ανθρώπους από την ισορροπία της.

Οι άνθρωποι έχουν συνηθίσει σε ορισμένο περιβάλλον και πρέπει να υπερνικήσουν μια τεράστια ποσότητα από παλιές προλήψεις κοινωνικών τάξεων, προλήψεις πόλεων κι επαρχίας – και προπάντων, την έμφυτη πρόληψη, που κάνει τους ανθρώπους να ξεχνούν την θεία τους φύση. Υπάρχουν όμως μερικές θαρραλέες ψυχές στον κόσμο, που τολμούν να αντιληφθούν την αλήθεια, που τολμούν να τη δεχτούν και τολμούν να την ακολουθήσουν ως το τέλος”. (σ. 205)

Ταυτότητα και Ετερότητα. Ακινησία και Κίνηση. Ο Εαυτός, η Ψυχή. Παράδειγμα με προβολέα και οθόνη

“Ας υποθέσουμε πως έχουμε εδώ έναν προβολέα εικόνων κι εκεί απέναντι μια πάνινη οθόνη, και θέλω να προβάλω μια εικόνα. Τι πρέπει να κάνω; Πρέπει να κατευθύνω τις διάφορες ακτίνες του φωτός διαμέσου του προβολέα, για να πέσουν πάνω στο πανί και να τις εστιάσω εκεί. Για να προβάλλω την εικόνα χρειάζομαι μιαν επιφάνεια που να μην κινείται. Δε θα μπορέσω να σχηματίσω μια εικόνα πάνω σε κάτι που κινείται, εκείνο το κάτι πρέπει να είναι ακίνητο, επειδή οι φωτεινές ακτίνες που προβάλλω πάνω του, κινούνται και πρέπει να συγκεντρωθούν, να ενοποιηθούν, να συναρμονιστούν και να τελειώσουν πάνω σε κάτι που είναι ακίνητο.

Έτσι συμβαίνει και με τις εντυπώσεις, που μεταφέρουν τα όργανά μας προς τα μέσα, τις παρουσιάζουν στο νου κι ο νους με την σειρά του τις παρουσιάζει στη νόηση. Η διεργασία αυτή δε θα είναι ολοκληρωμένη, αν δεν υπάρχει κάποιο σταθερό υπόβαθρο που πάνω του, με κάποιο τρόπο, θα μπορεί να σχηματίζεται η εικόνα, και στο οποίο να μπορούμε να ενοποιήσουμε όλες τις διάφορες εντυπώσεις.

Τι είναι εκείνο που ενοποιεί το μεταβαλλόμενο σύνολο του είναι μας; Τι είναι εκείνο που διατηρεί την ταυτότητα του πράγματος αυτού που ονομάζεται ατομικότητα, η οποία κινείται συνεχώς, από στιγμή σε στιγμή; Τι είναι εκείνο που ενώνει όλες τις διάφορες εντυπώσεις μας, συγκεντρώνει τις αντιλήψεις μας, τις συνδυάζει και δίνει ένα ενιαίο σύνολο; Είδαμε πως πρέπει να υπάρχει κάτι, που να εκπληρώνει ένα ακίνητο σε σχέση με το σώμα και το νου.
Σε σχέση με τις φωτεινές ακτίνες, η οθόνη πάνω στην οποία ο προβολέας ρίχνει την εικόνα πρέπει να είναι ακίνητη, αλλιώτικα δε θα υπάρξει εικόνα.

Με άλλα λόγια, ο θεατής πρέπει να είναι άτομο. Εκείνο το κάτι πάνω στο οποίο ο νους ζωγραφίζει όλες αυτές τις εικόνες, εκείνο το κάτι που πάνω του οι εντυπώσεις που μεταφέρονται από το νου και τη νόηση, συνδυάζονται και σχηματίζουν μιαν ενότητα, είναι εκείνο που λέμε ψυχή του ανθρώπου”. (σ. 222-223)

Τα Σαμσκάρας. Νους και κύματα. Μνήμη – Ανάμνηση. Θάνατος και μετενσάρκωση

“Τα σαμσκάρας του ανθρώπου εδρεύουν μέσα στο λεπτό σώμα. Τι είναι τα σαμσκάρας; Ο νους είναι σαν μια λίμνη, και κάθε σκέψη είναι σαν ένα κύμα πάνω σε εκείνη τη λίμνη. Ακριβώς όπως τα κύματα ξεσηκώνονται σε μια λίμνη και μετά πέφτουν και σβήνουν, έτσι κι αυτά τα νοητικά κύματα συνεχώς σηκώνονται μέσα στη νοητική ύλη κι έπειτα εξαφανίζονται. Αλλά δεν εξαφανίζονται για πάντα. Γίνονται όλο και λεπτοφυέστερα, αλλά υπάρχουν εκεί, έτοιμα να ξαναρχίσουν, μια άλλη φορά, όταν κληθούν σε δράση. Μνήμη, είναι απλώς η ανάκληση σε μορφή κύματος ορισμένων σκέψεων από εκείνες που είχαν επιστρέψει στη λεπτοφυέστερή τους κατάσταση ύπαρξης. Έτσι κάθε σκέψη που έχουμε σκεφτεί, κάθε πράξη που έχουμε κάνει, μένουν μέσα στο νου, εκεί μένουν τα πάντα σε λεπτοφυείς μορφές, κι όταν ο άνθρωπος πεθαίνει, το ολικό άθροισμα τούτων των εντυπώσεων χρησιμοποιεί το λεπτό σώμα σαν φορέα”. (σ. 224-225)

Καλό και κακό Κάρμα

Οι καταστάσεις της τιμωρίας και της ανταμοιβής που οφείλονται σε καλό και κακό κάρμα δεν έχουν την ικανότητα να δημιουργήσουν νέο κάρμα, μόνο απολαμβάνονται ή υποφέρονται”. (σ. 226)