Μιλτιάδης

Φίλε μου Νικόμαχε , στην επιστήμη ο όρος «θεωρία» διαφοροποιείται από ότι σημαίνει στην καθημερινή μας γλώσσα. Δεν έχει την έννοια της «υπόθεσης», αλλά της δυνατότητας ερμηνείας με τα υπάρχοντα δεδομένα.

Θεωρία= «σύστημα επιστημονικών αντιλήψεων που ερμηνεύει τα φαινόμενα του φυσικού κόσμου» (Ετυμολογικό λεξικό, Ίδρυμα Νεοελληνικών σπουδών Αριστοτελείου Πανεπιστημίου)

Φίλε μου Vassilis_1 , ακριβώς επειδή η θρησκεία εκφράζεται δια των Οικουμενικών συνόδων, για αυτό και ζήτησα να φέρεις κάποιον όρο που να λέει ότι οι ορθόδοξες χρονολογήσεις είναι αλάθητες. Που είναι; Αυτό που έφερες δεν είναι όρος. Επίσης στο λινκ που δίνεις λέει επί λέξει: «για πρώτη φορά στον γ’ κανόνα της Πενθέκτης βρίσκουμε αρίθμηση από Κτίσεως κόσμου» .

Ζήτησα δογματικό όρο, όχι κανόνα. Χώρια που δεν είναι καν κανόνας αλλά απλά κάτι που υιοθετείται και αναφέρεται στην διατύπωση του κανόνα αυτού. Έστω όμως ότι έχουμε κανόνα.

Άλλο πράγμα ο «όρος» (που κατά την θεολογία είναι αμετάβλητος), και άλλο πράγμα ο «κανόνας» (που αλλάζει). Αν η χρονολόγηση είναι όρος, πρόσεξε τι συμβαίνει. Στο λινκ που έδωσες, αναφέρεται: «η Σύνοδος αυτή άλλαξε την αρχή χρονολόγησης, που υπήρχε μέχρι τότε και είχε καθιερωθεί από την Α’ Οικουμενική και ήταν από του θανάτου του Μ. Αλεξάνδρου. Έτσι: η Εκκλησία μέχρι της Πενθέκτης Οικουμενικής δεν είχε επίσημα καθορίσει σημείον αναφοράς ως αρχής χρονολόγησης» .

Δηλαδή, η μια Οικουμενική ακυρώνει την άλλη όσον αφορά την χρονολόγηση; Όχι. Γιατί δεν είναι δογματικός όρος.
Αλλά, αν κανείς δεχτεί ότι οι κανόνες δεν αλλάζουν (όπως εσύ), τότε με βάση την ΣΤ Οικουμενική όσοι κοινωνάτε από «άλλης ύλης, αντί χειρός, τινά δοχεία κατασκευάζοντας προς την του θείου δώρου υποδοχή» , είστε για αφορισμό (ΣΤ Οικουμενική, κανόνας ΡΑ, Πηδάλιο σελ. 254). Δεν το τηρεί η Εκκλησία που το θέσπισε. Συνεπώς, οι κανόνες μεταβάλλονται. Δεν είναι όροι- δόγματα, και έχουν πρόσκαιρο χαρακτήρα. Αν αυτό ισχύει για την Θεία Μετάληψη, πόσο περισσότερο για τις χρονολογήσεις (οι οποίες έγιναν με βάση τις πειραγμένες γενεαλογίες της Βίβλου, εφόσον το εβραϊκό δεν συμφωνεί με την απόδοση των Εβδομήκοντα).

Όσον αφορά τον δεύτερο σύνδεσμο που επικόλλησες, εκεί αναφέρεται μια άλλη θεωρία περί της ηλικίας του σύμπαντος, που υποστηρίζει μερίδα του επιστημονικού κόσμου. Όμως λέει: «η θεωρία μας δείχνει ότι η ηλικία του σύμπαντος θα μπορούσε να είναι άπειρη» .

Δηλαδή, σε καμία περίπτωση δεν πλησιάζει καν σε αυτό που λέει η θρησκεία.Πουθενά δεν αναφέρεται ότι η ηλικία του σύμπαντος είναι ορισμένες χιλιάδες χρόνια.

Το να υπάρχουν διαφορετικές επιστημονικές θεωρίες, αυτό δεν αποτελεί πρόβλημα, αλλά είναι υγιές στοιχείο στη ουσία της ίδιας της επιστήμης. Με αυτά που γράφεις, φαίνεται ότι συγχέεις την γνώση με την «αποκάλυψη», τα οποία είναι άσχετα μεταξύ τους.

Για την ηλικία του σύμπαντος, λέει στην wikipedia:

«Η καλύτερη μέτρηση-υπολογισμός της ηλικία τουΣύμπαντος, από τα δεδομένα του 2013 της διαστημικής αποστολής Planck, είναι 13 δισεκατομμύρια 798 εκατομμύρια έτη, συν ή πλην 37 εκατομμύρια έτη ή (4.354±0.012)×1017δευτερόλεπτα. Αυτό με βάση το κοσμολογικό μοντέλο ΛCDM. Το σφάλμα (αβεβαιότητα) των 37 εκατομμυρίων ετών έχει υπολογισθεί με βάση τη συμφωνία διαφορετικών ερευνητικών προγραμμάτων, όπως οι μετρήσεις της ακτινοβολίας υποβάθρου μικροκυμάτων από τον δορυφόρο Planck, την αποστολή Wilkinson Microwave Anisotropy Probe και άλλες διαστημικές αποστολές. Οι μετρήσεις της κοσμικής ακτινοβολίας υποβάθρου δίνουν τον χρόνο ψύξεως του Σύμπαντος που έχει περάσει από τη Μεγάλη `Εκρηξη, ενώ μετρήσεις του ρυθμού διαστολής του Σύμπαντος μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να υπολογισθεί η προσεγγιστική ηλικία του προεκτείνοντας προς τα πίσω στον χρόνο».

Για το έτος του κόσμου, πάλι από την wikipedia:
[i] «Για την Ορθόδοξη Εκκλησία, "αι επτά...Οικουμενικαί Σύνοδοι" είναι "θεόπνευστοι"( Παπαδόπουλος Χρυσόστομος, 'Ιστορία της Εκκλησίας της Ελλάδος', εν Αθήναις 1920, σελ. 288), αλλά θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι "η θεοπνευστία...επεκτείνεται...κατ' εξοχήν δε επί των δογματικών και ηθικών αληθειών" και δεν ζητάμε από αυτήν "λύσιν επιστημονικών προβλημάτων, αστρονομικών, γεωλογικών..." (Ξεξάκης Γ. Νικόλαος, Προλεγόμενα εις την Ορθόδοξον Δογματικήν, Αθήνα 2000, σελ. 99). Δηλαδή "η θεοπνευστία" αφορά "τις θείες...αιώνιες αλήθειες...και όχι...στα μέσα με τα οποία αυτές εκφράζονται ή στις αντιλήψεις της εποχής για τη δομή του σύμπαντος" (Κωνσταντίνου Μιλτιάδης, 'Η Παλαιά Διαθήκη Μυθολογία των Εβραίων ή Βίβλος της Εκκλησίας;', Αποστολική Διακονία, σελ. 8-9) που αποτελούν θέματα "στερουμένων δογματικής σημασίας" (Ανδρούτσος Χρήστος, 'Δογματική της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας', Αστήρ, Αθήνα 1956 (c1907), σελ. 111). Έτσι, η Ορθόδοξη Εκκλησία "μόνον τους οικουμενικούς...δογματικούς όρους χρησιμοποιεί ως κυρίαν και πρωτεύουσαν πηγήν της δογματικής διδασκαλίας της" (Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια (ΘΗΕ), τόμ. 09, εκδ. Μαρτίνος Αθ., Αθήνα 1966, στ. 693). Πράγματι, ο προσδιορισμός του χρόνου κτίσεως του κόσμου με βάση την κατά γράμμα ερμηνεία των γενεαλογιών της Γενέσεως που τοποθετήθηκε στο 5.508 π.Χ., έρχεται σε αντίθεση με τις σύγχρονες απόψεις των φυσικών επιστημών. .

Αυτά που λες, κοντολογίς, είναι ξεπερασμένα πια. Μέχρι και στην εκκλησία έχουν αναθεωρήσει.

Πάντες άνθρωποι του ειδέναι ορέγονται φύσει (Αριστοτέλης).

Edited by - Μιλτιάδης on 20/05/2016 13:04:18

Πάντες άνθρωποι του ειδέναι ορέγονται φύσει (Αριστοτέλης).

Edited by - Μιλτιάδης on 15/05/2016 02:53:31

Φίλε μου Νικόμαχε , στην επιστήμη ο όρος «θεωρία» διαφοροποιείται από ότι σημαίνει στην καθημερινή μας γλώσσα. Δεν έχει την έννοια της «υπόθεσης», αλλά της δυνατότητας ερμηνείας με τα υπάρχοντα δεδομένα.

Θεωρία= «σύστημα επιστημονικών αντιλήψεων που ερμηνεύει τα φαινόμενα του φυσικού κόσμου» (Ετυμολογικό λεξικό, Ίδρυμα Νεοελληνικών σπουδών Αριστοτελείου Πανεπιστημίου)

Φίλε μου Vassilis_1 , ακριβώς επειδή η θρησκεία εκφράζεται δια των Οικουμενικών συνόδων, για αυτό και ζήτησα να φέρεις κάποιον όρο που να λέει ότι οι ορθόδοξες χρονολογήσεις είναι αλάθητες. Που είναι; Αυτό που έφερες δεν είναι όρος. Επίσης στο λινκ που δίνεις λέει επί λέξει: «για πρώτη φορά στον γ’ κανόνα της Πενθέκτης βρίσκουμε αρίθμηση από Κτίσεως κόσμου» .

Ζήτησα δογματικό όρο, όχι κανόνα. Χώρια που δεν είναι καν κανόνας αλλά απλά κάτι που υιοθετείται και αναφέρεται στην διατύπωση του κανόνα αυτού. Έστω όμως ότι έχουμε κανόνα.

Άλλο πράγμα ο «όρος» (που κατά την θεολογία είναι αμετάβλητος), και άλλο πράγμα ο «κανόνας» (που αλλάζει). Αν η χρονολόγηση είναι όρος, πρόσεξε τι συμβαίνει. Στο λινκ που έδωσες, αναφέρεται: «η Σύνοδος αυτή άλλαξε την αρχή χρονολόγησης, που υπήρχε μέχρι τότε και είχε καθιερωθεί από την Α’ Οικουμενική και ήταν από του θανάτου του Μ. Αλεξάνδρου. Έτσι: η Εκκλησία μέχρι της Πενθέκτης Οικουμενικής δεν είχε επίσημα καθορίσει σημείον αναφοράς ως αρχής χρονολόγησης» .

Δηλαδή, η μια Οικουμενική ακυρώνει την άλλη όσον αφορά την χρονολόγηση; Όχι. Γιατί δεν είναι δογματικός όρος.
Αλλά, αν κανείς δεχτεί ότι οι κανόνες δεν αλλάζουν (όπως εσύ), τότε με βάση την ΣΤ Οικουμενική όσοι κοινωνάτε από «άλλης ύλης, αντί χειρός, τινά δοχεία κατασκευάζοντας προς την του θείου δώρου υποδοχή» , είστε για αφορισμό (ΣΤ Οικουμενική, κανόνας ΡΑ, Πηδάλιο σελ. 254). Δεν το τηρεί η Εκκλησία που το θέσπισε. Συνεπώς, οι κανόνες μεταβάλλονται. Δεν είναι όροι- δόγματα, και έχουν πρόσκαιρο χαρακτήρα. Αν αυτό ισχύει για την Θεία Μετάληψη, πόσο περισσότερο για τις χρονολογήσεις (οι οποίες έγιναν με βάση τις πειραγμένες γενεαλογίες της Βίβλου, εφόσον το εβραϊκό δεν συμφωνεί με την απόδοση των Εβδομήκοντα).

Όσον αφορά τον δεύτερο σύνδεσμο που επικόλλησες, εκεί αναφέρεται μια άλλη θεωρία περί της ηλικίας του σύμπαντος, που υποστηρίζει μερίδα του επιστημονικού κόσμου. Όμως λέει: «η θεωρία μας δείχνει ότι η ηλικία του σύμπαντος θα μπορούσε να είναι άπειρη» .

Δηλαδή, σε καμία περίπτωση δεν πλησιάζει καν σε αυτό που λέει η θρησκεία.Πουθενά δεν αναφέρεται ότι η ηλικία του σύμπαντος είναι ορισμένες χιλιάδες χρόνια.

Το να υπάρχουν διαφορετικές επιστημονικές θεωρίες, αυτό δεν αποτελεί πρόβλημα, αλλά είναι υγιές στοιχείο στη ουσία της ίδιας της επιστήμης. Με αυτά που γράφεις, φαίνεται ότι συγχέεις την γνώση με την «αποκάλυψη», τα οποία είναι άσχετα μεταξύ τους.

Για την ηλικία του σύμπαντος, λέει στην wikipedia:

«Η καλύτερη μέτρηση-υπολογισμός της ηλικία τουΣύμπαντος, από τα δεδομένα του 2013 της διαστημικής αποστολής Planck, είναι 13 δισεκατομμύρια 798 εκατομμύρια έτη, συν ή πλην 37 εκατομμύρια έτη ή (4.354±0.012)×1017δευτερόλεπτα. Αυτό με βάση το κοσμολογικό μοντέλο ΛCDM. Το σφάλμα (αβεβαιότητα) των 37 εκατομμυρίων ετών έχει υπολογισθεί με βάση τη συμφωνία διαφορετικών ερευνητικών προγραμμάτων, όπως οι μετρήσεις της ακτινοβολίας υποβάθρου μικροκυμάτων από τον δορυφόρο Planck, την αποστολή Wilkinson Microwave Anisotropy Probe και άλλες διαστημικές αποστολές. Οι μετρήσεις της κοσμικής ακτινοβολίας υποβάθρου δίνουν τον χρόνο ψύξεως του Σύμπαντος που έχει περάσει από τη Μεγάλη `Εκρηξη, ενώ μετρήσεις του ρυθμού διαστολής του Σύμπαντος μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να υπολογισθεί η προσεγγιστική ηλικία του προεκτείνοντας προς τα πίσω στον χρόνο».

Για το έτος του κόσμου, πάλι από την wikipedia:
[i] «Για την Ορθόδοξη Εκκλησία, "αι επτά...Οικουμενικαί Σύνοδοι" είναι "θεόπνευστοι"( Παπαδόπουλος Χρυσόστομος, 'Ιστορία της Εκκλησίας της Ελλάδος', εν Αθήναις 1920, σελ. 288), αλλά θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι "η θεοπνευστία...επεκτείνεται...κατ' εξοχήν δε επί των δογματικών και ηθικών αληθειών" και δεν ζητάμε από αυτήν "λύσιν επιστημονικών προβλημάτων, αστρονομικών, γεωλογικών..." (Ξεξάκης Γ. Νικόλαος, Προλεγόμενα εις την Ορθόδοξον Δογματικήν, Αθήνα 2000, σελ. 99). Δηλαδή "η θεοπνευστία" αφορά "τις θείες...αιώνιες αλήθειες...και όχι...στα μέσα με τα οποία αυτές εκφράζονται ή στις αντιλήψεις της εποχής για τη δομή του σύμπαντος" (Κωνσταντίνου Μιλτιάδης, 'Η Παλαιά Διαθήκη Μυθολογία των Εβραίων ή Βίβλος της Εκκλησίας;', Αποστολική Διακονία, σελ. 8-9) που αποτελούν θέματα "στερουμένων δογματικής σημασίας" (Ανδρούτσος Χρήστος, 'Δογματική της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας', Αστήρ, Αθήνα 1956 (c1907), σελ. 111). Έτσι, η Ορθόδοξη Εκκλησία "μόνον τους οικουμενικούς...δογματικούς όρους χρησιμοποιεί ως κυρίαν και πρωτεύουσαν πηγήν της δογματικής διδασκαλίας της" (Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια (ΘΗΕ), τόμ. 09, εκδ. Μαρτίνος Αθ., Αθήνα 1966, στ. 693). Πράγματι, ο προσδιορισμός του χρόνου κτίσεως του κόσμου με βάση την κατά γράμμα ερμηνεία των γενεαλογιών της Γενέσεως που τοποθετήθηκε στο 5.508 π.Χ., έρχεται σε αντίθεση με τις σύγχρονες απόψεις των φυσικών επιστημών. .

Αυτά που λες, κοντολογίς, είναι ξεπερασμένα πια. Μέχρι και στην εκκλησία έχουν αναθεωρήσει.

Πάντες άνθρωποι του ειδέναι ορέγονται φύσει (Αριστοτέλης).

Edited by - Μιλτιάδης on 20/05/2016 13:04:18

Πάντες άνθρωποι του ειδέναι ορέγονται φύσει (Αριστοτέλης).

Edited by - Μιλτιάδης on 15/05/2016 02:53:31

Φίλε μου Vassilis 1 , χωρίς να έχω καμία διάθεση προς φιλονικία, ούτε φυσικά να πείσω κάποιον, απλά θα ήθελα να σου επισημάνω κάποια πράγματα.

1. Η θέση της Εκκλησίας περί χρονολογήσεως του σύμπαντος φυσικά και δεν ισχύει σήμερα. Μάλιστα, υπάρχει περίπτωση η ηλικία του σύμπαντος να είναι και μεγαλύτερη. Αλλά αφού εσύ ισχυρίζεσαι ότι ισχύει, μπορείς να δείξεις σε ποιον όρο οικουμενικής ή τοπικής συνόδου, η Εκκλησία δογματίζει ότι οι χρονολογήσεις της είναι «θεόπνευστες»; Που λέει ότι αυτές είναι αμετάβλητα δόγματα; Διότι γνωρίζω πολύ καλά ότι πουθενά στην θεολογία της δεν λέει κάτι τέτοιο. Αλλά, μέχρι να βρεις κάποιον σχετικό όρο, σου επικολλώ τι λέει ο π. Μεταλληνός:

«Στην αρχαία πατερική γραμματεία, οι υπολογισμοί που γίνονται βάσει του κειμένου της μεταφράσεως των εβδομήκοντα, του ελληνικού, δηλαδή, κειμένου της Παλαιάς Διαθήκης, για την γέννηση του Χριστού μας δίνουν το έτος 5508 από κτίσεως κόσμου. Αυτά όμως όλα είναι συμβατικά και όχι αυστηρά επιστημονικά . [..] Οι Εβραίοι στο εβραϊκό κείμενο δέχονται 4.000 χρόνια» .

2. Για τις θέσεις της επιστήμης, μπορείς να ενημερωθείς από τους αντίστοιχους διαδικτυακούς τόπους, από τους ειδικούς. Όπως και από τα βίντεο σε προηγούμενο μήνυμά μου. Επίτηδες αναφέρομαι στην θεολογία της θρησκείας και σε παπάδες, για να δεις ότι και η Εκκλησία τα λέει και όχι μόνο εμείς οι... άπιστοι (άθρησκοι για να το πω καλύτερα).

3. Την θέση ότι το σύμπαν έχει ηλικία περίπου 14 δις έτη, την διατυπώνει και ο Κοντόπουλος, σε άρθρο του στο ecclesia.gr (ο επίσημος διαδικτυακός τόπος της Εκκλησίας της Ελλάδος). «Η ηλικία του Σύμπαντος είναι περίπου 14 δισεκατομμύρια έτη. Ο ήλιος μας δημιουργήθηκε πριν από 5 περίπου δισεκατομμύρια έτη» .

4. Για όσους έχουν ασχοληθεί με την θεολογία, γνωρίζουν πολύ καλά για αυτούς που ανέφερα σε άλλο μου μήνυμα. Ο Ματσούκας ήταν πασίγνωστος δογματολόγος, ο Ρωμανίδης θεωρείται από τους μεγαλύτερους θεολόγους του 20ου αιώνα, και ο Σεραφείμ Ρόουζ αγιοκατατάχθηκε στην εποχή μας. Σαφώς και δεν διεκδικούν το αλάθητο, αλλά όπως και να το κάνουμε, είναι «μεγάλα» ονόματα στον ορθόδοξο θρησκευτικό χώρο.

Τέλος, να αναφέρω ότι το έργο του Κοσμά του Ινδικοπλεύστη «Χριστιανική Τοπογραφία», θεωρήθηκε για τα τότε δεδομένα ως έργο «σπουδαίο», και για αυτό «μεταφράστηκε αργότερα στα Σλαβικά και διαδόθηκε ευρέως στους Σλάβους» (Ιστορία Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, Vasilief A. A, σ. 217, τ. 1) . Αν και Νεστοριανός, το έργο εκτιμήθηκε κατά την τότε εποχή δεόντως μεταξύ των χριστιανών. Δεν έχω να πω κάτι παραπάνω, αλλά νομίζω ότι αδικείς την θρησκεία σου, μιας και υποστηρίζεις μεσαιωνικές θέσεις που όντως είχε, αλλά και η ίδια έχει καταλάβει πια ότι αυτά σήμερα δεν είναι αποδεκτά.

Η γνώση είναι κάτι το δυναμικό και όχι κάτι το στατικό. Δεν είναι σαν μία άλλη δήθεν θεόθεν «αποκάλυψη», αλλά μέγεθος που αυξάνει επειδή ακριβώς ποτέ δεν ισχυρίζεται ότι κατέχει το παν. Είδα κάπου να αναφέρεις ότι η Εκκλησία γνωρίζει την ηλικία του σύμπαντος. Ο αριθμός που αναφέρεις είναι αστείος. Μάλιστα παρέπεμψες σε σχόλιο που αναφέρεται στο «Μέγα Ωρολόγιο». Καταρχήν, όταν αυτό γράφεται, οι άνθρωποι είχαν «μεσάνυχτα». Και, κατά δεύτερο, στην ορθόδοξη θρησκεία έχουν αναθεωρήσει πολλά πράγματα γιατί απλά σήμερα δεν είναι αποδεκτά. Και προς επίρρωση, φέρνω τρεις σύγχρονους θεολόγους, που το επιβεβαιώνουν (και ευτυχώς δηλαδή, προκειμένου να προστατεύσουν την θρησκεία από περαιτέρω διασυρμό).

Δογματολόγος Ν. Ματσούκας:
«οι προφήτες και οι πατέρες δεν κάνουν επιστήμη» (Δογματική και Συμβολική Θεολογία, τ. Γ, σ. 336).

Σεραφείμ Ρόουζ:
«Εδώ οφείλω να δηλώσω μια βασική αλήθεια: η μοντέρνα επιστήμη, όταν ασχολείται με επιστημονικά δεδομένα, όντως γνωρίζει περισσότερα από τους αγίους Πατέρες, και οι άγιοι Πατέρες θα μπορούσαν εύκολα να κάνουν λάθος, πάνω σε επιστημονικά δεδομένα» (Το Βιβλίο της Γένεσης και ο Πρώιμος Άνθρωπος).

Ι. Ρωμανίδης :
«στην Παλαιά και στην Καινή Διαθήκη, αλλά και στην Παράδοση συναντά κανείς απόψεις, τις οποίες εδώ και τουλάχιστον 150 χρόνια η επιστήμη απέδειξε λανθασμένες με την πρόοδο στην έρευνα που είχαν κατ' εξοχήν οι θετικές επιστήμες» (Πατερική Θεολογία).

Συνεπώς, όσα αναφέρονται σε εκκλησιαστικά κείμενα που αγγίζουν ξένα «χωράφια», η εκκλησία έχει παύσει να τα θεωρεί έγκυρα. Και το γράφω, επειδή επικαλέστηκες το «Μέγα Ωρολόγιο».

Τώρα, όσον αφορά την ηλικία του σύμπαντος και τον τρόπο όπου αναπτύχθηκε η ζωή, μπορείς να παρακολουθήσεις τα παρακάτω βίντεο που τα αναλύουν.

https://www.youtube.com/watch?v=jEXEmItdgFo
https://www.youtube.com/watch?v=bubkZ-WPGzw

(Και στα δύο, ο ιερέας μιλάει στα πρώτα λεπτά ως … ιερέας, ενώ μετά μιλάει καθαρά σε επιστημονικό επίπεδο. Αναφέρεται στο Big Bang και στην εξέλιξη).

Δυστυχώς, όσα στοιχεία δεν επέλεξε η χριστιανική θρησκεία από τους πρόγονούς μας (και όχι μόνο), αυτά τα κατέκρινε, τα διέβαλε, και τα συκοφάντησε. Είναι όμως επίσης και μεγάλη αχαριστία και υποκρισία όταν αντί να ευγνωμονεί κανείς εκείνον από τον οποίο άρπαξε ιδέες και τις οικειοποιήθηκε, στην συνέχεια να τον λοιδορεί. Διότι πάλι στο Πηδάλιο αναφέρει ο Νικόδημος σε σχόλιό του πάνω στον 8ο κανόνα του Ιωάννη του Νηστευτή τα εξής: «είναι γνώμη τινών διδασκάλων ότι ο Θεός μισώντας τόσον πολλά εκείνους τους υπερηφάνους φιλοσόφους των Ελλήνων, τους αφήκε να κυριευθούν από την αμαρτίαν αυτήν (σ. αναφέρεται στον αυνανισμό) δια τιμωρία της ειδωλολατρίας των…» (Υποσημείωση 2, σ. 567).