Αστροκύτταρα και επιληψία

Τον Αύγουστο του 2005 μια ομάδα αμερικανών επιστημόνων του ιατρικού κέντρου του Πανεπιστημίου Ρότσεστερ στη Νέα Υόρκη με έναν εξαιρετικά λεπτό πειραματισμό συνέδεσε τη λειτουργία των αστροκυττάρων με την επιληψία.Πρόκειται για μια νόσο, αγνώστου αιτιολογίας, η οποία χαρακτηρίζεται από την εκτός τόπου και χρόνου ενεργοποίηση νευρώνων, πράγμα που οδηγεί τον ασθενή σε χαρακτηριστικές κρίσεις.Υπό κανονικές συνθήκες, η ενεργότητα του εγκεφάλου ρυθμίζεται από μια λεπτή ισορροπία μεταξύ διεγερτικών και ανασταλτικών της διέγερσης νευρώνων.Η μετατόπιση της ισορροπίας οδηγεί στην υπερενεργοποίηση των νευρώνων που έχει ως αποτέλεσμα τις επιληπτικές κρίσεις.Οι επιστήμονες γνώριζαν ότι η υπερενεργοποίηση των νευρώνων ήταν άμεσα συνδεδεμένη με τη μαζική άφιξη στην περιοχή των συνάψεων (περιοχή επικοινωνίας των νευρώνων) του γλουταμικού, ενός νευροδιαβιβαστή.Είχαν επίσης παρατηρήσει σε ιστολογικές τομές εγκεφάλων επιληπτικών ασθενών την παρουσία αστροκυττάρων ανώμαλης μορφολογίας και μεγέθους.Ωστόσο τα αστροκύτταρα αυτά είχαν θεωρηθεί, χωρίς ιδιαίτερο λόγο, αποτέλεσμα και όχι αιτία της επιληψίας.Προκειμένου να διερευνήσουν τη σχέση των αστροκυττάρων και της επιληψίας, οι αμερικανοί επιστήμονες προέβησαν στον παρακάτω πειραματισμό ο οποίος περιγράφηκε στο τεύχος της 14ης Αυγούστου 2005 της επιθεώρησης «Nature Medicine».Αφού με τη βοήθεια μιας νευροτοξίνης ανέστειλαν την ενεργότητα όλων των συνάψεων, εφήρμοσαν πέντε γνωστούς διαφορετικούς τρόπους πρόκλησης επιληπτικών κρίσεων στα ζώα.Θεωρητικά θα περίμενε κανείς να μην υπάρξουν επιληπτικές κρίσεις εξαιτίας των κατεσταλμένων συνάψεων.Προς μεγάλη έκπληξη των επιστημόνων όλα τα ζώα υπέστησαν επιληπτική κρίση!Περαιτέρω ανάλυση κατέδειξε ότι οι επιληπτικές κρίσεις οφείλονταν στην απελευθέρωση τεραστίων ποσοτήτων γλουταμικού στις συνάψεις και πως το γλουταμικό είχε απελευθερωθεί από τα αστροκύτταρα (και όχι από τους νευρώνες όπως ήταν η πρότερη αντίληψη).Τα υπάρχοντα φάρμακα για την επιληψία έχουν στόχο να λειτουργήσουν σαν φρένα της υπερενεργοποίησης των νευρώνων.Η αναγνώριση του πρωτεύοντος ρόλου που διαδραματίζουν τα αστροκύτταρα στην επιληψία έχει στην ουσία καταδείξει έναν ακόμη στόχο (και μάλιστα πολύ βασικό) εναντίον του οποίου θα πρέπει να στραφεί η ανάπτυξη νέων φαρμάκων. (ΠΗΓΗ:ΤΟ ΒΗΜΑ)

Πολύ ενδιαφέρουσα είδηση από το χώρο της υγείας, πάνω στην περίφημη "ιερά νόσο" ή επιληψία. Οι επιληπτικοί θεωρούνταν παλιά ότι είχαν καταληφθεί από θεϊκή μανία, για αυτό και η νόσος αυτή χαρακτηρίστηκε ως ιερά.
Θέλω να προσθέσω την πληροφορία, για όσους πιθανά να μην γνωρίζουν, ότι τα αστροκύτταρα είναι μια κατηγορία νευρικών κυττάρων, που διακρίνονται σε μερικές υποκατηγορίες (όπως είναι τα ινιδιακά αστροκύτταρα) και ο κύριος ρόλος τους είναι θρεπτικός - υποστηρικτικός στη λειτουργία των νευρώνων. Όλα μαζί αυτά τα κύτταρα, μαζί με ορισμένα άλλα, αποτελούν τα λεγόμενα "νευρογλοιακά" κύτταρα.
Η επιληψία, σε γενικές γραμμές, θεωρείται ότι οφείλεται σε "βραχυκυκλώματα" και μπορεί να οφείλεται σε μεταβολικούς λόγους ή σε σοβαρούς τραυματισμούς του κρανίου και η θεραπεία της είναι μακροχρόνια.

Μιχάλη,συμφωνώ με όσα λες αλλά θα ήθελα σε ένα από αυτά να κάνω μια μικρή διόρθωση-διευκρίνηση.Για την επιληψία,η θεραπεία δεν είναι απλώς μακροχρόνια αλλά για όλη τη ζωή και όταν λέμε θεραπεία στην συγκεκριμένη περίπτωση δεν εννοούμε ότι από κάποια στιγμή και ύστερα η νόσος θα πάψει να υφίσταται στο άτομο,αλλά οι επιληπτικές κρίσεις να εμφανίζονται σε,όσο το δυνατόν,πιο αραιά χρονικά διαστήματα.Φαρμακευτική αγωγή που να θεραπεύει εντελώς την επιληψία δεν υπάρχει.

Αρειανέ, συμφωνώ μαζί σου. Γράφοντας βιαστικά την απάντησή μου ήθελα να πω αυτό ακριβώς που μου διόρθωσες, ότι οριστική και μόνιμη θεραπεία δεν υπάρχει αλλά οι κρίσεις συμβαίνουν όλο και πιο σπάνια και όλο και μικρότερης έντασης.
Δεν θυμάμαι εντελώς καλά το συγκεκριμένο θέμα από την Παθολογία, πάντως αν με βοηθάει η μνήμη μου, υπάρχουν φαρμακευτικά σκευάσματα (να μην αναφέρω τα εμπορικά τους ονόματα) και νομίζω πως η θεραπεία δεν είναι δια βίου αλλά χρειάζεται οπωσδήποτε 5-7 χρόνια συνεχούς θεραπείας. Ακόμα, όμως και αν παρέλθει το χρονικό αυτό διάστημα και χωρίς να συμβεί κρίση, δεν σημαίνει πως το άτομο έχει θεραπευτεί. Είναι πολύ συχνό φαινόμενο, όπως μου έλεγε ένας καθηγητής μου Νευρολόγος, πως το φως των δρόμων, όταν ένας οδηγός τρέχει και το αντιλαμβάνεται περίπου ως "παλμικό" το μάτι του, μπορεί να πυροδοτήσει την έναρξη μιας κρίσης grand mal.
Επιφυλάσσομαι να ξεφυλίσσω τη Νευρολογία απόψε και να σας γράψω περισσότερες πληροφορίες.