ΠΡΟΣΩΚΡΑΤΙΚΟΙ

Απο το εξαίρετο βιβλίο του Ν.Δ. Κορκοφίγκα "Ο Κόσμος, ο Άνθρωπος και ο Θεός" που διανεμόταν δωρεάν σε κάθε πνευματικό άνθρωπο όπως αναφέρεται στον πρόλογο, αντιγράφουμε:

Ό δραματικώτατος αγώνας τής μεταφυσικής λύτρωσης τοϋ "Ανθρώ­που ξεκινάει μέ τό αίσθημα καί τή δημιουργική φαντασία καί καταλήγει στόν κριτικό στοχασμό, μέ άλλους λόγους αρχίζει με τό Μΰθο καί τή Θρη­σκεία καί αποκορυφώνεται στή Φιλοσοφία.
Τό υπέρτατο πρόβλημα τής Φιλοσοφίας, δπως έτονίστηκε στό πρώτο Μέρος, είναι τό πρόβλημα τοϋ Θανάτου. Ή κορυφή δλων τών κορυφών της Φιλοσοφίας, ώς φιλοσοφίας τοΰ Θανάτου, εΐναι ή φιλοσοφία τής Αθα­νασίας. Τής αθανασίας τής ψυχής τοΰ "Ανθρώπου, ώς άτομου καί προσώ­που. Άπό τήν πρώτη στιγμή πού είδε τό φώς τοΰ Κόσμου απάνω στά ιερά καί τρισάγια χώματα τής Αιωνίας Ελλάδας ή Φιλοσοφία, ώς έρως καί πάθος καί λαχτάρα καί θεία μανία τής καθαρής πνευματικής θεωρίας τών πιό υψηλών, αλλά καί πιό σκοτεινών προβλημάτων τοϋ Κόσμου καί τής ζωής τοΰ Άνθρωπου μέσα στό Σύμπαν, δλοι οί τιτάνιοι πνευματικοί καί ηθικοί αγώνες όλων τών μεγάλων φιλοσοφικών πνευμάτων δλου τοΰ Κό­σμου καί δλων τών αιώνων ώς πανυπέρτατο σκοπό τους είχαν τή στερεή θε­μελίωση, μέ τό φώς τοΰ καθαρού θεωρητικού φιλοσοφικοΰ Στοχασμού, τής Φιλοσοφίας τής Αθανασίας.
Τά πρώτα βλαστάρια τοΰ δέντρου τής Φιλοσοφίας τής Αθανασίας στήν πνευματική "Ιστορία ολου τοΰ Ευρωπαϊκού Κόσμου βγήκαν στό φώς στήν εποχή τών πρώτων αναλαμπών τοϋ ήλιου τής Ελληνικής μεταφυσικής κο­σμοθεωρίας. Άπό τήν Αυγή τής πνευματικής ζωής καί τής πνευματικής Ι­στορίας τοΰ Ελληνικού Κόσμου, στους καιρούς τής κυοφορίας καί αργότε­ρα τοΰ τόκου καί τής άχτινοβολίας τής Όμηρικής ποίησης, ό Ελληνικός Κόσμος επίστεψε στήν επιβίωση τοΰ "Ανθρώπου ύστερ* άπό τό θάνατο καί στή μέλλουσα ζωή.
Ή πρώτη αυτή Ελληνική πίστη, ή πίστη τής "Αρχαίας Ελληνικής Θρησκείας, οπως αναπτύχθηκε πιό πάνω στό πρώτο τμήμα τοΰ Μέρους αυ­τού, στήν Ιστορική εξέλιξη της, μέ τήν ανάπτυξη καί τή διεργασία πού εΐχε στους μεταομηρικούς καιρούς καί τούς κατοπινούς αιώνες μέ τήν κοσμογο­νική καί θεογονική ποίηση, μέ τά Ελευσίνια μυστήρια, μέ τή θρησκεία τοΰ θεοΰ Διονύσου, μέ τόν "Ορφισμό καί προπάντων μέ τό έργο καί τή δη­
μιουργία τοϋ Ελληνικού φιλοσοφικού Στοχασμού, αποκορυφώθηκε στό ύπέρλαμπρο αιώνιο οικοδόμημα της "Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας καϊ μάλιστα τής Σωκρατικής — Πλατωνικής Φιλοσοφίας, πού στό βαθύτερο καί στό αληθινό νόημα της δέν εΐναι παρά φιλοσφια τής Αθανασίας και μό­νο φιλοσοφία τής Αθανασίας.
Ή Ιδέα τής Αθανασίας δυνάμει είναι στό βάθος ολων τών μεγά­λων φιλοσοφικών συστημάτων τής Προσωκρατικής Φιλοσοφίας, πού στήν από­λυτη πραγματικότητα προάγουν τή φιλοσοφία—θεολογία τών «πρώτον παμπαλαίων Έλλήνων θεολογησάντων», κατά τή μαρτυρία τοϋ Αριστοτέλη. Ή πιό υψηλή Ιδέα καί άρχή της "Αρχαίας 'Ελληνικής Θρησκείας είναι ή ΐδέα τής αρχής τής απόλυτης ενότητας τοΰ Θείου καί της Αθανασίας. Στά πνευματικά μάτια τών Αρχαίων Ελλήνων · Η Αθανασία είναι μέσα στή φύση καί τήν ουσία τών θεών τοΰ "Ολύμπου. Οι θεοί τοΰ Έλληνικοΰ Κόσμου οι θεοί τής αιωνίας ουσίας καί ψυχής τοΰ Ελληνικού "Οντος, είναι αθάνατοι. Καί δέν ήσαν μόνο οΐ θεοί τοΰ Έλληνικοΰ "Ολύμπου αθάνατοι, άλλά καί στή θέληση τους ήταν νά χαρίζουν τήν Αθανασία καί σ' ολους τούς θνητούς πού αγαπούσαν καί προπάντων στους ήρωες, Ό Γανυμήδης, ο πιό ωραίος άπ' ολο τό "Ανθρώπινο Γένος, αρπά­ζεται στίς κορυφές τοϋ "Ολύμπου άπό τό Δία καί ζεΐ έκει απάνω μαζί μέ τούς αθάνατους θεούς. Ή Καλυψώ υπόσχεται στόν "Οδυσσέα νά τόν κάμη αθάνατο, άν θελήση νά μείνη κοντά της γιά πάντα . Καί ot θεοί χαρίζουν στό Μενέλαο τήν αθανασία στέλνοντας τον μετά τό θάνατο του στά "Ηλύσια γιά νά ζήση εκει σ' αΐώνια ευδαιμονία. Καί στήν "Αρχαία Ελληνική Μυθολογία—-Θρησκεία καί στήν Ελ­ληνική Ποίηση εΐναι αναρίθμητες οΐ Ιστορίες -θνητών ανθρώπων πού έγι­ναν αθάνατοι χάρη στήν αγάπη καί τήν εύνοια τών "Ολυμπίων θεών. Καί ή Ιδέα τής αρχής τής ενότητας τοϋ Θείου καί τής 'Αθανασίας είναι στό βά­θος καϊ τής φιλοσοφίας δλων τών μεγάλων Προσωκρατικών, άν καί οχι πάντα ξεκαθαρισμένη καί ξάστερα διατυπωμένη και διαμορφω­μένη.

ΘΑΛΗΣ (624 — 546 π,Χ.). Ό Θαλής ενορά πνευματικά τά πάν­τα ώς θεϊα, «πλήρη θεών», καί συνεπώς ώς αθάνατα . "Επίσης τό Θαλή «ένιοι πρώτον είπεΐν φασιν αθανάτους τάς ψυχάς» (Λιογ. Λαέρτ. Λ. 24). Καί κατά τό Σουΐδα ό Θαλής «πρώτος τό τοΰ σοφοΰ εσχεν όνομα και πρώτος τήν ψυχήν εΐπεν άθάνατον» .

ΑΝΑΞΙΜΑΝΔΡΟΣ (609/10 -546/5. π.Χ.) Ό 'Αναξίμανδρος, συμπατριώτης καί μαθητής τοΰ Θαλή, κινιέται καί αυτός μέσα στίς σφαίρες τής πρωταρχής τής Ελληνικής μεταιυσικής, τής αρχής τής άπόλυτης ενότητας τοϋ Θείον καί τής "Αθανασίας, καί βλέπει, ολο τό Σύμπαν ώς θείο καί αθάνατο. Πρώτη άρχή τοΰ Κόσμου, στά μάτια τοΰ Άναξίμανδρου, είναι τό "Απειρο. Καί τό Άπειρο ό Άναξίμανδρος θεωρεί ώς θείο καί «αθάνατον καί άνώλεθρον (τό άπειρον = τό θείον)» .

ΑΝΑΞΙΜΕΝΗΣ (584/5—628/6). Ό Άναξιμένης ώς πρώτη άρχή τοΰ Κόσμου θεωρεί τον Αέρα καί τά πάντα ενορά ώς θεία καί αΙώ­νια («αέρα άπειρον έ'φη τήν αρχήν είναι έξ οΰ τά γινόμενα καί τά γεγονότα καί τά έσόμενα καί θεοΰς καί θεΐα γίνεσθαι») .

ΗΡΑΚΛΕITΟΣ. Ό σκοτεινός, στά φαινόμενα, άλλά φωτει­νότατος στήν πραγματικότητα φιλόσοφος τής Εφέσου, μύστης, ίεροφάντης καί προφήτης τής "Ελληνικής θρησκείας τής ΑΙωνιότητας φθέγγεται: «αθάνατοι θνητοί, θνητοί αθάνατοι», «τό πάν θνητόν άθάνατον».
Άλλ' ο Ηράκλειτος, πού συγκρίθηκε στήν Ιστορία μέ τόν "Απόστολο Παύλο κι' εθεορήθηκε άπό τό φιλόσοφο καί μάρτυρα τής Χριστιανικής Θρησκείας Ίουστίνο (110—167 μ.Χ.) ώς ένας «Χριστιανός πρίν άπό τό Χριστό », δέ σταματάει ώς έδώ. Ό Ηράκλειτος εΐναι ο πρώτος φιλόσοφος τής "Ιστορίας τής Φιλοσοφίας όλου τοΰ Ευρωπαϊκού Κόσμου, πού διακη­ρύσσει τό κεντρικό δόγμα τής Θρησκείας τοΰ Χριστιανισμού, τό δόγμα τής ανάστασης τών νεκρών («λέγει δέ καί σαρκός άνάστασιν ταύτης (τής) φανεράς, έν η γεγενήμεθα καί τόν θεόν οίδε ταύτης τής αναστάσεως αίτιον ού­τως λέγων' ενθα δ' έόντι έπανίστασθαι καϊ φύλακας γίνεσθαι έγερτι ζώντων καϊ νεκρών» .
(Μιλάει επίσης γι" ανάσταση αυ­τής τής σάρκας τής φανερής, τής γήινης, πού μέσα σ' αυτή είμαστε γεννη­μένοι καί γνωρίζει δτι αίτιος τής ανάστασης αυτής είναι δ Θεός. Τά ϊδια τά λόγια του έ'χουν ώς έξης: «Μπροστά στό Θεό πού είναι παρών έκεΐ α­νασταίνονται (οί ψυχές πού είναι μέσα στόν Άδη) καί γίνονται άγρυπνοι φύλακες τών ζώντων καί τών νεκρών»)
ΞΕΝΟΦΑΝΗΣ. (680—170 π.Χ.). Ό Ξενοφάνης βλέπει τό Πάν ώς "Εν. Καί τό Πάν—"Εν είναι ό Θεός. Καί ο Θεός είναι ένας καί ο αυτός, αθάνατος κι' αιώνιος. Συνεπώς καί τά πάντα είναι αθάνατα («είς τόν δλον οΰρανόν άποβλέψας τό έν είναί φησι τον θεόν»,, «τόν θεόν άΐδιόν τε καί έ'να, δμοιόν τε καί σφαιροειδή όν­τα»

ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ. (540/39—475/470). Ό Παρμενίδης, ο «μέ­γας» (Πλάτ. Σοφιστ. 237 Α), ό «αίδοιός τε (σεβαστός) άμα δεινός... καί βάθος τι έχειν παντάπασι γενναϊον» , ό «καλός δέ κάγαθός τήν οψιν» ενορά τό Πάν ως "Εν και τό Πάν"—"Εν ώς άγένητον καί άνώλεθρον... όμοΰ παν έν, συνεχές».

ΖΗΝΩΝ, (490—430 π.Χ.). Ό Ζήνων ό Έλεάτης «άνήρ γεν­ναιότατος καί έν φιλοσοφία καί έν πολιτεία» . πρεσβεύει τήν ίδια κοσμοθεωρία τοϋ Ξενοφάνη και τοΰ Παρ­μενίδη, τήν κοσμοθεωρία τής ενότητας καί τής αίωνιότητας καί τής Αθα­νασίας τοΰ Σύμπαντος.

ΜΕΛΙΣΣΟΣ. (Μέσα 5ου π.Χ. αίώνα). Καί ο Ελεατικός Μέ­λισσος τονίζει επίσης «Αεί ην ότι ήν καί άεί έσται»

ΕΜΠΕΔΟΚΛΗΣ. (495-435 π.Χ.). Ό Εμπεδοκλής απάνω στόν ποιητικό καί προφητικό οίστρο του διακηρύσσει, πώς είναι «θεός άμβροτος οΰκέτι θνητός» (θεός αθάνατος καί όχι θνητός) καί πώς τα πάντα είναι αίδια καί πώς δέν υπάρχει θάνατος

ΛΕΥΚIΠΠΟΣ (5ος π.Χ. αιώνας) — ΔΗΜΟΚΡΙΤΟ΅Σ (470 -360 π.Χ.). Οί ατομικοί φιλόσοφοι Λεύκιππος καί Δημόκριτος δέ­χονται τήν πιό πάνω άρχή τών Έλεατών, τήν αρχή τής αιωνιότητας τοΰ
"Οντος.

12. ΑΝΑΞΑΓΟΡΑΣ. (499/8—428/7 π.Χ.). Καί ό Αναξαγόρας θεωρεί τήν ψυχή «άφθαρτον»καί ώς πρώτη άρχίν τοΰ Κόσμου τόν Νουν «ός άεί έστί»

18. ΦΕΡΕΚΥΔΗΣ. (6ος π.Χ. αΙώνας). Άλλοι από τους ερευνη­τές καί μελετητές τής πνευματικής ζωής τοΰ Αρχαίου Ελληνισμού ΰποστηρίζουν τήν εκδοχή, πώς τή διδασκαλία τής αθανασίας της ανθρώπινης ψυ­χής πρώτος έδίδαξε από τούς Αρχαίους "Ελληνες ο Φερεκύδης δ Σύριος. Ό Φερεκύδης, δημιουργός μιας κοσμολογικής θεολογίας σέ πεζό λόγο, δέχεται τρεις πρώτες αρχές τοΰ Κόσμου, το Δία, τό Χρόνο καί τή Γή. Καί κατά τό Σουίδα πρώτος ό Φερεκύδης είσηγήθη «τόν περί τής μετεμψυχώσεως λόγον»

14. ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ (6ος π.Χ. αΙώνας) καί ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΟΙ. Άπό τό Φερεκύδη, δάσκαλο τοΰ Πυθαγόρα, ή θεωρία της αθανασίας τής ψυχής πέρασε στή φιλοσοφική Σχολή τών Πυθαγορείων. Ή κεντρική θεω­ρία τών Πυθαγορείων απάνω στό πρόβλημα τής αθανασίας της ψυχής εί­ναι ή θεωρία τής μετεμψύχωσης. Μοίρα τής ψυχής, κατά τή θεωρία αυτή, είναι ή «παλιγγενεσία» ΰστερ' άπό τό θάνατο σέ μιά σειρά νέων ενσαρκώσεων σέ ζώα ή σέ άλλους ανθρώπους. Χαραχτηριστικοί είναι οΐ λόγοι του Πυθαγόρα σέ φίλο του, πού τούς έσωσε ο Ξενοφάνης στους στίχους του :
(Πάψε καί μή χτυπάς το σκυλάκι, γιατι είναι ή ψυχή
ενός φίλου μου, πού τήν αναγνώρισα σάν άκουσα τή φωνή του.)
Ή Πυθαγορική αυτή θεωρία τής μετεμψύχωσης ήταν καρπός περισ­σότερο θρησκευτικής πίστης, "Ορφικής πηγής, παρά φιλοσοφικών Ιδεών. Καί ή θεωρία αυτή τής ψυχής ήταν σέ απόλυτη αρμονία μέ ηθική στό βά­θος μεταφυσική κοσμοθεωρία. Ή ψυχή τοϋ κακοΰ, κατά τή φιλοσοφία τοΰ Πυθαγόρα, θάβεται μέσα στό σώμα γιά τιμωρία της γιά τίς αμαρτίες της στό παρελθόν. Τό σώμα είναι τό μνήμα, ό τάφος τής ψυχής (βλ. πιό κάτω τή φιλοσοφία τοΰ Φιλολάου).

15. Α Λ Κ Μ A I Ω Ν. (6ος αιώνας π.Χ.). Ό Πυθαγόρειος γιατρός καί
φιλόσοφος "Αλκμαίων ο Κροτωνιάτης δίδασκε, πώς ή ανθρώπινη ψυχή εί-
ναι αθάνατη («φησί γάρ αυτήν άθάνατον είναι διά τό έοικέναι τοΐς άθα-
νάτοις' τούτο δ* ύπάρχειν αύτη ώς άεί κινούμενη* κινεϊσθαι γαρ καί τά
θεια πάντα συνεχώς άεί, σελήνην, ήλιον, τούς αστέρας καί τόν ούρανόν 'ο-
λον» ,
«έφη δέ καί τήν ψυχήν άθάνατον, καί κινεϊσθαι αυτήν συνεχές ώς τόν ήλιον.> .
"Επίσης ο "Αλκμαίων «θεούς ώετο τούς αστέρας είναι έμψυχους όντας» καί συνεπώς αθάνατους κι" αιώνιους καί τήν ψυχή «φύσιν αϋτοκίνητον κατ" άϊδιον κίνησιν καί διά τούτο άθάνατον αυτήν καί προσεμφερή τοϊς θείοις Απολαμβάνει.».

16. ΦΙΛΟΛΑΟΣ. (5ος π.Χ. αιώνας). "Ό Φιλόλαος, άπό τούς κο-
ρυφαίους Πυθαγορείους, θεωρεί τά πάντα ώς αθάνατα («ά μέν έστω τών
πραγμάτων άίδιος έ*σσα καί αυτά μέν ά φύσις θείαν γα καί ούκ άνθρωπί-
νην ενδέχεται γνώσιν.» ("Η ουσία τών πραγμάτων είναι αιώνια καί ή ιδια
ή φύση απαιτεί θεία καί όχι ανθρώπινη γνώση).
Καί τοϋ Φιλολάου είναι oι περίορημοι λόγοι γιά τήν τιμωρία τών ψυ­χών : «μαρτυρέονται δέ καί ot παλαιοί θεολόγοι τε καί μάντιες, ώς διά τινας τιμωρίας ά ψυχά τω σώματι συνέζευκται καί καθάπερ έν σώματι τούτω τέθαπται»,
Τή θεωρία αυτή τοΰ Φιλολάου γιά τό σώμα — σάμα — μνήμα (τάφο) τής ψυχής θ" ανάπτυξη αργότερα πλατειά ό Πλάτων στή φιλοσοφία του.