- "Η μοίρα του ανθρώπου είναι ο χαρακτήρας του" Ηράκλειτος. Απο την άλλη μεριά ο Μάρκος Αυρήλιος... - .-= Η ΣΟΦΙΑ =-.

Πολύ σωστός makfor!
Ο Γκαίτε έλεγε: "Καταραμένοι (προφανώς ο χαρακτηρισμός
μάλλον σημαίνει "δαιμόνιοι")Έλληνες που δεν
αφήσατε τίποτα να το ανακαλύψουμε εμείς",κάπως
έτσι τα έλεγε και δεν είχε άδικο αφού η
διαπίστωση αυτή ακολουθεί την ανθρωπότητα
έως και σήμερα!!!

Αλλά πραγματικά πώς θα μπορούσε ο άνθρωπος,να
αποσπαστεί από τον εαυτό του,και από την θέση
του απλού παρατηρητή να παρακολουθεί τα δικά του
πεπραγμένα;
Πώς θα μπορούσε να σπάσει το συναισθηματικό
δεσμό που ενώνει το εγώ με το έξω-εγώ;
Ή και το αισθητό ακόμη; Να πονά και να παρατηρεί
ώς γιατρός ή νοσοκόμος την εξέλιξη του πόνου του;

Δεν ξέρω αν ο Ηράκλειτος επέτυχε κάτι τέτοιο,αλλά
σίγουρα η διαπίστωση της εξω-εγω συμπεριφοράς είναι
το πρώτο βήμα πρός μια παρόμοια κατάσταση.
Μιά κατάσταση που φυσικά θα κάνει εκείνον που το
επιτυγχάνει δεν θέλω να πω σοφότερο,αλλά σίγουρα
περισσότερο κερδισμένο στην βίωσή του.

Ξανακοιτάζοντας τα προηγούμενα μηνύματα, είδα πως δεν απαντήθηκε το παραπάνω ερώτημα του φίλου Εαρινου. Ας πούμε δυό λόγια και για τη συνείδηση, πριν ασχοληθούμε και με τον Μάρκο Αυρήλιο :

Συνείδηση είναι η καθαρή και ακριβής γνώση των πραγμάτων του κόσμου και των γεγονότων της ζωής . Η εσωτερική γνώση , η επίγνωση του εσωτερικού κόσμου , της ψυχικής ζωής . Η συναίσθηση της καλής ή κακής συμπεριφοράς του ανθρώπου στον κόσμο , η επίγνωση των πράξεών του , των δικαιωμάτων , των υποχρεώσεών του και των ευθυνών του .

Για την Φιλοσοφία , η συνείδηση έχει δύο έννοιες , μία ψυχολογική και μία ηθική .

Για να μην πλατιάσουμε ας αναφερθόυμε, τώρα μόνο στην ψυχολογική :

Στην ψυχολογική της έννοια, λοιπόν, η συνείδηση είναι η αυτογνωσία της ψυχής . Ο άνθρωπος σαν πνευματικό , σαν σκεπτόμενο όν , έχει σε κάθε στιγμή την αντίληψη ότι είναι υποκείμενο πολλών διαφορετικής μορφής ψυχικών καταστάσεων , αισθημάτων, αναμνήσεων , δημιουργημάτων της φαντασίας , σκέψεων , κρίσεων , εννοιών , ιδεών , συναισθημάτων , επιθυμιών , ορμών .

Η ευθεία και άμεση αυτή αντίληψη , εσωτερική αίσθηση και γνώση των φαινομένων της ψυχικής ζωής, καλείται "συνείδηση" .

Η συνείδηση από στατική άποψη είναι το σύνολο των ψυχικών φαινομένων ή γεγονότων του ανθρώπου που παρουσιάζονται σε κάθε στιγμή .

Από την δυναμική όμως άποψη , η συνείδηση , είναι συνθετική ενότητα της πολλαπλότητας των φαινομένων της ψυχικής ζωής , η δημιουργική σύνθεση της ψυχής .

Οι ουσιώδεις χαρακτήρες της συνείδησης είναι οι εξής :

Ότι αυτή είναι καθαρώς παρατηρητική ή γνωστική δύναμη και λειτουργία της ψυχής , οντολογική και όχι δεοντολογική , δεν εκφέρει κρίσεις για τα ψυχικά γεγονότα , αλλά μας πληροφορεί για τα συμβαίνοντα στην ψυχή , μας γνωρίζει απλώς τα ψυχικά γεγονότα , τον εσωτερικό μας κόσμο .

ότι περιλαμβάνει όλα γενικώς τα ψυχικά , τα γνωστικά , τα συναισθηματικά και τα βουλητικά γεγονότα .

ότι προϋποθέτει την πολλαπλότητα και τις αλληλοσυγκρούσεις και αντιθέσεις των ψυχικών φαινομένων , που χωρίς την πολλαπλότητα και τις αντιθέσεις τους , δεν υπάρχει συνείδηση .

ότι είναι προσωπική και αποτελεί μέρος μιας προσωπικότητας , ενός "εγώ" (αυτό το "εγώ" μπορεί να είναι ή ενός φυσικού προσώπου ή μιας κοινωνικής ολότητας , γι’αυτό και η συνείδηση διακρίνεται σε ατομική συνείδηση και σε κοινωνική συνείδηση) .

ότι διακρίνεται στην εξελιγμένη και ανώτερη μορφή της , σε υποκείμενο και αντικείμενο , είναι το εγώ που γνωρίζει το εγώ , το εγώ υποκείμενο και το εγώ αντικείμενο . Η ταυτότητα αυτών των δύο εγώ είναι ο ουσιωδέστερος χαρακτήρας της συνείδησης .

ότι είναι κινητή , μεταβλητή , συνεχής και διαρκής , αέναη κίνηση , ροή , αλλαγή , εξέλιξη , μεταμόρφωση , δημιουργία , τελειοποίηση , άνοδος σε υψηλότερες και τελειότερες μορφές , επιλογή .

ότι τα φαινόμενά της δεν υπάρχουν στον χώρο , δεν είναι ποσότητα και δεν μετρούνται , αλλά υπάρχουν μόνο στον χρόνο και είναι καθαρή ποιότητα .

ότι τα διάφορα γεγονότα αυτής προϋποθέτουν την σύνδεση , την ενότητα , την αλληλουχία και την δημιουργική σύνθεση .

ότι έχει βαθμούς εσωτερικής λάμψης, ενάργειας και σαφήνειας .

Υποκείμενο...που σημαίνει ότι "εκ-χωρεί" δυνητικά δικές του σκέψεις-συναισθήματα-κρίσεις-αποφάσεις και συμπεριφορές σε αυτό που υπόκειται , καθ'ότι ΟΝΤΩΣ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ...Η συνειδητοποίηση όλων αυτών αλλα και η παραδοχή μπορεί να καλως ορίσει την έλευση και υποκειμενικοποίηση στο "επιθυμητό και ικανό" να άρει την υποκειμενικοποιησή του ως "υποκείμενο" και την μετατόπισή του , επί ενός άλλου επιπεδου αναφοράς...αυτό του "υπερκείμενου"...

..θα ήθελα την άποψή σου φίλε Κηφέα...!!!

Αναγκάζομαι, να επανέλθω στο προηγούμενό μου μήνυμα, διότι αφού έμπλεξα με την ερμηνεία της λέξης "συνείδηση" και επειδή το θέμα μας δεν είναι μόνο ψυχολογικό αλλά και ηθικό, νομίζω ότι μάλλον πρέπει να αναφερθώ με λίγα λόγια και στην ηθική της έννοια και στην πιθανή ανάδυσή της από τον ανθρώπινο εγκέφαλο . Παρ'όλο ότι δεν ξέρω αν αυτή η αναφορά μου είναι σωστό να γίνει, εγώ θα την κάνω έστω και αν είναι, ως επί το πλείστον, επαναδιατυπωμένες παλαιότερες απόψεις μου.

Η "συνείδηση" στην ηθική έννοια , είναι το σύνολο των ηθικών κρίσεων , ιδεών και αισθημάτων του ανθρώπου , η δύναμη του πνεύματος , η οποία εκφέρει κρίσεις περί της ηθικής αξίας ή απαξίας των ανθρώπινων πράξεων και υπαγορεύει στον άνθρωπο το καθήκον του και ποιες πράξεις οφείλει να εκτελεί ηθικά και ποιες να αποφεύγει .

Η ηθική συνείδηση στην ουσία της είναι ο ηθικός κριτής , του ανθρώπου , ο οποίος επιδοκιμάζει τις πράξεις που είναι ηθικές και καταδικάζει αυτές που παραβιάζουν τον ηθικό νόμο .

Η ηθική συνείδηση , για άλλους φιλόσοφους είναι έμφυτη στον άνθρωπο πριν από κάθε εμπειρία , για άλλους είναι προϊόν μακράς ιστορικής εξέλιξης και προόδου της ανθρώπινης κοινωνίας , η φωνή του κοινωνικού ενστίκτου και της κοινωνικής ολότητας στην ψυχή του ανθρώπου .

Το ζήτημα της συνείδησης προσέλκυσε συχνά την προσοχή του ανθρώπου . Στο παρελθόν αποτελούσε αποκλειστικά πεδίο έκφρασης φιλοσοφικών στοχασμών , σχετικά πρόσφατα όμως, όπως γνωρίζουμε, ψυχολόγοι αλλά και νευροεπιστήμονες άρχισαν να ασχολούνται με το αποκαλούμενο πρόβλημα της σχέσης ανάμεσα στον νου και στο σώμα (the mind – body problem) ή , σύμφωνα με την υπαινικτική φράση του Schopénhauer , με "το πρόβλημα του αινίγματος του κόσμου" .

Υπάρχουν πολλές κλασικές και σύγχρονες προσεγγίσεις που αφορούν το ζήτημα της συνείδησης . Η ανάπτυξη , όμως , των τελευταίων δεκαετιών επαναστατικών μεθόδων απεικόνισης της εγκεφαλικής δραστηριότητας , καθώς και πειραματικών μοντέλων ελέγχου της συμπεριφοράς . επέτρεψε την προσέγγιση του ζητήματος της συνείδησης στο πλαίσιο της σύγχρονης νευροβιολογίας . Έτσι τέθηκε το ερώτημα : Μήπως η συνείδηση μπορεί να θεωρηθεί αντικείμενο επιστημονικής έρευνας και δεν ανήκει αποκλειστικά στο πεδίο της φιλοσοφίας ;

Όμως , το πώς μια μάζα νευρικών κυττάρων αποκτά αυτογνωσία – συνείδηση – εξακολουθεί να συνιστά ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια .

Παρ’ότι τα πειραματικά ευρήματα είναι ακόμη λίγα και διάσπαρτα , έχουν ήδη αρχίσει να εμφανίζονται θεωρητικά μοντέλα πώς αναδύεται η συνείδηση μέσα από τη λειτουργία εκτεταμένων νευρωνικών δικτύων στον εγκέφαλο .

Τα μοντέλα αυτά έχουν σημαντική αξία , πέραν του ότι συνιστούν μια προσπάθεια ερμηνείας του φαινομένου της συνείδησης με καθαρά επιστημονικούς όρους , προσφέρουν και ένα υπόβαθρο για περαιτέρω πειραματικές μελέτες που τελικά θα διευρύνουν την κατανόηση των σχετικών μηχανισμών .

Η συνείδηση περιγράφεται όχι σαν προϊόν της λειτουργίας των νευρικών κυττάρων του εγκεφάλου , αλλά σαν μια συνεχής διεργασία που συμβαίνει στον εγκέφαλο . Η στενή αλληλεπίδραση των τριών στοιχείων (εγκέφαλος , σώμα , περιβάλλον) φαίνεται ότι καθορίζει τη μορφή και την υφή της ενσυνείδητης εμπειρίας .

quote:

---

Κηφεύς : Στην ψυχολογική της έννοια, λοιπόν, η συνείδηση είναι η αυτογνωσία της ψυχής . Ο άνθρωπος σαν πνευματικό , σαν σκεπτόμενο όν , έχει σε κάθε στιγμή την αντίληψη ότι είναι υποκείμενο πολλών διαφορετικής μορφής ψυχικών καταστάσεων , αισθημάτων, αναμνήσεων , δημιουργημάτων της φαντασίας , σκέψεων , κρίσεων , εννοιών , ιδεών , συναισθημάτων , επιθυμιών , ορμών .
Η ευθεία και άμεση αυτή αντίληψη , εσωτερική αίσθηση και γνώση των φαινομένων της ψυχικής ζωής, καλείται "συνείδηση" .
Η συνείδηση από στατική άποψη είναι το σύνολο των ψυχικών φαινομένων ή γεγονότων του ανθρώπου που παρουσιάζονται σε κάθε στιγμή .

---

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά

Ο πλήρης τίτλος, αγαπητέ makfor, του θεματοθέτη, είναι :

"Η μοίρα του ανθρώπου είναι ο χαρακτήρας του" Ηράκλειτος. Από την άλλη μεριά ο Μάρκος Αυρήλιος ...

Μέχρι τώρα, κάναμε μια ανάλυση και έναν μικρό, σχετικά, σχολιασμό του πρώτου μέρους του τίτλου που είναι: "Η μοίρα του ανθρώπου είναι ο χαρακτήρας του (λέει ο) Ηράκλειτος", και εξετάσαμε τι εννοεί μ'αυτό ο μεγάλος αυτός φιλόσοφός μας .

Τώρα, όμως, θα εξετάσουμε τι εννοεί το δεύτερο μέρος του τίτλου του θέματος: "Από την άλλη μεριά ο Μαρκος Αυρήλιος ...", που προτρέχοντας, θα δούμε, ότι ο χαρακτήρας του ανθρώπου μπορεί να βελτιωθεί, κατά τον Μάρκο Αυρήλιο, αν αυτός (ο κάθε άνθρωπος) προσέξει και εφαρμόσει στη ζωή του, ορισμένες αρχές.

Προεισαγωγικά, όμως, ας γνωρίσουμε λίγο ποιός ήταν ο Μάρκος Αυρήλιος, αφού σαν φιλόσοφος δεν υπήρξε τόσο γνωστός και διάσημος όσο ο Ηράκλειτος.

Γεννήθηκε στη Ρώμη το 121 μ.Χ. από οικογένεια πατρικίων . Ο αυτοκράτορας Αδριανός υιοθέτησε το θείο του Αντωνίνο υπό τον όρο να υιοθετήσει κι αυτός τον ανεψιό του Μάρκο . Έτσι ο Μάρκος έγινε επίδοξος διάδοχος του Ρωμαϊκού θρόνου και το 141 μ.Χ. , οπότε πέθανε ο Αδριανός , έγινε διάδοχος του αυτοκράτορα . Η γνωριμία του με τον στωικό φιλόσοφο Ιούνιο Ρούστικο έδωσε την οριστική κατεύθυνση στη ζωή του .

Ασπάζεται τις αρχές της στωικής φιλοσοφίας και μένει πιστός σ’αυτές μέχρι το θάνατό του . Το 161 μ.Χ. πέθανε ο θείος του Αντωνίνος και ο Μάρκος έγινε αυτοκράτορας . Πολέμησε επί έξι χρόνια εναντίον των βαρβάρων και πέθανε το 180 μ.Χ. από επιδημία πανώλης στη στρατιωτική του σκηνή .

Ο Μάρκος έγραψε τις σκέψεις του ανάλογα με την ψυχική του διάθεση , απευθυνόμενος μόνο “εις εαυτόν” χωρίς να σκέφτεται να δημοσιεύσει το έργο του . Έτσι το βιβλίο του Μάρκου Αυρήλιου είναι μοναδικό ως προς το εξής : ότι εκδηλώνεται ο άνθρωπος στο βάθος της ψυχής του, χωρίς ο δημιουργός να κρύβεται πίσω από το δημιούργημά του.

(Συνεχίζεται ...)