- τι ειναι χρόνος?! - .-= Η ΓΝΩΣΗ =-.

Υπάρχει πάντα κάτι, μια ουσία, που (εμ)μένει παρά την επίδραση κάθε φορά του παρατηρητή. Ξέρουμε και οι δυο μας για τα κουάρκ και την αλλαγή της συμπεριφοράς τους ανάλογα με το ποιος τα παρατηρεί. Ωστόσο αυτό που αλλάζει είναι η συμπεριφορά τους, δεν αλλάζει το γεγονός ας πούμε ότι είναι κουάρκ. Πέρα από το τι αντιλαμβανόμαστε, πέρα δηλαδή από το πώς φαίνονται τα πράγματα στην αντίληψή μας, νιώθω ότι υπάρχουν κατά έναν τρόπο που δεν μας αφορά, που είναι ανεξάρτητος από μας...

Υπάρχει δηλαδή σε όλα τα πράγματα ένα τμήμα, η ουσία τους, ο πυρήνας τους, που απλά είναι αυτό που είναι και ένα άλλο τμήμα εξωτερικό, το πώς φαίνονται, το οποίο επιδέχεται διάφορες ερμηνείες ανάλογα με το ποιος και τι παρατηρεί.

Δεν ξέρω, με προβληματίζει αρκετά το γεγονός ότι για όλες τις έννοιες καταλήγουμε πάντα να παραδεχόμαστε ότι δεν ερευνούμε τις έννοιες αυτές καθαυτές αλλά τα όρια της αντίληψής μας γι' αυτές. Ίσως βέβαια να μη μπορεί να γίνει και αλλιώς...

Ας είναι. Για να δούμε πού θα μας πάει το νήμα της σκέψης σου παρακάτω.

Καλό μεσημέρι,
Unseen

Στον κόσμο του Πνεύματος είμαστε πάντα στην αρχή.

quote:

---

Κηφεύς,(16/05/2008):Φίλοι μου, σας τα αναφέρω όλα αυτά για να σας δείξω την δυσκολία που έχει η επιστημονική ανάλυση (ιδιαίτερα μέσω μηνυμάτων) του μεγάλου θέματος που ερωτά: "Τι είναι ο Χρόνος".
Γι'αυτούς τους λόγους από το επόμενο μήνυμα θα αρκεστώ στα συμπεράσματα μόνο που έχει καταλήξει μέχρι σήμερα η Επιστήμη γι'αυτό το τόσο μεγάλο θέμα.

---

quote:

---

Η πρόοδος του ανθρώπινου είδους στην πορεία κατανόησης του Σύμπαντος έχει συγκεντρώσει ένα μικρό απόθεμα τάξης μέσα σε έναν Κόσμο αυξανόμενης αταξίας.

---

Πώς τεκμαίρεται αυτό; Γιατί προσωπικά πάντα ήθελα να πιστεύω ότι συμβαίνει το αντίθετο (ότι η πορεία του ανθρώπινου είδους έχει συγκεντρώσει ένα μικρό απόθεμα αταξίας μέσα σε έναν Κόσμο τάξης). Δεν αστειεύομαι.

Ωστόσο άκρως ενδιαφέρονται τα περί ταύτισης των βελών. Ας κάνουμε μερικά βήματα ακόμη, περιμένω.

Unseen

ΥΓ. Φυσικά και όλα συνδέονται, αγαπητέ Κηφέα, πώς αλλιώς;...

Στον κόσμο του Πνεύματος είμαστε πάντα στην αρχή.

quote:

---

Αναρρωτιέμαι γιατί ποτέ δεν έλαβα τη λέξη "αταξία" αυτολεξεί, όταν γενικεύω σε πλαίσια άλλα από αυτό της φυσικής, αλλά πάντα ήθελα να την ερμηνεύω σαν "ποικιλία" ή καλύτερα "ποικιλότητα"...

---

Όλα τα βιβλία Φυσικής γράφουν:
Η αύξηση Εντροπίας μετράει την αύξηση της αταξίας.

Δεν γράφουν: Η αύξηση της Εντροπίας μετράει την αύξηση της ποικιλίας ή της ποικιλότητας.

Φιλικά

Κηφεύς

quote:

---

Όλα τα βιβλία Φυσικής γράφουν:
Η αύξηση Εντροπίας μετράει την αύξηση της αταξίας.

Δεν γράφουν: Η αύξηση της Εντροπίας μετράει την αύξηση της ποικιλίας ή της ποικιλότητας.

---

Μα αναρωτήθηκα ακριβώς επειδή φαίνεται ανυπόστατη εικασία. Προφανώς πρόκειται για λογικό άλμα μου που οδήγησε σε (σφ)άλμα αντίληψης, δεδομένου μάλιστα ότι η εντροπία συνδέεται με τον “θόρυβο”. Ξέρεις, δεν διεκδικώ κανένα αλάθητο για τον εαυτό μου.

quote:

---

Άυτό τεκμαίρεται διεξοδικά στα δύο μακροσκελή μηνύματά μου στις 06/05/2008 και στο μήνυμά μου στις 07/05/2008.

---

Ανέτρεξα εκ νέου στα μηνύματά σου περί των νόμων της θερμοδυναμικής (6/5/08) και περί εντροπίας (7/5/08). Εξακολουθώ να μην καταλαβαίνω πώς από αυτά τεκμαίρεται ότι η παρουσία του ανθρώπου αυξάνει την τάξη στο συμπαντικό σύστημα, αν λοιπόν έχεις την καλοσύνη να το εξηγήσεις λίγο παραπάνω, θα το εκτιμούσα.

Ευχαριστώ πολύ, καλημέρα,
Unseen

Στον κόσμο του Πνεύματος είμαστε πάντα στην αρχή.

quote:

---

Ανέτρεξα εκ νέου στα μηνύματά σου περί των νόμων της θερμοδυναμικής (6/5/08) και περί εντροπίας (7/5/08). Εξακολουθώ να μην καταλαβαίνω πώς από αυτά τεκμαίρεται ότι η παρουσία του ανθρώπου αυξάνει την τάξη στο συμπαντικό σύστημα, αν λοιπόν έχεις την καλοσύνη να το εξηγήσεις λίγο παραπάνω, θα το εκτιμούσα.

---

Η υπομονή είναι μεγάλη αρετή. Πόσο μάλλον τη στιγμή που "ου τα πάντα τοις πάσι ρητά"... Να καταλάβω κι εγώ προσπαθώ.

Ευχαριστώ,
Unseen

Στον κόσμο του Πνεύματος είμαστε πάντα στην αρχή.

Πριν μπούμε στα βαθειά νερά (υπολογίζω το απόγευμα ή το βράδυ θα στείλλω το πρώτο μήνυμα), επειδή το έχω έτοιμο (αλλά και για λόγους... πλουραλισμού), ας ακούσουμε την υπέροχη παράθεση περί χρόνου από τον Εκκλησιαστή :

Τοις πάσιν χρόνος , και
καιρός τω παντί πράγματι υπό τον ουρανόν .
καιρός του τεκείν και καιρός του αποθανείν ,
καιρός του φυτεύσαι και καιρός του εκτίλαι πεφυτευμένον ,
καιρός του αποκτείναι και καιρός του ιάσασθαι
καιρός του καθελείν και καιρός του οικοδομήσαι ,
καιρός του κλαύσαι και καιρός του γελάσαι ,
καιρός του κόψασθαι και καιρός του ορχήσασθαι
καιρός του βαλείν λίθους και καιρός του συναγαγείν λίθους ,
καιρός του περιλαβείν και καιρός του μακρυνθήναι από περιλήμψεως ,
καιρός του ζητήσαι και καιρός του απολέσαι ,
καιρός του φυλάξαι και καιρός του εκβαλείν ,
καιρός του ρήξαι και καιρός του ράψαι ,
καιρός του σιγάν και καιρός του λαλείν ,
καιρός του φιλήσαι και καιρός του μισήσαι ,
καιρός πολέμου και καιρός ειρήνης .
Τις περισσεία του ποιούντος εν οις αυτός μοχθεί ;
είδον συν το περισπασμόν , ον έδωκεν ο θεός
τοις υιοίς του ανθρώπου του περισπάσθαι εν αυτώ .

( Εκκλησιαστής – Κεφ. 3 , § 1-10 )

Μετάφραση :
" Δι’έκαστον πράγμα , υπάρχει καθωρισμένος καιρός
και υπάρχει καιρός δι’έκαστον σκοπόν υπό τους ουρανούς ,
καιρός δια την γέννησιν και καιρός δια τον θάνατον ,
καιρός δια φύτευσιν και καιρός δι’εκρίζωσιν ,
καιρός δια σφαγήν και καιρός δια θεραπείαν ,
καιρός δια κατεδάφισιν και καιρός δια ανοικοδόμησιν ,
καιρός δια κλαυθμόν και καιρός δια γέλωτα ,
καιρός δια πένθος και καιρός δια χορόν ,
καιρός δια διασκόρπισιν λίθων και καιρός δια συγκέντρωσιν λίθων ,
καιρός δι’εναγκαλισμόν και καιρός δι’απαλλαγήν από εναγκαλισμόν ,
καιρός προς αναζήτησιν πράγματος τινός και καιρός δια να θεωρηθή
αυτό ως απολεσθέν ,
καιρός δια φύλαξιν και καιρός δι’απόρριψιν ,
καιρός δια σχίσιμον και καιρός δια ραφήν ,
καιρός δια σιωπήν και καιρός δι’ομιλίαν ,
καιρός δι’αγάπην και καιρός δια μίσος ,
καιρός δια πόλεμον και καιρός δι’ειρήνην .
Τι κερδίζει ο δημιουργός από το έργον , το οποίον έχει κάμει :
Βλέπω το έργον , το οποίον ώρισεν ο Θεός
εις τους υιούς των ανθρώπων , με το οποίον να απασχολώνται .

Φιλικά

Κηφεύς

Ο Δεύτερος Νόμος της θερμοδυναμικής προκύπτει από το γεγονός ότι
για ένα φυσικό σύστημα οι δυνατές καταστάσεις αταξίας είναι πάντοτε πολύ περισσότερες από τις δυνατές καταστάσεις τάξης.

Για παράδειγμα, ας φαντασθούμε τα κομμάτια ενός πάζλ σ’ένα πλαίσιο. Υπάρχει μία και μόνο μία διάταξη όπου τα κομμάτια σχηματίζουν τη σωστή εικόνα. Αντίθετα, υπάρχει τεράστιο πλήθος διατάξεων όπου τα κομμάτια βρίσκονται σε αταξία και δεν σχηματίζουν εικόνα.

Ας υποθέσουμε ότι ένα φυσικό σύστημα βρίσκεται κάποια χρονική στιγμή σε μία από τις λίγες δυνατές καταστάσεις τάξης.
Με την πάροδο του χρόνου το σύστημα θα εξελιχθεί σύμφωνα με τους νόμους της φυσικής και η κατάστασή του θα μεταβληθεί. Σε κάποια επόμενη χρονική στιγμή είναι πιθανότερο το σύστημα να βρίσκεται σε κατάσταση αταξίας παρά σε κατάσταση τάξης, επειδή οι δυνατές καταστάσεις αταξίας είναι πολύ περισσότερες από τις καταστάσεις τάξης.

Έτσι, αν το σύστημα βρίσκεται αρχικά σε κατάσταση μεγάλης τάξης, με την πάροδο του χρόνου η αταξία θα τείνει να αυξηθεί.

Ας υποθέσουμε ότι αρχικά τα κομμάτια του πάζλ είναι διατεταγμένα έτσι που να σχηματίζουν τη σωστή εικόνα.
Αν αναταράξουμε το πλαίσιο, τα κομμάτια θα βρεθούν σε κάποια άλλη διάταξη.

Η νέα διάταξη είναι πιθανότερο να είναι διάταξη αταξίας, όπου τα κομμάτια δεν θα σχηματίζουν τη σωστή εικόνα, απλώς και μόνο επειδή υπάρχουν πολύ περισσότερες διατάξεις αταξίας από διατάξεις τάξης.

Μερικές ομάδες κομματιών μπορεί να σχηματίζουν ακόμη τμήματα της εικόνας, αλλά όσο περισσότερο αναταράζουμε το πλαίσιο τόσο πιθανότερο είναι ότι και αυτές οι ομάδες θα διαλυθούν και τα κομμάτια τους θα βρεθούν σε κατάσταση μεγάλης αταξίας, όπου δεν θα σχηματίζουν πια κανένα κομμάτι της εικόνας.

Έτσι με δεδομένο ότι τα κομμάτια βρίσκονταν αρχικά σε κατάσταση μεγάλης τάξης, το πιο πιθανό είναι να βρεθούν σε μια κατάσταση αταξίας που με την πάροδο του χρόνου θα αυξάνεται.

Ας υποθέσουμε, όμως, πως ο Θεός αποφάσιζε ότι το Σύμπαν πρέπει να βρεθεί στα τελικά του στάδια σε κατάσταση μεγάλης τάξης, ανεξάρτητα σε ποια κατάσταση βρισκόταν στα αρχικά του στάδια.

Είναι πιθανότερο ότι στα αρχικά του στάδια θα βρισκόταν σε κατάσταση αταξίας.

Αυτό σημαίνει ότι στην προκειμένη περίπτωση η αταξία θα μειωνόταν – και δεν θα αυξανόταν – με την πάροδο του χρόνου.

Οι άνθρωποι που θα ζούσαν σε ένα Σύμπαν όπου η αταξία θα μειωνόταν με την πάροδο του χρόνου, θα δούμε ότι το ψυχολογικό βέλος του χρόνου τους θα στρεφόταν προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Αυτό σημαίνει ότι θα θυμούνταν τα γεγονότα του μέλλοντός τους και όχι του παρελθόντος τους.

Είναι αρκετά δύσκολο να μιλήσουμε για την ίδια την ανθρώπινη μνήμη, γιατί δεν γνωρίζουμε ακόμη τις λεπτομέρειες της λειτουργίας του ανθρώπινου εγκεφάλου.

Γνωρίζουμε όμως πώς ακριβώς λειτουργεί η μνήμη του ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Θα εξετάσουμε λοιπόν το θέμα του ψυχολογικού βέλους του χρόνου για τη μνήμη των υπολογιστών.

Είναι λογικό νομίζω να υποθέτουμε ότι το βέλος του χρόνου για τη μνήμη των υπολογιστών και το βέλος του χρόνου για τη μνήμη των ανθρώπων στρέφονται προς την ίδια κατεύθυνση.

Αν δεν συνέβαινε αυτό, θα μπορούσε κάποιος, χρησιμοποιώντας έναν υπολογιστή, να θησαυρίσει στο χρηματιστήριο, αφού η μνήμη του υπολογιστή του θα θυμόταν τις τιμές των μετοχών της επόμενης ημέρας!

Η μνήμη του ηλεκτρονικού υπολογιστή είναι βασικά ένας μηχανισμός με πολλά στοιχεία που το καθένα τους μπορεί να βρίσκεται στη μία από δύο διαφορετικές δυνατές καταστάσεις.

Ένα απλό παράδειγμα είναι ο άβακας.
Στην πιο απλή μορφή του, αποτελείται από έναν αριθμό συρμάτων που πάνω τους είναι περασμένα σφαιρίδια.
Κάθε σφαιρίδιο μπορεί να τοποθετηθεί σε δύο θέσεις, δεξιά ή αριστερά.

Πριν καταγραφεί η κατάσταση ενός φυσικού συστήματος πάνω της, η
μνήμη βρίσκεται σε κατάσταση αταξίας, με ίσες πιθανότητες και για τις δύο δυνατές καταστάσεις κάθε στοιχείου. (Τα σφαιρίδια είναι διασκορπισμένα τυχαία πάνω στα σύρματα).

Μετά την επίδραση του φυσικού συστήματος πάνω της, το κάθε στοιχείο της μνήμης θα βρίσκεται οριστικά στην μία ή την άλλη κατάσταση.(Κάθε σφαιρίδιο θα βρίσκεται δεξιά ή αριστερά).

Έτσι, η μνήμη θα έχει περάσει από μια κατάσταση αταξίας σε μια κατάσταση τάξης.

Αλλά για να επιδράσει το σύστημα με πλήρη οριστικό τρόπο στα στοιχεία της μνήμης, χρειάζεται να καταναλωθεί ένα ποσό ενέργειας. (Να κινήσουμε τα σφαιρίδια ή να τροφοδοτήσουμε με ηλεκτρική ενέργεια τον υπολογιστή).

Αυτή η ενέργεια αποβάλλεται τελικά στο Σύμπαν με τη μορφή θερμικής ενέργειας, αυξάνοντας έτσι το ποσό της αταξίας του.

Μπορούμε να αποδείξουμε ότι αυτή η αύξηση της αταξίας είναι πάντα μεγαλύτερη από την αύξηση της τάξης στο μηχανισμό της μνήμης.

Έτσι, η θερμότητα που αποβάλλει ο ανεμιστήρας του υπολογιστή όταν καταγράφεται κάτι στη μνήμη του, σημαίνει ότι η συνολική αταξία στο Σύμπαν εξακολουθεί να αυξάνεται.

Φιλικά

Κηφεύς

Η υποκειμενική μας αίσθηση της παρόδου του χρόνου, λοιπόν, το ψυχολογικό βέλος του χρόνου, προσδιορίζεται στον εγκέφαλό μας από το θερμοδυναμικό βέλος του χρόνου. Ακριβώς όπως ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, πρέπει να καταγράφουμε στη μνήμη μας τα διαδοχικά γεγονότα με τη σειρά του θερμοδυναμικού βέλους του χρόνου που στρέφεται προς την κατεύθυνση όπου η αταξία αυξάνεται.

Αυτό κάνει τον Δεύτερο Νόμο της θερμοδυναμικής να φαίνεται σχεδόν αυταπόδεικτος.

Η αταξία αυξάνεται με το χρόνο γιατί καταγράφουμε το χρόνο προς την κατεύθυνση όπου αυξάνεται η αταξία.

Δεν θα μπορούσαμε να είμαστε πιο βέβαιοι για κάτι απ’όσο γι’αυτό.

Αλλά γιατί πρέπει τελικά να υπάρχει ένα θερμοδυναμικό βέλος του χρόνου; Ή, με άλλα λόγια, γιατί πρέπει να βρίσκεται το Σύμπαν σε κατάσταση μεγάλης τάξης στην μια άκρη του χρόνου, την άκρη που ονομάζουμε παρελθόν; Γιατί δεν βρίσκεται από πάντα σε κατάσταση απόλυτης αταξίας; Κάτι τέτοιο μάλιστα ίσως φαίνεται ότι θα ήταν πιθανότερο. Και γιατί η κατεύθυνση του χρόνου όπου η αταξία αυξάνεται είναι ίδια με την κατεύθυνση του χρόνου όπου το Σύμπαν διαστέλλεται;

Στην κλασσική θεωρία της γενικής σχετικότητας δεν μπορούμε να προβλέψουμε πώς άρχισε να υπάρχει το Σύμπαν, γιατί στην ανωμαλία της Μεγάλης Έκρηξης όλοι οι γνωστοί νόμοι της φυσικής καταρρέουν.

Η αρχική κατάσταση του Σύμπαντος θα μπορούσε να ήταν μια κατάσταση μεγάλης ομοιομορφίας και τάξης. Κάτι τέτοιο θα οδηγούσε σε καλά ορισμένα θερμοδυναμικά και κοσμολογικά βέλη του χρόνου, αυτά που παρατηρούμε σήμερα.
Αλλά θα μπορούσε να ήταν και μια κατάσταση μεγάλης ανομοιομορφίας και αταξίας, οπότε το Σύμπαν θα βρισκόταν από την αρχή σε κατάσταση απόλυτης αταξίας.
Έτσι, η αταξία δεν θα μπορούσε να αυξηθεί άλλο. Θα μπορούσε είτε να παραμείνει σταθερή, οπότε δεν θα υπήρχε ένα καλά ορισμένο θερμοδυναμικό βέλος του χρόνου, είτε να μειωθεί, οπότε το θερμοδυναμικό βέλος του χρόνου θα στρεφόταν προς την αντίθετη κατεύθυνση από την κατεύθυνση που στρέφεται το κοσμολογικό βέλος του χρόνου.

Καμία από αυτές τις δύο δυνατότητες δεν συμφωνεί με ό,τι παρατηρούμε σήμερα.

Αλλά, η κλασική θεωρία της γενικής σχετικότητας προβλέπει την ίδια της την κατάργηση. Όταν η καμπυλότητα του χωρόχρονου μεγαλώνει, τα κβαντικά βαρυτικά φαινόμενα γίνονται σημαντικά.
Έτσι, η κλασική γενική θεωρία της σχετικότητας παύει να αποτελεί μια ικανοποιητική περιγραφή του Σύμπαντος.

Για να κατανοήσουμε πώς άρχισε να υπάρχει το Σύμπαν, πρέπει να χρησιμοποιήσουμε μια κβαντική θεωρία της βαρύτητας.

Για να προσδιορίσουμε, όμως, την κατάσταση του Σύμπαντος χρησιμοποιώντας μια κβαντική θεωρία της βαρύτητας, πρέπει και πάλι να γνωρίζουμε πώς ακριβώς συμπεριφέρονταν οι δυνατές ιστορίες του Σύμπαντος στα όρια του χωρόχρονου στο παρελθόν. Μπορούμε να το αποφύγουμε αυτό (την ανάγκη δηλαδή να περιγράψουμε καταστάσεις που ούτε τις γνωρίζουμε ούτε μπορούμε να τις γνωρίσουμε) μόνον αν οι δυνατές ιστορίες του Σύμπαντος ικανοποιούν τη συνθήκη έλλειψης ορίου: είναι πεπερασμένες σε έκταση αλλά δεν έχουν όρια, ανωμαλίες ή άκρες.

Στην περίπτωση αυτή, η αρχή του χρόνου θα μπορούσε να αρχίσει να διαστέλλεται σε μια κατάσταση μεγάλης ομοιομορφίας και τάξης.

Βέβαια, δεν θα ήταν δυνατόν να είναι απλώς ομοιόμορφο, επειδή κάτι τέτοιο θα παραβίαζε την αρχή της απροσδιοριστίας της κβαντικής μηχανικής.

Πρέπει λοιπόν να υπήρχαν μικρές διακυμάνσεις στην κατανομή της πυκνότητας της ύλης και στις ταχύτητες των σωματιδίων.

Εντούτοις, η συνθήκη της έλλειψης ορίου συνεπάγεται ότι οι διακυμάνσεις αυτές θα ήταν τόσο μικρές όσο θα μπορούσαν να είναι σύμφωνα με την αρχή της απροσδιοριστίας.

Στα αρχικά στάδια του Σύμπαντος θα υπήρξε μια περίοδος επιταχυνόμενης ή πληθωριστικής διαστολής, όπου το μέγεθος του Σύμπαντος θα αυξανόταν κατά πολύ.

Στη διάρκεια αυτής της διαστολής οι διακυμάνσεις στην κατανομή της πυκνότητας της ύλης θα παρέμεναν αρχικά μικρές, στη συνέχεια όμως θα άρχιζαν να μεγαλώνουν.

Στις περιοχές όπου η πυκνότητα της ύλης ήταν μεγαλύτερη από τον μέσο όρο, η διαστολή θα άρχιζε να επιβραδύνεται εξαιτίας της βαρυτικής έλξης της πρόσθετης μάζας τους. Έτσι, αυτές οι περιοχές θα σταματούσαν κάποτε να διαστέλλονται και θα άρχιζαν να συρρικνώνονται και να καταρρέουν σχηματίζοντας γαλαξίες, άστρα και όντα όπως εμείς.

Το Σύμπαν, λοιπόν, θα είχε αρχίσει να υπάρχει σε κατάσταση μεγάλης ομοιομορφίας και τάξης που, καθώς θα περνούσε ο χρόνος, θα μεταβαλλόταν σε κατάσταση μεγάλης ανομοιομορφίας και αταξίας.

Η μεταβολή αυτή εξηγεί την ύπαρξη του θερμοδυναμικού βέλους του χρόνου.

Φιλικά

Κηφεύς

Θα ήθελα να σε παρακαλέσω, επειδή έχεις παρακολουθήσει όλη την μέχρι τώρα διαδρομή της εδώ περιγραφής του θέματος, αν και όταν θέλεις να μου κάνεις την εξής χάρη:
Διάβασε όλα τα μηνύματα (όσο μπορείς πιο προσεκτικά) από τις 06/05/2008 μέχρι και σήμερα, και να μου πείς απλώς, εάν από το τελευταίο μήνυμά σου έχουν ελαττωθεί ή αυξηθεί οι απορίες σου.
Η απάντησή σου θα μου είναι πολύ χρήσιμη.
Ανεξάρτητα από το περιεχόμενο της απάντησής σου, εγώ θα συνεχίσω την περιγραφή.

Ευχαριστώ

Κάτι τέτοιο θα οδηγούσε σε διάφορες παράξενες καταστάσεις, ανάλογες με αυτές που περιγράφουν τα μυθιστορήματα επιστημονικής φαντασίας για ανθρώπους που επέζησαν από τη φάση διαστολής και άρχισαν να ζούν στη φάση συστολής. Οι άνθρωποι αυτοί θα θυμούνται τις αυριανές τιμές των μετοχών και θα θησαυρίζουν στα χρηματιστήρια;

Ίσως φαίνεται ότι το να αναρωτιόμαστε τι θα συμβεί όταν το Σύμπαν αρχίσει να συστέλλεται δεν παρουσιάζει παρά ακαδημαϊκό μόνον ενδιαφέρον, αφού η φάση συστολής θα έρθει έπειτα από δέκα δισεκατομμύρια χρόνια τουλάχιστον.

Υπάρχει όμως κάποιος συντομότερος τρόπος να ανακαλύψουμε τι θα συμβεί: να πέσουμε μέσα σε μια μαύρη τρύπα !
Η βαρυτική κατάρρευση ενός άστρου και ο σχηματισμός μιας μαύρης τρύπας είναι καταστάσεις ανάλογες με τη βαρυτική κατάρρευση ολόκληρου του Σύμπαντος και το σχηματισμό της ανωμαλίας της Μεγάλης Σύνθλιψης.

Έτσι, αν πραγματικά η αταξία μειώνεται στο Σύμπαν κατά την διάρκεια της φάσης συστολής του, το ίδιο πρέπει να συμβαίνει και στο εσωτερικό μιας μαύρης τρύπας.

Ίσως λοιπόν όταν πέσουμε μέσα στη μαύρη τρύπα να μπορούμε να κερδίζουμε στη ρουλέτα, αφού θα θυμόμαστε τον αριθμό όπου θα πέσει η μπίλια πριν ακόμη διαλέξουμε πού θα βάλουμε τις μάρκες μας.

Δυστυχώς, όμως, δεν θα έχουμε στη διάθεσή μας πολλή ώρα παιχνιδιού, γιατί σύντομα θα διαλυθούμε από τις μεγάλες διαφορές της βαρυτικής έλξης στα διάφορα σημεία του σώματός μας. Δεν θα μπορούμε λοιπόν να πληροφορήσουμε τους επιστήμονες για την αντιστροφή του θερμοδυναμικού βέλους του χρόνου ούτε να καταθέσουμε τα κέρδη μας στην Τράπεζα, γιατί θα βρισκόμαστε παγιδευμένοι για πάντα μέσα στα όρια του ορίζοντα γεγονότων της μαύρης τρύπας.

Λογικά, στην αρχή, ερευνώντας για τη σχέση του θερμοδυναμικού και του κοσμολογικού βέλους του χρόνου, θα πιστεύαμε προς στιγμήν, πως όταν το Σύμπαν αρχίσει να συστέλλεται, η αταξία θα αρχίσει να μειώνεται. Και θα το πιστεύαμε γιατί θα νομίζαμε πως όταν το Σύμπαν γίνει και πάλι πολύ μικρό, θα πρέπει να επιστρέψει σε κατάσταση ομοιομορφίας και τάξης. Αυτό θα σήμαινε ότι η φάση της συστολής θα ήταν ίδια με την αντίστροφη στο χρόνο φάση της διαστολής. Οι άνθρωποι που θα ζούσαν στη φάση συστολής του Σύμπαντος, θα γίνονταν πιο νέοι.

Η ιδέα αυτή είναι γοητευτική, γιατί παρουσιάζει μια όμορφη συμμετρία μεταξύ της φάσης διαστολής και της φάσης συστολής.

Παρ’όλα αυτά, δεν μπορούμε να την αποδεχτούμε πριν εξετάσουμε τη σχέση της με τις άλλες ιδέες για το Σύμπαν. Τίθεται λοιπόν το ερώτημα αν η ιδέα αυτή προκύπτει από τη συνθήκη έλλειψης ορίου ή είναι ασυμβίβαστη μαζί της.

Όπως προαναφέραμε στην αρχή νομίζαμε πως η συνθήκη έλλειψης ορίου συνεπαγόταν πραγματικά το ότι στη διάρκεια της φάσης συστολής η αταξία πρέπει να μειώνεται. Παρασυρθήκαμε σ’αυτή την άποψη από την αναλογία με την επιφάνεια της Γης . Αν θεωρήσουμε ότι η αρχή του Σύμπαντος αντιστοιχεί στον Βόρειο Πόλο, τότε το τέλος του Σύμπαντος είναι παρόμοιο με τον Νότιο Πόλο, ακριβώς γιατί ο Βόρειος Πόλος είναι παρόμοιος με τον Νότιο. Αλλά η αναλογία Βόρειου και Νότιου Πόλου με την αρχή και το τέλος του Σύμπαντος αναφέρεται στην περίπτωση που χρησιμοποιούμε τον φανταστικόχρόνο.

Στον πραγματικό χρόνο, η αρχή και το τέλος του Σύμπαντος μπορεί να διαφέρουν πολύ.

Ο Don Page του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Πενσυλβανίας έδειξε ότι η συνθήκη έλλειψης ορίου δεν απαιτούσε αναγκαστικά ότι η φάση συστολής πρέπει να είναι η χρονικά αντίστροφη της φάσης διαστολής.

Στη συνέχεια, ο Raymond Laflamme, βρήκε ότι η συστολή του Σύμπαντος διέφερε σημαντικά από τη διαστολή του.

Στην πραγματικότητα, λοιπόν, η συνθήκη έλλειψης ορίου συνεπάγεται ότι η αταξία του Σύμπαντος θα συνεχίσει να αυξάνεται και στη διάρκεια της φάσης της συστολής. Το θερμοδυναμικό και το ψυχολογικό βέλος του χρόνου δεν αντιστρέφεται ούτε το Σύμπαν αρχίζει να συστέλλεται και πάλι ούτε μέσα στις μαύρες τρύπες.

Φιλικά

Κηφεύς

Όσα έχεις γράψει μέχρι στιγμής στα τελευταία σου μηνύματα είναι απόλυτα κατανοητά και μπορώ να πω ότι, με βάση τα όσα παρέθεσες, καταλαβαίνω γιατί η φορά του χρονικού διανύσματος είναι πάντα από το παρελθόν προς το μέλλον και επίσης ότι το σύμπαν προχωρά προς μια κατάσταση ολοένα αυξανόμενης αταξίας.

Αντιλήφθηκα επίσης, από τα γραφόμενά σου, γιατί στο βάθος του μυαλού μου είχα την αταξία συνώνυμη με την ποικιλότητα. Έχω και κάποιες δευτερεύουσες ερωτήσεις, προτιμώ όμως να μη σε διακόψω, μπορεί άλλωστε να απαντηθούν στη συνέχεια.

Περιμένω να φτάσεις στο σημείο όπου η ανθρωπότητα συσσωρεύει τάξη σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης αταξίας και πώς αυτή η τάξη διαφέρει κατά ποιότητα(;) από την τάξη που συνιστούν τα άτομα, τα μόρια ή οι πλανήτες, οι γαλαξίες κτλ.

Πολύ ενδιαφέρουσα διαδρομή, ευχαριστώ για το ταξίδι,
Unseen

Στον κόσμο του Πνεύματος είμαστε πάντα στην αρχή.

Σ'ευχαριστώ για την απάντηση.

Ας συνεχίσουμε τώρα:

Επιστρέφουμε, πάλι, στο βέλος του χρόνου, το ερώτημα παραμένει:

Γιατί παρατηρούμε ότι το θερμοδυναμικό και κοσμολογικό βέλος του χρόνου στρέφονται πάντα προς την ίδια κατεύθυνση; Ή με άλλα λόγια, γιατί η αταξία αυξάνεται στην ίδια κατεύθυνση του χρόνου με αυτήν όπου το Σύμπαν διαστέλλεται;

Μπορούμε να απαντήσουμε σ’αυτό το ερώτημα στη βάση της ασθενούς ανθρωπικής αρχής:

Οι συνθήκες που θα επικρατούν στη φάση συστολής δεν θα είναι κατάλληλες για την ύπαρξη νοημόνων όντων ικανών να θέσουν το ερώτημα "γιατί η αταξία αυξάνεται κατά την ίδια κατεύθυνση μ’αυτήν όπου το Σύμπαν διαστέλλεται".

Η πληθωριστική διαστολή στα αρχικά στάδια του Σύμπαντος, που την προβλέπει η συνθήκη έλλειψης ορίου, σημαίνει ότι το Σύμπαν πρέπει να διαστέλλεται με ρυθμό ο οποίος προσεγγίζει εξαιρετικά τον κρίσιμο ρυθμό που απαιτείται για να αποφευχθεί η βαρυτική συρρίκνωση.

Έτσι, το Σύμπαν δεν θα αρχίσει να συρρικνώνεται παρά μόνον αφού περάσει πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.

Αλλά ως τότε όλα τα άστρα θα έχουν εξαντλήσει τα πυρηνικά τους καύσιμα, και τα πρωτόνια και νετρόνιά τους θα έχουν διασπαστεί σε ελαφρά σωματίδια και ακτινοβολία.

Το Σύμπαν θα βρίσκεται σε κατάσταση απόλυτης αταξίας. Δεν θα υπάρχει λοιπόν ένα ισχυρό θερμοδυναμικό βέλος του χρόνου.

Η αταξία δεν θα μπορεί να αυξηθεί πολύ, γιατί το Σύμπαν θα βρίσκεται ήδη στην κατάσταση της σχεδόν απόλυτης αταξίας.

Εντούτοις, ένα ισχυρό θερμοδυναμικό βέλος του χρόνου είναι αναγκαίο για τις λειτουργίες της νοήμονος ζωής.

Για να επιβιώσουν οι άνθρωποι, πρέπει να καταναλώνουν τροφή, που είναι μορφή ενέργειας σε κατάσταση αταξίας.

Η νοήμων ζωή, λοιπόν, δεν θα μπορεί να υπάρξει στη φάση συστολής του Σύμπαντος.

Αυτή είναι μια εξήγηση του γιατί παρατηρούμε ότι το κοσμολογικό και το θερμοδυναμικό βέλος του χρόνου στρέφονται πάντα προς την ίδια κατεύθυνση: όχι γιατί η διαστολή του Σύμπαντος αναγκάζει την αταξία να αυξάνεται, αλλά γιατί η συνθήκη έλλειψης ορίου αναγκάζει την αταξία να αυξάνεται και επιτρέπει να υπάρχουν κατάλληλες συνθήκες για την ανάπτυξη νοήμονος ζωής στη φάση της διαστολής του Σύμπαντος και μόνον.

Φιλικά

Κηφεύς

Σ'ευχαριστώ για την απάντηση.

Ας συνεχίσουμε τώρα:

Επιστρέφουμε, πάλι, στο βέλος του χρόνου, το ερώτημα παραμένει:

Γιατί παρατηρούμε ότι το θερμοδυναμικό και κοσμολογικό βέλος του χρόνου στρέφονται πάντα προς την ίδια κατεύθυνση; Ή με άλλα λόγια, γιατί η αταξία αυξάνεται στην ίδια κατεύθυνση του χρόνου με αυτήν όπου το Σύμπαν διαστέλλεται;

Μπορούμε να απαντήσουμε σ’αυτό το ερώτημα στη βάση της ασθενούς ανθρωπικής αρχής:

Οι συνθήκες που θα επικρατούν στη φάση συστολής δεν θα είναι κατάλληλες για την ύπαρξη νοημόνων όντων ικανών να θέσουν το ερώτημα "γιατί η αταξία αυξάνεται κατά την ίδια κατεύθυνση μ’αυτήν όπου το Σύμπαν διαστέλλεται".

Η πληθωριστική διαστολή στα αρχικά στάδια του Σύμπαντος, που την προβλέπει η συνθήκη έλλειψης ορίου, σημαίνει ότι το Σύμπαν πρέπει να διαστέλλεται με ρυθμό ο οποίος προσεγγίζει εξαιρετικά τον κρίσιμο ρυθμό που απαιτείται για να αποφευχθεί η βαρυτική συρρίκνωση.

Έτσι, το Σύμπαν δεν θα αρχίσει να συρρικνώνεται παρά μόνον αφού περάσει πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.

Αλλά ως τότε όλα τα άστρα θα έχουν εξαντλήσει τα πυρηνικά τους καύσιμα, και τα πρωτόνια και νετρόνιά τους θα έχουν διασπαστεί σε ελαφρά σωματίδια και ακτινοβολία.

Το Σύμπαν θα βρίσκεται σε κατάσταση απόλυτης αταξίας. Δεν θα υπάρχει λοιπόν ένα ισχυρό θερμοδυναμικό βέλος του χρόνου.

Η αταξία δεν θα μπορεί να αυξηθεί πολύ, γιατί το Σύμπαν θα βρίσκεται ήδη στην κατάσταση της σχεδόν απόλυτης αταξίας.

Εντούτοις, ένα ισχυρό θερμοδυναμικό βέλος του χρόνου είναι αναγκαίο για τις λειτουργίες της νοήμονος ζωής.

Για να επιβιώσουν οι άνθρωποι, πρέπει να καταναλώνουν τροφή, που είναι μορφή ενέργειας σε κατάσταση αταξίας.

Η νοήμων ζωή, λοιπόν, δεν θα μπορεί να υπάρξει στη φάση συστολής του Σύμπαντος.

Αυτή είναι μια εξήγηση του γιατί παρατηρούμε ότι το κοσμολογικό και το θερμοδυναμικό βέλος του χρόνου στρέφονται πάντα προς την ίδια κατεύθυνση: όχι γιατί η διαστολή του Σύμπαντος αναγκάζει την αταξία να αυξάνεται, αλλά γιατί η συνθήκη έλλειψης ορίου αναγκάζει την αταξία να αυξάνεται και επιτρέπει να υπάρχουν κατάλληλες συνθήκες για την ανάπτυξη νοήμονος ζωής στη φάση της διαστολής του Σύμπαντος και μόνον.

Φιλικά

Κηφεύς

Καλωσόρισες στην παρέα μας.
Χαίρομαι όταν βρίσκω άτομα που ενδιαφέρονται για θέματα που αποτελούν την αιχμή του δόρατος της Επιστήμης. Πόσω μάλλον για θέματα που έχουν φιλοσοφικές και μεταφυσικές προεκτάσεις.

Καλή συνέχεια.

Φιλικά

Κηφεύς

Επειδή στη συνέχεια, στο επόμενο μήνυμά μου, θα χρησιμοποιήσω το "Θεώρημα της μη πληρότητας της Λογικής" του Κουρτ Γκέντελ, θα ήθελα με δυο λόγια να αναφερθώ σ'αυτό.

Νοιώθω μια ιδιαίτερη ένταση να κρύβεται κάτω από το σχόλιο του Μαθηματικού-φιλόσοφου Κουρτ Γκέντελ (Kurt Gödel: 1906-1978), όταν σκέπτομαι ότι οδηγήθηκε, το 1931, στο "Θεώρημα της μη πληρότητας" από βαθειά πίστη στην αυτόνομη ύπαρξη της μαθηματικής αλήθειας...

Το Θεώρημα του Γκέντελ, ήταν κεραυνός εν αιθρία, και η δήλωσή του, ότι μπόρεσε να οδηγηθεί στη μη πληρότητα της λογικής, σημαδειακή.

Η δήλωση αυτή - γιατί εδώ είναι το κλειδί - σημαίνει ακριβώς ότι ο Γκέντελ, ήταν εντελώς βέβαιος πως οι μαθηματικές αλήθειες είναι ανεξάρτητες από την απόδειξή τους, ότι υπάρχουν, με άλλα λόγια, εντελώς άσχετα με το αν μπορούμε ή όχι να τις αποδείξουμε.

Η ιστορική εργασία που αποδεικνύει το "θεώρημα της μη πληρότητας" έχει τον ακριβή τίτλο:
"Περί των μη αποκρισίμων προτάσεων των Priincipa Mathematica, (το περίφημο ημιτελές έργο των Μπέρτραντ Ράσελ και Ουάϊτχεντ), και άλλων συναφών συστημάτων".

Σταχυολόγησα μερικές από τις διατυπώσεις του "Θεωρήματος της μη πληρότητας της λογικής":

"Η αληθινή ευφυία είναι κάτι παραπάνω από τη λογική".

"Ο δρόμος προς την αλήθεια, δεν είναι απλώς και μόνον η λογική".

Αλλά οι δύο πιο αντπροσωπευτικές, για μένα, διατυπώσεις του "Θεωρήματος της μη πληρότητας της Λογικής" είναι οι παρακάτω:

Η πρώτη διατύπωση, αποτελεί το καθεαυτό "Θεώρημα του Γκέντελ":

"Η Αλήθεια στο σύνολό της, ξεπερνά τη λογική. Ακόμη και στην πιο λογική θεωρία θα υπάρχει πάντα κάτι που δεν αποδεικνύεται λογικά".

Η δεύτερη διατύπωση, είναι φιλοσοφική προέκταση του Θεωρήματος:

"...ΣΕ ΚΑΘΕ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ ΜΕ ΟΡΙΣΜΟΥΣ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΕΣ, ΑΝ ΘΕΛΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΝΑ ΠΡΟΧΩΡΗΣΕΙ ΜΟΝΟ ΜΕ ΑΥΤΟΥΣ, ΠΆΝΤΑ ΚΑΠΟΙΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΘΑ ΜΕΝΕΙ ΑΠΡΟΣΠΕΛΑΣΤΟΣ. Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΘΑ ΜΕΝΕΙ ΠΑΝΤΑ ΛΕΙΨΗ..."

Φιλικά

Κηφεύς

Θα ήταν πολύ δύσκολο να δημιουργήσουμε διαμιάς κάποια πλήρη ενιαία θεωρία για ό,τι βρίσκεται μέσα στο Σύμπαν.

Αντί γι’αυτό, η επιστήμη σημείωσε προόδους ανακαλύπτοντας επιμέρους θεωρίες που η καθεμία περιγράφει περιορισμένο αριθμό φαινομένων.
Τις επιδράσεις των άλλων φαινομένων είτε τις προσεγγίζει αριθμητικά είτε τις παραβλέπει εντελώς.

Οι φυσικοί ερευνούν γι’αυτή τη θεμελιώδη θεωρία, αλλά μέχρι τώρα χωρίς επιτυχία.

Πιστεύω, όμως, ότι μπορεί να μην υπάρχει μία μοναδική διατύπωση της θεμελιώδους θεωρίας, όπως ακριβώς δεν μπορεί να υπάρχει, όπως έδειξε ο Gödel, ένα μοναδικό σύνολο αξιωμάτων που με τους όρους του, να μπορούν να διατυπωθούν τα μαθηματικά.

Αντίθετα, μπορεί να έχουμε μια κατάσταση όπως με τους χάρτες: δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε έναν μοναδικό χάρτη για να απεικονίσουμε την επιφάνεια της Γης και την επιφάνεια ενός δακτυλίου:
Χρειαζόμαστε δύο τουλάχιστον χάρτες, στην περίπτωση της Γης, και τέσσερις, στην περίπτωση του δακτυλίου, για να καλύψουμε κάθε σημείο τους.
Κάθε χάρτης θα ισχύει μόνο για περιορισμένη περιοχή, αλλά δύο διαφορετικοί χάρτες θα έχουν μια κοινή, επικαλυπτόμενη και από τους δύο, περιοχή.
Το σύνολο των χαρτών παρέχει πλήρη περιγραφή της επιφανείας.

Με ανάλογο τρόπο, μπορεί στη φυσική να υπάρχουν διαφορετικές διατυπώσεις, αναγκαίες σε διαφορετικές περιπτώσεις, ίσως όμως υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι δύο διατυπώσεις θα συμφωνούν μεταξύ τους και θα μπορούν να εφαρμοστούν και οι δύο.

Το σύνολο των διαφορετικών διαστάσεων μπορεί να θεωρηθεί ως πλήρης ενιαία θεωρία, θεωρία όμως που δεν μπορεί να διατυπωθεί με όρους ενός μοναδικού συνόλου αξιωμάτων.

Αλλά μπορεί πραγματικά να υπάρχει μια τέτοια ενιαία θεωρία;
Ή μήπως κυνηγάμε φαντάσματα;
Φαίνεται ότι υπάρχουν τρεις δυνατότητες:

1) Υπάρχει πραγματικά μια πλήρης ενιαία θεωρία για το Σύμπαν (ή ένα σύνολο αλληλοεπικαλυπτόμενων διατυπώσεων), που κάποτε θα την ανακαλύψουμε, αν είμαστε αρκετά ικανοί.
2) Δεν υπάρχει τελική θεωρία για το Σύμπαν, παρά μόνον μια άπειρη
σειρά θεωριών που το περιγράφουν με όλο και μεγαλύτερη ακρίβεια.
3) Δεν υπάρχει θεωρία για το Σύμπαν. Τα γεγονότα δεν είναι δυνατόν να προβλεφθούν πέρα από κάποια όρια, αλλά συμβαίνουν με αυθαίρετο και τυχαίο τρόπο.

Μερικοί θα υποστήριζαν την τρίτη περίπτωση, επειδή, αν υπήρχε ένα πλήρες σύνολο νόμων, αυτό θα περιόριζε την ελευθερία του Θεού να αλλάξει γνώμη και να παρεμβαίνει στον Κόσμο.
Κάτι τέτοιο ισοδυναμεί με το να φανταζόμαστε ότι ο Θεός υπάρχει μέσα στο χρόνο.
Αλλά ο χρόνος δεν είναι παρά μία ιδιότητα του Σύμπαντος που δημιούργησε ο Θεός.
Δημιουργώντας λοιπόν το Σύμπαν και το χρόνο, ο Θεός πρέπει να ήξερε τι έκανε !

Με την ανακάλυψη της κβαντικής μηχανικής οδηγηθήκαμε να αναγνωρίσουμε ότι τα γεγονότα δεν μπορούν να προβλεφθούν με απόλυτη ακρίβεια, αλλά υπάρχει πάντα ένας βαθμός απροσδιοριστίας, ένα στοιχείο τυχαιότητας.
Αν ήθελε κανείς, θα μπορούσε να θεωρήσει ότι η τυχαιότητα αυτή οφείλεται στην παρέμβαση του Θεού.

Μια τέτοια παρέμβαση, όμως, θα ήταν πολύ παράξενη, γιατί δεν υπάρχει καμιά ένδειξη ότι έχει οποιονδήποτε σκοπό.
Πραγματικά, αν απέβλεπε κάπου, τότε εξ ορισμού δεν θα ήταν τυχαία.

Στη σύγχρονη εποχή έχουμε λοιπόν ουσιαστικά αποκλείσει την τρίτη δυνατότητα επαναπροσδιορίζοντας το σκοπό της φυσικής επιστήμης:

Αποβλέπουμε στο να διατυπώσουμε ένα σύνολο νόμων που να μας επιτρέπει να προβλέπουμε γεγονότα μέσα στα όρια ακριβείας που θέτει η αρχή της απροσδιοριστίας.

Φιλικά

Κηφεύς